Adhyaya 40

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये प्रतिष्ठायां भूपरिग्रहो नामोनचत्वारिंशोध्यायः अथ चत्वारिंशो ऽध्यायः अर्घ्यदानविधानं भगवानुवाच पूर्वमासित् महद्भूतं सर्वभूतभयङ्करं तद्देवैर् निहितं भुमौ स वास्तुपुरुषः स्मृतः

ఇట్లు ఆదిమహాపురాణమైన అగ్నిపురాణంలోని ప్రతిష్ఠా-ఖండంలో ‘భూ-పరిగ్రహ’ అనే నలభైవ అధ్యాయం. ఇప్పుడు నలభైవ అధ్యాయం—అర్ఘ్యదాన విధానం. భగవానుడు పలికెను—పూర్వం సమస్త భూతాలకు భయంకరమైన మహాభూతం ఉండెను; దేవతలు దానిని భూమిపై నిక్షిప్తం చేసిరి; అది ‘వాస్తుపురుషుడు’గా స్మరింపబడును.

Verse 2

चतुःषष्टिपदे क्षेत्रे ईशं कोणार्धसंस्थितं घृताक्षतैस्तर्पयेत्तं पर्जन्यं पदगतं ततः

చతుఃషష్టి పదాల క్షేత్రవిన్యాసంలో కోణార్ధస్థానంలో ఉన్న ఈశుడు (శివుడు)ను నెయ్యి, అక్షతలతో తర్పణ చేయాలి. అనంతరం తన పదస్థానంలో ఉన్న పర్జన్యుడు (వర్షదేవుడు)ను పూజించాలి.

Verse 3

उत्पलादिभिर्जयन्तञ्च द्विपदस्थं पताकया महेन्द्रञ्चैककोष्ठस्थं सर्वरक्तैः पदे रविं

ఉత్పలాది పుష్పాలతో జయంతుని చిత్రించాలి—రెండు పదాలపై నిలిచి, పతాకతో కూడినవాడిగా. మహేంద్రుని ఒకే కోష్ఠంలో చూపాలి; రవిని (సూర్యుని) తన పదంలో పూర్తిగా ఎర్ర వర్ణాలతో చిత్రించాలి.

Verse 4

वितानेनार्धपदगं सत्यं पदे भृशं घृतैः व्योम शाकुनमांसेन कोणार्धपदसंस्थितं

అర్ధపదంలో విటానాన్ని స్థాపించాలి; పదంలో సత్యాన్ని ఉంచాలి. ‘వ్యోమ’ ప్రాంతాన్ని నెయ్యితో బాగా నింపాలి/లేపాలి; కోణార్ధపదంలో పక్షిమాంసాన్ని విన్యసించాలి.

Verse 5

स्रुचा चार्धपदे वह्निं पूषाणं लाजयैकतः स्वर्णेन वितथं द्विष्ठं मथनेन गृहाक्षतं

స్రుచా (హోమచమచం)తో అర్ధపదంలో వహ్ని (అగ్ని)ని విన్యసించాలి; పూషణుని లాజ (వేపిన ధాన్యం)తో కలిసి ఉంచాలి. స్వర్ణంతో విటథ (అసత్యం/లోపం)ను శమింపజేయాలి; మథనదండంతో ద్విష్ట (వైరము)ను నివారించాలి; గృహాక్షతలతో కర్మను ప్రతిష్ఠించాలి.

Verse 6

मांसौदनेन धर्मेशमेकैकस्मिन् स्थितं द्वयं गन्धर्वं द्विपदं गन्धैर् भृशं शाकुनजिह्वया

హే ధర్మేశ్వరా! మాంసౌదనము (మాంసంతో వండిన అన్నం) నైవేద్యంగా ప్రతి స్థలంలో రెండు భాగాలు ఉంచాలి—ఒకటి గంధర్వునకు, మరొకటి ద్విపద (మనుష్యాది) సత్త్వానికి. వాటిని సుగంధ ద్రవ్యాలతో బాగా పరిమళింపజేసి ‘శాకునజిహ్వా’తో సమర్పించాలి।

Verse 7

एकस्थमूर्ध्वसंस्थञ्च मृगं नीलपटैस् तथा पितॄन् कृशरयार्धस्थं दन्तकाष्ठैः पदस्थितं

అతడు ధ్యానించవలసింది—ఒకచోట స్థిరంగా, తల పైకెత్తి ఉన్న జింక నీలి వస్త్రాలతో కప్పబడి ఉంది; అలాగే పితృదేవతలు కృశర (అన్నం-పప్పు) పాత్రపై అర్ధాసీనులై, దంతకాష్ఠాలపై పాదస్థితులై ఉన్నట్లు।

