Adhyaya 254
Divya-pramāṇa-kathana (Explanation of Divine Proofs / Ordeals and Evidentiary Procedure)
భగవాన్ అగ్ని వ్యావహారధర్మంలో విశ్వసనీయ సాక్షుల లక్షణాలు, అర్హతలేని వర్గాల నిరాకరణను చెప్పి, దొంగతనం‑హింస వంటి అత్యవసర నేరాల్లో విస్తృత సాక్ష్యానికీ అనుమతి ఇస్తాడు. సాక్ష్యధర్మపు నైతిక భారాన్ని వివరించి, సత్యాన్ని దాచడం లేదా అబద్ధం చెప్పడం పుణ్యనాశకమూ మహాపాపమూ అని, రాజు దండాలను క్రమంగా పెంచుతూ సాక్ష్యం ఇవ్వింపజేయవచ్చని పేర్కొంటాడు. సందేహనిర్ణయంలో ఎక్కువమంది, సద్గుణులు, అధిక అర్హులు ప్రాధాన్యం; విరోధం/అబద్ధసాక్ష్యానికి స్థాయివారీ శిక్షలు, కొందరికి దేశనిర్బంధం. తరువాత మౌఖిక సాక్ష్యం నుంచి లిఖిత ప్రమాణానికి మారి, ఋణ‑ఒప్పంద పత్రాల రచన, సాక్షి ధృవీకరణ, సవరణ, పాడైతే ప్రతిస్థాపన, రసీదు/ఎండోర్స్మెంట్ నియమాలు చెబుతాడు. చివరగా తీవ్రమైన అభియోగాల్లో దివ్య‑ప్రమాణాలు—తులా, అగ్ని, జలం, విషం, కోష—విధి, మంత్రాలు, వర్ణ‑శక్తి అనుకూలత; చిన్న సందేహంలో దేవతలు, గురుపాదాలు, ఇష్ట‑పూర్త పుణ్యంపై ప్రమాణం వర్ణిస్తాడు।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे व्यवहारो नाम त्रिपञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ चतुःपञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः दिव्यप्रमाणकथनं अग्निर् उवाच तपस्विनो दानशीलाः कुलीनाः सत्यवादिनः धर्मप्रधाना ऋजवः पुत्रवन्तो धनान्विताः
ఇట్లు అగ్ని మహాపురాణంలో ‘వ్యవహార’ అనే 253వ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇప్పుడు 254వ అధ్యాయం ‘దివ్య-ప్రమాణ వివరణ’ ప్రారంభమగుచున్నది. అగ్ని పలికెను—తపస్వులు, దానశీలులు, కులీనులు, సత్యవాదులు, ధర్మప్రధానులు, ఋజువులు, పుత్రవంతులు, ధనవంతులు (విశ్వసనీయులు) అని।
Verse 2
पञ्चयज्ञक्रियायुक्ताः साक्षिणः पञ्च वा त्रयः यथाजाति यथावर्ण सर्वे सर्वेषु वा स्मृताः
పంచయజ్ఞాలను ఆచరించే ఐదుగురు లేదా ముగ్గురు సాక్షులుగా ఉండాలి. వారిని కులం మరియు వర్ణం ప్రకారం ఎంపిక చేయాలి, లేదా అన్ని వర్గాల వారు అందరికీ సాక్షులుగా ఉండవచ్చు.
Verse 3
स्त्रीवृद्धबालकितवमत्तोन्मत्ताभिशस्तकाः रङ्गावतारिपाषण्डिकूटकृद्विकलेन्द्रियाः
స్త్రీలు, వృద్ధులు, పిల్లలు, జూదరులు, మత్తులో ఉన్నవారు, పిచ్చివారు, నిందలు మోసేవారు, నటులు, పాషండులు, మోసగాళ్లు మరియు వికలాంగులు సాక్షులుగా అనర్హులు.
Verse 4
पतिताप्तान्नसम्बन्धिसहायरिपुतस्कराः अमाक्षिणः सर्वसाक्षी चौर्यपारुष्यसाहसे
పతితులు, మిత్రులు, ఆశ్రితులు, బంధువులు, సహాయకులు, శత్రువులు మరియు దొంగలు సాక్షులుగా పనికిరారు; కానీ దొంగతనం, దౌర్జన్యం మరియు సాహస చర్యలలో ఎవరైనా సాక్షిగా ఉండవచ్చు.
