
पञ्चाशत्तमः सर्गः (Sarga 53) — Rāma’s Lament, Vigil for Sītā, and Lakṣmaṇa’s Consolation
अयोध्याकाण्ड
இந்த ஸர்கத்தில் குடியிருப்பை விட்டு வெளியே கழியும் முதல் இரவு வர்ணிக்கப்படுகிறது. ஒரு மரத்தினருகே வந்த ஸ்ரீராமர் மேற்கு ஸந்த்யாவந்தனத்தைச் செய்து, சீதையின் யோகக்ஷேமம் தங்கள்மீதே சார்ந்தது எனக் கருதி, லக்ஷ்மணனை இரவு காவலுக்கு நியமிக்கிறார். அரசசுகத்திற்கு உரியவராயினும் தரையில் படுத்து, அயோத்தியாவை நினைந்து தசரதரின் துயரம், கைகேயியின் ஆசை, மேலும் எதிர்காலத்தில் பரதன் ஒரே தலைவனாக ஆளக்கூடும் என்ற அரசியல் நிலை ஆகியவற்றை சிந்திக்கிறார். ராமர் அரசதர்மப் பாடம் கூறுகிறார்—காமம் அர்த்தத்தையும் தர்மத்தையும் மீறும்போது அரசன் விரைவில் வீழ்வான்; தர்மத்தை விட்டு இன்பத்தில் மூழ்கிய மன்னன் தசரதரைப் போல அழிவை அடைவான். பின்னர் கௌசல்யா, சுமித்ரா ஆகியோரின் துயரத்தை எண்ணி கலங்குகிறார்; தாய்மாரைக் காக்க லக்ஷ்மணன் திரும்பிச் செல்லலாம் எனவும் கூறி, கௌசல்யைக்கு ‘பலன்’ கிடைக்கும் தருணத்தில் துக்கம் விளைத்தேன் எனத் தன்னைத் தானே கண்டிக்கிறார். இறுதியில் கட்டுப்பாட்டு நெறியை நிறுவி—அம்புகளால் அயோத்தியாவையும் பூமியையும் கூட அடக்க வல்லமை இருந்தும், பயனற்ற வலிமை வெளிப்பாட்டைச் செய்யமாட்டேன்; அதர்மப் பயமும் பரலோகச் சிந்தனையும் காரணமாக பட்டாபிஷேகத்தையும் விரும்பவில்லை என்கிறார். கண்ணீருடன் மௌனமான ராமருக்கு லக்ஷ்மணன் பக்தியுடன் தைரியம் அளித்து—ராமர் இல்லாத அயோத்தியா நிலவில்லா இரவுபோல்; தானும் சீதையும் ராமரை விட்டு வாழ முடியாது என உறுதியாகச் சொல்கிறான். பின்னர் மூவரும் ந்யக்ரோத (ஆலமரம்) கீழ் அமைத்த படுக்கையில் தங்குகின்றனர்; வனதர்மத்தைப் பின்பற்றி முழு வனவாசத்தையும் பகிர்வேன் என்ற லக்ஷ்மணனின் தீர்மானத்தை ராமர் ஏற்று, இரு சகோதரரும் பாழ்வனத்தில் சிங்கங்களைப் போல அஞ்சாதவர்களாக இருப்பர்.
