
அத்தியாயம் 28 தேவி–சங்கர உரையாடலாக அமைந்துள்ளது. முன்பு சுருக்கமாக கூறப்பட்ட மறைஉபதேசமான “சாயிகம் ஞானம்” (சப்த-பிரம்மம், யோக-லக்ஷணத்துடன் தொடர்புடையது) குறித்து தேவி விரிவாகக் கேட்கிறாள். சங்கரர் சாயாபுருஷ-லக்ஷணத்தை அறியும் முறையை விளக்குகிறார்: சூரியன் அல்லது சந்திரன் நிலைக்கு ஏற்ப நின்று, தூய்மையுடன் வெண்வஸ்திரம் அணிந்து நறுமணம் பூண்டு, “நவாத்மக” “பிண்டபூத” சிவ மகாமந்திரத்தை நினைத்து தன் நிழலைக் கவனிக்க வேண்டும். பின்னர் நிழலில் தோன்றும் வடிவம், நிறம், குறைபாடுகள் ஆகியவை பலன்களுடன் இணைக்கப்படுகின்றன—பரமகாரண சிவ தரிசனம், பிரம்மப் பிராப்தி, மகாபாப விமோசனம், மேலும் காலவரையறையுள்ள இழப்பு, அபாயம், வாழ்க்கை நிகழ்வுகளின் முன்னறிவிப்பு. மந்திரம், தூய்மை, பார்வை, விளக்க விதிகள் ஒன்றிணைந்த சைவ தெய்வ-யோகிக குறியீட்டுக் கையேடு இது।
Verse 1
देव्युवाच । देवदेव महादेव कथितं कालवंचनम् । शब्दब्रह्मस्वरूपं च योगलक्षणमुत्तमम्
தேவி கூறினாள்—தேவர்களின் தேவனே, மகாதேவனே! காலத்தைத் தாண்டுதல் (காலவஞ்சனம்), சப்த-பிரம்மத்தின் சொரூபம், மேலும் யோகத்தின் உத்தம இலக்கணங்களை அருளிச் சொல்லுங்கள்.
Verse 2
कथितं ते समासेनच्छायिकं ज्ञानमुत्तमम् । विस्तरेण समाख्याहि योगिनां हितकाम्यया
நீங்கள் சுருக்கமாக ‘நிழல் போன்ற’ உயர்ந்த ஞானத்தை உரைத்தீர்கள்; இப்போது யோகிகளின் நலனுக்காக கருணையுடன் அதை விரிவாக விளக்குங்கள்।
Verse 3
शंकर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामिच्छायापुरुषलक्षणम् । यज्ज्ञात्वा पुरुषः सम्यक्सर्वपापैः प्रमुच्यते
சங்கரன் கூறினான்—தேவி, கேள்; சாயா-புருஷனின் இலக்கணங்களை நான் உரைக்கிறேன். இதை முறையாக அறிந்தால் மனிதன் எல்லாப் பாவங்களிலிருந்தும் முழுமையாக விடுபடுவான்.
Verse 4
सूर्य्यं हि पृष्ठतः कृत्वा सोमं वा वरवर्णिनि । शुक्लाम्बरधरस्स्रग्वी गंधधूपादिवासितः
அழகிய நிறமுடையவளே, சூரியனைப் பின்னால் வைத்தோ—அல்லது சந்திரனை—அவன் வெள்ளை ஆடைகள் அணிந்து, மாலை தரித்து, நறுமணம், தூபம் முதலியவற்றால் மணமூட்டப்பட்டவனாக இருக்க வேண்டும்.
Verse 5
संस्मरेन्मे महामंत्रं सर्वकामफलप्रदम् । नवात्मकं पिंडभूतं स्वां छायां संनिरीक्षयेत्
அவன் என் மகாமந்திரத்தை நினைவு கூர வேண்டும்; அது எல்லா நீதியான விருப்பங்களின் பலனையும் அளிப்பது. அதனை ஒன்பது வடிவமுடைய, நுண் பிண்ட-ரூபமாகத் தியானித்து, தன் நிழலை நிலைத்த மனத்துடன் நோக்க வேண்டும்.
Verse 6
दृष्ट्वा तां पुनराकाशे श्वेतवर्णस्वरूपिणीम् । स पश्यत्येकभावस्तु शिवं परमकारणम्
மீண்டும் ஆகாயத்தில் அவளை வெண்மை ஒளிமிகு உருவமாகக் கண்டு, அவன் ஒருமுகத் தியானத்தால் பரம காரணமான சிவனை உணர்ந்து தரிசிக்கிறான்.
