Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8

Devanagari script

यस्मात्त्वयेदृशं कर्म निर्दयं समनुष्ठितम् । कुष्ठव्याधिसमायुक्तस्तस्मात्सद्यो भविष्यसि

Transliteration

yasmāttvayedṛśaṃ karma nirdayaṃ samanuṣṭhitam | kuṣṭhavyādhisamāyuktastasmātsadyo bhaviṣyasi

Translation

நீ இத்தகைய இரக்கமற்ற செயலைச் செய்ததால், உடனே நீ குஷ்ட நோயால் பீடிக்கப்படுவாய்।

Word by Word

• यस्मात्: because/since
• यस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; सर्वनाम (relative)

• त्वया: by you
• त्वया: Karta (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सर्वनाम

• ईदृशम्: such
• ईदृशम्: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: ईदृश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (कर्म)

• कर्म: deed
• कर्म: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• निर्दयम्: merciless
• निर्दयम्: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: निर्दय (प्रातिपदिक; निः + दय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (दयाया अभावः) विशेषण (कर्म)

• समनुष्ठितम्: has been carried out
• समनुष्ठितम्: Kriyā (Predicate in passive)
• Type: Verb
• Root: सम् + अनु + स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे विधेय

• कुष्ठव्याधि: leprosy-disease
• कुष्ठव्याधि: —
• Type: Noun
• Root: कुष्ठ + व्याधि (प्रातिपदिक-समूह)
• Form: पुंलिङ्ग; तत्पुरुष-समास (कुष्ठरूपः व्याधिः / कुष्ठस्य व्याधिः)

• समायुक्तः: afflicted/associated
• समायुक्तः: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + आ + युज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (त्वम्)

• कुष्ठव्याधिसमायुक्तः: afflicted with leprosy
• कुष्ठव्याधिसमायुक्तः: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कुष्ठव्याधि + समायुक्त (प्रातिपदिक-समूह)
• Form: तत्पुरुष-समास (कुष्ठव्याधिना समायुक्तः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (त्वम्)

• तस्मात्: therefore/from that
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; सर्वनाम

• सद्यः: immediately
• सद्यः: Kāla-adhikaraṇa (Time)
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यः (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (adverb of immediacy)

• भविष्यसि: you will become
• भविष्यसि: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Mṛgī (the doe)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The doe pronounces a curse: the king, still holding the bow, is struck by dread as the words foretell immediate leprosy; the forest seems to darken, emphasizing karmic judgment.

Characters & Entities

• king
• kuṣṭha (leprosy)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Cruelty (nirdayatā) ripens quickly into suffering; adharma brings visible karmic फल (phala).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not named here; the curse functions as the narrative trigger that typically leads to a tīrtha-based remedy later in the māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.