
Bala-graha-hara Bāla-tantram (बालग्रहहर बालतन्त्रम्) — Pediatric protection and graha-affliction management
భగవాన్ అగ్ని బాలతంత్రాన్ని ప్రారంభిస్తాడు; జననం నుంచే శిశువులను బాధిస్తాయని నమ్మబడే ‘బాలగ్రహాలు’ గురించి ఇందులో చెప్పబడింది. అధ్యాయం క్రమబద్ధంగా—(1) లక్షణాల గుర్తింపు: అవయవాల అశాంతి, ఆకలిలేకపోవడం, మెడ వంకర/తిప్పడం, అసాధారణ ఏడుపు, శ్వాసకష్టం, వర్ణవికారము, దుర్వాసన, మూర్ఛ/కంపనలు, వాంతులు, భయం, ప్రలాపం, రక్తమిశ్రిత మూత్రం; (2) తిథి/దినగణన, నెల/సంవత్సర దశల ఆధారంగా నిర్దిష్ట గ్రహం లేదా కాలచిహ్న నిర్ధారణ; (3) చికిత్స-రక్షణ: లేపనాలు, ధూపనం, స్నానం, దీప-ధూప ప్రయోగం, దిక్కు/స్థలాధారిత కర్మలు (యమదిశలో కరంజ చెట్టు కింద వంటి), అలాగే చేప, మాంసం, మద్యం, పప్పులు, నువ్వుల తయారీలు, మిఠాయిలతో బలి; కొన్ని వర్గాలకు ‘నిరన్న’ అపవిత్ర బలి. చివరలో బలిదాన సమయంలో సర్వకామిక రక్షకంగా చాముండా మంత్రాలు ఉపదేశించబడతాయి; ఆచారప్రతిషేధంతో కూడిన ప్రయోగాత్మక ఆయుర్వేదం ద్వారా శిశు ఆరోగ్యం, గృహశాంతి ధర్మంగా స్థాపించబడుతుంది।
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे गोनसादिचिकित्सा नाम सप्तनवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः षष्टिव्योषगुडक्षीरयोग इति क , ज , ञ , ट च अथाष्टनवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः बलग्रहहरबालतन्त्रम् अग्निर् उवाच बालतन्त्रं प्रवक्ष्यामि बालादिग्रहमर्दनं अथ जातदिने वत्सं ग्रही गृह्णाति पापिनी
ఇట్లు అగ్ని మహాపురాణములో ‘గోనసాది చికిత్స’ అనే రెండువందల తొంభైఏడవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది; ‘షష్టివ్యోష-గుడ-క్షీరయోగ’ అనే (క, జ, ఞ, ట వర్గాలలో) ఒక యోగమును కూడా పేర్కొన్నారు. ఇక రెండువందల తొంభైఎనిమిదవ అధ్యాయం ప్రారంభం—‘బలగ్రహహర బాలతంత్రం’. అగ్ని పలికెను—శిశు-బాలులను పీడించే గ్రహములను మర్దించి/నివారించే బాలతంత్రాన్ని నేను ఉపదేశిస్తాను. జన్మదినమునే పాపినీ గ్రహిణి వత్సము/శిశువును పట్టుకుంటుంది.
Verse 2
गात्रोद्वेगो निराहारो नानाग्रीवाविवर्तनं तच्चेष्टितमिदं तस्यान्मातॄणाञ्च बलं हरेत्
అవయవాలలో వణుకు/ఉద్వేగము, ఆహారాన్ని తిరస్కరించడం, మరియు మెడను అనేక దిశలలో పదేపదే తిప్పడం—ఇవి ఆ (గ్రహపీడ) లక్షణాలు; అలాగే ఇది మాతృకల బలమును కూడా హరించునని చెప్పబడింది.
Verse 3
सत्स्यमांससुराभक्ष्यगन्धस्रग्धूपदीपकैः लिम्पेच्च धातकीलोध्रमञ्जिष्ठातालचन्दनैः
చేప, మాంసము, సురా మరియు భక్ష్య సుగంధ ద్రవ్యాల సువాసనతో, పుష్పమాల, ధూపము, దీపములతో కూడి (వ్యక్తి/వస్తువు) పై లేపనం చేయాలి; అలాగే ధాతకీ, లోధ్ర, మంజిష్ఠ, తాల, చందనములతో చేసిన లేపనమును కూడా పూయాలి.
