Adhyaya 293

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे मन्त्रपरिभाषा नाम द्विनवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ त्रिनवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः नागलक्षणानि अग्निरुचाच नागादयो ऽथ भावादिदशस्थानानि कर्म च सूतकं दष्टचेष्टेति सप्तलक्षणमुच्यते

ఇలా అగ్నేయ మహాపురాణంలో ‘మంత్రపరిభాషా’ అనే 293వ అధ్యాయం ముగిసింది. ఇప్పుడు 294వ అధ్యాయం ‘నాగలక్షణాని’ ప్రారంభమవుతుంది. అగ్ని పలికెను—నాగాదుల విషయంలో భావాది పది స్థానాలు, కర్మ, సూతకం, దష్టచేష్టా—ఇవే ఏడు లక్షణాలుగా చెప్పబడుతున్నాయి.

Verse 2

शेषवासुकितक्षाख्याः कर्कटो ऽब्जो महाम्बुजः शङ्खपालश् च कुलिक इत्य् अष्टौनागवर्यकाः

శేషుడు, వాసుకి, తక్షకుడు, కర్కటుడు, అబ్జుడు, మహాంబుజుడు, శంఖపాలుడు, కులికుడు—ఇవే అష్ట ప్రధాన నాగరాజులు అని ప్రకటించబడినవి.

Verse 3

दशाष्टपञ्चत्रिगुणशतमूर्धान्वितौ क्रमात् विप्रौ नृपो विशौ शूद्रौ द्वौ द्वौ नागेषु कीर्तितौ

క్రమంగా బ్రాహ్మణులు, రాజు, వైశ్యులు, శూద్రులు—వారికి నాగ-సంఖ్య వరుసగా పది, ఎనిమిది, ఐదు, మూడు అని చెప్పబడింది; అలాగే ప్రతి వర్గంలో ఇద్దరు చొప్పున నాగులలో పేర్కొనబడ్డారు.

Verse 4

तदन्वयाः पञ्चशतं तेभ्यो जाता असंख्यकाः फणिमण्डलिराजीलवातपित्तकफात्मकाः

వారి వంశాన్వయంగా ఐదు వందల (విభేదాలు) పుట్టాయి; వాటి నుండి మరెన్నో అసంఖ్యాకాలు జన్మించాయి—ఫణి, మండలి, రాజీల మరియు వాత-పిత్త-కఫ స్వభావములుగా వర్గీకరించబడ్డవి.

Verse 5

व्यन्तरा दोषमिश्रास्ते सर्पां दर्वीकराः स्मृताः रथाङ्गलाङ्गलच्छत्रस्वस्तिकाङ्कुशधारिणः

ఆ వ్యంతరులు దోషమిశ్రితులు; సర్పులలో వారు ‘దర్వీకర’ వర్గముగా స్మరించబడతారు, రథచక్రం, నాగలి, ఛత్రం, స్వస్తికం, అంకుశం వంటి చిహ్నాలు ధరించినవారు.

Verse 6

गोनसा मन्दगा दीर्घा मण्डलैर् विधैश्चिताः रथाङ्गलाङ्गलत्रमुष्टिकाङ्कुशधारिण इति ख स्थिता इति ख राजिलाश्चित्रिताः स्निग्धास्तिर्यगूर्ध्वञ्च वाजिभिः

గోనస సర్పాలు మందగాములు, దీర్ఘదేహులు; వాటిపై వృత్తాకార మచ్చలు మరియు వివిధ నమూనాలు ఉంటాయి—రథచక్రం, నాగలి, త్ర-ముష్టికా (గద/ముష్టి-చిహ్నం) మరియు అంకుశం వంటి గుర్తులతో. అవి రేఖలతో చిత్రితమై, మెరుపుగా ఉండి, గుర్రాలపై కనిపించేలా అడ్డంగా మరియు నిలువుగా సాగే గీతలతో అలంకరించబడ్డాయి.

Verse 7

व्यन्तरा मिश्रचिह्नाश् च भूवर्षाग्नेयवायवः चतुर्विधास्ते षड्विंशभेदाः षोडश गोनसाः

వ్యంతరులు నాలుగు విధాలు—మిశ్రచిహ్నులు, భూవర్షీయులు, ఆగ్నేయులు, వాయవ్యులు. వీరికి ఇరవై ఆరు ఉపభేదాలు; అలాగే ‘గోనస’ అనే పదహారు వర్గమూ స్మృతం.