Verse 5
उभयानुमतः साक्षी भवत्येकोपि धर्मवित् अब्रुवन् हि नरः साक्ष्यमृणं सदशबन्धकम्
ఇరుపక్షాల ఆమోదం పొందిన మరియు ధర్మం తెలిసిన ఒక్క వ్యక్తి కూడా సాక్షిగా ఉండవచ్చు. సాక్ష్యం చెప్పని వానికి అది అప్పుగా మారి పది బంధనాలతో బంధిస్తుంది.
Verse 6
राज्ञा सर्वं प्रदाप्यः स्यात् षट्चत्वारिंशके ऽह्ननि न ददाति हि यः साक्ष्यं जानन्नपि नराधमः
నిజం తెలిసి కూడా సాక్ష్యం చెప్పని నీచుడి నుండి, రాజు నలభై ఆరవ రోజున సర్వస్వాన్ని జప్తు చేయాలి.
Verse 7
स कूटसाक्षिणां पापैस्तुल्यो दण्डेन चैव हि साक्षिणः श्रावयेद्वादिप्रतिवादिसमीपगान्
అతడు పాపంలోను శిక్షలోను కూటసాక్షులతో సమానుడే; కాబట్టి వాది–ప్రతివాది సమీపంలో ఉన్న సాక్షులను అక్కడే వాంగ్మూలం చెప్పించాలి।
Verse 8
ये पातककृतां लोका महापातकिनां तथा अग्निदानाञ्च ये लोका ये च स्त्रीबालघातिनां
సాధారణ పాపకారుల లోకాలు, అలాగే మహాపాతకుల లోకాలు; అగ్నిదానం (అగ్నిపెట్టడం) చేసే వారి లోకాలు, మరియు స్త్రీలు–బాలులను హతమార్చువారి లోకాలు—(ఇవన్నీ).
Verse 9
तान् सर्वान् समवाप्नोति यः साक्ष्यमनृतं वदेत् सुकृतं यत्त्वया किञ्चिज्जन्मान्तरशतैः कृतम्
సాక్ష్యంగా అసత్యం పలికేవాడు ఆ సమస్త (దుష్ఫల)ాలను పొందుతాడు; అలాగే నీవు వందల జన్మల్లో కొద్దిగా అయినా సంపాదించిన పుణ్యం అంతా నశిస్తుంది।
Verse 10
तत्सर्वं तस्य जानीहि यं पराजयसे मृषा द्वैधे बहूनां वचनं समेषु गुणिनान्तथा
ఇది అంతా నీవు అసత్యంతో ఓడించే వాడికే చెందిందని తెలుసుకో. సందేహంలో అనేకుల మాటను స్వీకరించాలి; సమానులలో గుణవంతుల మాటను కూడా అలాగే స్వీకరించాలి।
Verse 11
गुणिद्वैधे तु वचनं ग्राह्यं ये गुणवत्तराः यस्योचुः साक्षिणः सत्यां प्रतिज्ञां स जयी भवेत्
గుణాల విషయంలో సందేహం ఉంటే, అధిక గుణాలు కలిగిన వారి మాటనే స్వీకరించాలి. ఎవరి పక్షాన సాక్షులు సత్యప్రతిజ్ఞను ప్రకటిస్తారో, అతడే విజేత అవుతాడు।
Verse 12
अन्यथा वादिनो यस्य ध्रूवस्तस्य पराजयः उक्ते ऽपि साक्षिभिः साक्ष्ये यद्यन्ये गुणवत्तराः
స్థిరమైన విషయానికి విరుద్ధంగా వాదించే వాదికి పరాజయం నిశ్చితం. సాక్షులు చెప్పిన సాక్ష్యానంతరం కూడా ఇతరులు గుణములో విశ్వసనీయతలో శ్రేష్ఠులైతే వారి సాక్ష్యమే ప్రబలమవుతుంది.
