Mantra 13

Sukta 136

Sanskrit (Devanagari)

वशा दग्धामिमाङ्गुरिं प्रसृजतोग्रतं परे । महान्वै भद्रो यभ मामद्ध्यौदनम्

IAST Transliteration

vaśā́ dagdhā́m imā́m aṅguríṃ prasṛ́jato ugrátam paré | mahā́n vái bhadró yábha mā́m addhy-ā́udanam ||

English Translation (Griffith/Whitney)

A vaśā-cow—this burnt finger—let it be released; the fiercest (harm) be sent away yonder. Great indeed and gracious (be thou), O Yabha: eat the boiled rice for me.

Translation

వశా-గోవు—ఈ కాలిన వేలు—విడుదల చేయబడుగాక; అత్యంత ఉగ్రమైన (హాని) అవతలికి పంపబడుగాక. ఓ యభా, నీవు మహానూ మంగళకరుడవు; నా కోసం ఉడికించిన ఓదనాన్ని (అన్నం) తిను.

Word by Word

• वशाम्: a cow/animal called vaśā (here: the vaśā)
• वशाम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वशा (प्रातिपदिक)

• दग्धाम्: (he) has burnt / burnt
• दग्धाम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दह् (धातु)

• इमाम्: this (f.)
• इमाम्: विशेषण (कर्म-विशेषण)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अङ्गुरिम्: finger / toe
• अङ्गुरिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अङ्गुरि (प्रातिपदिक)

• प्रसृजतः: letting loose / releasing
• प्रसृजतः: क्रिया-विशेषण (कर्तृ/कर्म-सम्बद्ध)
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु) + प्र-

• उग्रतम्: most fierce / very fierce
• उग्रतम्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• परे: away, yonder
• परे: अधिकारण (स्थान/दिशा)
• Type: Indeclinable/Adverbial (locative form used adverbially)
• Root: पर (प्रातिपदिक)

• महान्: great
• महान्: विशेषण (कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• वै: indeed
• वै: सम्बोधन/निपात (अर्थ-प्रकाशक)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (निपात)

• भद्रः: auspicious, good
• भद्रः: कर्तृ (सम्बन्धे विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भद्र (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• माम्: me
• माम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अद्धि: eat!
• अद्धि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अद् (धातु)

• औदनम्: cooked rice, rice-porridge
• औदनम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: औदन (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Uncertain.

Devata: Yabha (addressed); harmful agency to be expelled (ugratama).

Chandas: Anuṣṭubh-like.

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"karuna","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From tenderness toward injury, to decisive expulsion, to calm settlement through offering.","listener_experience":"Comforted and practically supported; sense that the ‘worst’ is being sent away.","intensity":5}