
अध्याय १ — यजुर्विधानम् (Agni Purana, Chapter 259: Yajur-vidhāna)
ఈ అధ్యాయంలో ఋగ్విధానం నుండి యజుర్విధానానికి మారుతూ పుష్కరుడు రామునికి బోధిస్తాడు—యజుర్మంత్రాధారిత విధులు భుక్తి, ముక్తి రెండింటినీ ప్రసాదిస్తాయి; ఆరంభంలో ‘ఓం’ మరియు మహావ్యాహృతుల ప్రాధాన్యం చెప్పబడింది. తరువాత ఇది సంక్షిప్త కర్మ-సంకలనం వలె హోమద్రవ్యాలు (నెయ్యి, యవాలు, నువ్వులు, ధాన్యాలు, పెరుగు, పాలు, పాయసం), సమిధలు (ఉదుంబర, అపామార్గ, పలాశ మొదలైనవి) మరియు మంత్రసమూహాలను నిర్దిష్ట ఫలాల కోసం నియమిస్తుంది—శాంతి, పాపనాశనం, పుష్టి, ఆరోగ్యం, ధన-లక్ష్మీ, వశ్య/విద్వేష/ఉచ్చాటన, యుద్ధవిజయం, ఆయుధ-రథరక్షణ, వర్షసాధన, అలాగే దొంగలు, సర్పాలు, రాక్షసబాధలు, అభిచార నివారణ। సహస్ర-లక్ష-కోటి హోమాల సంఖ్యానియమాలు, చంద్రగ్రహణాది కాలవ్రతాలు, గృహ వాస్తుదోష నివారణ, గ్రామ/ప్రాంత మహమ్మారి శాంతి, చౌరస్తా బలిఆహుతులు కూడా పేర్కొనబడ్డాయి. చివరగా గాయత్రీని వైష్ణవీగా, విష్ణువు పరమపదంగా ప్రతిపాదించి, ఈ ప్రయోగాలన్నిటిని ధర్మశుద్ధి మరియు పరమసాధనకు అనుకూలంగా నిలుపుతుంది।
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे ऋग्विधानं नामाष्टपञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथोनषष्ट्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः यजुर्विधानं पुष्कर उवाच यजुर्विधानं वक्ष्यामि भुक्तिमुक्तिप्रदं शृणु ओंकारपूर्विका राम महाव्याहृतयो मताः
ఇట్లు అగ్ని మహాపురాణంలో ‘ఋగ్విధానం’ అనే అధ్యాయం 258వది. ఇప్పుడు 259వ అధ్యాయం ‘యజుర్విధానం’ ప్రారంభమవుతుంది. పుష్కరుడు అన్నాడు—యజుర్విధానాన్ని నేను వివరిస్తాను; విను, ఇది భోగమూ మోక్షమూ ప్రసాదిస్తుంది. ఓ రామా, మహావ్యాహృతులు ‘ఓం’కారంతో ముందుగా ఉన్నవిగా భావించబడతాయి।
Verse 2
सर्वकल्मषनाशिन्यः सर्वकामप्रदास् तथा आज्याहुतिसहस्रेण देवानाराधयेद्बुधः
అవి సమస్త కల్మషాలను నశింపజేస్తాయి, అలాగే అన్ని కోరికలను ప్రసాదిస్తాయి. కాబట్టి జ్ఞాని వెయ్యి ఆజ్యాహుతులతో దేవతలను ఆరాధించాలి।
Verse 3
मनसः काङ्क्षितं राम मनसेप्सितकामदं शान्तिकामो यवैः कुर्यात्तिलैः पापापनुत्तये
ఓ రామా, మనసులో కోరినది—మనసుకు ఇష్టమైన ఫలాన్ని ఇచ్చేది—శాంతిని కోరేవాడు యవాలతో చేయాలి; పాపనివృత్తి కోసం తిలాలతో చేయాలి।
Verse 4
धान्यैः सिद्धार्थकैश् चैव सर्वकाम करैस् तथा औदुम्बरीभिरिध्माभिः पसुकामस्य शस्यते
పశుసంపదను కోరేవారికి ధాన్యాలతో, సిద్ధార్థకాలు (తెల్ల ఆవాలు)తో, అలాగే సర్వకామసాధక ద్రవ్యాలతో; మరియు ఉదుంబర వృక్ష సమిధలతో హోమం చేయడం శ్రేయస్కరమని చెప్పబడింది।
Verse 5
दध्ना चैवान्नकामस्य पयसा शान्तिमिच्छतः अपामार्गसमिद्धस्तु कामयन् कनकं बहु
అన్నం కోరువాడు పెరుగుతో ఆహుతి ఇవ్వాలి; శాంతి కోరువాడు పాలతో. మరియు విస్తారమైన బంగారం కోరువాడు అపామార్గ సమిధలతో ప్రజ్వలించిన అగ్నిలో విధివిధానంగా హోమం చేయాలి।
Verse 6
कन्याकामो घृताक्तानि युग्मशो ग्रथितानि तु जातीपुष्पाणि जुहुयाद्ग्रामार्थी तिलतण्डुलान्
కన్య (భార్య) కోరిక కలవాడు నెయ్యితో పూసి జంటలుగా గుచ్చిన మల్లెపూలను అగ్నిలో ఆహుతి ఇవ్వాలి. గ్రామం/భూమిదానం కోరువాడు నువ్వులు మరియు బియ్యపు గింజలను హోమం చేయాలి।
Verse 7
वश्यकर्मणि शाखोढवासापामार्गमेव च विषासृङ्मिश्रसमिधो व्याधिघातस्य भार्गव
వశ్యకర్మలో శాఖోఢ, వాసా, అపామార్గ సమిధలను ఉపయోగించాలి. మరియు ఓ భార్గవా, వ్యాధి నాశనార్థం విషం మరియు రక్తం కలిపిన సమిధలతో ఆహుతి ఇవ్వాలి।
Verse 8
क्रुद्धस्तु जुहुयात्सम्यक् शत्रूणां बधकाम्यया सर्वव्रीहिमयीं कृत्वा राज्ञः प्रतिकृतिं द्विज
ఓ ద్విజా! కోపంతో శత్రువుల వధ కోరికతో విధిగా ఆహుతులు ఇవ్వాలి; మరియు రాజు యొక్క ప్రతిమను పూర్తిగా బియ్యపు గింజలతో తయారు చేసి (హోమం చేయాలి)।