Verse 8

नृहस्त इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः व्योम शाकुलमांसेनेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः दौवारिकं द्विसंस्थञ्च सुग्रीवं यावकेन तु पुष्पदन्तं कुशस्तम्बैः पद्मैर् वरुणमेकतः

చిహ్నిత ప్రతుల్లో ‘నృహస్త’ మరియు ‘వ్యోమ’ అనే పాఠం ఉంది. దౌవారిక (ద్వారపాలకుడు)కూ, ద్విసంస్థకూ నైవేద్యం సమర్పించాలి; సుగ్రీవునకు యావకము (యవం/బార్లీ)తో, పుష్పదంతునకు కుశస్తంభాలతో, వరుణునకు ప్రత్యేకంగా పద్మపుష్పాలతో అర్పించాలి।

Verse 9

असुरं सुरया द्विष्ठं पदे शेषं घृताम्भसा यवैः पापं पदार्धस्थं रोगमर्धे च मण्डकैः

సురా (మద్యము)తో ద్వేషిత అసుర ప్రభావాన్ని తొలగించాలి. పాదంపై మిగిలిన శేష దోషాన్ని ఘృతమిశ్రిత జలంతో శుద్ధి చేయాలి. అర్ధపాద ప్రాంతంలో ఉన్న పాపాన్ని యవాలతో నశింపజేయాలి; మధ్యభాగంలో ఉన్న రోగాన్ని మండక కేకులతో శమింపజేయాలి।

Verse 10

नागपुष्पैः पदे नागं मुख्यं भक्ष्यैर् द्विसंस्थितं मुद्गौदनेन भल्लाटं पदे सोमं पदे तथा

నాగపుష్పాలతో నిర్దిష్ట పదంలో నాగదేవతను స్థాపించాలి. ప్రధాన స్థానంలో భక్ష్య-ప్రధాన నైవేద్యాన్ని రెండు భాగాలుగా ఉంచాలి. ముద్గౌదనము (పెసరపప్పుతో వండిన అన్నం)తో భల్లాటకు అర్పణ చేయాలి; అలాగే మరొక పదంలో సోమునికీ స్థాపన చేయాలి।

Verse 11

मधुना पायसेनाथ शालूकेन ऋषिं द्वये पदे दितिं लोपिकाभिरर्धे दितिमथापरं

మధు, పాయసం మరియు శాలూకం (పద్మదండు) నైవేద్యంగా సమర్పిస్తే ఋషిపదం లభిస్తుంది; దానికంటే రెండు పాదాలు పైగా దితి పదం చేరుతుంది. లోపికతో అర్ధమాత్రలో దితిని పొందిన తరువాత మరొక ఉన్నత స్థితి లభిస్తుంది.

Verse 12

पूरिकाभिस्ततश्चापमीशाधः पयसा पदे ततोधश्चापवत्सन्तु दध्ना चैकपदे स्थितं

తదుపరి పూరికలతో ‘అప్’ (జల నైవేద్యం) స్థాపించాలి. ఈశ స్థానానికి దిగువగా నిర్దిష్ట పాదంలో పాలు ఉంచాలి. దాని కింద ‘ఆపవత్స’ (పాలు కలిసిన నీరు) ఉంచాలి; పెరుగు ఒక పాదంలో స్థాపించాలి.

Verse 13

लड्डुकैश् च मरीचिन्तु पूर्वकोष्ठचतुष्टये सवित्रे रक्तपुष्पाणि ब्रह्माधःकोणकोष्ठके

లడ్డూలు మరియు మరిచితో తూర్పు వైపు నాలుగు కోష్ఠాలను నింపాలి. సవితృ కోసం బ్రహ్మకు దిగువ మూల-కోష్ఠంలో ఎర్ర పుష్పాలు స్థాపించాలి.

Verse 14

तदधःकोष्ठके दद्यात् सावित्र्यै च कुशोदकं विवस्ते ऽरुणं दद्याच्चन्दनञ्चतुरङ्घ्रिषु

దాని దిగువ కోష్ఠంలో సావిత్రీకి కుశమిశ్రిత జలాన్ని సమర్పించాలి. వస్త్ర భాగంలో అరుణ (ఎర్ర) వస్త్రాన్ని అర్పించి, నాలుగు పాదాలపై చందనం లేపనం/అర్పణ చేయాలి.

