Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 28

Rishi: Yājñavalkya-tradition.
Devata: Prajāpati; Brahmaṇaspati; Bhūtānāṃ Pati; Dhātṛ; also implicitly Vāc as creative power.
Chandas: Yajus (didactic prose).

एक॑यास्तुवत प्र॒जा अ॑धीयन्त प्र॒जाप॑ति॒रधि॑पतिरासीत् ति॒सृभि॑रस्तुवत॒ ब्रह्मा॑सृज्यत॒ ब्रह्म॑ण॒स्पति॒रधि॑पतिरासीत् प॒ञ्चभि॑रस्तुवत भू॒तान्य॑सृज्यन्त भू॒तानां॒ पति॒रधि॑पतिरासीत् स॒प्तभि॑रस्तुवत सप्त ऋ॒षयो॑ऽसृज्यन्त धा॒ताऽधि॑पतिरासीत्

ékayā ’stuvat prajā́ adhīyanta prajā́patir ádhipatir āsīt tisṛ́bhir astuvat bráhmā ’sṛjyata bráhmaṇas-pátir ádhipatir āsīt páñcabhīr astuvat bhūtā́ny asṛjyanta bhūtā́nāṃ pátir ádhipatir āsīt saptábhīr astuvat saptá ṛ́ṣayo ’sṛjyanta dhātā́ ’dhipatir āsīt

ஒன்றால் அவர் ஸ்துதி செய்தார்: பிரஜைகள் தோன்றின; பிரஜாபதி அதிபதியாக இருந்தார். மூன்றால் அவர் ஸ்துதி செய்தார்: ப்ரஹ்மம் தோன்றியது; ப்ரஹ்மணஸ்பதி அதிபதியாக இருந்தார். ஐந்தால் அவர் ஸ்துதி செய்தார்: பூதானி (அனைத்து உயிர்கள்) தோன்றின; பூதானாம் பதி அதிபதியாக இருந்தார். ஏழால் அவர் ஸ்துதி செய்தார்: ஸப்த ரிஷிகள் தோன்றினர்; தாதா அதிபதியாக இருந்தார்.

एकया । अस्तुवत । प्रजाः । अधीयन्त । प्रजापतिः । अधिपतिः । आसीत् । तिसृभिः । अस्तुवत । ब्रह्म । असृज्यत । ब्रह्मणः-पतिः । अधिपतिः । आसीत् । पञ्चभिः । अस्तुवत । भूतानि । असृज्यन्त । भूतानाम् । पतिः । अधिपतिः । आसीत् । सप्तभिः । अस्तुवत । सप्त । ऋषयः । असृज्यन्त । धाता । अधिपतिः । आसीत् ।

एकयाwith one (verse/measure)
एकया:
करण
TypeAdjective
Rootएक (संख्या-प्रातिपदिक)
अस्तुवतpraised
अस्तुवत:
कर्तृ
TypeVerb
Root√स्तु (स्तुतौ)
प्रजाःcreatures, progeny
प्रजाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
अधीयन्तwere produced/appeared (lit. came into being)
अधीयन्त:
कर्तृ
TypeVerb
Root√अधि-इ (अध्ययने)
प्रजापतिःPrajāpati
प्रजापतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
अधिपतिःoverlord
अधिपतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअधिपति (प्रातिपदिक)
आसीत्was
आसीत्:
कर्तृ
TypeVerb
Root√अस् (भुवि)
तिसृभिःwith three
तिसृभिः:
करण
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
अस्तुवतpraised
अस्तुवत:
कर्तृ
TypeVerb
Root√स्तु (स्तुतौ)
ब्रह्मBrahman (sacred power/holy utterance)
ब्रह्म:
कर्तृ
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
असृज्यतwas created
असृज्यत:
कर्म
TypeVerb
Root√सृज् (सर्गे)
ब्रह्मणस्पतिःBṛhaspati (Lord of Brahman)
ब्रह्मणस्पतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootब्रह्मणस्-पति (प्रातिपदिक; षष्ठी-तत्पुरुषः)
अधिपतिःoverlord
अधिपतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअधिपति (प्रातिपदिक)
आसीत्was
आसीत्:
कर्तृ
TypeVerb
Root√अस् (भुवि)
पञ्चभिःwith five
पञ्चभिः:
करण
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक)
अस्तुवतpraised
अस्तुवत:
कर्तृ
TypeVerb
Root√स्तु (स्तुतौ)
भूतानिbeings, elements
भूतानि:
कर्तृ
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक; √भू क्त)
असृज्यन्तwere created
असृज्यन्त:
कर्म
TypeVerb
Root√सृज् (सर्गे)
भूतानाम्of the beings
भूतानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
पतिःlord
पतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
अधिपतिःoverlord
अधिपतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअधिपति (प्रातिपदिक)
आसीत्was
आसीत्:
कर्तृ
TypeVerb
Root√अस् (भुवि)
सप्तभिःwith seven
सप्तभिः:
करण
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
अस्तुवतpraised
अस्तुवत:
कर्तृ
TypeVerb
Root√स्तु (स्तुतौ)
सप्तseven
सप्त:
विशेषण
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
ऋषयःseers
ऋषयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
असृज्यन्तwere created
असृज्यन्त:
कर्म
TypeVerb
Root√सृज् (सर्गे)
धाताDhātṛ (the Creator/Ordainer)
धाता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootधातृ (प्रातिपदिक; √धा तृच्)
अधिपतिःoverlord
अधिपतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअधिपति (प्रातिपदिक)
आसीत्was
आसीत्:
कर्तृ
TypeVerb
Root√अस् (भुवि)
P
Prajāpati
B
Brahmaṇaspati
B
Bhūtānāṃ Pati
D
Dhātṛ
V
Vāc