Verse 13
द्विगुणा वान्यथा ब्रूयुः कूटाः स्युःपूर्वसाक्षिणः पृथक् पृथग्दण्डनीयाः कूटकृत्साक्षिणस् तथा
మునుపటి సాక్షులు తమ పూర్వ సాక్ష్యానికి విరుద్ధంగా మాట్లాడితే వారు కూటసాక్షులుగా భావించబడతారు. అబద్ధాన్ని సృష్టించినవారిని మరియు దానికి తోడ్పడిన సాక్షులను వారి వారి కర్మానుసారం వేరువేరుగా శిక్షించాలి.
Verse 14
विवादाद्द्विगुणं दण्डं विवास्यो ब्राह्मणः स्मृतः यः साक्ष्यं श्रावितो ऽन्येभ्यो निह्नुते तत्तमोवृतः
వివాదంలో నిరాకరణకు శిక్ష ద్విగుణమని స్మృతి చెబుతుంది; బ్రాహ్మణుడైతే నిర్వాసనం విధించాలి. ఇతరులకు తన సాక్ష్యం వినిపించిన తరువాత దానిని తిరస్కరించేవాడు తమస్సుతో ఆవరించబడ్డవాడని చెప్పబడతాడు.
Verse 15
स दाप्यो ऽष्टगुणम् दण्डं ब्राह्मणन्तु विवासयेत् वर्णिनां हि बधो यत्र तत्र साक्ष्यअनृतं वदेत्
అతనితో అష్టగుణ దండం చెల్లింప చేయాలి; కానీ బ్రాహ్మణుడికి దండం బదులు నిర్వాసనం విధించాలి. సాక్ష్యఫలితంగా వర్ణస్థుల వధ సంభవించే చోట సాక్ష్యంలో అసత్యం చెప్పడం (అపవాదంగా) చెప్పబడింది.
Verse 16
यः कश्चिदर्थो ऽभिमतः स्वरुच्या तु परस्परं लेख्यं तु साक्षिमत् कार्यं तस्मिन् धनिकपूर्वकम्
పరస్పరం తమ తమ ఇష్టానుసారం అంగీకరించిన ఏ లావాదేవీ అయినా, దానికి సాక్షులతో కూడిన లిఖిత పత్రం చేయాలి—అది ధనికుడు (ఋణదాత) సమక్షంలో విధివిధానంగా సిద్ధం చేయాలి.
Verse 17
समामासतदर्हाहर् नामजातिस्वगोत्रजैः सब्रह्मचारिकात्मीयपितृनामादिचिह्नितम्
పత్రంలో సంవత్సరం, నెల, తగిన తిథి మొదలైనవి స్పష్టంగా గుర్తించాలి; అలాగే వ్యక్తి పేరు, జాతి, స్వగోత్రం, సహబ్రహ్మచారుల పేర్లు, తన తండ్రి పేరు మొదలైన గుర్తింపు వివరాలు వ్రాయాలి।
Verse 18
समाप्ते ऽर्थे ऋणी नाम स्वहस्तेन निवेशयेत् मतं मे ऽमुकपुत्रस्य यदत्रोपरिलेखितं
లావాదేవీ పూర్తైన తరువాత ఋణి తన స్వహస్తంతో తన పేరు నమోదు చేసి—“ఈ పత్రంలో పైగా వ్రాయబడినది నా సమ్మతి; నేను అముకుడు, అముకుని కుమారుడు” అని పేర్కొనాలి।
Verse 19
साक्षिणश् च स्वहस्तेन पितृनामकपूर्वकम् अत्राहममुकः साक्षी लिखेयुरिति ते समाः
సాక్షులు కూడా తమ స్వహస్తంతో, తండ్రి పేరును ముందుగా పేర్కొని, పత్రంలో—“ఇక్కడ నేను అముకుడు సాక్షిని” అని వ్రాయాలి; అట్లే వారి సాక్ష్యలేఖనం కావాలి।
Verse 20
अलिपिज्ञ ऋणी यः स्यालेकयेत् स्वमतन्तु सः साक्षी वा साक्षिणान्येन सर्वसाक्षिसमीपतः
ఋణి అక్షరజ్ఞానం లేనివాడైతే అతని ప్రకటనను వ్రాసి నమోదు చేయాలి; మరియు అన్ని సాక్షుల సమక్షంలో అతడే సాక్షిగా ఉండాలి, లేక మరొక అర్హుడు సాక్షిగా ఉండాలి।
Verse 21
उभयाभ्यर्थितेनैतन्मया ह्य् अमुकसूनुना लिखितं ह्य् अमुकेनेति लेखको ऽथान्ततो लिखेत्
తర్వాత చివరలో లేఖకుడు—“ఇరు పక్షాల అభ్యర్థనపై నేను, అముకుని కుమారుడు అముకుడు, ఇది వ్రాసితిని; అముకుని కోసం” అని వ్రాయాలి।
Verse 22
विनापि साक्षिभिर् लेख्यं स्वहस्तलिखितञ्च यत् तत् प्रमाणं स्मृतं सर्वं बलोपधिकृतादृते
సాక్షులు లేకపోయినా వ్రాతపత్రం, అలాగే స్వహస్తలిఖితం—ఇవన్నీ ప్రమాణంగా భావించబడతాయి; అయితే బలవంతం లేదా మోసంతో చేయించబడినది ప్రమాణం కాదు.