Verse 9
सहस्रशस्तु जुहुयाद्राजा वशगतो भवेत् वस्त्रकामस्य पुष्पाणि दर्वा व्याधिविनाशिनी
వెయ్యిసార్లు ఆహుతి ఇస్తే రాజు కూడా వశమవుతాడు. వస్త్రం కోరువాడు పుష్పాలతో (హోమం చేయాలి); మరియు దర్వా/దూర్వా గడ్డి వ్యాధులను నశింపజేస్తుంది।
Verse 10
ब्रह्मवर्चसकामस्य वासोग्रञ्च विधीयते प्रत्यङ्गिरेषु जुहुयात्तुषकण्टकभस्मभिः
బ్రహ్మవర్చస్సు (పవిత్ర తేజస్సు) కోరువానికి ఉత్తరీయ వస్త్రం విధించబడుతుంది; ప్రత్యఙ్గిరసులకు సంబంధించిన కర్మల్లో తూషం మరియు ముళ్ల భస్మంతో ఆహుతులు సమర్పించాలి।
Verse 11
विद्वेषणे च पक्ष्माणि काककौशिकयोस् तथा कापिलञ्च घृतं हुत्वा तथा चन्द्रग्रहे द्विज
విద్వేషణ కర్మలో కాకి మరియు గుడ్లగూబ యొక్క పక్ష్మాణి (కంటి వెంట్రుకలు/రోమాలు) ఆహుతిగా సమర్పించాలి; అలాగే కాపిల (గోధుమవర్ణ) నెయ్యిని హోమం చేయాలి—ప్రత్యేకంగా చంద్రగ్రహణ సమయంలో, ఓ ద్విజా।
Verse 12
वचाचूर्णेन सम्पातात्समानीय च तां वचां सहस्रमन्त्रितां भुक्त्वा मेधावी जायते नरः
వచా చూర్ణంతో పూత పెట్టి, ఆ వచాను సహస్ర మంత్రజపంతో అభిమంత్రించి సిద్ధం చేసి, దానిని సేవించిన మనిషి మేధావిగా అవుతాడు।
Verse 13
एकादशाङ्गुलं शङ्कु लौहं खादिरमेव च द्विषतो बधोसीति जपन्निखनेद्रिपुवेश्मनि
“నీవు శత్రువధవు” అని మంత్రం జపిస్తూ, ఖదిరకాష్ఠంతో చేసిన ఇనుప శంకువును పదకొండు అంగుళాల పొడవుగా శత్రువు ఇంటిలో పాతాలి।
Verse 14
उच्चाटनमिदं कर्म शत्रूणां कथितं तव चक्षुष्या इति जप्त्वा च विनष्टञ्चक्षुराप्नुयात्
శత్రువులపై ఈ ఉచ్చాటన కర్మ నీకు చెప్పబడింది; మరియు “చక్షుష్యా” అని జపిస్తే నశించిన దృష్టి కూడా తిరిగి పొందవచ్చు।
Verse 15
उपयुञ्जत इत्य् एदनुवाकन्तथान्नदं तनूनपाग्ने सदिति दूर्वां हुत्वार्तिवर्जितः
“ఉపయుఞ్జత”తో ప్రారంభమయ్యే అనువాకాన్ని, అలాగే “అన్నద”, “తనూనపాగ్నే”, “సదితి” మంత్రాలను జపించి అగ్నిలో దూర్వా గడ్డిని ఆహుతి చేయాలి; అలా చేస్తే బాధలు, క్లేశాలు తొలగుతాయి।
Verse 16
भेषजमसीति दध्याज्यैर् होमः पशूपसर्गनुत् खादिरमेव वेति ग , घ , ञ च पशूपसर्गहेति क , छ च त्र्यम्वकं यजामहे होमः सौभाग्यवर्धनः
పెరుగు, నెయ్యితో “భేషజమసి” మంత్రం జపిస్తూ హోమం చేయాలి; ఇది పశువులకు కలిగే ఉపసర్గాలను తొలగిస్తుంది. అదే ప్రయోజనార్థం “ఖాదిరమేవ…” (గ, ఘ, ఞ వర్గాలకు) మరియు “పశూపసర్గహే…” (క, ఛ వర్గాలకు) మంత్రాలు కూడా విధించబడ్డాయి. “త్ర్యంబకం యజామహే” మంత్రంతో హోమం సౌభాగ్యాన్ని వృద్ధి చేస్తుంది।
Verse 17
कन्यानाम गृहीत्वा तु कन्यलाभकरः परः भयेषु तु जपन्नित्यं भयेभ्यो विप्रमुच्यते
కన్యల పేర్లను గ్రహించి (జపించి) చేయడం వధువు-లాభానికి పరమ సాధనం. భయ సమయాల్లో నిత్యం జపించే వాడు త్వరగా భయాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు।
Verse 18
धुस्तूरपुष्पं सघृतं हुत्वा स्यात् सर्वकामभाक् हुत्वा तु गुग्गुलं राम स्वप्ने पश्यति शङ्करं
ధత్తూర పుష్పాలను నెయ్యితో కలిసి అగ్నిలో ఆహుతి చేస్తే సర్వకామసిద్ధి కలుగుతుంది. కానీ, ఓ రామా, గుగ్గులు ఆహుతి చేస్తే స్వప్నంలో శంకర దర్శనం కలుగుతుంది।
Verse 19
युञ्जते मनो ऽनुवाकं जप्त्वा दीर्घायुराप्नुयात् विष्णोरवाटमित्येतत् सर्वबाधाविनाशनं
“యుఞ్జతే మనః” అనే అనువాకాన్ని జపిస్తే దీర్ఘాయువు లభిస్తుంది. “విష్ణోరవాటమ్”తో ప్రారంభమయ్యే ఈ మంత్రం సమస్త బాధలు, అడ్డంకులను నశింపజేస్తుంది।
Verse 20
रक्षोघ्नञ्च यशस्यञ्च तथैव विजयप्रदं अयत्नो अग्निरित्येतत् संग्रामे विजयप्रदं
ఈ మంత్రం రాక్షసఘ్నము, యశస్సు ప్రసాదించునది, అలాగే విజయప్రదము. ‘అయత్నోऽగ్నిః’ అనే ఉచ్చారణ యుద్ధంలో విజయాన్ని ఇస్తుంది.
