Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 63, Shloka 20

दशरथस्य शोकानुचिन्तनं शब्धवेधि-दोषस्मरणं च

Daśaratha’s grief, karmic reflection, and the remembered ‘śabdavedhī’ misdeed

आकुलारुण तोयानि स्रोतांसि विमलान्यपि।उन्मार्गजलवाहिनी बभूवुर्जलदागमे।।2.63.20।।

ākulāruṇa-toyāni srotāṃsi vimalāny api | unmārga-jala-vāhinī babhūvur jaladāgame || 2.63.20 ||

மேகங்கள் வந்தபோது, தூய ஓடைகளும் கலங்கி செம்மண் கலந்த சிவந்த நீருடன் ஆனன; வழி மாறி ஒழுங்கற்ற கால்வாய்களாக நீரை எடுத்துச் சென்றன.

ākulāruṇa-toyānihaving turbid reddish water
ākulāruṇa-toyāni:
Kartā-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषणम्)
TypeAdjective
Rootākula (प्रातिपदिक) + aruṇa (प्रातिपदिक) + toya (प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya: आकुलं च अरुणं च तोयं येषाम्; Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); qualifying srotāṃsi
srotāṃsistreams
srotāṃsi:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootsrotas (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
vimalāniclear/pure
vimalāni:
Kartā-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषणम्)
TypeAdjective
Rootvimala (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
apieven/though
api:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormParticle (अपि = ‘even/though’)
unmārga-jala-vāhinīflowing off-course in many channels
unmārga-jala-vāhinī:
Kartā-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषणम्)
TypeAdjective
Rootunmārga (प्रातिपदिक) + jala (प्रातिपदिक) + vāhinī (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa: उन्मार्गेण जलं वहन्ती; Feminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); predicate adjective (collective sense) of srotāṃsi
babhūvuḥbecame
babhūvuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
FormPerfect (लिट्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन)
jaladāgameat the advent of the rainy season
jaladāgame:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootjalada (प्रातिपदिक) + āgama (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa: जलदानाम् आगमे; Masculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन)

The streams that were pure, mixed with red soil flowed red, deviating from their natural course.

FAQs

Dharma is staying ‘on the right course’: when forces disturb clarity, one must guard against deviation—an image for moral drift under passion or haste.

With monsoon rains, streams turn reddish and overflow, running in altered directions rather than their usual channels.

Self-control (indriya-nigraha): without it, like waters leaving their course, a person can be driven into harmful actions.