Verse 1
स तं वृक्षं समासाद्य सन्ध्यामन्वास्यपश्चिमाम्।रामो रमयतां श्रेष्ठ इति होवाच लक्ष्मणम्।।।।
அந்த மரத்தை அணைந்து ராமர் மேற்கு நோக்கி சாயங்கால சந்த்யாவந்தனம் செய்தார்; பின்னர் ஆறுதல் அளிப்பவர்களில் சிறந்த ராமர் லக்ஷ்மணனிடம் கூறினார்।
Verse 2
अद्येयं प्रथमा रात्रिर्याता जनपदाद्बहिः।या सुमन्त्रेण रहिता तां नोत्कण्ठितुमर्हसि।।।।
இன்று குடியிருப்புப் பகுதியை விட்டு வெளியே நாம் கழிக்க வேண்டிய முதல் இரவு; மேலும் சுமந்திரனும் இல்லை; அதற்காக நீ கலங்க வேண்டாம்।
Verse 3
जागर्तव्यमतन्द्रिभ्यामद्यप्रभृति रात्रिषु।योगक्षेमौ हि सीताया वर्तेते लक्ष्मणावयोः।।।।
லக்ஷ்மணா, இன்று முதல் இரவுகளில் நாம் சோம்பல் இன்றி காவல் காக்க வேண்டும்; ஏனெனில் சீதையின் பாதுகாப்பும் நலனும் நம் இருவரிடமே உள்ளது।
Verse 4
रात्रिं कथञ्चिदेवेमां सौमित्रे वर्तयामहे।अपावर्तामहे भूमावास्तीर्य स्वयमार्जितैः।।।।
ஓ சௌமித்ரி! இவ்விரவை எப்படியோ கடத்த வேண்டும். நாம் தாமே சேகரித்தவற்றை விரித்து, தரையிலேயே படுத்துறங்குவோம்.
Verse 5
स तु संविश्य मेदिन्यां महार्हशयनोचितः।इमाः सौमित्रये रामो व्याजहार कथाः शुभाः।।।।
மிக உயர்ந்த படுக்கைக்கு உரியவராயினும் ராமர் பூமியிலே படுத்து, சௌமித்ரியிடம் மங்களமும் நலமும் தரும் சொற்களை உரைத்தார்.
Verse 6
ध्रुवमद्य महाराजो दुःखं स्वपिति लक्ष्मण।कृतकामा तु कैकेयी तुष्टा भवितुमर्हति।।।।
லட்சுமணா! இன்றிரவு மகாராஜா துயரத்தில் உறங்குவார் என்பது உறுதி; ஆனால் விருப்பம் நிறைவேறிய கைகேயி திருப்தியடைந்திருப்பாள்.
Verse 7
सा हि देवी महाराजं कैकेयी राज्यकारणात्।अपि न च्यावयेत्प्राणान् दृष्ट्वा भरतमागतम्।।।।
அரசாட்சிக்காக அந்த ராணி கைகேயி, பரதன் வந்ததைப் பார்த்தவுடன், மகாராஜாவின் உயிரையும் ஆபத்தில் ஆழ்த்தத் தயங்கமாட்டாள்.
Verse 8
अनाथश्च हि वृद्धश्च मया चैव विनाकृतः।किं करिष्यति कामात्मा कैकेयी वशमागतः।।।।
அவர் முதியவர்; என்னை இழந்து ஆதரவற்றவராகிவிட்டார். ஆசையால் ஆட்கொள்ளப்பட்டு கைகேயியின் வசப்பட்ட அரசன் என்ன செய்ய இயலும்?
Verse 9
इदं व्यसनमालोक्य राज्ञश्च मतिविभ्रमम्।काम एवार्थधर्माभ्यां गरीयानिति मे मतिः।।।।
இந்தத் துயரத்தையும் அரசனின் மதிவழுவலையும் கண்டு, என் முடிவு—அர்த்தமும் தர்மமும் இரண்டையும் விட காமமே மேலோங்கி நிற்கிறது என்பதே.
Verse 10
को ह्यविद्वानपि पुमान् प्रमदायाः कृते त्यजेत्।छन्दानुवर्तिनं पुत्रं तातो मामिव लक्ष्मण।।।।
லட்ச்மணா, கல்வியில்லாதவனாயினும் எந்த ஆண் ஒருத்தி காரணமாக என்னைப் போன்ற கட்டுப்படியாகிய மகனைத் துறப்பான்? தந்தை என்னைத் துறந்ததுபோல்!
