Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 58

Devanagari script

केदारतीर्थे यः स्नात्वा पिंडान्दास्यति चात्वरः । एकोत्तरशतं वंश्यास्तस्य तीर्णा भवांबुधिम्

Transliteration

kedāratīrthe yaḥ snātvā piṃḍāndāsyati cātvaraḥ | ekottaraśataṃ vaṃśyāstasya tīrṇā bhavāṃbudhim

Translation

கேதார தீர்த்தத்தில் நீராடி உடனே பிண்டதானம் செய்பவனின் நூற்று ஒன்று சந்ததியினர் பிறவிக் கடலைக் கடக்கின்றனர்।

Word by Word

• केदारतीर्थे: at the Kedāra sacred ford
• केदारतीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: केदारतीर्थ (केदार + तीर्थ)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (केदारस्य तीर्थम्)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (यद्-सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; सम्बन्धबोधक-यः (relative pronoun)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: स्ना (स्ना-धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund): having bathed

• पिण्डान्: rice-balls (piṇḍas)
• पिण्डान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पिण्ड (पिण्ड-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचनम्

• दास्यति: will give/offer
• दास्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (दा-धातु)
• Form: लृट्-लकारः (Simple Future), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• अत्वरः: unhurried
• अत्वरः: Karta (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अत्वर (अत्वर-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; नञ्-समासान्त-विशेषणम् (a-tvara = without haste)

• एकोत्तरशतम्: one hundred and one
• एकोत्तरशतम्: Karta (Subject complement/संख्या)
• Type: Noun
• Root: एक (एक-प्रातिपदिक) + उत्तर (उत्तर-प्रातिपदिक) + शत (शत-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; द्विगु-समासः (one more than a hundred = 101)

• वंश्याः: descendants
• वंश्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वंश्य (वंश्य-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचनम्; वंशसम्बन्धिनः (descendants)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (तद्-सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचनम्

• तीर्णाः: having crossed
• तीर्णाः: Kriya (Predicative/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: तॄ (तॄ-धातु)
• Form: भूतकृदन्तः (past active participle), पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचनम्; ‘crossed’

• भव-अम्बुधिम्: the ocean of worldly existence
• भव-अम्बुधिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भव (भव-प्रातिपदिक) + अम्बुधि (अम्बुधि-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (भवस्य अम्बुधिः = संसारसागरः)

Speaker

Skanda (deduced, Kāśī Khaṇḍa context; verse style of tīrtha-phala narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-tīrtha (Kedārakuṇḍa)

Type: tirtha

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim, freshly bathed, offers piṇḍas on a clean platform near the sacred waters; subtle ancestral figures receive uplift, symbolized by ascending light or boats crossing a vast ocean.

Characters & Entities

• Kedāratīrtha
• Piṇḍa
• Śrāddha (implied)
• Bhavāmbudhi (ocean of saṃsāra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Rites performed at a powerful tīrtha uplift not only the performer but also the lineage, expressing Purāṇic family-dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāratīrtha in Kāśī (connected with Kedārakuṇḍa/Kedāra tradition).

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna at Kedāratīrtha followed by piṇḍa-dāna (a śrāddha-associated offering).