Atharva Veda 4.19.6: Kanda 4, Anuvaka 2, Sukta 19, Mantra 6

Sukta 19

Sanskrit (Devanagari)

अस॒द् भूम्याः॒ सम॑भव॒त् तद् यामे॑ति म॒हद् व्यचः॑ । तद् वै ततो॑ विधू॒पाय॑त् प्र॒त्यक् क॒र्तार॑मृच्छतु

IAST Transliteration

ásat bhū́myāḥ sám abhavat tád yā́m eti mahád vyácaḥ | tád vái táto vidhūpā́yat prátyák kartā́ram ṛcchatu ||

English Translation (Griffith/Whitney)

From the earth the Unbeing came together into being; it goes its course, great and wide-spreading. Then indeed it smoked forth; let it reach back upon the doer (of the harm).

Translation

భూమి నుండి అసత్ (అభావం) సమీకృతమై సత్ (భావం)గా అయ్యింది; అది తన మార్గాన్ని సాగుతుంది—మహత్తుగా, విస్తారంగా వ్యాపించేది. ఆపై అది నిజంగా పొగలా ఉద్భవించింది; (హాని చేసిన) కర్తపైకి తిరిగి చేరుగాక.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• असत्: non-being; the unreal (as subject)
• असत्: Kartā
• Type: Adjective/Noun
• Root: असत् (प्रातिपदिक; न- ‘सत्’)

• भूम्याः: of the earth/ground
• भूम्याः: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)

• सम्: together; completely (prefix)
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग)

• अभवत्: became; came to be
• अभवत्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• तत्: that
• तत्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• याम्: goes
• याम्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• एति: goes; proceeds
• एति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: इ (धातु)

• महत्: great
• महत्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• व्यचः: expanse; wide space
• व्यचः: Karma
• Type: Noun
• Root: व्यचस् (प्रातिपदिक)

• तत्: that
• तत्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वै: indeed
• वै: —
• Type: Indeclinable
• Root: वै (निपात)

• ततः: from there; thence
• ततः: Apādāna
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘तद्’ + तसिल्)

• विधूपायत्: blew apart; was scattered/wafted
• विधूपायत्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: धूप्/धू (धातु) + वि- (उपसर्ग)

• प्रत्यक्: backwards; toward oneself; in return
• प्रत्यक्: —
• Type: Indeclinable/Adjective
• Root: प्रत्यक् (अव्यय/विशेषण)

• कर्तारम्: the doer; maker; agent
• कर्तारम्: Karma
• Type: Noun
• Root: कर्तृ (प्रातिपदिक; √कृ)

• ऋच्छतु: let (it) go/attain; may it reach
• ऋच्छतु: Kriyā
• Type: Verb
• Root: ऋच्छ्/ऋ (धातु)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition

Devata: Apāmārga-power as pervasive expulsion; dhūpa as operative medium

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

Primary: adbhuta

Secondary: raudra