Verse 21
इदमापः प्रवहत स्नाने पापापनोदनं विश्वकर्मन्नु हविषा सूचीं लौहीन्दशाङ्गुलाम्
‘ఓ జలములారా, ప్రవహించుడి’—స్నాన సమయంలో ఇది పాపనాశకమగును. అలాగే విశ్వకర్మను ఆహ్వానించి హవిస్సుతో పది అంగుళాల ఇనుప సూది ఆహుతి ఇవ్వాలి.
Verse 22
कन्याया निखनेद्द्वारि सान्यस्मै न प्रदीयते देव सवितरेतेन जुहुयाद्बलकामो द्विजोत्तम
కన్య ద్వారమున దీన్ని పాతిపెట్టాలి; అప్పుడు ఆమె మరొకనికి ఇవ్వబడదు. ఓ ద్విజోత్తమా, బలాన్ని కోరువాడు ఈ మంత్ర/విధితో దేవ సవితృకు ఆహుతులు సమర్పించాలి.
Verse 23
अग्नौ स्वाहेति जुहुयाद्बलकामो द्विजोत्तम तिलैर् यवैश् च धर्मज्ञ तथापामार्गतण्डुलैः
ఓ ద్విజోత్తమా, బలాన్ని కోరువాడు అగ్నిలో ‘స్వాహా’ అని చెప్పి ఆహుతి ఇవ్వాలి. ఓ ధర్మజ్ఞా, నువ్వులు, యవాలు మరియు అపామార్గ తండులాలతో కూడ ఆహుతి ఇవ్వాలి.
Verse 24
सहस्रमन्त्रितां कृत्वा तथा गोरोचनां द्विज तिलकञ्च तथा कृत्वा जनस्य प्रियतामियात्
ఓ ద్విజా, గోరోచనను సహస్రసార్లు మంత్రజపంతో అభిమంత్రించి, అదే విధంగా తిలకంగా ధరించితే, జనులకు ప్రియుడగును.
Verse 25
रुद्राणाञ्च तथा जप्यं सर्वाघविनिसूदनं सर्वकर्मकरो होमस् तथा सर्वत्र शन्तिदः
అదేవిధంగా రుద్రమంత్రాల జపం చేయవలెను; అది సమస్త పాపాలను నశింపజేస్తుంది. హోమము అన్ని కర్మాలను సిద్ధింపజేసి, సర్వత్ర శాంతిని ప్రసాదిస్తుంది.
Verse 26
अजाविकानामश्वानां कुञ्जराणां तथा गवां मनुष्याणान्नरेन्द्राणां बालानां योषितामपि
మేకలు-గొర్రెలు, గుర్రాలు, ఏనుగులు మరియు గోవుల; మనుష్యుల, రాజుల, బాలుల మరియు స్త్రీల విషయములోనూ (క్రింద చెప్పిన శకునాలు/ఫలితాలు) గ్రహించవలెను.
Verse 27
ग्रामाणां नगरानाञ्च देशानामपि भार्गव विष्णोर्विराटमित्येतदिति घ , ञ च विष्टोरराटमित्येतदिति क , ज , ट च उपद्रुतानां धर्मज्ञ व्याधितानां तथैव च
హే భార్గవా! గ్రామాలు, నగరాలు, దేశాల రక్షణార్థం ‘విష్ణోర్విరాట్’ అనే మంత్రాన్ని ఘ, ఞ అక్షరాలతో యుక్తంగా ప్రయోగించవలెను; అలాగే ‘విష్టోరరాట్’ అనే మంత్రాన్ని క, జ, ట అక్షరాలతో యుక్తంగా. హే ధర్మజ్ఞా! ఉపద్రవగ్రస్తులకును రోగులకును ఇదే విధి.
Verse 28
मरके समनुप्राप्ते रिपुजे च तथा भये रुद्रहोमः परा शान्तिः पायसेन घृतेन च
మరణకర ఉపద్రవం సమీపించినప్పుడు, శత్రువుల వల్ల భయం లేదా ప్రమాదం కలిగినప్పుడు, పాయసం మరియు నెయ్యితో నిర్వహించే రుద్రహోమమే పరమ శాంతికర కర్మ.
Verse 29
कुष्माण्डघृतहोमेन सर्वान् पापान् व्यपोहति शक्तुयावकभैक्षाशी नक्तं मनुजसत्तम
కుష్మాండ (బూడిద గుమ్మడి)తో నెయ్యి హోమం చేయుటవలన సమస్త పాపాలు తొలగిపోతాయి. ఓ మనుజసత్తమా! సాధకుడు శక్తు, యావకము, భైక్షాన్నముతో జీవించి, రాత్రివేళ మాత్రమే భోజనం చేయవలెను.
Verse 30
बहिःस्नानरतो मासान्मुच्यते ब्रह्महत्यया मधुवातेति मन्त्रेण होमादितो ऽखिलं लभेत्
ఒక మాసం పాటు బహిఃస్నానంలో నిష్ఠగా ఉండినవాడు బ్రహ్మహత్యాపాపం నుండి విముక్తుడవుతాడు. “మధువాత…” మంత్రంతో హోమాది కర్మలు చేయగా సమస్త శుద్ధిఫలములు సంపూర్ణంగా లభిస్తాయి.
