Mantra 1

Sukta 48

Sanskrit (Devanagari)

स्वस्तिवाचनम्। श्येनोऽसि गायत्रच्छन्दा अनु त्वा रभे । स्वस्ति मा सं वहास्य यज्ञस्योदृचि स्वाहा

IAST Transliteration

śyenó ’si gāyatrá-chándā ánu tvā rabhe | svastí mā sáṃ vahāsy yajñásyodṛ́ci svā́hā

English Translation (Griffith/Whitney)

Thou art the Falcon, with Gāyatrī for thy metre: in accordance therewith I lay hold of thee. In safety bear me wholly to the sacrifice’s farthest reach—svāhā!

Translation

(స్వస్తివాచనం) నీవు శ్యేన (గద్ద); నీ ఛందస్సు గాయత్రీ—దానికి అనుగుణంగా నేను నిన్ను పట్టుకొంటాను. స్వస్తితో నన్ను సంపూర్ణంగా యజ్ఞపు పరమ అంచు వరకు మోసుకుపో—స్వాహా!

Word by Word

• श्येनः: hawk; falcon
• श्येनः: Kartā
• Type: Noun
• Root: श्येन (प्रातिपदिक) अथवा √श्यै (गत्यर्थः) से व्युत्पन्न नाम

• असि: you are
• असि: (सम्बन्धक क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (भू-सत्तायाम्)

• गायत्री: Gāyatrī (metre)
• गायत्री: Kartā (अन्तर्निहित: छन्दः)
• Type: Noun
• Root: गायत्री (प्रातिपदिक)

• छन्दः: metre
• छन्दः: Kartā/विशेष्य (गायत्री-विशेषणार्थे)
• Type: Noun
• Root: छन्दस् (प्रातिपदिक)

• अनु: after; along; following
• अनु: (क्रियाविशेषण; अनुगमनार्थे)
• Type: Indeclinable
• Root: अनु

• त्वा: you
• त्वा: Karma
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• रभे: I take hold (of); I grasp
• रभे: (कर्तृ-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √रभ् (आलम्भे/ग्रहणे)

• स्वस्ति: well-being; blessing
• स्वस्ति: (भाव/आशीर्वाद-प्रयोग)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वस्ति (अव्यय/निपात)

• मा: to me; for me
• मा: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सम्: together; completely
• सम्: (क्रियाविशेषण; सम्यक्/समवेतार्थे)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्

• वहासि: you carry; you convey
• वहासि: (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वह् (प्रापणे/वहने)

• यज्ञस्य: of the sacrifice
• यज्ञस्य: (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• उदृचि: in the upward direction; in the higher region
• उदृचि: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: उदृच् (प्रातिपदिक; ‘उद्+ऋच्/ऋच्’—उन्नत/उद्गत-ऋच्/दिशा-विशेषः; वैदिक प्रयोग)

• स्वाहा: svāhā (hail!; oblation-call)
• स्वाहा: (मन्त्र-समापन/आहुत्यर्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वाहा (निपात/अव्यय)

Attribution

Rishi: Not specified in the excerpt (svastivācana formulaic unit)

Devata: Chandas (Gāyatrī) personified; ‘Śyena’ as carrier-form

Chandas: Gāyatrī (explicit)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From taking hold to being carried safely and sealed with svāhā.","listener_experience":"Lightness, uplift, confidence in safe passage.","intensity":3}