Sarga 41
अंशुमान्—अश्वान्वेषणम्, दिशागजसंवादः, कपिलदाहवृत्तान्तः, गङ्गोपदेशः (Anshuman’s Search for the Horse and the Counsel to Bring Ganga)
बालकाण्ड
சகர மன்னன் தன் புதல்வர்கள் நீண்ட நேரமாகத் திரும்பாததை அறிந்து, வீரமும் கல்வியும் குலமகிமையும் உடைய பேரன் அஞ்சுமான் என்பவனை அழைத்து, யாகக் குதிரையை அபகரித்த திருடனையும் காணாமற்போன அரசகுமாரர்களையும் தேடுமாறு ஆணையிட்டான். வில்-ஆயுதங்களை ஏந்தி, சான்றோரை மதித்து, யாகத்திற்கான தடைகளை நீக்கி யாகம் நிறைவேறச் செய்யுமாறும் உபதேசித்தான். அஞ்சுமான் சகரபுத்ரர்கள் தோண்டிய பூமிக்கடிப் பாதையைப் பின்பற்றி சென்று, திசைகளின் காவலரான திசாகஜங்களைத் தரிசித்தான்; பல உயிர்கள் அவர்களை வணங்குகின்றன. அவர் அவர்களைப் பிரதட்சிணம் செய்து பணிவுடன் வினவ, ‘நீ குதிரையுடன் திரும்புவாய்’ என்று அவர்கள் உறுதி கூறினர். மேலும் சென்ற அஞ்சுமான், சகரனின் அறுபதாயிரம் புதல்வர்கள் சாம்பலாகக் கிடப்பதைப் பார்த்து இரங்கினான்; அருகில் யாகக் குதிரை மேய்ந்து கொண்டிருந்தது. பித்ரு தர்ப்பணத்திற்குத் தண்ணீர் தேடியும் எதுவும் கிடைக்கவில்லை; அப்போது கருடன் (சுபர்ணன்/வைநதேயன்) தோன்றினான். கபில முனிவரின் தேஜஸால் அவர்கள் எரிந்தனர்; சாதாரண நீரால் செய்யும் கிரியைகள் பொருந்தாது; ஹிமவானின் மூத்த மகளான கங்கை மட்டுமே அந்தச் சாம்பலைப் புனிதப்படுத்தி விண்ணுலகப் பயனை அளிக்க முடியும் என்று கருடன் அறிவித்தான். அவன் கூறியபடி அஞ்சுமான் குதிரையை எடுத்துக் கொண்டு விரைந்து திரும்பி அனைத்தையும் சகரனிடம் தெரிவித்தான்; சகரன் கல்பவிதிப்படி யாகத்தை நிறைவேற்றினான், ஆனால் கங்கையைப் பூமிக்கு இறக்க வழியை அப்போது கண்டறிய முடியவில்லை. நீண்ட காலம் ஆட்சி செய்து இறுதியில் சுவர்க்கத்தை அடைந்தான்.
Shlokas
Verse 1
पुत्रांश्चिरगतान् ज्ञात्वा सगरो रघुनन्दन।नप्तारमब्रवीद्राजा दीप्यमानं स्वतेजसा।।।।
ஓ ரகுநந்தனே! தம் புதல்வர்கள் நீண்ட காலமாகப் போயிருப்பதை அறிந்து, தன் ஒளியால் திகழும் பேரன் அஞ்சுமானை நோக்கி அரசன் சகரன் உரைத்தான்।
Verse 2
शूरश्च कृतविद्यश्च पूर्वैस्तुल्योऽसि तेजसा।पितृ़णां गतिमन्विच्छ येन चाश्वोऽपवाहित:।।।।
நீ வீரனும் கல்வியில் தேர்ந்தவனும்; ஒளியில் முன்னோர்களுக்கு இணையானவன். பித்ருக்களின் சென்ற வழியைத் தேடு; மேலும் குதிரை அபகரிக்கப்பட்ட பாதையையும் கண்டறி.