Verse 11
सुखी बत सभार्यश्च भरतः केकयीसुतः।मुदितान् कोसलानेको यो भोक्ष्यत्यधिराजवत्।।।।
அஹோ, கைகேயியின் மகன் பரதன் மனைவியுடன் மகிழ்ச்சியாய் உள்ளான்; மகிழ்ந்த கோசலத்தை அவன் ஒருவனே பேரரசன் போல் அனுபவிப்பான்।
Verse 12
स हि सर्वस्य राज्यस्य मुखमेकं भविष्यति।ताते च वयसाऽतीते मयि चारण्यमास्थिते।।।।
அவனே முழு அரசின் ஒரே தலைவனாக இருப்பான்; ஏனெனில், அன்பனே, தந்தை வயதில் முதிர்ந்துள்ளார், நான் வனவாசத்தை ஏற்றுள்ளேன்।
Verse 13
अर्थधर्मौ परित्यज्य य काममनुवर्तते।एवमापद्यते क्षिप्रं राजा दशरथो यथा।।।।
அர்த்தத்தையும் தர்மத்தையும் துறந்து ஆசையைப் பின்பற்றும் அரசன் விரைவில் பேராபத்தில் வீழ்வான்—தசரத மன்னன் வீழ்ந்ததுபோலவே।
Verse 14
मन्ये दशरथान्ताय मम प्रव्राजनाय च।कैकेयी सौम्य सम्प्राप्ता राज्याय भरतस्य च।।।।
அன்பு லக்ஷ்மணா, கைகேயி இங்கு தசரதரின் அழிவிற்கும், என் வனவாசத்திற்கும், பரதனின் அரசுரிமைக்குமாகவே வந்தாள் என நான் எண்ணுகிறேன்।
Verse 15
अपीदानीं तु कैकेयी सौभाग्यमदमोहिता।कौसल्यां च सुमित्रां च सम्प्रबाधेत मत्कृते।।।।
இப்போது கைகேயி—தன் நல்வாழ்வின் மயக்கத்தில் மயங்கித்—என் காரணமாக கௌசல்யாவையும் சுமித்ரையையும் துன்புறுத்துவாளோ?
Verse 16
मा स्म मत्कारणाद्देवी सुमित्रा दुःखमावसेत्।अयोध्यामित एव त्वं काल्ये प्रविश लक्ष्मण।।।।
லக்ஷ்மணா, என் காரணமாக தேவி சுமித்ரை துயரில் ஆழக்கூடாது; ஆகவே நீ இங்கிருந்தே திரும்பி நாளை காலை அயோத்தியில் நுழை।
Verse 17
अहमेको गमिष्यामि सीतया सह दण्डकान्।अनाथाया हि नाथस्त्वं कौशल्याया भविष्यसि।।।।
நான் ஒருவனே சீதையுடன் தண்டகாரண்யத்திற்குச் செல்வேன். ஆதரவற்ற கௌசல்யைக்கு நீயே நாதனாய் இருந்து அவளைப் பாதுகாப்பாயாக।
Verse 18
क्षुद्रकर्मा हि कैकेयी द्वेष्यमन्याय्यमाचरेत्।परिदद्याहि धर्मज्ञे भरते मम मातरम्।।।।
கைகேயி கீழ்மையான செயல் உடையவள்; பகையால் வெறுக்கத்தக்க அநியாயங்களைச் செய்யக்கூடும். ஆகையால் தர்மஞானி பரதனிடம் என் தாயை ஒப்படை.
Verse 19
नूनं जात्यन्तरे कस्मिन् स्त्रियः पुत्रैर्वियोजिताः।जनन्या मम सौमित्रे तस्मादेतदुपस्थितम्।।।।
சௌமித்ரே! நிச்சயமாக ஏதோ முன்ஜென்மத்தில் என் தாய் பெண்களை அவர்களுடைய மகன்களிடமிருந்து பிரித்திருப்பாள்; அதனால் இவ்வாபத்து அவள்மேல் வந்தது.
Verse 20
मया हि चिरपुष्टेन दुखसंवर्धितेन च।विप्रयुज्यत कौशल्या फलकाले धिगस्तु माम्।।।।
நீண்ட காலம் என்னை ஊட்டி, துன்பம் தாங்கி வளர்த்த கௌசல்யை, பலன் கிடைக்கும் காலத்திலேயே என்னிடமிருந்து பிரிகிறாள்—எனக்கு நிந்தை!