Verse 4
महिषाक्षेण धूपश् च द्विरात्रे भौषणी ग्रही तच्चेष्टा कासनिश्वासौ गात्रसङ्कोचनं मुहुः
మహిషాక్ష అనే ద్రవ్యంతో రెండు రాత్రులు ధూపనం చేయగా రోగి భౌషణీ-గ్రహబాధకు లోనవుతాడు. లక్షణాలు—విచిత్ర చలనాలు, దగ్గు, కష్టశ్వాస, మరియు మళ్లీ మళ్లీ అవయవాల సంకోచం/మురికిపట్టు।
Verse 5
आजमूत्रैर् लिपेत् कृष्णासेव्यापामार्गचन्दनैः गोशृङ्गदन्तकेशैश् च धूपयेत् पूर्ववद्बलिः
మేక మూత్రంలో కృష్ణా, అసేవ్యా, అపామార్గం, చందనం కలిపి లేపనం చేయాలి. తరువాత ఆవు కొమ్ము, పళ్ళు, వెంట్రుకలతో పూర్వవిధంగా ధూపనం చేయాలి; అనంతరం ముందుగా చెప్పిన విధంగా బలి సమర్పించాలి.
Verse 6
ग्रही त्रिरात्रे घण्ठाली तच्चेष्टा क्रन्दनं मुहुः जृम्भणं स्वनितन्त्रासो गात्रोद्वेगमरोचनं
గ్రహబాధకు లోనైనవారిలో మూడు రాత్రులలో గంటల మోగుడు వంటి శబ్దం (తల/చెవుల్లో) కలుగుతుంది. లక్షణాలు—విచిత్ర చలనాలు, తరచు ఏడుపు, మళ్లీ మళ్లీ జంభం, తన శబ్దాలకే భయం, అవయవాల ఆందోళన, మరియు అరుచి.
Verse 7
केशराञ्जनगोहस्तिदन्तं साजपयो लिपेत् नखराजीबिल्वदलैर् धूपयेच्च बलिं हरेत्
కుంకుమ (కేశరం), అంజనం, గో-ఉత్పత్తులు (ఘృతాది), ఏనుగు దంతం—ఇవన్నీ మేకపాలతో కలిపి లేపనం చేయాలి. తరువాత గోరు తురుములు మరియు బిల్వపత్రాలతో ధూపనం చేసి, అనంతరం బలి సమర్పించాలి.
Verse 8
ग्रही चतुर्थी काकोली गात्रोद्वेगप्ररोचनं फेनोद्गारो दिशो दृष्टिः कुल्माषैः सासवैर् बलिः
గ్రహబాధితునికి చతుర్థి తిథినాడు కాకోలీ పక్షి కూయడం నిమిత్తంగా చెప్పబడింది. అవయవాల ఆందోళన, అరుచి, నురుగు వచ్చే డకారాలు, మరియు దిక్కులవైపు చూపు (ఇటు అటు త staring) కనిపిస్తాయి. శాంతికై కుల్మాషం (ఉడికించిన పప్పులు) మరియు ఆసవం (కిణ్వ మద్యం)తో బలి సమర్పించాలి.
Verse 9
गजदन्ताहिनिर्मोकवाजिमूत्रप्रलेपनं सराजीनिम्बपत्रेण धूतकेशेन छूपयेत्
ఏనుగు దంతం, సర్పనిర్మోకము, గుర్రమూత్రము కలిపిన మిశ్రమాన్ని బాహ్య లేపనంగా పూయాలి. రేఖలున్న వేపఆకులు మరియు శుద్ధిచేసిన కేశములతో విధివిధానంగా ధూపన/ఛూపన చేయాలి.
Verse 10
हंसाधिका पञ्चमी स्याज्जृम्भाश्वासोर्धधारिणी मुष्टिबन्धश् च तच्चेष्टा बलिं मत्स्यादिना हरेत्
ఐదవ ముద్ర ‘హంసాధికా’ అని పిలవబడుతుంది. ఇది జంభనంలాంటి శ్వాసతో, పైకి ఎత్తి ధారించుటతో, ముష్టిని బిగించుటతో చేయబడుతుంది. అదే ముద్రతో చేప మొదలైనవాటితో బలి సమర్పించాలి.