Verse 23
ऋणं लेख्यकृतं देयं पुरुषैस्त्रिभिरेव तु आधिस्तु भुज्यते तावद्यावत्तन्न प्रदीयते
లిఖిత పత్రంతో ఏర్పడిన ఋణం మూడు పురుషుల (మూడు వ్యక్తుల సాక్ష్య/నిర్ధారణ) ప్రకారం చెల్లించవలసినది; అలాగే తాకట్టు (ఆధి) ఋణం చెల్లించేవరకు మాత్రమే అనుభవించబడుతుంది.
Verse 24
देशान्तरस्थे दुर्लेख्ये नष्टोन्मृष्टे हृते तथा भिन्ने च्छिन्ने तथा दग्धे लेख्यमन्यत्तु कारयेत्
లిఖిత పత్రం ఇతర దేశంలో ఉండి, చదవడానికి కష్టంగా ఉండి, నశించి, తుడిచివేయబడి, దొంగిలించబడి, చీలి, కోసి, లేదా కాలిపోయినప్పుడు—దాని బదులుగా మరొక పత్రాన్ని తయారు చేయించాలి.
Verse 25
सन्दिग्धार्थविशुद्ध्यर्थं स्वहस्तलिखितन्तु यत् युक्तिप्राप्तिक्रियाचिह्नसम्बन्धागमहेतुभिः
సందిగ్ధార్థ విశుద్ధి కోసం స్వహస్తలిఖితాన్ని ఆధారంగా తీసుకొని, యుక్తి, ప్రాప్తి (ధృవీకరణ), వ్యవహార-క్రియ, గుర్తు-చిహ్నాలు, సందర్భ-సంబంధం, మరియు ఆగమ (ప్రామాణిక పరంపర) కారణాల ద్వారా నిర్ణయించాలి.
Verse 26
लेख्यस्य पृष्ठे ऽभिलिखेत् प्रविष्टमधमर्णिनः धनी चोपगतं दद्यात् स्वहस्तपरिचिह्नितम्
లిఖిత పత్రం వెనుక భాగంలో ఋణి చేసిన ప్రవిష్టి-లేఖను (చెల్లింపు/సమాధానం నమోదు) వ్రాయాలి; మరియు ధనీ (ఋణదాత) స్వీకరించిన తరువాత తన స్వహస్త గుర్తుతో రసీదు ఇవ్వాలి.
Verse 27
दत्वर्णं पाटयेल्लेख्यं शुद्ध्यै चान्यत्तु कारयेत् साक्षिमच्च भवेद्यत्तु तद्दातव्यं ससाक्षिकं
లోపించిన అక్షరాలను పూరించి లిఖిత పత్రాన్ని చదివించాలి; శుద్ధి నిమిత్తం మరొక కొత్త పత్రాన్ని తయారు చేయించాలి. సాక్ష్యంతో నిలబడవలసినది ఏదైనా ఉంటే, అది సాక్షులతో కూడి నిర్వహించి అప్పగించాలి.
Verse 28
तुलाग्न्यापो विषं कोषो दिव्यानीह विशुद्धये महाभियोगेष्वेतानि शीर्षकस्थे ऽभियोक्तरि
ఇక్కడ విశుద్ధి (నిర్దోషిత్వం) స్థాపనకు దివ్యపరీక్షలు—తులా, అగ్ని, జలం, విషం, మరియు కోష-పరీక్ష. ఇవి మహాభియోగాలలో, అభియోక్తుడు ఉన్నతస్థానంలో ఉన్నప్పుడు ప్రయోగించబడతాయి.
