Shloka 26

कुमारसम्भवः—गङ्गायां तेजोनिक्षेपः

The Birth of Kumāra/Skanda and the Deposition of Śiva’s Energy through Gaṅgā

Devanagari script

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा स्कन्नं गर्भपरिस्रवे।।1.37.26।।स्नापयन् परया लक्ष्म्या दीप्यमानं यथानलम्।

Transliteration

teṣāṁ tad-vacanaṁ śrutvā skannaṁ garbha-parisrave || 1.37.26 ||

snāpayan parayā lakṣmyā dīpyamānaṁ yathānalam |

Translation

தேவர்களின் சொற்களைக் கேட்ட க்ருத்திகைகள், கர்ப்பம் வழிந்தோடியதனால் வெளிப்பட்ட அந்தக் குழந்தையை உன்னத அழகுடன் நீராட்டினார்கள்; அவன் தீயைப் போல ஒளிவீசினான்।

Word by Word

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘of them’

• तत्: that
• तत्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying वचनम्)

• वचनम्: speech/words
• वचनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund): ‘having heard’

• स्कन्नम्: the descended one
• स्कन्नम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्कन्द् (धातु) → स्कन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तम् (क्त); नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘fallen/descended’ (object of स्नापयन्)

• गर्भ-परिस्रवे: in/at the flowing of the embryo
• गर्भ-परिस्रवे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गर्भ (प्रातिपदिक) + परिस्रव (प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (गर्भस्य परिस्रवः); अधिकरण-सप्तमी (locative)

• स्नापयन्: bathing (him)
• स्नापयन्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: णिच्-प्रत्ययान्त causative; वर्तमानकृदन्तः (शतृ); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘bathing (him)’

• परया: with supreme
• परया: Karaṇa (करण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying लक्ष्म्या)

• लक्ष्म्या: splendour/beauty
• लक्ष्म्या: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; करण-तृतीया (instrumental)

• दीप्यमानम्: shining
• दीप्यमानम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दीप् (धातु) → दीप्यमान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: वर्तमानकृदन्तः (शानच्), आत्मनेपदीय; नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘shining’ (qualifying स्कन्नम्)

• यथा: like
• यथा: Upamāna (उपमान)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमानवाचक-अव्यय (comparative particle: ‘like/as’)

• अनलम्: fire
• अनलम्: Upamāna (उपमान)
• Type: Noun
• Root: अनल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; उपमान-प्रयोगे द्वितीया

Context

Hearing the words of the gods, the krittikas bathed the baby that descended from the womb of Ganga resembling flaming fire and shining with great beauty.

Characters & Entities

• Gaṅgā
• Skanda/Kumāra (the child)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma appears as reverent service to a divine responsibility: the Kṛttikās respond promptly to the gods’ instruction and perform a purifying rite (bathing), showing disciplined, duty-bound action.

What is the narrative situation?

After the embryo descends as it flows from Gaṅgā, the Kṛttikās, following the gods’ direction, bathe the radiant newborn who will become Skanda/Kumāra.

Which character virtue is emphasized?

Obedience and caretaking (sevā): the Kṛttikās act as protectors and nurturers, carrying out the required rite with attentiveness.