Verse 11
मेषशृङ्गबलालोध्रशिलातालैः शिशुं लिपेत् फट्कारी तु ग्रही षष्ठी भयमोहप्ररोदनं
మేషశృంగం, బలా, లోధ్రం, శిలా, తాలం (హర్తాళం) ఇవి కలిపిన లేపనంతో శిశువును పూయాలి. ఇది ‘షష్ఠీ’ అనే గ్రహి కలిగించే భయం, మోహం, అధిక రోదనలకు నివారణ.
Verse 12
निराहारो ऽङ्गविक्षेपो हरेन्मत्स्यादिना बलिं राजीगुग्गुलुकुष्ठेभदन्ताद्यैर् धूपलेपनैः
నిరాహారంగా ఉండటం, అవయవాల విక్షేపం (కంపనలు/జర్కులు) ఉన్నప్పుడు చేప మొదలైనవాటితో బలి సమర్పించి ఉపద్రవాన్ని తొలగించాలి. ఆవాలు, గుగ్గులు, కుష్ఠం, ఏభదంతం మొదలైనవాటితో చేసిన ధూప-లేపనాలతో శమనము చేయాలి.
Verse 13
सप्तमे मुक्तकेश्यार्तः पूतिगन्धो विजृम्भणं सादः प्ररोदनङ्कासो धूपो व्याघ्रनखैर् लिपेत्
ఏడవ ఉపద్రవంలో బాధితుడు కేశాలు విప్పి ఉండి వ్యాకులత చెందుతాడు; దుర్గంధం, తరచు జంభనం, సాదం, రోదనం, కాసు కలుగుతాయి. పులి గోళ్లతో ధూపనం చేసి రక్షణార్థ లేపనం చేయాలి.
Verse 14
वचागोमयगोमूत्रैः श्रीदण्डी चाष्टमे ग्रही दिशो निरीक्षणं जिह्वाचालनङ्कासरोदनं
వచా, గోమయం, గోమూత్రం వీటితో శమనచికిత్స చేయాలి. ఎనిమిదవ దశలో ‘శ్రీదండీ’ అనే గ్రహం శిశువును పట్టుకుంటుంది; లక్షణాలు—దిశలవైపు పదేపదే చూడటం, నాలుక కంపించడం/ఝట్కాగా కదలడం, గొంతు బిగుసుకున్నట్లుగా శబ్దంతో ఏడుపు.
Verse 15
बलिः पूर्वैव मत्स्याद्यैर् धूपलेपे च हिङ्गुला वचासिद्धर्थलशुनैश्चोर्ध्वग्राही महाग्रही
ముందుగా చేప మొదలైన వాటితో బలి సమర్పించాలి. ధూపం మరియు లేపనం (రక్షణ ప్రయోగం) కోసం హింగుల (సిన్నాబర్) విధించబడింది; అలాగే వచా, సిద్ధార్థం (తెల్ల ఆవాలు) మరియు వెల్లుల్లితో కలిసి ‘ఊర్ధ్వగ్రాహి’ మరియు ‘మహాగ్రాహి’ గ్రహపీడను శమింప చేయాలి.
Verse 16
उद्वेजनोर्ध्वनिःश्वासः स्वमुष्टिद्वयखादनं रक्तचन्दनकुष्ठाद्यैर् धूपयेल्लेपयेच्छिशुं
శిశువులో ఉలికిపాటు-భయం, పైకి ఎగసే కష్టమైన శ్వాస, మరియు తన రెండు ముష్టులను కొరికే/నమిలే అలవాటు కనిపిస్తే, ఎర్ర చందనం, కుష్ఠం మొదలైన ద్రవ్యాలతో ధూపనం చేసి, లేపనం చేసి శిశువును చికిత్స చేయాలి.
Verse 17
कपिरोमनखैर् धूपो दशमी रोदनी ग्रही तच्चेष्टा रोदनं शश्वत् सुगन्धो नीलवर्णता
కోతి రోమాలు, గోర్లు వంటి ధూపం/వాసన; దశమీ తిథి; ‘రోదనీ’ అనే గ్రహపీడ. దీని లక్షణచేష్టలు—ఎల్లప్పుడూ ఏడుపు, సుగంధం, మరియు నీలవర్ణత.
