Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 73
हीनानुक्रोशतो मानान्न च वक्ष्यामि किंचन । वक्ता श्रोता च वाक्यं च यदा त्वविकलं भवेत्
hīnānukrośato mānānna ca vakṣyāmi kiṃcana | vaktā śrotā ca vākyaṃ ca yadā tvavikalaṃ bhavet
தாழ்ந்தோர்மேல் கருணையாலும், தகுதியோர்மேல் மரியாதையாலும் நான் சும்மா எதையும் பேசமாட்டேன். பேச்சாளர், கேட்பவர், சொல்லுரை—மூன்றும் குறையின்றி இருந்தால்தான் வாக்கு உரைக்கத் தகும்.
Lomaharṣaṇa/Sūta (deduced, Māheśvara-khaṇḍa narrative frame)
Scene: A composed teacher pauses before speaking, weighing compassion for the unready and honor for the worthy; the listener sits attentive; the spoken words appear as a luminous, orderly script only when all are aligned.
FAQs
Right speech depends on fitness of context: a capable speaker, a receptive listener, and a clear message.
None is specified; the verse teaches universal dharma regarding discernment in speech.
No external rite; it prescribes ethical restraint and situational discernment.