Verse 31
दधि क्राव्नेति हुत्वा तु पुत्रान् प्राप्नोत्यसंशयं तथा घृतवतीत्येतदायुष्यं स्यात् घृतेन तु
“దధి క్రావ్ణే” మంత్రంతో ఆహుతి ఇచ్చినచో నిస్సందేహంగా పుత్రప్రాప్తి కలుగుతుంది. అలాగే “ఘృతవతీ” మంత్రం ఆయుష్షును వృద్ధి చేస్తుంది—నెయ్యితో ఆహుతి ఇవ్వాలి.
Verse 32
स्वस्तिन इन्द्र इत्य् एतत्सर्वबाधाविनाशनं इह गावः प्रज्यायध्वमिति पुष्टिविवर्धनम्
“స్వస్తిన ఇంద్ర…”తో ప్రారంభమయ్యే మంత్రం సమస్త బాధలు, ఉపద్రవాలను నశింపజేస్తుంది. “ఇహ గావః ప్రజ్యాయధ్వమ్” అనే ఉక్తి పుష్టి, సమృద్ధి, క్షేమాన్ని వృద్ధి చేస్తుంది.
Verse 33
घृताहुतिसहस्रेण तथा लक्ष्मीविनाशनं श्रुवेण देवस्य त्वेति हुत्वापामार्गतण्डुलं
అలాగే నెయ్యి సహస్ర ఆహుతులతో లక్ష్మీ నాశనం (చేయబడుతుంది). “దేవస్య త్వా” మంత్రాన్ని జపిస్తూ శ్రువతో అపామార్గ తండులాలను ఆహుతి ఇస్తే కర్మ సిద్ధిస్తుంది.
Verse 34
मुच्यते विकृताच्छीघ्रमभिचारान्न संशयः रुद्र पातु पलशस्य समिद्भिः कनकं लभेत्
అభిచారమున వల్ల కలిగిన వికృతి, బాధల నుండి మనిషి త్వరగా విముక్తుడవుతాడు—ఇందులో సందేహం లేదు. “రుద్రః పాతు” (రుద్రుడు రక్షించుగాక); పలాశ సమిధలతో హోమం చేస్తే స్వర్ణం లభిస్తుంది.
Verse 35
शिवो भवेत्यग्न्युत्पाते व्रीहिभिर्जुहुयान्नरः याः सेना इति चैतच्च तस्करेभ्यो भयापहम्
అగ్ని-ఉత్పాతము (అశుభ అగ్ని సూచన) కలిగినప్పుడు మనిషి వ్రీహి (బియ్యపు గింజలు)తో అగ్నిలో ఆహుతులు సమర్పిస్తూ “శివో భవేత్” అని జపించాలి. అలాగే “యాః సేనాః” మంత్రాన్ని కూడా ప్రయోగించాలి; ఈ కర్మ దొంగల భయాన్ని తొలగిస్తుంది.
Verse 36
यो अस्मभ्यमवातीयाद्धुत्वा कृष्णतिलान्नरः सहस्रशो ऽभिचाराच्च मुच्यते विकृताद्द्विज
హే ద్విజా! మన (అగ్ని) ప్రసన్నతార్థం ఎవడు కృష్ణతిలాలను అగ్నిలో ఆహుతి చేస్తాడో, అతడు సహస్రగుణంగా అభిచారము (మంత్రతంత్ర దుష్ప్రయోగం) మరియు వికృత దోషాలు/పీడల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.
Verse 37
अन्नेनान्नपतेत्येवं हुत्वा चान्नमवाप्नुयात् हंसः शुचिः सदित्येतज्जप्तन्तोये ऽघनाशनं
“అన్నేన అన్నపతే” అని మంత్రోచ్చారణతో ఆహుతి సమర్పిస్తే అన్నసంపద లభిస్తుంది. అలాగే “హంసః శుచిః సత్” అనే మంత్రాన్ని నీటిపై జపిస్తే పాపనాశకమవుతుంది.
Verse 38
चत्वारि भङ्गेत्येतत्तु सर्वपापहरं जले देवा यज्ञेति जप्त्वा तु ब्रह्मलोके महीयते
“చత్వారి భఙ్గే…” అని ప్రారంభమయ్యే మంత్రాన్ని నీటిలో జపిస్తే అది సర్వపాపహరము. అలాగే “దేవా యజ్ఞే…” అని జపించినవాడు బ్రహ్మలోకంలో మహిమ పొందుతాడు.
Verse 39
वसन्तेति च हुत्वाज्यं आदित्याद्वरमाप्नुयात् सुपर्णोसीति चेत्यस्य कर्मव्याहृतिवद्भवेत्
“వసంతే…” అని ప్రారంభమయ్యే మంత్రాన్ని ఉచ్చరిస్తూ నెయ్యిని ఆహుతి చేస్తే ఆదిత్యుడు (సూర్యుడు) ప్రసాదించే వరం లభిస్తుంది. “సుపర్ణోऽసి” మంత్రాన్ని కర్మవ్యాహృతుల విధానంలోనే ప్రయోగించాలి.
Verse 40
नमः स्वाहेति त्रिर्जप्त्वा बन्धनान्मोक्षमाप्नुयात् अन्तर्जले त्रिरावर्त्य द्रुपदा सर्वपापमुक्
“నమః స్వాహా” మంత్రాన్ని మూడుసార్లు జపిస్తే బంధనముల నుండి విముక్తి పొందుతాడు. నీటిలో మూడుసార్లు మునిగి/ఆవర్తించి దృఢపదుడై సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు.
Verse 41
इह गावः प्रजायध्वं मन्त्रोयं बुद्धिवर्धनः हुतन्तु सर्पिषा दध्ना पयसा पायसेन वा
“ఇక్కడ, ఓ గోవులారా, సంతానవంతులై విస్తరించండి; ఈ మంత్రం బుద్ధివర్ధకము. నెయ్యి, పెరుగు, పాలు లేదా పాయసంతో ఆహుతి సమర్పించాలి.”