Verse 18
धूपो निम्बेन भूतोग्रराजीसर्जरसैर् लिपेत् बलिं वहिर्हरेल्लाजकुल्माषकवकोदनम्
ధూపం కోసం వేపతో పాటు భూతోగ్రా, రాజీ, సర్జ రసాలు/రాలితో లేపనం చేయాలి. అలాగే బలిని బయటకు తీసుకెళ్లాలి—లాజ (వేపిన ధాన్యం), కుల్మాష (ఉడికించిన పప్పులు), కవక, మరియు ఓదన (వండిన అన్నం)తో కూడినది.
Verse 19
यावत्त्रयोदशाहं स्यादेवं धूपादिका क्रिया गृह्नाति मासिकं वत्सं पूतनासङ्कुली ग्रही
శిశువు బాధ పదమూడు దినాల వరకు కొనసాగినంతకాలం ఈ విధంగా ధూపాది క్రియలు చేయవలెను; ఎందుకంటే సహచరగణాలతో కూడిన పూతనా-గ్రహిణి ఒక నెల వయసు శిశువును పట్టుకుంటుంది।
Verse 20
काकवद्रोदनं श्वासो मूत्रगन्धो ऽक्षिमीलनं गोमूत्रस्नपनं तस्य गोदन्तेन च धूपनम्
కాకిలా ఏడుపు, శ్వాసకష్టం, మూత్రగంధం, కళ్లుమూసుకోవడం—ఇవి కనిపిస్తే అతనికి గోమూత్రస్నానం చేయించి, గోవు దంతంతో ధూపనం చేయాలి।
Verse 21
धूपदीपे चेति ट करकोदनमिति ख पीतवस्त्रं ददेद्रक्तस्रग्गन्धौ तैलदीपकः त्रिविधं पायसम्मद्यं तिलमासञ्चतुर्विधम्
ధూపం, దీపం—ఇది ‘ట-వర్గం’; ‘కరకోదనం’ను ‘ఖ-వర్గం’ అంటారు. పసుపు వస్త్రం ఇవ్వాలి; ఎర్ర మాల, సుగంధం అర్పించాలి; నూనె దీపం వెలిగించాలి. పాయసం, మద్యం మూడు విధాలు; నువ్వులు, మాషం నాలుగు విధాలు।
Verse 22
करञ्जाधो यमदिशि सप्ताहं तैर् बलिं हरेत् द्विमासिकञ्च मुकुटा वपुः शीतञ्च शीतलं
కరంజ వృక్షం క్రింద, యమదిశలో, ఆ పదార్థాలతో కలిసి ఏడు రోజులు బలి అర్పించాలి. ద్విమాసికంలో (ప్రేతం) ముకుటధారి; దాని శరీరం చల్లగా ఉండి, చల్లదనంలోనే నిలుస్తుంది।
Verse 23
छर्धिः स्यान्मुखशोषादिपुष्पगन्धांशुकानि च अपूपमोदनं दीपः कृष्णं नीरादि धूपकम्
వాంతులు రావచ్చు; నోరు ఎండిపోవడం మొదలైన లక్షణాలు కూడా ఉంటాయి. దీనికి పుష్పసుగంధ వస్త్రాలు ఉపయోగించాలి; అపూపం, మోదకం సమర్పించవచ్చు. దీపం వెలిగించి, నీర మొదలైన ద్రవ్యాలతో చేసిన కృష్ణ ధూపకాన్ని కూడా ప్రయోగించాలి।
Verse 24
तृतीये गोमुखी निद्रा सविन्मूत्रप्ररोदनम् यवाः प्रियङ्गुः पलनं कुल्माषं शाकमोदनम्
మూడవ దశలో గోముఖీ-నిద్రగా ముఖం కిందకు పెట్టి నిద్రించాలి; ఉదయసూర్యోదయంలో మూత్రవిసర్జన చేయాలి; యవాలు, ప్రియంగు, పలనం, కుల్మాషం మరియు శాకముతో ఒదనం భుజించాలి।
Verse 25
क्षीरं पूर्वे ददेन्मध्ये ऽहनि धूपश् च सर्पिषा पञ्चभङ्गेन तत् स्नानं चतुर्थे पिङ्गलार्तिहृत्
మొదట పాలు ఇవ్వాలి; మధ్యాహ్నం నెయ్యితో ధూపనం చేయాలి; అనంతరం పంచభంగ మిశ్రమంతో స్నానం విధేయం; నాలుగవ రోజు/ప్రయోగంలో ఇది పింగలా బాధను తొలగిస్తుంది।
Verse 26
तनुः शीता पूतिगन्धः शोषः स म्रियते ध्रुवम् पञ्चमी ललना गात्रसादः स्यान्मुखशोषणं