Verse 8

त्रयोदश च राजीला व्यन्तरा एकविंशतिः ये ऽनुक्तकाले जायन्ते सर्पास्ते व्यन्तराः स्मृताः

రాజీలా పదమూడు, వ్యంతరులు ఇరవై ఒకటి అని స్మృతం. అనుక్త/అశుభ కాలంలో జన్మించే సర్పులు ‘వ్యంతరులు’గా చెప్పబడతారు.

Verse 9

आषाढादित्रिमासैः स्याद्गर्भो माषचतुष्टये अण्ड्कानां शते द्वे च चत्वारिंशत् प्रसूयते

ఆషాఢం మొదలుకొని గర్భకాలం మూడు నెలలు అని చెప్పబడింది. నాలుగు మాషాల పరిమాణంలో రెండు వందల నలభై గుడ్లు ఉత్పత్తి అవుతాయని పేర్కొనబడింది.

Verse 10

सर्पा ग्रसन्ति सूतौघान् विना स्त्रीपुन्नपुंसकान् उन्मीलते ऽक्षि सप्ताहात् कृष्णो मासाद्भवेद्वहिः

స్త్రీ, పురుష, నపుంసకులను తప్పించి సర్పాలు నవజాతుల సమూహాలను గ్రసిస్తాయి. ఏడు రోజుల తరువాత కన్ను తెరుచుకుంటుంది; ఒక నెల తరువాత కృష్ణవర్ణం బయట వ్యక్తమవుతుంది.

Verse 11

द्वादशाहात् सुबोधः स्यात् दन्ताः स्युः सूर्यदर्शनात् द्वात्रिंशद्दिनविंशत्या चतस्रस्तेषु दंष्त्रिकाः

పన్నెండు రోజుల తరువాత శిశువు సుబోధంగా (స్పష్ట స్పందనతో) ఉంటాడు. సూర్యదర్శనంతో పళ్ళు కనిపించటం మొదలవుతుంది. ముప్పై రెండవ నెలలో ఇరవయ్యవ రోజుకు వారిలో నాలుగు దంష్ట్రికలు (కేనైన్ పళ్ళు) ఉంటాయి.

Verse 12

कराली मकरी कालरात्री च यमदूतिका एतास्ताः सविषा दंष्ट्रा वामदक्षिणपार्श्वगाः

కరాళీ, మకరీ, కాలరాత్రీ, యమదూతికా—ఈ శక్తులు విషదంష్ట్రలతో కూడి ఎడమ, కుడి పార్శ్వాలలో రక్షకులుగా నిలిచివుంటాయి।

Verse 13

षन्मासान्मुच्यते कृत्तिं जोवेत्सष्टिसमाद्वयं नागाः सूर्यादिवारेशाः सप्त उक्ता दिवा निशि

ఆరు నెలల్లో ‘కృత్తి’ స్థితి (చర్మకర్మజీవి దశ) నుండి విముక్తి కలుగుతుంది. అరవుల జంట (రెండు అరవులు) తెలుసుకోవాలి. ఆదివారాది వారాధిపతులైన నాగులు పగలు, రాత్రి కలిపి ఏడు అని చెప్పబడినారు.

Verse 14

स्वेषां षट् प्रतिवारेषु कुलिकः सर्वसन्धिषु शङ्खेन वा महाब्जेन सह तस्योदयो ऽथवा

వారి ఆరు ప్రతివారాలలో (ప్రతిచక్ర-మలుపుల్లో) కులిక ప్రతి సంధిలో ఉంటుంది; దాని ఉదయం శంఖంతో గానీ మహాపద్మం (మహాబ్జం) తో గానీ కలసి జరుగుతుంది.