Verse 29
रुच्या वान्यतरः कुर्यादितरो वर्तयेच्छिरः विनापि शीर्षकात् कुर्यान्नृपद्रोहे ऽथ पातके
ఇష్టానుసారం ఒకడు కార్యాన్ని నిర్వహించవచ్చు, మరొకడు ముఖం తిప్పి నిలవాలి. లేదా శిరఛ్ఛేద-పీఠం లేకపోయినా, రాజద్రోహం మరియు ఇతర మహాపాతకాలలో ఈ దండకార్యం చేయాలి.
Verse 30
नासहस्राद्धरेत् फालं न तुलान्न विषन्तथा नृपार्थेष्वभियोगेषु वहेयुः शुचयः सदा
వెయ్యి విలువైనదైనా ఫాలాన్ని (నాగలి ఫాలం) స్వీకరించకూడదు; తులా (తూకం) గానీ విషం గానీ అలాగే కాదు. రాజహితానికి సంబంధించిన అభియోగాలలో శుచులు ఎల్లప్పుడూ నిష్కలంకంగా తమ ధర్మాన్ని వహించాలి.
Verse 31
सहस्रार्थे तुलादीनि कोषमल्पे ऽपि दापयेत् शतार्धं दापयेच्छुद्धमशुद्धो दण्डभाग् भवेत्
వెయ్యి విలువ గల వ్యవహారంలో తులా మొదలైన ప్రమాణాల ప్రకారం, తక్కువ అయినా కోషం (శుల్కం/దండం) చెల్లింప చేయించాలి. వ్యవహారం శుద్ధమైతే వందలో సగం చెల్లింప చేయించాలి; అశుద్ధం (మోసం/లోపం) అయితే అతడు దండభాగి అవుతాడు.
Verse 32
सचेलस्नातमाहूय सूर्योदय उपोषितम् कारयेत्दर्वदिव्यानि नृपब्राह्मणसन्निधौ
వస్త్రాలతోనే స్నానం చేసి సూర్యోదయ సమయంలో ఉపవాసంగా ఉన్న వ్యక్తిని పిలిపించి, రాజు మరియు బ్రాహ్మణుల సమక్షంలో దర్భ-దైవ పరీక్షలు చేయించాలి।
Verse 33
तुला स्त्रीबालवृद्धान्धपङ्गुब्राह्मणरोगिणां अग्निर्ज्वलं वा शूद्रस्य यवाः सप्त विषस्य वा
స్త్రీలు, పిల్లలు, వృద్ధులు, అంధులు, కుంటివారు, బ్రాహ్మణులు, రోగులు—వారికి తులా (తూకం) పరీక్ష. శూద్రునికి జ్వలించే అగ్ని పరీక్ష, లేదా ఏడు యవగింజల పరిమాణంలో విష పరీక్ష.
