Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 51
पशु-पाश-पतिविचारः / Inquiry into Paśu, Pāśa, and Pati
तत्कर्म भूयशः कृत्वा विनिवृत्य च भूयशः । तत्त्वस्य सह तत्त्वेन योगं चापि समेत्य वै
tatkarma bhūyaśaḥ kṛtvā vinivṛtya ca bhūyaśaḥ | tattvasya saha tattvena yogaṃ cāpi sametya vai
அந்தத் தவ-கர்மத்தை மீண்டும் மீண்டும் செய்து, வெளிப்புறச் செயலில் இருந்து மீண்டும் மீண்டும் விலகி, சாதகர் உண்மையிலே யோகத்தை அடைகிறார்—தத்துவத்தைத் தத்துவத்தோடு ஒன்றாக்கி—சிவப்-பதி வழியில் தத்துவங்களின் உண்மையை ஒருமைப்படுத்தி அதையும் கடக்கிறார்.
Suta Goswami
Tattva Level: pashu
Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti
Role: teaching
FAQs
It teaches that liberation-oriented yoga matures through repeated practice and repeated withdrawal from outward-going tendencies, culminating in a higher integration of the tattvas and movement toward Śiva (Pati) beyond bondage.
The verse supports Saguna upāsanā as disciplined practice that purifies the seeker; through steady worship and inner withdrawal, the mind becomes fit to realize Śiva’s transcendent reality beyond the tattvas, which the Liṅga signifies.
It implies abhyāsa (repeated sādhana) with pratyāhāra-like withdrawal—regular japa of Śiva-mantra (such as the Pañcākṣarī) and meditative turning inward to integrate and transcend the tattvas.