Verse 3
अन्तर्भौमानि सत्त्वानि वीर्यवन्ति महान्ति च।तेषां त्वं प्रतिघातार्थं सास्त्रं गृह्णीष्व कार्मुकम्।।।।
பூமியின் ஆழத்தில் மகத்தானவும் வல்லமையுடையவும் ஆன உயிர்கள் உள்ளன. அவர்களைத் தடுத்து அழிக்க நீ ஆயுதங்களை ஏற்று—சிறப்பாக வில்லை எடுத்துக்கொள்॥
Verse 4
अभिवाद्याभिवाद्यांस्त्वं हत्वा विघ्नकरानपि।सिद्धार्थस्सन्निवर्तस्व मम यज्ञस्य पारग:।।।।
வணங்கத்தக்கவர்களை மீண்டும் மீண்டும் வணங்கு; யாகத்திற்கு இடையூறு செய்பவர்களைச் சாய்த்து விடு. பின்னர் நோக்கம் நிறைவேறித் திரும்பி வந்து, என் யாகத்தைச் சிறப்பாக நிறைவு பெறச் செய்॥
Verse 5
एवमुक्तोंऽशुमान्सम्यक् सगरेण महात्मना।धनुरादाय खड्गं च जगाम लघुविक्रम:।।।।
மகாத்மா சகரன் இவ்வாறு முறையாக அறிவுறுத்த, விரைவுப் பராக்கிரமன் அஂசுமான் விலும் வாளும் எடுத்துக்கொண்டு உடனே புறப்பட்டான்॥
Verse 6
स खातं पितृभिर्मार्गमन्तर्भौमं महात्मभि:।प्रापद्यत नरश्रेष्ठ तेन राज्ञाऽभिचोदित:।।।।
அரசனால் ஊக்குவிக்கப்பட்ட மனிதருள் சிறந்த அஂசுமான், மகாத்மையான தந்தைமாமாக்கள் தோண்டிய அந்தப் பூமிக்கடிப் பாதையைப் பின்பற்றி அதில் சென்றான்॥
Verse 7
दैत्यदानवरक्षोभि: पिशाचपतगोरगै:।पूज्यमानं महातेजा दिशागजमपश्यत।।।।
ஒளிமிகு அஂசுமான், தைத்தியர், தானவர், இராட்சசர், பிசாசுகள், பறவைகள், நாகங்கள் ஆகியோரால் வழிபடப்பட்ட திசைக் காவல் யானையைக் கண்டான்॥
Verse 8
स तं प्रदक्षिणं कृत्वा पृष्ट्वा चापि निरामयम्।पितृ़न् स परिपप्रच्छ वाजिहर्तारमेव च।।।।
அவன் அந்த யானையைப் பிரதட்சிணம் செய்து அதன் நலநிலை கேட்டான்; பின்னர் பித்ருதுல்யமான மாமன்களின் செய்தியையும் விசாரித்து, யாகக் குதிரையை அபகரித்தவனைப் பற்றியும் கேட்டறிந்தான்।
Verse 9
दिशागजस्तु तच्छ्रुत्वा प्रत्याहांशुमतो वच:।आसमञ्ज कृतार्थस्त्वं सहाश्वश्शीघ्रमेष्यसि।।।।
அதைச் செவிமடுத்த அந்தத் திசையின் திக்கானை அங்குமான் சொற்களுக்கு மறுமொழி கூறியது— “ஆசமஞ்சஸன் புதல்வனே அங்குமான்! உன் நோக்கம் நிறைவேறியது; குதிரையுடன் விரைவில் திரும்புவாய்.”