Verse 42
शतम् य इति चैतेन हुत्वा पर्णफलाणि च आरोग्यं श्रियमाप्नोति जीवितञ्च चिरन्तथा
‘శతం య…’ అనే మంత్రంతో ఆకులు, ఫలాలను అగ్నిలో ఆహుతి చేస్తే ఆరోగ్యం, శ్రీ (సంపద) లభిస్తాయి; అలాగే దీర్ఘాయుష్షు కూడా కలుగుతుంది.
Verse 43
ओषधीः प्रतिमोदग्ध्वं वपने लवने ऽर्थकृत् अश्वावती पायसेन होमाच्छान्तिमवाप्नुयात्
ఔషధులను విధిగా ధూపింపజేసి/స్వల్పంగా దగ్ధం చేసి విత్తనం వేయుట, కోయుట (లవన) కార్యాలలో ఉపయోగిస్తే సంపద కలుగుతుంది. ‘అశ్వావతీ’ అనే ఔషధిని పాయసంతో కలిసి హోమం చేస్తే శాంతి లభిస్తుంది.
Verse 44
तस्मा इति च मन्त्रेन बन्धनस्थो विमुच्यते युवा सुवासा इत्य् एव वासांस्याप्नोति चोत्तमम्
“తస్మా …” అని ప్రారంభమయ్యే మంత్రంతో బంధనంలో ఉన్నవాడు విముక్తుడవుతాడు. “యువా సువాసా …” మంత్రంతో ఉత్తమ వస్త్రాలు (శ్రేష్ఠ పరिधानాలు) లభిస్తాయి.
Verse 45
मुञ्चन्तु मा शपथ्यानि सर्वान्तकविनाशनम् मा माहिंसीस्तिलाज्येन हुतं रिपुविनाशनं
శపథబద్ధమైన అన్ని శాపాలు నన్ను విడిచిపెట్టుగాక; ఈ కర్మ/మంత్రం సమస్త ప్రాణాంతక విపత్తులను నశింపజేయును. నన్ను హింసించకుము—నువ్వులు, నెయ్యితో చేసిన హోమాహుతి శత్రునాశకము.
Verse 46
नमो ऽस्तु सर्वसर्पेभ्यो घृतेन पायसेन तु कृणुधवं राज इत्य् एतदभिचारविनाशनं
సర్వ సర్పములకు నమస్కారం. నెయ్యి మరియు పాయసం (క్షీరం)తో ఆహుతి సమర్పించి ‘కృణుధ్వం రాజ’—“ఓ రాజా, దీనిని నిర్వహించు” అని పలుకుట; ఇది అభిచారనాశక కర్మ/మంత్రం.
Verse 47
दूर्वाकाण्डायुतं हुत्वा काण्डात् काण्डेति मानवः ग्रामे जनपदे वापि मरकन्तु शमन्नयेत्
దూర్వా గడ్డి కాండములు పదివేలు అగ్నిలో హోమం చేసి, ‘కాండాత్ కాండే’ అనే మంత్రంతో ఆహుతులు అర్పిస్తే, గ్రామంలో గానీ జనపదమంతట గానీ వ్యాపించిన మహామారిమరణాన్ని శమింపజేయవచ్చు.
Verse 48
रोगार्तो मुच्यते रोगात् तथा दुःखात्तु दुःखितः शतञ्चेति ट शतं वेति क औषधयः प्रतिमोदध्यमिति ज सर्वकिल्विषनाशनमिति घ , ञ च विघ्नविनाशनमिति क , छ च औडुम्बरीश् च समिधो मधुमान्नो वनस्पतिः
రోగంతో బాధపడువాడు రోగం నుండి విముక్తుడగును; అలాగే దుఃఖితుడు దుఃఖం నుండి కూడా విడిపోవును. (నిర్దిష్ట అక్షర/పద-క్రమంలో) ‘శతం’—ṭ ద్వారా; ‘శతం’—క ద్వారా; ‘ఔషధయః’—జ ద్వారా; ‘ప్రతిమోదధ్యం’—జ ద్వారా; ‘సర్వకిల్విషనాశనం’—ఘ ద్వారా (మరియు ఞ ద్వారా కూడా); ‘విఘ్నవినాశనం’—క ద్వారా (మరియు ఛ ద్వారా కూడా). సమిధలు ఔడుంబరీ (ఉదుంబర)విగా ఉండాలి; వనస్పతి-ఆహుతి ‘మధుమాన్న’ (తేనెమిశ్రిత హవ్య)గా ఉండాలి.
Verse 49
हुत्वा सहस्रशो राम धनमाप्नोति मानवः सौभाग्यं महदाप्नोति व्यवहारे तथा त्रयम्
ఓ రామా, సహస్రసార్లు హోమం చేయువాడు ధనాన్ని పొందును; మహత్తర సౌభాగ్యాన్ని పొందును, మరియు లోకవ్యవహారంలో కూడా త్రిగుణ విజయాన్ని పొందును.
Verse 50
अपां गर्भमिति हुत्वा देवं वर्षापयेद्ध्रुवम् अपः पिवेति च तथा हुत्वा दधि घृतं मधु
“అపాం గర్భమ్” అనే మంత్రంతో ఆహుతి సమర్పిస్తే దేవుడు నిశ్చయంగా వర్షాన్ని కురిపిస్తాడు. అలాగే “అపః పివే” మంత్రంతో ఆహుతి ఇచ్చి పెరుగు, నెయ్యి, తేనెను హోమంగా సమర్పించాలి.
Verse 51
प्रवर्तयति धर्मज्ञ महावृष्टिमनन्तरं नमस्ते रुद्र इत्य् एतत् सर्वोपद्रवनाशनं
ధర్మజ్ఞా, వెంటనే అనంతరం మహావర్షం ప్రారంభమవుతుంది. “నమస్తే రుద్ర” అనే ఈ మంత్రం సమస్త ఉపద్రవాలను నశింపజేస్తుంది.
