Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 75

Devanagari script

सुत उवाच । तेनैवं रक्षिततः कालो राज्ञा परमधर्मिणा । शिवप्रसादमात्रेण लब्धसंज्ञो बभूवह

Transliteration

suta uvāca | tenaivaṃ rakṣitataḥ kālo rājñā paramadharmiṇā | śivaprasādamātreṇa labdhasaṃjño babhūvaha

Translation

சூதர் கூறினார்—அந்த பரமதர்மமிகு அரசனால் காக்கப்பட்ட காலன், சிவனின் அருள்மட்டுமே கொண்டு மீண்டும் உணர்வைப் பெற்றான்.

Word by Word

• सुतः: the son (narrator)
• सुतः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• तेन: by him
• तेन: Karana (Agent/instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक अव्यय (adverb)

• रक्षिततः: protected
• रक्षिततः: Karta (Qualifier of Kāla/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: रक्ष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; तस्मात् ‘रक्षितः’ अपेक्षितम्, पाठे ‘रक्षिततः’ इति तस्मात्/ततः इत्यर्थे अव्ययीभाववत् प्रयोगः; अर्थतः: ‘protected’

• कालः: Kāla (Time)
• कालः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• राज्ञा: by the king
• राज्ञा: Karana (Agent/instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• परमधर्मिणा: by the supremely righteous
• परमधर्मिणा: Karana (Agent qualifier/करण)
• Type: Adjective
• Root: परम + धर्मिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; राज्ञा इत्यस्य विशेषणम्

• शिवप्रसादमात्रेण: by Śiva’s grace alone
• शिवप्रसादमात्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शिव + प्रसाद + मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; (शिवस्य प्रसादः) इति षष्ठी-तत्पुरुषः, तस्य ‘मात्र’ इति अवधारण

• लब्धसंज्ञः: having regained consciousness
• लब्धसंज्ञः: Karta (Subject qualifier/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: लभ् (धातु) + क्त (कृदन्त) + संज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (लब्धा संज्ञा यस्य) इति बहुव्रीहिरपि सम्भवति, परन्तु प्रयोगे ‘one who has regained consciousness’ इत्यर्थे क्त-समासः

• बभूव: became
• बभूव: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• ह: indeed
• ह: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ह (अव्यय)
• Form: स्मरण/प्रसिद्ध्यर्थक निपात (particle)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra/Kedāranātha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis (Śaunaka-pramukha)

Visual Art Cues

Scene: Sūta narrates: Kāla, protected by the supremely righteous king, regains consciousness solely through Śiva’s grace—an image of divine mercy restoring even the formidable.

Characters & Entities

• Sūta
• Kāla
• Śveta Rājā
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva’s grace (prasāda) restores and redeems—even Kāla—showing mercy as a central purāṇic value.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedārakhaṇḍa context: the Kedāra sacred region where Śiva’s grace is repeatedly affirmed.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the emphasis is on prasāda (grace) and dharmic protection.