Verse 10
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सर्वानेव दिशागजान्।यथाक्रमं यथान्यायं प्रष्टुं समुपचक्रमे।।।।
அவருடைய சொற்களை கேட்ட அஞ்சுமானன், திசைகளை காக்கும் எல்லா திக்குயானைகளிடமும் முறையே, முறையான மரியாதையுடன் விசாரிக்கத் தொடங்கினான்।
Verse 11
तैश्च सर्वैर्दिशापालैर्वाक्यज्ञैर्वाक्यकोविदै:।पूजितस्सहयश्चैव गन्ताऽसीत्यभिचोदित:।।।।
பொருளறிந்தும் சொல்லாற்றல் மிக்கதுமான அந்தத் திசைக்காவலர்களால் அஞ்சுமானன் போற்றப்பட்டு, “நீ குதிரையுடனே நிச்சயம் திரும்புவாய்” என்று ஊக்கமளிக்கப்பட்டான்।
Verse 12
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा जगाम लघुविक्रम:।भस्मराशीकृता यत्र पितरस्तस्य सागरा:।।।।
அவர்களின் சொற்களை கேட்ட வேகப் பராக்கிரமன் அஞ்சுமானன், தன் தந்தையின் சகோதரர்கள்—சகரனின் புதல்வர்கள்—சாம்பல் குவியல்களாக ஆன இடத்திற்குச் சென்றான்।
Verse 13
स दु:खवशमापन्नस्त्वसमञ्जसुतस्तदा।चुक्रोश परमार्तस्तु वधात्तेषां सुदु:खित:।।।।
அப்போது அசமஞ்சசனின் மகன் அஞ்சுமானன் துயரத்தால் ஆட்கொள்ளப்பட்டு, அவர்களின் கொலையால் மிகுந்த வேதனையுற்று, ஆழ்ந்த சோகத்தில் கதறினான்।
Verse 14
यज्ञीयं च हयं तत्र चरन्तमविदूरत:।ददर्श पुरुषव्याघ्रो दु:खशोकसमन्वित:।।।।
துயரும் சோகமும் நிறைந்த மனிதப் புலியான அஞ்சுமான், அங்கே அருகிலே மேய்ந்து கொண்டிருந்த யாகக் குதிரையை கண்டான்.
Verse 15
स तेषां राजपुत्राणां कर्तुकामो जलक्रियाम् ।सलिलार्थी महातेजा न चापश्यज्जलाशयम् ।।।।
அந்த அரசகுமாரர்களுக்காக ஜலக்கிரியை செய்ய விரும்பிய மகாதேஜஸ்வியான அஞ்சுமான் நீரைத் தேடினான்; ஆனால் அங்கே எந்த நீர்த்தேக்கமும் காணவில்லை.
Verse 16
विसार्य निपुणां दृष्टिं ततोऽपश्यत्खगाधिपम् ।पितृ़णां मातुलं राम सुपर्णमनिलोपमम्।।।।
பின்னர் அவன் கூர்மையான பார்வையைச் சுற்றிலும் செலுத்தி, ஓ ராமா, பித்ருக்களின் மாமனான காற்றைப் போல் வேகமுடைய பறவைகளின் அதிபதி சுபர்ணனை கண்டான்.
Verse 17
स चैवमब्रवीद्वाक्यं वैनतेयो महाबल :।मा शुच: पुरुषव्याघ्र वधोऽयं लोकसम्मत:।।।।
அப்போது மஹாபலமுடைய வைநதேயன் (கருடன்) கூறினான்—“மனிதப் புலியே, வருந்தாதே; இந்த அழிவு உலகநலத்திற்காக விதிக்கப்பட்டதாகும்.”
Verse 18
कपिलेनाप्रमेयेन दग्धा हीमे महाबला:।सलिलं नार्हसि प्राज्ञ दातुमेषां हि लौकिकम्।।।।
“அளவிட முடியாத வல்லமை கொண்ட கபிலர் இம்மஹாபலர்களை எரித்தார்; ஆகவே, ஓ ஞானியே, இவர்களுக்கு சாதாரண உலகியலான நீரை அர்ப்பணிப்பது உனக்குத் தகாது.”
Verse 19
गङ्गा हिमवतो ज्येष्ठा दुहिता पुरुषर्षभ।तस्यां कुरु महाबाहो पितृ़णां तु जलक्रियाम्।।।।
கங்கை ஹிமவானின் மூத்த மகள், ஓ புருஷோத்தமா, ஓ மகாபாஹோ! அவளுடைய நீரால் பித்ருக்களுக்கான ஜலக்கிரியை (தர்ப்பணம்) செய்.
Verse 20
भस्मराशीकृतानेतान् प्लावयेल्लोकपावनी।तया क्लिन्नमिदं भस्म गङ्गया लोककान्तया।।।।षष्टिं पुत्रसहस्राणि स्वर्गलोकं च नेष्यति।
உலகங்களைப் புனிதப்படுத்தும் கங்கை, சாம்பல் குவியலாகிய இவர்களைத் தன் நீரால் கழுவிப் பாயச் செய்வாள். உலகநாயகி கங்கையால் இந்தச் சாம்பல் நனைந்தவுடன், அவள் அந்த அறுபதாயிரம் புதல்வர்களை ஸ்வர்கலோகத்துக்கு அழைத்துச் செல்வாள்.