Verse 52
सर्वशान्तिकरं प्रोक्तं महापातकनाशनं अध्यवोचदित्यनेन रक्षणं व्याधितस्य तु
ఇది సమస్త శాంతిని కలిగించేది, మహాపాతకాలను నశింపజేసేదిగా ప్రకటించబడింది. “అధ్యవోచత్” అనే జపంతో, ముఖ్యంగా వ్యాధిగ్రస్తునికి రక్షణ కలుగుతుంది.
Verse 53
रक्षोघ्नञ्च यशस्यञ्च चिरायुःपुष्टिवर्धनम् सिद्धार्थकानां क्षेपेण पथि चैतज्जपन् सुखी
ఈ జపం రాక్షసాది దుష్ప్రభావాలను నశింపజేసేది, కీర్తిని ప్రసాదించేది; దీర్ఘాయుష్షును, పుష్టిని పెంపొందిస్తుంది. మార్గంలో సిద్ధార్థక (ఆవాలు) గింజలు చల్లుతూ దీనిని జపిస్తే మనిషి సుఖంగా, సురక్షితంగా ఉంటాడు.
Verse 54
असौ यस्ताम्र इत्य् एतत् पठन्नित्यं दिवाकरं उपतिष्ठेत धर्मज्ञ सायं प्रातरतन्द्रितः
ధర్మజ్ఞా, “అసౌ యః తామ్ర …” అని ప్రారంభమయ్యే మంత్రాన్ని పఠిస్తూ నిత్యం దివాకరుడైన సూర్యదేవుని సన్నిధిలో ఉపాసన చేయాలి; సాయంకాలం, ప్రాతఃకాలం—అలసట లేకుండా.
Verse 55
अन्नमक्षयमाप्नोति दीर्घमायुश् च विन्दति प्रमुञ्च धन्वन्नित्येतत् षड्भिरायुधमन्त्रणं
అతడు అక్షయమైన అన్నసంపదను పొందుతాడు, దీర్ఘాయుష్షును కూడా పొందుతాడు. “ఓ ధనుర్ధరా, నిత్యం విడిచెయ్యి!”—ఇది ఆరు అక్షర/పదాల ఆయుధమంత్ర-విధానం.
Verse 56
रिपूणां भयदं युद्धेनात्रकार्या विचारणा मानो महान्त इत्य् एवं बालानां शान्तिकारकं
ఇక్కడ యుద్ధం గురించి విచారణ చేయకూడదు; అది శత్రువులకు భయకారణమవుతుంది. “నా మానం మహత్తరము” అని ఇలా చెప్పడం బాలబుద్ధులను శాంతింపజేసే ఉపాయం.
Verse 57
नमो हिरण्यवाहवे इत्य् अनुवाकसप्तकम् राजिकां कटुतैलाक्तां जुहुयाच्छत्रुनाशनीं
“నమో హిరణ్యవాహవే”తో ప్రారంభమయ్యే ఏడు అనువాకాలను జపించి, కాటు నూనె పూసిన ఆవాల గింజలను హోమంలో ఆహుతి ఇవ్వాలి; ఇది శత్రునాశక కర్మగా బోధించబడింది.
Verse 58
नमो वः किरिकेभ्यश् च पद्मलक्षाहुतैर् नरः राज्यलक्ष्मीमवाप्नोति तथा बिल्वैः सुवर्णकम्
“నమో వః కిరికేభ్యః” అని జపిస్తూ పద్మాలతో లక్ష ఆహుతులు ఇస్తే మనిషి రాజ్యలక్ష్మి (సార్వభౌమ సంపద)ను పొందుతాడు; అలాగే బిల్వంతో ఆహుతి ఇస్తే స్వర్ణం లభిస్తుంది.
Verse 59
इमा रुद्रायेति तिलैर् होमाच्च धनमाप्यते प्रयुञ्जेति ग , घ , ञ च दूर्वाहोमेन चान्येन सर्वव्याधिविवर्जितः
“ఇమా రుద్రాయ…” మంత్రంతో నువ్వుల హోమం చేస్తే ధనం లభిస్తుంది. అలాగే ‘ప్రయుఞ్జే…’లో ప్రయోగించే “గ, ఘ, ఞ” అక్షరాలతో కూడిన దూర్వా-హోమం అనే మరో విధానంతో సర్వ రోగాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది.
Verse 60
आशुः शिशान इत्य् एतदायुधानाञ्च रक्षणे संग्रामे कथितं राम सर्वशत्रुनिवर्हणं
‘ఆశుః శిశాన’ అని ప్రారంభమయ్యే ఈ మంత్రం యుద్ధంలో ఆయుధాల రక్షణార్థం చెప్పబడింది, ఓ రామా; ఇది సమస్త శత్రువులను నివారించేది।
Verse 61
राजसामेति जुहुयात् सहस्रं पञ्चभिर्द्विज आज्याहुतीनां धर्मज्ञ चक्षूरोगाद्विमुच्यते
హే ద్విజా! ‘రాజసామేతి’ మంత్రంతో ఐదు చొప్పున వెయ్యి నెయ్యి ఆహుతులు సమర్పించాలి; ధర్మజ్ఞుడు దానివల్ల నేత్రరోగాల నుండి విముక్తుడవుతాడు।
Verse 62
शन्नो वनस्पते गेहे होमः स्याद्वास्तुदोषनुत् अग्न आयूंसि हुत्वाज्यं द्वेषं नाप्नोति केनचित्
ఇంటిలో ‘శన్నో వనస్పతే’ మంత్రంతో చేసే హోమం వాస్తు దోషాలను తొలగిస్తుంది. అలాగే ‘అగ్న ఆయూంసి’ అని నెయ్యి ఆహుతి సమర్పిస్తే ఎవరి ద్వేషమూ కలగదు।
Verse 63
अपां फेनेति लाजाभिर्हुत्वा जयमवाप्नुयात् भद्रा इतीन्द्रियैर् हीनो जपन् स्यात् सकलेन्द्रियः
‘అపాం ఫేనేతి’ మంత్రంతో లాజాలను ఆహుతిగా సమర్పిస్తే జయం లభిస్తుంది. అలాగే ఇంద్రియహీనుడు ‘భద్రా’ మంత్ర జపంతో సంపూర్ణ ఇంద్రియసంపన్నుడవుతాడు।
Verse 64
अग्निश् च पृथिवी चेति वशीकरणमुत्तमम् अध्वनेति जपन् मन्त्रं व्यवहारे जयी भवेत्
‘అగ్నిశ్చ పృథివీ చేతి’ అనేది వశీకరణానికి ఉత్తమ సాధనం. ‘అధ్వనే’ అనే ఉచ్చారణతో ఈ మంత్రాన్ని జపిస్తే వ్యవహారాలలో/వివాదాలలో జయమవుతుంది।
Verse 65
ब्रह्म राजन्यमिति च कर्मारम्भे तु सिद्धिकृत् संवत्सरोसीति धृतैर् लक्षहोमादरोगवान्
కర్మారంభంలో ‘బ్రహ్మ రాజన్యమ్…’ అనే మంత్రం సిద్ధిని ప్రసాదిస్తుంది. ‘సంవత్సరోఽసి—నీవే సంవత్సరం’ అనే మంత్రంతో స్థిరచిత్తంగా లక్ష హోమం చేస్తే రోగరహితుడు అవుతాడు.
