Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 41

Devanagari script

किमेतद्विहितं पाप त्वया कर्म विगर्हितम् । नैवार्हा मम कान्ताया वक्त्रवीक्षाऽनुरागतः

Transliteration

kimetadvihitaṃ pāpa tvayā karma vigarhitam | naivārhā mama kāntāyā vaktravīkṣā'nurāgataḥ

Translation

ஏ பாவி! இது என்ன செய்தாய்? நீ செய்தது கண்டிக்கத்தக்க செயல். இத்தகைய நடத்தையில் பற்றுடைய நீ, என் பிரிய தேவியின் முகத்தை நோக்கத் தகுதியற்றவன்.

Word by Word

• किम्: what?
• किम्: Karma (Object of implied 'is'/question)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; किम् इत्यस्य विशेष्य-समन्वयः

• विहितम्: done/ordained
• विहितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि + धा (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्म इत्यस्य विशेषणम्

• पाप: O sinner
• पाप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• त्वया: by you
• त्वया: Karta (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• कर्म: deed
• कर्म: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• विगर्हितम्: blameworthy
• विगर्हितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि + गर्ह् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्म इत्यस्य विशेषणम्

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• एव: indeed/at all
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphasis/only)

• अर्हाः: fit/worthy
• अर्हाः: Karta (Predicate adjective/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अर्ह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (अर्ह्-योग्य) विशेषण; अत्र 'त्वम्' इत्यस्य विशेषण-भावः

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• कान्तायाः: of (my) beloved (wife)
• कान्तायाः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कान्ता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• वक्त्रवीक्षा: the seeing of (her) face
• वक्त्रवीक्षा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वक्त्र + वीक्षा (प्रातिपदिक-समास)
• Form: तत्पुरुष-समासः (वक्त्रस्य वीक्षा); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अनुरागतः: (one) attached/infatuated
• अनुरागतः: Hetu (Reason/हेतु)
• Type: Adjective
• Root: अनुराग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (अनुरागवान्) विशेषण; अर्हाः इत्यस्य हेतु-भावेन

Speaker

Śiva (Śambhu)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śiva confronts the offender with a raised hand of admonition; Devī’s presence is implied behind a veil of sanctity; the atmosphere is charged with protective indignation.

Characters & Entities

• Śiva
• Devī (Pārvatī/Umā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Adhikāra (spiritual eligibility) depends on conduct; moral lapses obstruct sacred proximity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Indirectly, the rebuke is part of the narrative that culminates in the establishment and renown of Rudraśiraḥ tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it is a moral censure preparing for atonement instructions.