Verse 21
गच्छ चाश्वं महाभाग तं गृह्य पुरुषर्षभ।।।।यज्ञं पैतामहं वीर संवर्तयितुमर्हसि।
இப்போது செல், ஓ மகாபாக்யவானே, ஓ புருஷோத்தமா—அந்தக் குதிரையை எடுத்துக்கொண்டு திரும்பி வா. ஓ வீரா, பிதாமகனின் யாகத்தை நிறைவு செய்வது உனக்கே உரியது.
Verse 22
सुपर्णवचनं श्रुत्वा सोंऽशुमानतिवीर्यवान् ।।।।त्वरितं हयमादाय पुनरायान्महायशा:।
சுபர்ணனின் வாக்கைக் கேட்ட மிகப் பராக்கிரமமும் பெரும் புகழும் உடைய அஞ்சுமான், விரைவாகக் குதிரையை எடுத்துக்கொண்டு மீண்டும் திரும்பி வந்தான்.
Verse 23
ततो राजानमासाद्य दीक्षितं रघुनन्दन।।।।न्यवेदयद्यथावृत्तं सुपर्णवचनं तथा।
பின்னர், ஓ ரகுநந்தன! தீட்சையில் இருந்த அரசனை அணுகிய அந்ஷுமான் நிகழ்ந்ததனை யாவற்றையும் யதார்த்தமாக அறிவித்தான்; சுபர்ணனின் வாக்கையும் அதேபடி உண்மையுடன் எடுத்துரைத்தான்।
Verse 24
तच्छ्रुत्वा घोरसङ्काशं वाक्यमंशुमतो नृप:।।।।यज्ञं निवर्तयामास यथाकल्पं यथाविधि।
அந்ஷுமான் கூறிய அச்சமூட்டும் செய்தியை கேட்டபோதிலும், அரசன் கல்ப விதிகளின்படியும் நிர்ணயிக்கப்பட்ட முறையின்படியும் யாகத்தை முற்றிலும் நிறைவேற்றினான்।
Verse 25
स्वपुरं चागमच्छ्रीमानिष्टयज्ञोमहीपति:।।।।गङ्गायाश्चागमे राजा निश्चयं नाध्यगच्छत।
யாகத்தை நிறைவேற்றிய புகழ்மிக்க பூமிபதி தன் நகரத்திற்குத் திரும்பினான்; ஆனால் கங்கையின் அவதரிப்பு குறித்து அரசன் உறுதியான முடிவை அடையவில்லை।
Verse 26
अकृत्वा निश्चयं राजा कालेन महता महान् ।त्रिंशद्वर्षसहस्राणि राज्यं कृत्वा दिवं गत:।।।।
நீண்ட காலம் கடந்தும் முடிவு செய்ய இயலாத அந்த மகாராஜா முப்பதாயிரம் ஆண்டுகள் ஆட்சி செய்து, இறுதியில் ஸ்வர்கலோகத்திற்குச் சென்றான்।
Frequently Asked Questions
Anśumān faces a duty conflict between immediate ritual response (offering ordinary water libations to the dead) and adherence to a higher ritual propriety: Garuḍa instructs that common water rites are inadequate for those burned by Kapila, redirecting Anśumān toward the prescribed sanctifying agency—Gaṅgā—while still requiring him to retrieve the horse to complete the yajña.
The chapter teaches graded dharma: actions must match context and spiritual potency. Respectful conduct toward cosmic guardians, fidelity to inherited obligations (completing the sacrifice), and recognition that certain purifications require exceptional means (Gaṅgā’s descent) together present an ethical framework where intention is guided by scriptural fitness (yathāvidhi) and cosmic order.
Key landmarks include the subterranean realm reached via the dug path, the cosmological diśāgajas as guardians of space, and Gaṅgā—identified as Himavat’s eldest daughter—whose waters function as a pan-Indic cultural symbol of purification and ancestral uplift (pitr̥-tarpaṇa efficacy).
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.