Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 16

Devanagari script

अङ्गारेश्वरतीर्थानि तावन्त्येव मुनीश्वराः । सारस्वतानि चत्वारि चत्वारो दारुकेश्वराः

Transliteration

aṅgāreśvaratīrthāni tāvantyeva munīśvarāḥ | sārasvatāni catvāri catvāro dārukeśvarāḥ

Translation

முனிவரே! அங்காரேஸ்வரத் தீர்த்தங்களும் அதே எண்ணிக்கையிலே உள்ளன. சாரஸ்வதத் தீர்த்தங்கள் நான்கு; தாருகேஸ்வரங்களும் நான்கு.

Word by Word

• अङ्गारेश्वरतीर्थानि: Aṅgāreśvara-tīrthas
• अङ्गारेश्वरतीर्थानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अङ्गार + ईश्वर + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; बहुपद-षष्ठी-तत्पुरुषः (अङ्गारेश्वरस्य तीर्थानि)

• तावन्ति: so many/as many
• तावन्ति: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तावत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; परिमाणवाचक-सर्वनामविशेषणम् (अङ्गारेश्वरतीर्थानि इति विशेष्यस्य)

• एव: indeed/just
• एव: Avyaya (Particle/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-अव्यय

• मुनीश्वराः: O lords of sages (munīśvaras)
• मुनीश्वराः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मुनीनां ईश्वराः)

• सारस्वतानि: Sārasvata (tīrthas)
• सारस्वतानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सारस्वत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; विशेष्यरूपेण (तीर्थाणि इति अध्याहृतम्)

• चत्वारि: four
• चत्वारि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् (संख्याशब्द/प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; संख्याविशेषणम् (सारस्वतानि इति विशेष्यस्य)

• चत्वारः: four
• चत्वारः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् (संख्याशब्द/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; संख्याविशेषणम् (दारुकेश्वराः इति विशेष्यस्य)

• दारुकेश्वराः: Dārukeśvaras
• दारुकेश्वराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दारुक + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दारुकस्य ईश्वराः)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced: Āvantya Khaṇḍa narration style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Aṅgāreśvara-tīrtha (group), Sārasvata tīrtha (4), Dārukeśvara (4)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: munīśvaras (addressed)

Visual Art Cues

Scene: A map-like river scroll unfurls: identical liṅga icons labeled Aṅgāreśvara repeated in a row; four Sārasvata nodes near a stylized Sarasvatī motif (veena/book); four Dārukeśvara nodes with a tree (dāru) emblem.

Characters & Entities

• Aṅgāreśvara
• Aṅgāraka/Maṅgala (Mars) (implied by name)
• Sārasvata
• Sarasvatī (implied by epithet)
• Dārukeśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Revā tīrtha-world integrates multiple dimensions—planetary, devotional, and scholastic—under Śiva’s sacred presence across many named shrines.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Grouped sites: Aṅgāreśvara tīrthas (same count as previously indicated in context), four Sārasvata tīrthas, and four Dārukeśvara shrines.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit prescription; the verse continues the enumerative māhātmya that supports pilgrimage planning and reverential worship.