Atharva Veda 15.11.3: Kanda 15, Anuvaka 2, Sukta 11, Mantra 3

Sukta 11

Sanskrit (Devanagari)

यदे॑न॒माह॒ व्रात्य॒ क्वाऽवात्सी॒रिति॑ प॒थ ए॒व तेन॑ देव॒याना॒नव॑ रुन्द्धे

IAST Transliteration

yád enam ā́ha vrā́tya kvā̀’vātsīr íti pathá evá téna devayā́nān áva runddhe

English Translation (Griffith/Whitney)

In that he saith unto him, ‘O Vrātya, where hast thou lodged?’—thereby he verily maketh fast the paths, even the god-going paths.

Translation

అతడు అతనితో— ‘ఓ వ్రాత్యా, నీవు ఎక్కడ తంగావు?’—అని పలికినప్పుడు, ఆ మాట ద్వారానే అతడు మార్గాలను, అనగా దేవయాన (దేవుల వైపు వెళ్లే) మార్గాలను, నిశ్చయంగా బిగించి/స్థిరపరుస్తాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यत्: that which
• यत्: कर्म (यद्-तद् सम्बन्धे ‘that which’)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एनम्: him
• एनम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आह: said
• आह: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अह् (धातु) / √अह् ‘to say’

• व्रात्य: O Vrātya
• व्रात्य: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: व्रात्य (प्रातिपदिक)

• क्व: where?
• क्व: अधिकरण (प्रश्नार्थ-देश)
• Type: Indeclinable
• Root: क्व (अव्यय)

• अवात्सीः: did you dwell/stay?
• अवात्सीः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वस् (धातु) ‘to dwell, stay’

• इति: thus
• इति: —
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)

• पथः: of the path
• पथः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: पथ्/पन्थन् (प्रातिपदिक)

• एव: indeed, just
• एव: —
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)

• तेन: by that (thereby)
• तेन: करण
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवयानान्: the god-going (divine) paths
• देवयानान्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: देवयान (प्रातिपदिक; देव + यान ‘divine path/way’)

• अव: down/away (as prefixal particle)
• अव: —
• Type: Indeclinable
• Root: अव (उपसर्ग/अव्यय)

• रुन्द्धे: blocks, obstructs
• रुन्द्धे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √रुध् (धातु) ‘to obstruct, block, shut in’

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (Vrātya complex)

Devata: Devayāna (divine paths) as functional ‘deity’/power; Vrātya as catalyst

Chandas: Ritual prose / explanatory style

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: adbhuta