Verse 15

द्वयीर्वा नाडिकामन्त्रमन्त्रकं कुलिकोदयः दुष्टः स कालः सर्वत्र सर्पदंशे विशेषतः

రెండు (అశుభ) నాడికాలలో గానీ, లేదా ‘కులికోదయ’ అనే సమయంలో గానీ, మంత్రప్రయోగానికి ఆ కాలం అశుభమని చెప్పబడింది; అది అన్ని కర్మలలో హానికరం—ప్రత్యేకంగా సర్పదంశంలో।

Verse 16

कृत्तिका भरणी स्वाती मूलं पूर्वत्रयाश्वनी विशाखार्द्रा मघाश्लेषा चित्रा श्रवणरोहिणी

కృత్తికా, భరణీ, స్వాతీ, మూల, మూడు పూర్వాలు, అశ్వినీ, విశాఖా, ఆర్ద్రా, మఘా, ఆశ్లేషా, చిత్రా, శ్రవణం, రోహిణీ।

Verse 17

हस्ता मन्दकुजौ वारौ पञ्चमी चाष्टमी तिथिः नाडिकामात्रसन्त्रकमिति ञ विनिर्दिशेदिति क , ख , ज , ट च षष्ठी रैक्ता शिवा निन्द्या पञ्चमी च चतुर्दशी

హస్తా నక్షత్రం శనివారం, మంగళవారం వచ్చినప్పుడు పంచమీ మరియు అష్టమీ తిథులు నాడికామాత్రం అడ్డంకి కలిగించేవిగా భావించాలి; దీనిని ‘ఞ’ వర్గమని నిర్దేశించారు. అలాగే ‘క, ఖ, జ, ట’ వర్గాలలో షష్ఠీ తిథి రిక్త (నిష్ఫల), ‘శివా’ నిందనీయం, పంచమీ మరియు చతుర్దశీ కూడా వర్జ్యాలు।

Verse 18

सन्ध्याचतुष्टयं दुष्टं दग्धयोगाश् च राशयः एकद्विबहवो दंशा दष्टविद्धञ्च खण्डितम्

శరీరంలోని నాలుగు సంధి-ప్రదేశాలు (సంధ్యాచతుష్టయం) దుష్టమై సంక్రమణకు లోనయ్యే అవకాశం కలవు. దగ్ధయోగాలకు సంబంధించిన స్థితుల సమూహాలు కూడా ఉంటాయి. దంశాలు (కాటు/కుట్టు) ఒకటి, రెండు లేదా అనేకం కావచ్చు; గాయాలు కాటువల్ల, భేదన/విద్ధం వల్ల, అలాగే చీలి ఖండితమవడం వల్ల కూడా కలుగుతాయి।

Verse 19

अदंशमवगुप्तं स्याद्दंशमेवं चतुर्विधम् त्रयो द्व्येकक्षता दंशा वेदना रुधिरोल्वणा

నిజమైన దంశచిహ్నం లేకపోతే దానిని ‘అవగుప్త’ (దాగినది) అంటారు. దంశం నాలుగు విధమని చెప్పబడింది; అందులో మూడు రంధ్రాలు, రెండు రంధ్రాలు లేదా ఒక రంధ్రం కలిగిన దంశాలు ఉంటాయి—అవి నొప్పితో కూడి అధిక రక్తస్రావం కలిగిస్తాయి।

Verse 20

नक्तन्त्वेकाङ्घ्रिकूर्माभा दंशाश् च यमचोदिताः दीहीपिपीलिकास्पर्शी कण्ठशोथरुजान्वितः

తర్వాత యముని ఆజ్ఞచేత రాత్రి సంచరించే, కూర్మసదృశమైన, ఒక పాదమున్న దంశక జీవులు అతనిపై దాడి చేస్తాయి. కుట్టే కీటకాలు, చీమల స్పర్శతో అతడు బాధపడతాడు; గొంతు వాపు మరియు నొప్పితో కూడి ఉంటాడు।

Verse 21

सतोदो रन्थितो दंशः सविषो न्यस्तनिर्विषः देवालये शून्यगृहे वल्मीकोद्यानकोटरे

దంశం (కాటు/కుట్టు) సతోద (భేదనకారి), రంథిత (మథన/చీల్చే విధం), సవిష (విషమున్నది), లేదా న్యస్తనిర్విష (విషం ముందే విడిచినది/క్షీణించినది) గా ఉంటుంది. ఇలాంటి దంశక జీవులు దేవాలయంలో, ఖాళీ ఇంట్లో, వల్మీకంలో, ఉద్యానంలో, లేదా కోటరంలో (గుహ/ఖాళీ) కనిపిస్తాయి।

Verse 22

रथ्यासन्धौ श्मशाने च नद्याञ्च सिन्धुसङ्गमे द्वीपे चतुष्पथे सौधे गृहे ऽब्जे पर्वताग्रतः