శరీరం చల్లబడీ క్షీణించి దుర్గంధం వచ్చి శోషం (క్షయ) ఉంటే అతడు నిశ్చయంగా మరణిస్తాడు. ఐదవ రోజున స్త్రీలో గాత్రసాదం మరియు ముఖశోషం కలుగుతాయి।
Verse 27
अपानः पीतवर्णश् च मत्स्याद्यैर् दक्षिणे बलिः षण्मासे पङ्कजा चेष्टा रोदनं विकृतः स्वरः
ఇది అపాన-దోష లక్షణం; వర్ణం పసుపుగా మారుతుంది; చేప మొదలైన వాటితో కుడి వైపున బలి సమర్పించాలి. ఆరవ నెలలో పద్మసదృశమైన అస్థిర చలనం, ఏడుపు, స్వర వికృతి కలుగుతాయి।
Verse 28
मत्स्यमांससुराभक्तपुष्पगन्धादिभिर्बलिः सप्रमे तु निराहारा पूतिगन्धादिदन्तरुक्
చేప, మాంసం, సురా, భక్తం (వండిన అన్నం), పుష్పాలు, సుగంధ ద్రవ్యాలు మొదలైన వాటితో బలి సమర్పించవచ్చు. కానీ సప్రమే వర్గానికి బలి నిరాహారంగా—దుర్గంధ ద్రవ్యాలతో, దంతరుకను కలిపి చేయాలి।
Verse 29
पिष्टमांससुरामांसैर् बलिः स्याद्यमुनाष्टमे विस्फोटशोषणाद्यं स्यात् तच्चिकित्सान्न कारयेत्
యమునా తీరంలో అష్టమి నాడు పిష్టమాంసం, సురా మరియు మాంసంతో బలి సమర్పించాలి. విస్ఫోటం, శోషణం మొదలైన వ్యాధులు కలిగితే, దానికి వైద్యచికిత్స చేయకుండా విధించిన శాంతికర్మను ఆచరించాలి।
Verse 30
नवमे कुम्भकर्ण्यार्तो ज्वरी च्छर्दति पालकम् रोदनं मांसकुल्माषमद्याद्यैर् वैश्वके बलिः
నవమి నాడు కుంభకర్ణీ పీడ కలిగితే బాలుని పాలకుడు జ్వరంతో బాధపడి వాంతి చేస్తాడు; ఏడుపు కూడా ఉంటుంది. వైశ్వదేవ కర్మలో మాంసం, కుల్మాషం (ఉడికించిన పప్పులు), మద్యము మొదలైన వాటితో బలి సమర్పించాలి।
Verse 31
दशमे तापसी चेष्टा निराहारोक्षिमीलनम् घण्टा पताका पिष्टोक्ता सुरामांसबलिः समे
దశమి నాడు తాపసాచరణం—ఉపవాసం మరియు కళ్లను మూసుకోవడం. కర్మలో గంట, పతాకా ఉపయోగిస్తారు; పిష్టం (పిండి) బలి విధించబడింది; అదే కర్మలో సురా-మాంస బలిని కూడా సమర్పించాలి।
Verse 32
राक्षस्येकादशी पीडा नेत्राद्यं न चिकित्सनम् चञ्चला द्वादशे श्वासः त्रासादिकविचेष्टितम्
రాక్షసీ పీడలో ఏకాదశి నాడు నొప్పి ఉంటుంది; నేత్రాది వికారాలకు చికిత్స చేయరాదు. ద్వాదశి నాడు చంచలత్వం, శ్వాసకష్టం, భయంతో కలిగే ఆందోళనకర కదలికలు మొదలైన లక్షణాలు కలుగుతాయి।
Verse 33
बलिः पूर्वे ऽथ मध्याह्ने कुल्मापाद्यैस्तिलादिभिः यातना तु द्वितीये ऽब्दे यातनं रोदनादिकम्
ముందుగా బలి సమర్పించాలి; తరువాత మధ్యాహ్నం కుల్మాషం మొదలైన ఆహారాలు, తిలం మొదలైనవి అర్పించాలి. అయితే యాతన కాలం రెండవ సంవత్సరంలో; ఆ యాతన ఏడుపు మొదలైన కష్టరూపంగా ఉంటుంది।
Verse 34
तिलमांसमद्यमांसैर् बलिः स्नानादि पूर्ववत् तृतीये रोदनी कम्पो रोदनं रक्तमूत्रकं
నువ్వులు, మాంసం, మద్యము మరియు ఇతర మాంసాలతో బలి సమర్పించాలి; స్నానాది కర్మలు పూర్వోక్త విధానమే. మూడవ స్థితిలో విలాపం మరియు కంపనం కలుగుతాయి; రక్తమిశ్రిత మూత్రప్రవాహమూ జరుగుతుంది.