Verse 15

रक्षोधःकोणकोष्ठे तु इन्द्रायान्नं निशान्वितं इन्द्रजयाय तस्याधो घृतान्नं कोणकोष्ठके

రాక్షస దిశకు చెందిన మూల-కోష్ఠంలో ఇంద్రునికి పసుపు కలిపిన అన్న నైవేద్యాన్ని ఉంచాలి. దాని కిందనున్న మూల-కోష్ఠంలో ఇంద్రజయార్థం ఘృతాన్నం (నెయ్యి అన్నం) స్థాపించాలి.

Verse 16

चतुष्पदेषु दातव्यमिन्द्राय गुडपायसं वाय्वधःकोणदेशे तु रुद्राय पक्वमांसकं

చతుష్పద దిశలలో ఇంద్రునికి బెల్లం కలిపిన పాయసం అర్పించాలి; వాయవ్య అధఃకోణ ప్రాంతంలో రుద్రునికి వండిన మాంసం నివేదించాలి।

Verse 17

तदधःकोणकोष्ठे तु यक्षायार्द्रं फलन्तथा महीधराय मांसान्नं माघञ्च चतुरङ्घ्रिषु

ఆ అధఃకోణ కోష్ఠంలో యక్షునికి రసభరితమైన (ఆర్ద్ర) ఫలాన్ని ఇవ్వాలి; అలాగే మహీధరునికి మాంసాన్నం; మరియు చతురంగ్రి స్థానాలలో మాఘునికీ అర్పించాలి।

Verse 18

मध्ये चतुष्पदे स्थाप्या ब्रह्मणे तिलतण्डुलाः चरकीं माषसर्पिभ्यां स्कन्दं कृशरयासृजा

మధ్యంలోని చతుష్పద (చతురస్ర) స్థలంలో బ్రహ్మకు నువ్వులు మరియు బియ్యపు గింజలను స్థాపించాలి. చరకీని మాషం (మినుములు) మరియు నెయ్యితో అర్పించి, స్కందునికి కృశరతో పాటు రక్తరసంతో నివేదించాలి।

Verse 19

रक्तपद्मैर् विदारीञ्च कन्दर्पञ्च पलोदनैः पूतनां पलपित्ताभ्यां मांसासृग्भ्याञ्च जम्भकं

ఎర్ర తామరలతో పాటు విదారీ మరియు కందర్పను పలోదనంతో అర్పించాలి. పూతనను పలపిత్తంతో, జంభకాన్ని మాంసం మరియు రక్తంతో (నివేదించాలి/ప్రయోగించాలి)।

Verse 20

मध्यचतुष्टये इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः पित्तासृगस्थिभिः पापां पिलिपिञ्जं स्रजासृजा ईशाद्यान् रक्तमांसेन अभावादक्षतैर् यजेत्

“మధ్య చతుష్టయంలో”—అని పాఠం. పిత్తం, రక్తం, ఎముకలతో పాపా (పాపస్వరూపిణి)ని పూజించాలి; పిలిపిఞ్జను స్నాయుమాలతో పూజించాలి. ఈశ మొదలైన దేవతలను రక్తమాంసాలతో పూజించాలి; అవి లేనిచో అక్షతలు (ముడి బియ్యం) ప్రత్యామ్నాయంగా అర్పించి పూజించాలి।

Verse 21

रक्षोमातृगणेभ्यश् च पिशाचादिभ्य एव च पितृभ्यः क्षेत्रपालेभ्यो बलीन् दद्यात् प्रकामतः

రాక్షసగణాలకు, మాతృగణాలకు, పిశాచాదులకు, అలాగే పితృదేవతలకు మరియు క్షేత్రపాలులకు కూడా యథోచిత పరిమాణంలో, ఇష్టానుసారం బలి-అర్పణ చేయవలెను.

Verse 22

आहुत्वैतानसन्तर्प्य प्रासादादीन्न कारयेत् ब्रहमस्थाने हरिं लक्ष्मीं गणं पश्चात् समर्चयेत्

వారికి ఆహుతులు సమర్పించి తృప్తిపరచకుండానే ప్రాసాదాది నిర్మాణాన్ని ప్రారంభించకూడదు. బ్రహ్మస్థానంలో హరి (విష్ణు), లక్ష్మీ, తదనంతరం గణం (గణేశుడు)ను విధివిధానంగా సమర్చించాలి.

Verse 23

महीश्वरं वास्तुमयं वर्धन्या सहितं घटं ब्रह्माणं मध्यतः कुम्भे ब्रह्मादींश् च दिगीश्वरान्

ఘట/కుంభంలో వాస్తురూప మహీశ్వరుని వర్ధనీతో సహా స్థాపించాలి; మరియు కుంభమధ్యంలో బ్రహ్మను, అలాగే బ్రహ్మాది దికీశ్వరులను (దిక్పాలకులను) ఆవాహన చేయాలి.

