Atharva Veda 4.24.6: Kanda 4, Anuvaka 3, Sukta 24, Mantra 6

Sukta 24

Sanskrit (Devanagari)

यः प्र॑थ॒मः क॑र्म॒कृत्या॑य ज॒ज्ञे यस्य॑ वी॒र्यंऽ प्रथ॒मस्यानु॑बुद्धम्। येनोद्य॑तो॒ वज्रो॒ऽभ्याय॒ताहिं॒ स नो॑ मुञ्च॒त्वंह॑सः

Sanskrit recitationAtharva Veda 4.24.6

IAST Transliteration

yáḥ prathamáḥ karmakṛ́tyāya jajñé yásya vīryàṁ prathamásyānubuddhám | yénodyató vájro ’bhy ā́yatā́hiṁ sá no muñcatv áṁhasaḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

He who was born the first for deed and counter-deed, whose heroic might, the firstling’s, is acknowledged; by whom the uplifted bolt rushed forth against the Serpent—may he release us from distress and sin.

Translation

కర్మము మరియు ప్రతికర్మము (కృతియా-ప్రతిఘాతం) కొరకు మొదట జన్మించినవాడు; మొదటిపుట్టినవాని వీర్యము (వీరబలం) అని గుర్తింపబడినవాడు; యెవరి చేత ఎత్తబడిన వజ్రం అహి (సర్పం) పైకి దూసుకెళ్లిందో—ఆయన మమ్మల్ని అంహస్ (క్లేశం) మరియు పాపం నుండి విముక్తి చేయుగాక।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who (he)
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्रथमः: first
• प्रथमः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)

• कर्मकृत्याय: for the (magical) rite/act (kṛtyā)
• कर्मकृत्याय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: कर्मकृत्या (प्रातिपदिक; कर्म + कृत्या)

• जज्ञे: was born / came into being
• जज्ञे: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जन् (जनीँ प्रादुर्भावे)

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वीर्यम्: might, heroic power
• वीर्यम्: Karma (of ‘अनुबुद्धम्’ = known/recognized)
• Type: Noun
• Root: वीर्य (प्रातिपदिक)

• प्रथमस्य: of the first (one)
• प्रथमस्य: Sambandha (genitive relation)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)

• अनुबुद्धम्: recognized/understood (afterwards), made known
• अनुबुद्धम्: Karma-predicate (agreeing with ‘वीर्यम्’)
• Type: Participle
• Root: अनु√बुध् (बुधँ अवगमने) → अनुबुद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• येन: by whom/with which
• येन: Karaṇa
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उद्यतः: raised, uplifted
• उद्यतः: Kartā (of ‘अभ्यायत’)
• Type: Participle
• Root: उद्√यम् (यमँ उपरमे/उद्यमने) → उद्यत (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• वज्रः: the thunderbolt
• वज्रः: Kartā (apposition to ‘उद्यतः’)
• Type: Noun
• Root: वज्र (प्रातिपदिक)

• अभ्यायत: went/charged against, attacked
• अभ्यायत: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि√या (या प्रापणे/गत्यर्थे)

• अहिम्: the serpent (Ahi)
• अहिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अहि (प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: for us / of us
• नः: Sampradāna (beneficiary)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मुञ्चतु: may he release
• मुञ्चतु: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √मुच् (मुचँ प्रमोचने)

• अंहसः: from distress/sin/evil
• अंहसः: Apādāna
• Type: Noun
• Root: अंहस् (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (anukramaṇī-dependent)

Devata: Indra (vajra, ahi/Vṛtra complex)

Chandas: Triṣṭubh-like (subject to pada analysis)

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: raudra