Verse 35
गुडौदनं तिलापूपः प्रतिमा तिलपिष्टजा तिलस्नानं पञ्चपत्रैर् धूपो राजफलत्वचा
బెల్లంతో వండిన అన్నం (మధుర ఓదనం), నువ్వుల అపూపం, నువ్వుల పిండితో చేసిన ప్రతిమ విధేయం. నువ్వుల జలంతో స్నానం చేయాలి; ఐదు ఆకులతో ధూపం సమర్పించి, రాజఫల తొక్కతో ధూపనం చేయాలి.
Verse 36
चतुर्थे चटकाशोफो ज्वरः सर्वाङ्गसादनम् मत्स्यमांसतिलाद्यैश् च बलिः स्नानञ्च धूपनम्
నాలుగవ దశలో అకస్మాత్తుగా వాపు, జ్వరం, మరియు సర్వాంగ శైథిల్యం కలుగుతాయి. చేప, మాంసం, నువ్వులు మొదలైన వాటితో బలి సమర్పించి, స్నానం మరియు ధూపనం చేయాలి.
Verse 37
चञ्चला पञ्चमे ऽब्दे तु ज्वरस्त्रासो ऽङ्गसादनम् मांसौदनाद्यैश् च बलिर्मेषशृङ्गेण धूपनम्
ఐదవ సంవత్సరంలో ‘చంచలా’ అనే గ్రహపీడ జ్వరం, భయం, మరియు అవయవాల శైథిల్యాన్ని కలిగిస్తుంది. శాంతి కోసం మాంసం, ఓదనం మొదలైన వాటితో బలి సమర్పించి, గొర్రె కొమ్ముతో ధూపనం చేయాలి.
Verse 38
पलाशोदुम्बराश्वत्थवटबिल्वदलाम्बुधृक् षष्ठे ऽब्दे धावनीशोषो वैरस्यं गात्रसादनम्
పలాశ, ఉదుంబర, అశ్వత్థ, వట, బిల్వ ఆకులతో నానబెట్టిన జలాన్ని ఆధారంగా జీవించే వానికి—ఆరవ సంవత్సరంలో—శరీర శోషం, నోటిలో వైరస్యము (కషాయం/అరుచి), మరియు అవయవాల దౌర్బల్యం కలుగుతాయి.
Verse 39
सप्ताहोभिर्बलिः पूर्वैर् धुपस्नानञ्च भङ्गकैः सप्तमे यमुनाच्छर्दिरवचोहासरोदनम्
మునుపటి వారాలలో బలహాని కలుగుతుంది; ధూపనంతో కూడిన స్నానం మరియు శరీరశైథిల్యం/భంగం కనిపిస్తుంది. ఏడవదినంలో యమునాజలంలా వాంతి, అసంబద్ధ వాక్యం, నవ్వు మరియు ఏడుపు కలుగుతాయి.
Verse 40
मांसपाद्यसमद्याद्यैर् बलिः स्नानञ्च धूपनम् अष्टमे वा जातवेदा निराहारं प्ररोदनम्
మాంసం, వండిన ఆహారం మొదలైనవి మరియు మద్యాది సహితంగా బలి సమర్పించాలి; స్నానం, ధూపనం కూడా చేయాలి. లేదా ఎనిమిదవ దినం జాతవేద (అగ్ని) కోసం ఉపవాసం చేసి విధిపూర్వకంగా విలాపం/ఏడుపు చేయాలి.