వీధి సంగమంలో, శ్మశానంలో, నది తీరంలో మరియు నది సముద్రంలో కలిసే సంగమస్థానంలో; ద్వీపంలో, నాలుగు దారుల కూడలిలో, ఎత్తైన సౌధంలో, గృహంలో, కమలంపై మరియు పర్వతశిఖరము ఎదుట—ఇవి జపాది వ్రతాచరణకు ప్రభావవంతమైన స్థలములని చెప్పబడినవి।

Verse 23

विलहद्वारे जीर्णकूपे जीर्णवेश्मनि कुड्यके शिग्रुश्लेष्मातकाक्षेषु जम्बू डुम्बरेणेषु च

పగిలి తెరచి ఉన్న ద్వారం, జీర్ణ బావి, కూలిపోతున్న ఇల్లు, దెబ్బతిన్న గోడ; అలాగే శిగ్రు, శ్లేష్మాతక, అక్ష వృక్షాల మధ్య, మరియు జంబూ, డుంబర (అత్తి) వృక్షాల మధ్య ఉన్న నివాసం—ఇవి దోషములు, అశుభ సూచకములుగా భావించబడతాయి।

Verse 24

वटे च जीर्णप्राकारे खास्यहृत्कक्षजत्रुणि तालौ शङ्खे गले मूर्ध्नि चिवुके नाभिपादयोः

(ఈ బాధ) వటి/గోపుర ప్రాంతంలో (గ్రోయిన్) మరియు పాత గాయమచ్చలో; నోరు, గొంతు, హృదయప్రదేశం, చంక, జత్రు (కాలర్‌బోన్) వద్ద; తాలూలో, శంఖప్రదేశంలో, మెడలో, తలలో, గడ్డంలో, అలాగే నాభి మరియు పాదాలలోనూ ఉంటుంది।

Verse 25

दंशो ऽशुभः शुभो दूतः पुष्पहस्तः सुवाक् सुधीः लिङ्गवर्णसमानश् च शुक्लवस्त्रो ऽमलः शुचिः

కాటు/డంకు ముద్ర కలిగిన దూత అశుభుడు. శుభదూతుడు అయితే—చేతిలో పుష్పాలు ధరించి, మధురంగా మాట్లాడి, బుద్ధిమంతుడై, శరీరలక్షణాలు మరియు వర్ణం సహజంగా సమంగా ఉండి, తెల్ల వస్త్రాలు ధరించి, నిర్మలుడై శుచిగా ఉండేవాడు।

Verse 26

अपद्वारगतः शस्त्री प्रमादी भूगतेक्षणः विवर्णवासाः पाशादिहस्तो गद्गदवर्णभाक्

అశుభ ద్వారమున నిలిచిన ఆయుధధారి, నిర్లక్ష్యుడు, చూపు నేలవైపు పెట్టినవాడు; రంగు మసకబారిన వస్త్రాలు ధరించి, చేతిలో పాశము మొదలైనవి పట్టుకొని, గద్గద/కర్కశ స్వరంతో మాట్లాడేవాడు—ఇలాంటి దర్శనం అపశకునం।

Verse 27

शुष्ककाष्ठाश्रितः खिन्नस्तिलाक्तककरांशुकः आर्द्रवासाः कृष्णरक्तपुष्पयुक्तशिरोरुहः

అతడు ఎండు కట్టెల దగ్గర నివసించాలి; తపస్సుతో క్షీణించి శాంతంగా ఉండాలి; తిల-ఆలక్తకంతో చేతులు, వస్త్రం లేపితమై ఉండాలి; తడి వస్త్రాలు ధరించి, జుట్టులో నలుపు మరియు ఎరుపు పుష్పాలు పెట్టుకోవాలి।

Verse 28

कुचमर्दी नखच्छेदी गुदस्पृक् पादलेखकः सदंशमवलुप्तमिति ञ कण्ठशोषरुजान्त्रित इति ञ केशमुञ्ची तृणच्छेदी दुष्टा दूतास्तथैकशः