Verse 34
तुलाधारणविद्वद्भिरभियुक्तस्तुलाश्रितः प्रतिमानसमीभूतो रेखां कृत्वावतारितः
తులాధారణ విధానంలో నిపుణులైన పండితుల బోధనతో అభియుక్తుడు తులాపై ఎక్కాలి; ప్రమాణ బరువుతో సమానంగా చేసి ఒక గీత (గుర్తు) వేసి తరువాత అతడిని దింపాలి।
Verse 35
आदित्यचन्द्रावनिलो ऽनलश् च द्यौर्भूमिरापोहृदयं यमश् च अहश् च रात्रिश् च उभे च सन्ध्ये धर्मश् च जानाति नरस्य वृत्तम्
సూర్యుడు, చంద్రుడు, వాయువు, అగ్ని, ఆకాశం, భూమి, జలాలు, స్వహృదయం, యముడు; పగలు, రాత్రి, రెండు సంధ్యలు మరియు ధర్మమే—ఇవన్నీ మనిషి ప్రవర్తనను తెలుసుకొంటాయి।
Verse 36
त्वं तुले सत्यधामासि पुरा देवैर् विनिर्मिता सत्यं वदस्व कल्याणि संशयान्मां विमोचय
ఓ తులా! నీవు సత్యధామము, పురాతనకాలంలో దేవతలచే నిర్మితమైనది. ఓ కల్యాణీ! సత్యం పలికి నన్ను సందేహాల నుండి విముక్తి చేయుము।
Verse 37
यद्यस्मि पापकृन्मातस्ततो मां त्वमधो नय शुद्धश्चेद्गमयोर्ध्वम्मां तुलामित्यभिमन्त्रयेत्
నేను పాపకర్తనైతే, ఓ మాతా, నన్ను క్రిందికి నడిపించు; నేను శుద్ధుడనైతే నన్ను పైకి నడిపించు—ఇట్లు తులా-క్రియలో మంత్రంగా జపించవలెను।
Verse 38
करौ विमृदितव्रीहेर्लक्षयित्वा ततो न्यसेत् सप्ताश्वप्त्यस्य पत्राणि तावत् सूत्रेण वेष्टयेत्
నలిపిన వరి గింజలతో రెండు చేతులపై గుర్తు పెట్టి, ఆపై న్యాసం చేయాలి. తరువాత అశ్వప్తీ యొక్క ఏడు ఆకులను దారంతో చుట్టాలి।
Verse 39
त्वमेव सर्वभूतानामन्तश् चरसि पावक साक्षिवत् पुण्यपापेभ्यो ब्रूहि सत्यङ्गरे मम
హే పావకా! నీవే సాక్షివలె సమస్త భూతాల హృదయాంతరంలో సంచరిస్తావు. హే అంగారమా! నా పుణ్యపాపాల విషయమై సత్యం చెప్పు।
Verse 40
तस्येत्युक्तवतो लौहं पञ्चाशत्पलिकं समम् अग्निर्वर्णं न्यसेत् पिण्डं हस्तयोरुभयोरपि
ఇట్లు ఉపదేశింపబడినవాడి రెండు చేతులలోనూ అగ్నివర్ణముగల, యాభై పలముల బరువైన సమమైన ఇనుప పిండాన్ని ఉంచాలి।
Verse 41
स तमादाय सप्तैव मण्डलानि शतैर् व्रजेत् षोडशाङ्गुलकं ज्ञेयं मण्डलं तावदन्तरम्
ఆ ప్రమాణాన్ని ఆధారంగా తీసుకొని శతాల ప్రకారం లెక్కిస్తూ ఏడు మండలాల వరకు సాగాలి. ఒక మండలం పదహారు అంగుళములు; మండలాల మధ్య అంతరమూ అంతే అని తెలుసుకోవాలి।
Verse 42
मुक्त्वाग्निं मृदितव्रीहिरदग्धः शुद्धिमाप्नुयात् अन्तरा पतिते पिण्डे सन्देहे वा पुनर्हरेत्
అగ్నిని పక్కన ఉంచినప్పుడు, నూరిన బియ్యంతో చేసిన కాలిపోని ఆహుతి శుద్ధిని కలిగిస్తుంది. అయితే కర్మ మధ్యలో పిండం పడితే లేదా సందేహం కలిగితే, దానిని తీసివేసి మళ్లీ చేయాలి।
Verse 43
पवित्राणां पवित्र त्वं शोध्यं शोधय पावन सत्येन माभिरक्षस्व वरुणेत्यभिशस्तकम्
ఓ వరుణా! నీవు పవిత్రులలో అత్యంత పవిత్రుడవు; ఓ పావన, శుద్ధి చేయవలసినదాన్ని శుద్ధి చేయుము. సత్యబలంతో నన్ను రక్షించుము—ఇదే ‘అభిశస్తక’ మంత్రం.
Verse 44
नाभिदघ्नोदकस्थस्य गृहीत्वोरू जलं विशेत् समकालमिषुं मुक्तमानीयान्यो जवो नरः
నాభివరకు నీటిలో నిలబడి, తొడలను పట్టుకొని నీటిలో మునగాలి. అదే సమయంలో మరో వేగవంతుడు బాణాన్ని విడిచి దానిని తిరిగి తీసుకురావాలి.