Verse 21
मा स्म सीमन्तिनी काचिज्जनयेत्पुत्रमीदृशम्।सौमित्रे योऽहमम्बाया दद्मि शोकमनन्तकम्।।।।
சௌமித்ரே! நான் தாய்க்கு முடிவில்லா துயரை அளிக்கும் மகன்; இப்படிப்பட்ட மகனை எந்தப் பெண்ணும் இனி பெற்றிடாதிருக்கட்டும்.
Verse 22
मन्ये प्रीतिविशिष्टा सा मत्तो लक्ष्मण शारिका।यस्यास्तच्छ्रूयते वाक्यं शुक पादमरेर्दश।।।।
லக்ஷ்மணா, என் தாய்க்கு அவளுடைய சாரிகை (மைனா) என்னைவிடவும் அதிகம் பிரியமானதென்று நான் எண்ணுகிறேன்; ஏனெனில் அவளிடமிருந்தே இவ்வசனம் கேட்கிறது— “ஓ சுகா, பகைவரின் பாதத்தை கடி!”
Verse 23
शोचन्त्या अल्पभाग्याया न किञ्चिदुपकुर्वता।पुत्रेण किमपुत्राया मया कार्यमरिन्दम।।।।
அரிந்தமா! துயரத்தில் மூழ்கிய, துர்பாக்கியமான என் தாய்க்கு, எந்த உதவியும் செய்ய இயலாத என்னைப் போன்ற மகனால் என்ன பயன்? அவள் மகனில்லாதவளாகவே இருப்பதுபோல்.
Verse 24
अल्पभाग्या हि मे माता कौशल्या रहिता मया।शेते परमदुःखार्ता पतिता शोकसागरे।।।।
என்னை இழந்த என் தாய் கௌசல்யை நிச்சயமாகத் துர்பாக்கியவள்; அளவிலா துயரால் வாடி, துக்கக் கடலில் விழுந்தவள்போல் படுத்திருப்பாள்.
Verse 25
एको ह्यहमयोध्यां च पृथिवीं चापि लक्ष्मण।तरेयमिषुभिः क्रुद्धो ननु वीर्यमकारणम्।।।।
லக்ஷ்மணா, நான் கோபமுற்றால், ஒருவனாகவே என் அம்புகளால் அயோத்தியாவையும், முழு பூமியையும் கூட அடக்க இயலும்; ஆனால் காரணமின்றி வீரத்தை வெளிப்படுத்துதல் தகாது.
Verse 26
अधर्मभयभीतश्च परलोकस्य चानघ।तेन लक्ष्मण नाद्याह मात्मानमभिषेचये।।।।
அனக லக்ஷ்மணா! அதர்மத்தின் அச்சத்தாலும், பரலோகத்தை நினைத்தும், ஆகையால் இன்று நான் என் அபிஷேகத்தை (ராஜ்யாபிஷேகம்) செய்யவில்லை.
Verse 27
एतदन्यश्च करुणं विलप्य विजने वने।अश्रुपूर्णमुखो रामो निशि तूष्णीमुपाविशत्।।।।
இவ்வாறும் மேலும் பல கருணமான முறைகளிலும் அந்த நிர்ஜன வனத்தில் புலம்பி, கண்ணீரால் நிரம்பிய முகத்துடன் இரவில் ஸ்ரீராமன் மௌனமாக அமர்ந்தான்।
Verse 28
विलप्योपरतं रामं गतार्चिषमिवानलम्।समुद्रमिव निर्वेगमाश्वासयत लक्ष्मणः।।।।
ராமன் புலம்பலை நிறுத்தி—ஜ்வாலை அணைந்த தீ போலவும், அலைச்சல் அற்ற கடல் போலவும்—அமைதியடைந்தபோது, லக்ஷ்மணன் அவரை ஆறுதல் கூறினான்।
Verse 29
ध्रुवमद्य पुरी राजन्नयोध्यायुधिनां वर।निष्प्रभा त्वयि निष्क्रान्ते गतचन्द्रेव शर्वरी।।।।
அரசே, ஆயுதம் தாங்குவோரில் சிறந்தவரே! நீ புறப்பட்டதால் இன்று அயோத்தி நகரம் சந்திரன் இல்லாத இரவு போல நிச்சயமாக ஒளியிழந்திருக்குமே।
Verse 30
नैतदौपयिकं राम यदिदं परितप्यते।विषादयसि सीतां च मां चैव पुरुषर्षभ।।।।
ராமா, இத்தகைய துயரம் உமக்கு ஏற்றதல்ல. புருஷோத்தமனே, இவ்வாறு புலம்புவதால் நீ சீதையையும் என்னையும் மனச்சோர்வில் ஆழ்த்துகிறாய்।
Verse 31
न च सीता त्वया हीना न चाहमपि राघव।मुहूर्तमपि जीवावो जलान्मत्स्याविनोद्धृतौ।।।।
ஓ ராகவா! உன்னை இன்றி சீதையும் நானும் ஒரு கணமும் வாழ இயலோம்; நீரிலிருந்து எடுக்கப்பட்ட மீன்களைப் போலவே நாங்கள் உடனே தளர்வோம்.