స్తనాలను నొక్కే, గోర్లు కత్తిరించే, గుదాన్ని తాకే, లేదా పాదంతో నేలపై గీతలు/గోకులు వేసే దూత; దంషనచిహ్నాలు ఉన్నది లేదా జుట్టు మచ్చలుగా ఊడినది; గొంతు ఎండుదనం, నొప్పి, ఆంత్రవేదనతో బాధపడేది—ఇలాంటి దూతిని అశుభ (దుష్టా) దూతగా తెలుసుకోవాలి. అలాగే జుట్టు పీకడం లేదా అర్థంలేకుండా గడ్డి కోయడం చేసే దూత కూడా అపశకునమే।

Verse 29

इडान्या वा वहेद्द्वेधा यदि दूतस्य चात्मनः आभ्यां द्वाभ्यां पुष्टयास्मान् विद्यास्त्रीपुन्नपुंसकान्

దూతలోను తనలోను ఇడా లేదా మరొకటి (పింగళా) నాడీ ప్రవాహం ద్వివిధంగా సాగితే, ఆ రెండు ప్రవాహాల పుష్టి-లక్షణాల ద్వారా ఫల/జ్ఞానం స్త్రీ, పురుష లేదా నపుంసక స్వభావమైందో నిర్ణయించాలి।

Verse 30

दूतः स्पृशति यद्गात्रं तस्मिन् दंशमुदाहरेत् दूताङ्घ्रिचलनं दुष्ठमुत्थितिर्निश् चला शुभा

దూత ఏ అవయవాన్ని తాకితే, ఆ స్థలంలో దంషం/గాయం ఉందని ప్రకటించాలి. దూత పాదాల చంచల కదలిక అశుభం; నిశ్చలంగా స్థిరంగా నిలబడటం శుభం।

Verse 31

जीवपार्श्वे शुभो दूतो दुष्टो ऽन्यत्र सम्मागतः जीवो गतागतैर् दुष्टः शुभो दूतनिवेदने

జీవి పక్కన శుభ దూత కనిపించి, మరెక్కడో దుష్ట దూత ఎదురైతే, రాకపోకల వల్ల జీవి ఆ అశుభతతో బాధితుడవుతాడు; అయితే దూత నివేదన/సందేశం శుభమైతే అది శుభంగానే గ్రహించాలి।

Verse 32

दूतस्य वाक् प्रदुष्टा सा पूर्वामजार्धनिन्दिता विभक्तैस्तस्य वाक्यान्तैर्विषर्निर्विषकालता

దూతుని వాక్యం దుష్టమైతే అది ‘పూర్వామజార్ధనిందితా’ అనే దోషంగా నిందింపబడుతుంది. అలాగే వాక్యాంతంలో పదవిభజన తప్పితే ‘విష–నిర్విష–కాలతా’ దోషం కలుగుతుంది—అంటే పదచ్ఛేదం, ఉచ్చారణకాల లోపం వల్ల ‘విషం’ను ‘నిర్విషం’గా లేదా విరుద్ధంగా మార్చడం.

Verse 33

आद्यैः स्वरैश् च काद्यश् च वर्गैर् भिन्नलिपिर्द्विधा स्वरजो वसुमान्वर्गी इतिक्षेपा च मातृका

ఆది స్వరాలు మరియు ‘క’ మొదలైన వర్గాలతో లిపి (వర్ణమాల) రెండు విధాలుగా చెప్పబడింది. మాతృక నాలుగు రకాలుగా విభజించబడుతుంది—స్వరజా, వసుమాన్ (అష్టవిధ), వర్గీ (వర్గబద్ధ వ్యంజనాలు), మరియు ఇతి-క్షేపా (చివర జోడించే ‘ఇతి’ సూచిక).

Verse 34

वाताग्नीन्द्रजलात्मानो वर्गेषु च चतुष्टयम् नपुंसकाः पञ्चमाः स्युः स्वराः शक्राम्बुयोनयः

వ్యంజన వర్గాలలో మొదటి నాలుగు వరుసలు వరుసగా వాత, అగ్ని, ఇంద్ర, జల స్వరూపాలుగా పేర్కొనబడ్డాయి. ఐదవ వరుస నపుంసకమని భావిస్తారు. స్వరాలు ‘శక్ర, అంబు, యోని’ అనే సంకేతాలతో సూచించబడతాయి.