Verse 45
यदि तस्मिन्निमग्नाङ्गं पश्येच्च शुद्धिमाप्नुयात् त्वं विष ब्रह्मणः पुत्र सत्यधर्मे व्यवस्थित
ఆ (నీటిలో) మునిగిన అవయవం కనిపిస్తే, అతడు శుద్ధిని పొందుతాడు. ఓ విషా, బ్రహ్ముని కుమారా, నీవు సత్యధర్మంలో స్థిరంగా ఉన్నావు.
Verse 46
त्रायस्वास्मादभीशापात् सत्येन भव मे ऽमृतम् एवमुक्त्वा विषं सार्ङ्गं भक्षयेद्धिमशैलजं
“ఈ భయంకర శాపం నుండి నన్ను రక్షించుము; సత్యబలంతో నాకు అమృతమవుము.” అని చెప్పి, హిమాలయజన్యమైన ‘సార్ఙ్గ’ అనే విషాన్ని సేవించాలి.
Verse 47
यस्य वेगैर् विना जीर्णं शुद्धिं तस्य विनिर्दिशेत् देवानुग्रान् समभ्यर्च्य तत्स्नानोदकमाहरेत्
సహజ శరీర వేగాలు సరిగా విసర్జించకుండానే జీర్ణం జరిగినవానికి శుద్ధి విధిని నిర్దేశించాలి. అనుగ్రహదాత దేవతలను యథావిధిగా ఆరాధించి, ఆ శుద్ధి స్నానజలాన్ని తెచ్చుకోవాలి.
Verse 48
संश्राव्य पापयेत्तस्माज्जलात्तु प्रसृतित्रयम् आचतुर्दशमादह्नो यस्य नो राजदैविकम्
దోషాన్ని శ్రావ్యంగా చేసి (అంటే బహిరంగంగా ఒప్పుకొని) ప్రాయశ్చిత్తం చేయాలి; అందువల్ల ఆ జలంలోనుంచి మూడు ప్రసృతుల నీటిని త్రాగాలి. రాజదోషమూ కాదు, దైవిక (దేవాపరాధ) దోషమూ కాదు అనగా, పద్నాలుగో దినం వరకు ఈ విధి.
Verse 49
व्यसनं जायते घोरं स शुद्धः स्यादसंशयम् सत्यवाहनशस्त्राणि गोवीजकनकानि च
ఘోరమైన విపత్తు కలిగితే, అతడు నిస్సందేహంగా శుద్ధుడని భావించాలి. (దివ్య ప్రమాణాలలో) సత్యవాహనం, శస్త్రాలు, అలాగే గోవు, విత్తనాలు, కనకం (బంగారం) వంటివి ఉపయోగిస్తారు.
Verse 50
देवतागुरुपादाश् च इष्टापूर्तकृतानि च इत्येते सुकराः प्रोक्ताः शपथाः स्वल्पसंशये
దేవతలపై, గురుపాదాలపై, అలాగే తన ఇష్ట-పూర్త కర్మలపై చేసే శపథాలు—స్వల్ప సందేహం ఉన్నప్పుడు ఉపయోగించదగిన సులభ శపథాలుగా చెప్పబడ్డాయి.
Frequently Asked Questions
Qualified witnesses are described as ascetic, charitable, well-born, truthful, dharma-oriented, straightforward, possessing sons, and financially established; additionally, they should be engaged in the pañca-yajña duties, typically in groups of three or five.
Women, the very old, children, gamblers, intoxicated or deranged persons, censured/accused persons, performers, sectarians, forgers, and impaired persons are listed as disqualified; however, in cases like theft, violence/assault, and forcible outrage, broader testimony is allowed.
Withholding known testimony is treated as a serious offense: the king may impose severe forfeiture, and the person is equated with false witnesses in sin and punishment.
In doubt, the statement of the many is preferred; among equals, the virtuous; and when credibility differs, the testimony of those with superior qualifications prevails—even over earlier testimony if later witnesses are more reliable.
The chapter prescribes written instruments marked with date and identity details (name, jāti/varṇa markers, gotra, father’s name), debtor acknowledgment in his own hand, witness attestations, scribe’s colophon, and validity of self-written documents—except those produced by force or fraud.
The ordeals are balance (tulā), fire (agni), water (āpaḥ), poison (viṣa), and koṣa; they are applied in grave accusations, particularly when the accuser is of high standing, with procedural constraints and suitability rules.