Verse 66
केतुं कृण्वन्नितीत्येतत् संग्रामे जयवर्धनम् इन्द्रोग्निर्धर्म इत्य् एतद्रणे धर्मनिबन्धनम्
‘కేతుం కృణ్వన్…’ అనే మంత్రం యుద్ధంలో విజయాన్ని వృద్ధి చేస్తుందని చెప్పబడింది. ‘ఇంద్రోఽగ్నిర్ధర్మః…’ అనే మంత్రం రణంలో ధర్మాన్ని బలంగా బంధించే ఆహ్వానం.
Verse 67
धन्वा नागेति मन्त्रश् च धनुर्ग्राहनिकः परः यजीतेति तथा मन्त्रो विज्ञेयो ह्य् अभिमन्त्रणे
‘ధన్వా నాగ…’ అనే మంత్రం ధనుస్సు గ్రహించుటకు ఉత్తమమైనది. అలాగే ‘యజీత…’ అనే మంత్రం అభిమంత్రణ (సంస్కార) కార్యంలో ఉపయోగించవలసినదిగా తెలుసుకోవాలి.
Verse 68
मन्त्रश्चाहिरथेत्येतच्छराणां मन्त्रणे भवेत् वह्नीनां पितरित्येतत्तूर्णमन्त्रः प्रकीर्तितः
‘ఆహిరథే…’ అనే మంత్రం బాణాల మంత్రణ (శక్తి నింపుట) కోసం వినియోగించాలి. ‘వహ్నీనాం పితర్…’ అనే మంత్రం ‘తూర్ణ’ అంటే శీఘ్రఫలదాయక మంత్రంగా ప్రసిద్ధి.
Verse 69
युञ्जन्तीति तथाश्वानां योजने मन्त्र उच्यते आशुः शिशान इत्य् एतद्यत्रारम्भणमुच्यते
‘యుఞ్జంతి…’ అనే మంత్రం గుర్రాలను జోడించే సమయంలో పలకబడుతుంది. ‘ఆశుః శిశానః…’ అనే సూత్రం కార్యప్రవేశం, అనగా ఆరంభక్షణంలో జపించవలసినది.
Verse 70
धर्मविवर्धनमिति ज मन्त्रश् च हि रथ ह्य् एतच्छराणामिति क , छ ,च विष्णोः क्रमेति मन्त्रश् च रथारोहणिकः परः आजङ्घेतीति चाश्वानां ताडनीयमुदाहृतं
‘ధర్మవివర్ధనమ్’—ఇది జ-మంత్రం. ‘ఈ రథము ఈ శరములతో యుక్తమై ఉంది’—ఇది క-, ఛ-, చ-మంత్రం. ‘విష్ణోః క్రమే’—రథారోహణకు పరమమైన మంత్రం. ‘ఆజఙ్ఘేతి’ అశ్వాలను తాడించి ముందుకు నడిపించే ప్రేరణ-పిలుపుగా ఉపదేశించబడింది.
Verse 71
याः सेना अभित्वरीति परसैन्यमुखे जपेत् दुन्दुभ्य इति चाप्येतद्दुन्दुभीताड्नं भवेत्
శత్రుసేన ముఖభాగం వైపు నిలిచి ‘యాః సేనా అభిత్వరీతి’ మంత్రాన్ని జపించాలి. అలాగే ‘దుందుభ్య’ అని కూడా జపిస్తే, అది యుద్ధ-దుందుభి తాడన విధిగా అవుతుంది.
Verse 72
एतैः पूर्वहुतैर् मन्त्रैः कृत्वैवं विजयी भवेत् यमेन दत्तमित्यस्य कोटिहोमाद्विचक्षणः
ఇలా ముందుగా ఆహుతి చేసిన ఈ మంత్రాలతో కర్మాచరణ చేస్తే సాధకుడు విజయం పొందుతాడు. ‘యమేన దత్తమ్’ అని ప్రారంభమయ్యే మంత్రాన్ని కోటి హోమాలు చేయుటవలన వివేకి కూడా జయాన్ని పొందుతాడు.
Verse 73
रथमुत्पादयेच्छीघ्रं संग्रामे विजयप्रदम् आ कृष्णेति तथैतस्य कर्मव्याहृतिवद्भवेत्
సంగ్రామంలో విజయాన్ని ప్రసాదించే రథాన్ని త్వరగా సిద్ధం/ప్రదర్శించాలి. ఈ కర్మకు ‘ఆ కృష్ణ’ అనే ఉచ్చారణ చేయాలి; అది కర్మవ్యాహృతి వలె అనుబంధంగా ఉంటుంది.