Verse 7
ब्रह्मप्राप्तिर्भवेत्तस्य कालविद्भिरितीरितम् । ब्रह्महत्यादिकैः पापैर्मुच्यते नात्र संशयः
காலநியமமும் முறையான அனுஷ்டானமும் அறிந்தோர் கூறுவது: அத்தகைய பக்தன் பிரம்மப் பிராப்தியை அடைகிறான். பிராமணஹத்தி முதலான பாபங்களிலிருந்தும் அவன் ஐயமின்றி விடுபடுகிறான்।
Verse 8
शिरोहीनं यदा पश्येत्षड्भिर्मासैर्भवेत्क्षयः । समस्तं वाङ्मयं तस्य योगिनस्तु यथा तथा
தலை இல்லாத உருவத்தை ஒருவர் கண்டால், ஆறு மாதங்களுக்குள் சிதைவும் இழப்பும் உண்டாகும். அவனுடைய முழு வாக்காற்றலும் அறிவும்—சாதாரணனாக இருந்தாலும் யோகியாக இருந்தாலும்—எப்படியோ ஒரு வகையில் குறையும்।
Verse 9
शुक्ले धर्मं विजानीयात्कृष्णे पापं विनिर्दिशेत् । रक्ते बंधं विजानीयात्पीते विद्विषमादिशेत्
வெள்ளை நிறத்தில் தர்மத்தின் குறியீட்டை அறிய வேண்டும்; கருப்பு நிறத்தில் பாபத்தின் அறிகுறியைச் சுட்ட வேண்டும். சிவப்பு நிறத்தில் பந்தத்தை உணர வேண்டும்; மஞ்சள் நிறத்தில் விரோதத்தின் சின்னத்தை ஊகிக்க வேண்டும்।
Verse 10
विवाहो बंधुनाशस्स्याद्द्वितुंडे चैव क्षुद्भयम् । विकटौ नश्यते भार्य्या विजंघे धनमेव हि
த்விதுண்டம் எனப்படும் வடிவத்தில் திருமண நிகழ்வு உண்டாகும்; ஆனால் உறவினரின் அழிவும் கூறப்படுகிறது; அதனுடன் பசியின் பயமும் உண்டாகும். விகடம் எனும் வடிவத்தில் மனைவி இழக்கப்படுவாள்; விஜங்கம் எனும் வடிவத்தில் மட்டும் செல்வமே இழக்கப்படும்।
Verse 11
पादाभावे विदेशस्स्यादित्येतत्कथितं मया । तद्विचार्य्यं प्रयत्त्नेन पुरुषेण महेश्वरि
ஹே மகேஸ்வரி, உரிய ஆதாரம் (பாதம்) இல்லையெனில் மனிதன் அந்நிய தேசத்தில் இருப்பதுபோல் ஆகிறான் என்று நான் கூறினேன். ஆகவே ஒருவர் இதை முயற்சியுடன் ஆழ்ந்து சிந்திக்க வேண்டும்.
Verse 12
सम्यक्तं पुरुषं दृष्ट्वा संनिवेश्यात्मनात्मनि । जपेन्नवात्मकं मंत्रं हृदयं मे महेश्वरि
மிகச் சரியாக பரம புருஷனை தியானித்து, ஆத்மாவை ஆத்மாவிலே நிலைநிறுத்தி, ஒன்பது அங்கங்களுடைய மந்திரத்தை ஜபிக்க வேண்டும்—ஓ மகேஸ்வரி, இதுவே என் இதய சாரம்।
Verse 13
वत्सरे विगते मंत्री तन्नास्ति यन्न साधयेत् । अणिमादिगुणानष्टौ खेचरत्वं प्रपद्यते
ஒரு ஆண்டு நிறைவுற்றபின் மந்திர சாதகருக்கு சாதிக்க முடியாதது எதுவும் இல்லை. அவன் அணிமா முதலிய எட்டு குணங்கள் (அஷ்ட சித்திகள்) பெறுகிறான்; மேலும் கெசரத்துவம்—ஆகாயத்தில் செல்லும் நிலை—அடைகிறான்।
Verse 14
पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि शक्तिं ज्ञातुं दुरासदाम् । प्रत्यक्षं दृश्यते लोके ज्ञानिनामग्रतः स्थितम्
மீண்டும் இன்னொன்றை உரைக்கிறேன்—சக்தியை அறிதல் மிக அரிதும் கடினமும்; ஆயினும் இவ்வுலகில் அவள் நேரடியாகத் தோன்றுகிறாள், ஞானிகளின் முன்னிலையில் வெளிப்படையாக நிற்கிறாள்।
Verse 15