Verse 35

दुष्टौ दूतस्य वाक्पादौ वाताग्नी मध्यमो हरिः प्रशस्ता वारुणा वर्णा अतिदुष्टा नपुंसकाः

దూతునికి వాక్యము మరియు పాదలక్షణాలు అశుభ సూచకాలు. వాత-అగ్ని ప్రాధాన్య వర్ణం మధ్యమం; హరి (పసుపు-పచ్చ) వర్ణం శుభం; వారుణ (జలప్రధాన) వర్ణం కూడా శుభం; కానీ నపుంసక (లింగరహిత/ఉభయలింగ) రూపం అత్యంత అశుభం.

Verse 36

प्रस्थाने मङ्गलं वाक्यं गर्जितं मेघहस्तिनोः प्रदक्षिणं फले वृक्षे वामस्य च रुतं जितं

ప్రయాణం ప్రారంభించే వేళ మంగళవాక్యం, మేఘాలూ ఏనుగుల గర్జన, ప్రదక్షిణ (కుడివైపు) సూచన, చెట్టుపై ఫలం ఉండటం, మరియు ఎడమవైపు నుంచి వినిపించే పక్షుల ధ్వని—ఇవి శుభకరమై విజయాన్ని ప్రసాదించే శకునాలుగా భావిస్తారు.

Verse 37

शुभा गीतादिशब्दाः स्युरीदृशं स्यादसिद्धये अनर्थगीरथाक्रन्दो दक्षिणे विरुतं क्षुतम्

పాటలు మొదలైన శుభ శబ్దాలు శుభకరమని చెప్పబడతాయి; అయితే ఇలాంటి శబ్దమే కొన్నిసార్లు అసిద్ధికి సూచకమవుతుంది. అలాగే అర్థంలేని మాటలు, విలాపం, కుడి (దక్షిణ) వైపు నుండి వినిపించే అరుపు, ఆ క్షణంలో తుమ్ము—ఇవి అనుపలబ్ధికి నిమిత్తాలు.

Verse 38

वेश्या क्षुतो नृपः कन्या गौर्दन्ती मुरजध्वजौ क्षीराज्यदधिशङ्खाम्बु छत्रं भेरी फलं सुराः

వేశ్య, తుమ్ము, రాజు, కన్య, ఆవు, ఏనుగు, మురజం (మృదంగం) మరియు ధ్వజం, పాలు-నెయ్యి-పెరుగు, శంఖం మరియు నీరు, ఛత్రం, భేరి, ఫలం, సురా (మద్యం)—ఇవి ఇక్కడ నిమిత్తలుగా లెక్కించబడినవి.

Verse 39

तण्डुला हेम रुप्यञ्च सिद्धये ऽभिमुखा अमी सकाष्ठः सानलः कारुर्मलिनाम्बरभावभृत्

సిద్ధి కోసం బియ్యపు గింజలు, బంగారం, వెండి—ఇవి సాధకుడు/క్రియకు ఎదురుగా ఉంచాలి. అలాగే కట్టెలు మరియు అగ్ని తీసుకొని వచ్చే, మురికివస్త్రాలు ధరించిన (అలంకారరహిత) కార్మికుడు కూడా శుభనిమిత్తంగా భావించబడతాడు.

Verse 40

गलस्थटङ्गो गोमायुगृध्रोलूककपर्दिकाः तैलं कपालकार्पासा निषेधे भस्म नष्टये

నిషేధం/ప్రతికారార్థం గలస్థటంగ, గోమయం, గృధ్రం, గుడ్లగూబ, కపర్దికా కలిపి సిద్ధం చేసిన నూనెను, కపాలం (అస్థి) మరియు పత్తితో కూడి ఉపయోగించాలి; ఇది భస్మ (హానికర ప్రభావం) నాశనానికి విధించబడింది.

Verse 41

विषरोगाश् च सप्त स्युर्धातोर्धात्वन्तराप्तितः विषदंशो ललाटं यात्यतोनेत्रं ततौ सुखम् आस्याच्च वचनीनाड्यौ धातून प्राप्नोति हि क्रमात्

విషరోగాలు ఏడు అని చెప్పబడతాయి; విషం ఒక ధాతువునుండి మరొక ధాతువుకు చేరడం వల్ల అవి కలుగుతాయి. దংশస్థాన ప్రభావం మొదట నుదుటికి, తరువాత కళ్లకు చేరి, ఆపై కొంత ఉపశమనం కలుగుతుంది. తరువాత నోటి నుండి వాక్నాడులకు చేరి, క్రమంగా ధాతువులలో ప్రవేశిస్తుంది.