Verse 74
शिवसंकल्पजापेन समाधिं मनसो लभेत् पञ्चनद्यः पञ्चलक्षं हुत्वा लक्ष्मीमवाप्नुयात्
శివసంకల్ప జపం ద్వారా మనస్సుకు సమాధి లభిస్తుంది. అలాగే ‘పంచనద్యః’ కర్మంలో ఐదు లక్షల ఆహుతులు సమర్పిస్తే లక్ష్మీ (సంపద) పొందుతారు.
Verse 75
यदा बधून्दक्षायणां मन्त्रेणानेन मन्त्रितम् सहस्रकृत्वः कनकं धारयेद्रिपुवारणं
దక్షాయణి వంశపు వధువు ఈ మంత్రంతో వెయ్యి సార్లు బంగారాన్ని అభిమంత్రించినప్పుడు, ఆ బంగారాన్ని ధరిస్తే శత్రువుల నాశనం జరుగుతుంది.
Verse 76
इमं जीवेभ्य द्रति च शिलां लोष्ट्रञ्चतुर्दिशं क्षिपेद्गृहे तदा तस्य न स्याच्चौरभयं निशि
'ఇమం జీవేభ్యః' మంత్రంతో రాయి మరియు మట్టి పెల్లలను ఇంటి నాలుగు దిక్కులా విసిరితే, రాత్రిపూట దొంగల భయం ఉండదు.
Verse 77
परिमेगामनेनेति वशीकरणमुत्तमं हन्तुमभ्यागतस्तत्र वशीभवति मानवः
'పరిమేగామనేన' అనే మంత్రం ఉత్తమ వశీకరణం; చంపడానికి వచ్చిన వ్యక్తి కూడా దీనివల్ల వశమవుతాడు.
Verse 78
भक्ष्यताम्वूलपुष्पाद्यं मन्त्रितन्तु प्रयच्छति यस्य धर्मज्ञ वशगः सोम्य शीघ्रं भविष्यति
ఓ ధర్మజ్ఞుడా! మంత్రించిన ఆహారం, తాంబూలం, పూలు ఎవరికి ఇస్తారో, వారు త్వరగా వశమవుతారు.
Verse 79
शन्नो मित्र इतीत्येतत् सदा सर्वत्र शान्तिदं गणानां त्वा गणपतिं कृत्वा होमञ्चतुष्पथे
'శన్నో మిత్రః' మంత్రం ఎల్లప్పుడూ శాంతిని ఇస్తుంది. 'గణానాం త్వా' మంత్రంతో కూడలిలో గణపతి హోమం చేయాలి.
Verse 80
वशीकुर्याज्जगत्सर्वम् सर्वधान्यैर् असंशयम् शिवसंकल्प इत्य् एतदिति घ , ज च पराङ्ने गायनेनेतीति क हिरण्यवर्णाः शुचयो मन्त्रोयमभिषेचने
సర్వధాన్యాలతో నిస్సందేహంగా సమస్త జగత్తును వశపరచవచ్చు. ఇక్కడ ‘శివసంకల్ప’తో ప్రారంభమయ్యే మంత్రం (పాఠభేదాల ప్రకారం) ప్రయోగ్యము; మరొక పాఠంలో ‘పరాఙ్నే గాయనేన’తో ప్రారంభమయ్యే మంత్రం కూడా విధించబడింది. ‘హిరణ్యవర్ణాః శుచయః’ మంత్రం అభిషేకకర్మకు సంబంధించినది.
Verse 81
शन्नो देवीरभिष्टये तथा शान्तिकरः परः एकचक्रेति मन्त्रेण हुतेनाज्येन भागशः
‘శన్నో దేవీరభిష్టయే’ అనే మంత్రంతో ఇష్టసిద్ధి కోసం దేవతలకు శుభం కోరుతూ, పరమ శాంతికరుని ఆహ్వానిస్తారు. ‘ఏకచక్ర’ మంత్రంతో భాగాలుగా నెయ్యిని అగ్నిలో హోమంగా సమర్పించాలి.
Verse 82
ग्रहेभ्यः शान्तिमाप्नोति प्रसादं न च संशयः गावो भग इति द्वाभ्यां हुत्वाज्यङ्गा अवाप्नुयात्
గ్రహాల నుండి శాంతి మరియు అనుగ్రహం నిస్సందేహంగా లభిస్తుంది. ‘గావో’ మరియు ‘భగ’తో ప్రారంభమయ్యే రెండు మంత్రాలతో నెయ్యి ఆహుతులు సమర్పించి ఇష్టమైన శుభఫలాన్ని పొందాలి.
Verse 83
प्रवादांशः सोपदिति गृहयज्ञे विधीयते देवेभ्यो वनस्पत इति द्रुमयज्ञे विधीयते
‘ప్రవాదాంశః సోపద్’ అనే ఉచ్చారణం గృహ్యయజ్ఞంలో విధించబడింది. ‘దేవేభ్యో వనస్పతే’ అనే ఉచ్చారణం ద్రుమయజ్ఞం (వృక్షార్పణ)లో విధించబడింది.
Verse 84
गायत्री वैष्णवी ज्ञेया तद्विष्णोः परमम्पदं सर्वपापप्रशमनं सर्वकामकरन्तथा
గాయత్రీని వైష్ణవీగా తెలుసుకోవాలి; అదే విష్ణువின் పరమపదం. ఆమె సమస్త పాపాలను శమింపజేసి, సమస్త కోరికలను నెరవేర్చుతుంది.
It maps desired outcomes (śānti, health, wealth, victory, protection, rain, purification) to precise ritual inputs—specific Yajur-linked mantras, counts of oblations (often 1,000+), and carefully chosen offerings and fuels—creating a practical index of mantra–dravya–phala correspondences.
It repeatedly frames efficacy as purification: taint-destruction, sin-removal, obstacle-clearing, and peace are treated as dharmic disciplines. The closing emphasis on Vaiṣṇavī Gāyatrī and Viṣṇu’s supreme station places ritual success within a larger trajectory of inner refinement leading toward liberation.