Verse 41
कृशरापूपदध्याद्यैर् बलिः स्नानञ्च धूपनम् कालाब्दे नवमे वाह्वोरास्फोटो गर्जनं भयम्
ఖిచ్డీ, పూపం (తీపి కేక్), పెరుగు మొదలైన వాటితో బలి సమర్పించాలి; స్నానం, ధూపనం కూడా చేయాలి. కాలచక్రంలోని తొమ్మిదవ సంవత్సరంలో చేతుల్లో కంపనం/చటుక్కు శబ్దం మరియు గర్జన భయ సూచకాలు.
Verse 42
बलिः स्यात् कृशरापूपशक्तुकुल्मासपायसैः दशमे ऽब्दे कलहंसी दाहो ऽङ्गकृशता ज्वरः
ఖిచ్డీ, పూపం, సత్తు, కుల్మాష (ఉడికించిన పప్పులు/ధాన్యం), పాయసం వీటితో బలి సమర్పించాలి. పదవ సంవత్సరంలో కలహప్రవృత్తి, దాహం, అవయవ క్షీణత మరియు జ్వరం కలుగుతాయి.
Verse 43
वैवर्ण्यमिति ठ भागकैर् इति ख पौलिकापूपदध्यन्नैः पञ्चरात्रं बलिं हरेत् निम्बधूपकुष्ठलेप एकादशमके ग्रही
‘వైవర్ణ్య’ అనే వ్యాధిలో (ఠ-ఖ భేదాల ప్రకారం) పౌలికా/బియ్యపు కేక్ (పూపం), పెరుగు, అన్నం వీటితో ఐదు రాత్రులు బలి సమర్పించాలి. పదకొండవదిలో గ్రహపీడను వేపధూపం మరియు కుష్ఠ (కోస్తస్) లేపంతో శమింప చేయాలి.
Verse 44
देवदूती निष्ठुरवाक् बलिर्लेपादि पूर्ववत् बलिका द्वादशे बलिर्लेपादि पूर्ववत्
దేవదూతీ మరియు నిష్ఠురవాక్కు బలి, లేపనాది కర్మలు పూర్వోక్త విధానమునే చేయవలెను. బలికా విషయములోను ద్వాదశ (దిన/వ్రత) న బలి, లేపనాది మిగిలిన విధులు అన్నీ పూర్వవత్ చేయవలెను.
Verse 45
त्रयोदशे वायवी च मुखवाह्याङ्गसादनम् रक्तान्नगन्धमाल्याद्यैर् बलिः पञ्चदलैः स्नपेत्
త్రయోదశ (దిన/వ్రత) న వాయవీ విధిని ఆచరించవలెను—ముఖము మరియు బాహ్య అంగముల సాధన/సంస్కారం. ఎర్రని అన్నము, సుగంధాలు, మాల్యములు మొదలైనవాటితో బలి సమర్పించి, ఐదు దళాలు/ఆకులతో స్నపనం చేయించవలెను.
Verse 46
राजीनिस्वदलैर् धूपो यक्षिणी च चतुर्दशे चेष्टा शूलं ज्वरो दाहो मांसभक्षादिकैर् बलिः
రాజీనీ ఆకులతో ధూపనం చేయవలెను; చతుర్దశ (దిన/వ్రత) న యక్షిణీ విధి నిర్దిష్టమైంది. చేష్టా వికారం, శూలం, జ్వరం, దాహం మొదలైన వాటికి మాంసం, భక్ష్యములు మొదలైనవాటితో బలి సమర్పించవలెను.
Verse 47
स्नानादि पूर्ववच्छान्त्यै मुण्डिकार्तिस्त्रिपञ्चके तच्चेष्टासृक्श्रवः शश्वत्कुर्याम्मातृचिकित्सनम्
శాంతి కొరకు స్నానాది పూర్వవత్ ఆచరించవలెను. ముండికా ఆర్తి మొదలైన త్రి-పంచక బాధలలో, అలాగే చేష్టా వికారం మరియు నిరంతర రక్తస్రావంతో కూడినప్పుడు, మాతృ-చికిత్సనము (మాతృదేవతల చికిత్సా-కర్మ) నిత్యం చేయవలెను.