अज्ञेया लिख्यते लोके या सर्पीकृतकुण्डली । सा मात्रा यानसंस्थापि दृश्यते न च पठ्यते
இவ்வுலகில் அறியமுடியாத ஒரு எழுத்துக் குறி எழுதப்படுகிறது; அது பாம்பு சுருண்ட குண்டலிபோல் இருக்கும். அந்த ‘மாத்திரை’ வாகனம்போன்ற ஆதாரத்தில் அமைந்தும் காணப்படும்; ஆனால் வாசிக்க (உச்சரிக்க) இயலாது।
Verse 16
ब्रह्माण्डमूर्ध्निगा या च स्तुता वेदैस्तु नित्यशः । जननी सर्वविद्यानां गुप्तविद्येति गीयते
பிரபஞ்ச முட்டையின் உச்சியில் உறையும், வேதங்களால் இடையறாது போற்றப்படும் அவளே—அனைத்து வித்யைகளின் தாய்; ‘குப்த வித்யை’ எனப் பாடப்படுகிறாள்।
Verse 17
खेचरा सा विनिर्दिष्टा सर्वप्राणिषु संस्थिता । दृश्यादृश्याचला नित्या व्यक्ताव्यक्ता सनातनी
அவள் ‘கேசரா’ என அறிவிக்கப்படுகிறாள்—உள்-வெளி (க) ஆகாயத்தில் இயங்குபவள். எல்லா உயிர்களிலும் உறைகிறாள்; காண்பதும் காணாததும், அசையாததும், நித்தியமும், வெளிப்பட்டதும் வெளிப்படாததும்—சனாதனி।
Verse 18
अवर्णा वर्णसंयुक्ता प्रोच्यते बिंदुमालिनी । तां पश्यन्सर्वदा योगी कृतकृत्योऽभिजायते
எழுத்துகளுக்கு அப்பாற்பட்டவளாய் இருந்தும் எல்லா எழுத்துகளுடனும் இணைந்தவள் ‘பிந்து மாலினி’ எனப் போற்றப்படுகிறாள். அவளை எப்போதும் தரிசிக்கும் யோகி கೃತகೃತ்யன் ஆகிறான்।
Verse 19
सर्वतीर्थकृतस्नानाद्भवेद्दानस्य यत्फलम् । सर्वयज्ञफलं यच्च मालिन्या दर्शनात्तदा
எல்லா தீர்த்தங்களிலும் நீராடி தானம் செய்தால் கிடைக்கும் பலனும், எல்லா யாகங்களால் உண்டாகும் புண்ணியப் பலனும்—அப்போது மாலினியின் தரிசனத்தால் மட்டும் பெறப்படுகிறது।
Verse 20
प्राप्नोत्यत्र न संदेहस्सत्यं वै कथितं मया । सर्वतीर्थेषु यत्स्नात्वा दत्त्वा दानानि सर्वशः
இங்கே ஐயமின்றி அதே புண்ணியப் பயன் கிடைக்கும். நான் கூறியது உண்மையே—அனைத்து தீர்த்தங்களிலும் நீராடி, எல்லாவகை தானங்களையும் முழுமையாக அளித்தால் வரும் பலனுக்கு இது சமம்.
Verse 21
सर्वेषां देवि यज्ञानां यत्फलं तल्लभेत्पुमान् । किं बहूक्त्या महेशानि सर्वान्कामान्समश्नुते
தேவி, எல்லா யாகங்களின் பயன் எதுவோ அதையே மனிதன் பெறுகிறான். மகேஷானி, மேலும் என்ன சொல்ல வேண்டும்—அவன் எல்லா விருப்பங்களின் நிறைவை அனுபவிக்கிறான்.
Verse 22
तस्माज्ज्ञानं यथायोगमभ्यसेत्सततं बुधः । अभ्यासाज्जायते सिद्धिर्योगोऽभ्यासात्प्रवर्धते
ஆகையால் ஞானி யோகத்திற்கேற்ற முறையில் இடையறாது ஞானத்தைப் பயில வேண்டும். பயிற்சியால் சித்தி உண்டாகும்; பயிற்சியாலேயே யோகம் வளர்ந்து உறுதியாகும்.
Verse 23
संवित्तिर्लभ्यतेऽभ्यासादभ्यासान्मोक्षमश्नुते । अभ्यासस्सततं कार्यो धीमता मोक्षकारणम्
பயிற்சியால் உண்மையான ‘சம்வித்’ (ஆத்மபோதம்) கிடைக்கிறது; அதே பயிற்சியால் மோட்சமும் அடையப்படுகிறது. ஆகவே விவேகி இடையறாது பயிற்சி செய்ய வேண்டும்; அதுவே மோட்சக் காரணம்.