Verse 24

दद्यात् पूर्णाहुतिं पश्चात् स्वस्ति वाच्य प्रणम्य च प्रगृह्य कर्करीं सम्यक् मण्डलन्तु प्रदक्षिणं

ఆ తరువాత పూర్ణాహుతిని సమర్పించాలి. తదుపరి స్వస్తివాచనం చేయించి నమస్కరించి, కర్కరీని సరిగా పట్టుకొని మండలాన్ని ప్రదక్షిణగా పరిభ్రమించాలి.

Verse 25

सूत्रमार्देण हे ब्रह्मंस्तोयधाराञ्च भ्रामयेत् पूर्ववत्तेन मार्गेण सप्त वीजानि वापयेत्

హే బ్రాహ్మణా! తడిచిన సూత్రంతో జలధారను వలయంగా తిప్పాలి; తరువాత అదే పూర్వోక్త మార్గంలో ఏడు విత్తనాలను విత్తాలి.

Verse 26

प्रारम्भं तेन मार्गेण तस्य खातस्य कारयेत् ततो गर्तं खनेन्मध्ये हस्तमात्रं प्रमाणतः

నిర్దిష్ట మార్గరేఖ ప్రకారం ముందుగా ఖాత (కాలువ) చేయించాలి. తరువాత మధ్యలో ఒక హస్త-ప్రమాణమున్న గర్తం (గుంత) తవ్వాలి.

Verse 27

चतुरङ्गुलकं चाधश्चोपलिप्यार्चयेत्ततः ध्यात्वा चतुर्भुजं विष्णुमर्घ्यं दद्यात्तु कुम्भतः

క్రింది భాగాన్ని నాలుగు అంగుళాల ప్రమాణం వరకు లేపనం చేసి తరువాత పూజ చేయాలి. చతుర్భుజ విష్ణువును ధ్యానించి కుంభం నుండి అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాలి.

Verse 28

कर्कर्या पूरयेत् श्वभ्रं शुक्लपुष्पाणि च न्यसेत् दक्षिणावर्तकं श्रेष्ठं बीजैर् मृद्द्भिश् च पूरयेत्

గర్తాన్ని చిన్న రాళ్లతో నింపి అక్కడ తెల్ల పుష్పాలు ఉంచాలి. అత్యంత శుభమైన దక్షిణావర్త శంఖాన్ని స్థాపించి, దానిని విత్తనాలు మరియు మట్టి ముద్దలతో కూడా నింపాలి.

Verse 29

अर्घ्यादानं विनिष्पाद्य गोवस्त्रादीन्ददेद्गुरौ कालज्ञाय स्थपतये वैष्णवादिभ्य अर्चयेत्

అర్ఘ్యదానం సమ్యక్‌గా పూర్తిచేసి గురువుకు గోవులు, వస్త్రాలు మొదలైనవి దానం చేయాలి. తరువాత కాలజ్ఞుడు, స్థపతి (వాస్తుశిల్పి), వైష్ణవులు మొదలైనవారిని పూజించి గౌరవించాలి.

Verse 30

ततस्तु खानयेद्यत्नज्जलान्तं यावदेव तु पुरुषाधःस्थितं शल्यं न गृहे दोषदं भवेत्

ఆపై జాగ్రత్తగా నీటి స్థాయి వరకు తవ్వాలి, తద్వారా మనిషి కింద ఉన్న శల్యం (అశుభ విదేశీ ద్రవ్యం) ఇంటిలో మిగిలి దోషకారకంగా మారకూడదు.

Verse 31

पिलिपिच्छमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः महीधरं वास्तुमयमिति ख, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः पुरुषाधिष्ठितं शल्यमिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः अस्थिशल्ये विद्यते वै भित्तिर्वै गृहिणो ऽसुखं यन्नामशब्दं शृणुयात्तत्र शल्यं तदुद्भवं

అస్థి-శల్యం (ఎముకలాంటిది గుప్త అడ్డంకి) ఉన్నచో గోడకు వికారం కలుగుతుంది; గృహస్థునికి నిశ్చయంగా అసౌఖ్యం కలుగుతుంది. ఏ పేరు లేదా శబ్దం శకునంగా వినబడుతుందో, దానినుంచే అక్కడ శల్యం ఉద్భవించిందని గ్రహించాలి।