Verse 32
नहि तातं न शत्रुघ्नं न सुमित्रां परन्तप।द्रष्टुमिच्छेयमद्याहं स्वर्गं चापि त्वया विना।।।।
ஓ பரந்தபா! உன்னை இன்றி இன்று நான் தந்தையையோ, சத்ருக்னனையோ, சுமித்ரையையோ காண விரும்பேன்; சொர்க்கத்தையும் கூட அல்ல.
Verse 33
ततस्तत्र सुखासीनौ नातिदूरे निरीक्ष्य ताम्।न्यग्रोधे सुकृतां शय्यां भेजाते धर्मवत्सलौ।।।।
அப்போது அங்கே நிம்மதியாக அமர்ந்திருந்த தர்மபிரியரான அந்த இருவரும், அருகில் ஆலமரத்தின் கீழ் நன்றாக அமைக்கப்பட்ட படுக்கையைப் பார்த்து அதிலே படுத்தனர்.
Verse 34
स लक्ष्मणस्योत्तमपुष्कलं वचोनिशम्य चैवं वनवासमादरात्।समाः समस्ता विदधे परन्तपःप्रपद्य धर्मं सुचिराय राघवः।।।।
பரந்தபனான ராகவன் (ராமன்) இலக்குமணனின் சிறந்தவும் விரிவானவும் உரையை அன்புடன் கேட்டுத், வனவாசத் தர்மத்தை மரியாதையுடன் ஏற்று, நிர்ணயிக்கப்பட்ட எல்லா ஆண்டுகளும் நீண்ட காலம் அதையே கடைப்பிடிக்க ஏற்பாடு செய்தான்.
Verse 35
ततस्तु तस्मिन् विजने वने तदामहाबलौ राघववंशवर्धनौ।न तौ भयं सम्भ्रममभ्युपेयतुर्यथैव सिंहौ गिरिसानुगोचरौ।।।।
பின்னர் அந்த நிர்ஜன வனத்தில் அப்போது ராகவ வம்சத்தை உயர்த்தும் அந்த இரு மகாபலிகள், அச்சத்திற்கோ கலக்கத்திற்கோ ஆளாகவில்லை—மலைச் சரிவுகளில் உலாவும் இரண்டு சிங்கங்களைப் போல.
Rāma confronts the tension between capability and legitimacy: he asserts he could overpower Ayodhyā and even the earth with his arrows, yet refuses to act from anger or seize power, choosing dharma and concern for moral consequence over coercive victory.
The sarga teaches that kāma can eclipse artha and dharma, destabilizing kingship and judgment; therefore, righteous restraint, ritual discipline (sandhyā), and responsible protection of dependents are superior to impulsive displays of strength.
Key markers include Ayodhyā and Kosala as the political homeland, the Daṇḍaka trajectory as the exile destination, and the cultural practices of western sandhyā worship and night vigilance; the nyagrodha (banyan) and forest campsite function as symbolic thresholds from court to wilderness-dharma.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.