Verse 24
इत्येतत्कथितं देवि भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् । किमन्यत्पृच्छ्यते तत्त्वं वद सत्यं ब्रवीमि ते
தேவி, உலக இன்பமும் (புக்தி) விடுதலையும் (முக்தி) தரும் இதை இவ்வாறு கூறினேன். இன்னும் எந்தத் தத்துவத்தை கேட்க விரும்புகிறாய்? சொல்; உனக்கு உண்மையையே உரைப்பேன்.
Verse 25
सूत उवाच । इति श्रुत्वा ब्रह्मपुत्रवचनं परमार्थदम् । प्रसन्नोऽभूदति व्यासः पाराशर्य्यो मुनीश्वराः
சூதர் கூறினார்—பிரம்மாவின் புதல்வனின் பரமார்த்தம் அளிக்கும் வாக்கை இவ்வாறு கேட்டதும், முனிவருள் சிறந்த பாராசர்யர் வியாசர் மிகுந்த மகிழ்ச்சி அடைந்தார்.
Verse 26
सनत्कुमारं सर्वज्ञं ब्रह्मपुत्रं कृपानिधिम् । व्यासः परमसंतुष्टः प्रणनाम मुहुर्मुहुःष
மிகுந்த திருப்தியடைந்த வியாசர், அனைத்தறிவுடைய பிரம்மபுதல்வன், கருணைநிதி சனத்குமாரருக்கு மீண்டும் மீண்டும் வணங்கினார்.
Verse 27
ततस्तुष्टाव तं व्यासः कालेयस्स मुनीश्वरः । सनत्कुमारं मुनयः सुरविज्ञानसागरम्
பின்னர் முனீஸ்வரன் வியாசர்—வணக்கத்திற்குரிய காலேயர்—முனிவர்கள் தெய்வ ஞானத்தின் கடல் என அறிந்த சனத்குமாரரைப் புகழ்ந்து ஸ்தோத்திரம் செய்தார்।
Verse 28
इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां छायापुरुषदर्शनवर्णनं नामाष्टाविंशोऽध्यायः
இவ்வாறு ஸ்ரீ சிவமஹாபுராணத்தின் ஐந்தாம் பகுதியான உமாசம்ஹிதையில் ‘நிழற்புருஷ தரிசன வர்ணனை’ எனப்படும் இருபத்தெட்டாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது।
Verse 29
सूत उवाच । इति स्तुत्वा स कालेयो ब्रह्मपुत्रं महामुनिम् । तूष्णीं बभूव सुप्रीतः परमानंदनिर्भरः
சூதர் கூறினார்—இவ்வாறு பிரம்மபுத்திரனான மகாமுனியைப் புகழ்ந்து ஸ்தோத்திரம் செய்த காலேயர் மௌனமானார்; மிகுந்த திருப்தியுடன் பரமானந்தத்தில் முழுவதும் மூழ்கினார்।
Verse 30
ब्रह्मपुत्रस्तमामंत्र्य पूजितस्तेन शौनकः । ययौ स्वधाम सुप्रीतो व्यासोऽपि प्रीतमानसः
அப்போது பிரம்மபுத்திரனான சௌனகர் அவரிடம் விடைபெற்று, அவரால் முறையாகப் பூஜிக்கப்பட்டு மிகுந்த மகிழ்ச்சியுடன் தன் ச்வதாமத்திற்குச் சென்றார்; வியாசரும் ஆனந்தமிகு மனத்துடன் புறப்பட்டார்।
Verse 31
इति मे वर्णितो विप्राः सुखदः परमार्थयुक् । सनत्कुमारकालेयसंवादो ज्ञानवर्द्धनः
ஓ விப்ரர்களே! இவ்வாறு சனத்குமாரர்–காலேயர் உரையாடலை நான் விளக்கியேன்; அது ஆன்மிக இன்பம் தருவது, பரமார்த்தத்துடன் இணைந்தது, ஞானத்தை வளர்ப்பது.
It presents chāyāpuruṣa-lakṣaṇa: a technique that combines mantra recollection, ritual purity, and controlled observation of one’s shadow (relative to sun/moon) to derive both soteriological claims (Śiva-vision, brahma-prāpti, pāpa-kṣaya) and prognostic readings (omens based on form/color anomalies).
The shadow becomes a semiotic interface: perceived qualities are treated as externalized signs of internal condition and impending karmic fruition. Color mappings (e.g., white→dharma, black→pāpa, red→bondage, yellow→hostility) function as a rule-set that translates perception into ethical-spiritual diagnosis within a Shaiva mantra-yoga frame.
Śiva is emphasized as the paramakāraṇa (supreme causal reality) apprehended through ekabhāva (single-pointed unitive awareness). The chapter’s culmination is not iconographic variety but the doctrinal apex: realization of Śiva as the one underlying principle accessed through mantra and yogic perception.