Verse 48
वानरी षोडशी भूमौ पतेन्निद्रा सदा ज्वरः पायसाद्यैस्त्रिरात्रञ्च वलिः स्नानादि पूर्ववत्
షోడశీ (తిథి/దిన) న వానరీ దోషము కలిగితే భూమిపై పడుకొని ఉండవలెను; నిద్ర కలుగును మరియు జ్వరం నిరంతరం ఉండును. పాయసం మొదలైనవాటితో మూడు రాత్రులు బలి సమర్పించి, స్నానాది పూర్వవత్ ఆచరించవలెను.
Verse 49
गन्धवती सप्तदशे गात्रोद्वेगः प्ररोदनम् कुल्माषाद्यैर् बलिः स्नानधूपलेपादि पूर्ववत्
పదిహేడవ గంధభేదమైన ‘గంధవతీ’లో శరీరంలో ఉద్వేగం, ఏడుపు కలుగుతాయి. కుల్మాషాది ద్రవ్యాలతో బలి చేయాలి; స్నానం, ధూపనం, లేపనం మొదలైనవి పూర్వవిధిగా ఆచరించాలి.
Verse 50
दिनेशाः पूतना नाम वर्षेशाः सुकुमारिकाः आकट्टय एवं सिद्धरूपो ज्ञापयति हरे हरे निर्दोषं कुरु कुरु बालिकां बालं स्त्रियम् पुरुषं वा सर्वग्रहाणामुपक्रमात् चामुण्डे नमो देव्यै ह्रूं ह्रूं ह्रीं अपसर अपसर दुष्टग्रहान् ह्रूं तद्यथा गच्छन्तु गृह्यकाः अन्यत्र पन्थानं रुद्रो ज्ञापयति सर्वबालग्रहेषु स्यान्मन्त्रो ऽयं सर्वकामिकः
దినేశులు, ‘పూతనా’ అనే, వర్షేశులు, సుకుమారికలు—ఇట్లు సిద్ధరూపం ప్రకటిస్తుంది: “హరే హరే—సర్వగ్రహాల ఉపక్రమం నుండి బాలికను, బాలుణ్ణి, స్త్రీని లేదా పురుషుణ్ణి నిర్దోషంగా చేయి, చేయి. ఓ చాముండే దేవీ, నమస్కారం: హ్రూం హ్రూం హ్రీం—దుష్టగ్రహాలారా, అపసర అపసర—హ్రూం. గృహ్యకులు (ఇంటిని పట్టిపీడించే గ్రహాలు) ఇతర మార్గం ద్వారా వెళ్లిపోవుగాక; రుద్రుడు మార్గాన్ని ప్రకటిస్తాడు.” ఈ మంత్రం అన్ని బాలగ్రహాల విషయంలో ప్రయోజ్యమై, సర్వకామికమని చెప్పబడింది.
Verse 51
ॐ नमो भगवति चामुण्डे मुञ्च मुञ्च बलिं बालिकां वा बलिं गृह्ण गृह्ण जय जय वस वस सर्वत्र बलिदाने ऽयं रक्षाकृत् पठ्यते मनुः रक्षन्तु च ज्वराभ्यान्तं मुञ्चन्तु च कुमारकम्
ఓం భగవతి చాముండేకు నమస్కారం. ముంచ ముంచ—బలిని (గ్రహించు), బాలికకై అయినా ఇతరథా అయినా; బలిని గ్రహించు గ్రహించు. జయ జయ; సర్వత్ర వస వస. ప్రతి బలిదానంలో ఈ రక్షాకర మంత్రం పఠించబడుతుంది—“జ్వరపీడితుని రక్షించుగాక, కుమారుణ్ణి (ఆ బాధ నుండి) విడిపించుగాక.”
It correlates observable pediatric signs (cry patterns, appetite loss, spasms, breath distress, discoloration, odor, vomiting, blood-urine) with named grahas and time-markers (tithi/day-count and age stages), then assigns matching dhūpa-lepa-snāna-bali protocols.
It treats fumigation, anointment, bathing, lamps/incense, directional rites, and bali offerings as therapeutic instruments alongside plant/mineral/animal materia medica, culminating in protective mantras to Cāmuṇḍā for comprehensive graha-removal.
The Cāmuṇḍā-focused mantra set (hrūṃ hrūṃ hrīṃ… apasara apasara duṣṭa-grahān…) is described as applicable to all child-graha cases and recited during bali-dāna as a raksā-kṛt (protector).