Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 52, Shloka 56

गङ्गातरणम्, सुमन्त्र-प्रतिनिवर्तनम्, जटाधारणम्

Crossing the Gaṅgā; Sumantra’s Return; Adoption of Ascetic Signs

वनवासे क्षयं प्राप्ते ममैष हि मनोरथः।यदनेन रथेनैव त्वां वहेयं पुरीं पुनः।।2.52.56।।

vanavāse kṣayaṃ prāpte mamaiṣa hi manorathaḥ |

yad anena rathenaiva tvāṃ vaheyaṃ purīṃ punaḥ ||2.52.56||

வனவாசம் நிறைவுற்றபோது என் மனவிருப்பம் இதுவே—இதே ரதத்திலேயே உம்மை மீண்டும் நகரத்திற்குக் கொண்டு செல்ல வேண்டும்.

vana-vāsein the forest-stay
vana-vāse:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvana (प्रातिपदिक) + vāsa (प्रातिपदिक)
Formसमासः तत्पुरुषः (forest-dwelling); पुंलिङ्ग; विभक्तिः 7 (सप्तमी), वचनम् एकवचनम्
kṣayamend/completion
kṣayam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkṣaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; विभक्तिः 2 (द्वितीया), वचनम् एकवचनम्
prāptehaving been reached (when attained)
prāpte:
Adhikarana (अधिकरण/locative absolute)
TypeVerb
Rootpra-√āp (धातु)
Formकृदन्तः क्त-प्रत्ययान्त; सति-सप्तमी-प्रयोगः (Locative absolute) हेतु/काले; नपुंसकलिङ्ग; विभक्तिः 7 (सप्तमी), वचनम् एकवचनम्; 'kṣaye prāpte' = 'when the end has come'
mamamy
mama:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; विभक्तिः 6 (षष्ठी), वचनम् एकवचनम्
eṣaḥthis
eṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; विभक्तिः 1 (प्रथमा), वचनम् एकवचनम्
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
manorathaḥdesire
manorathaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmanoratha (प्रातिपदिक)
Formसमासः तत्पुरुषः (manas + ratha = 'wish'); पुंलिङ्ग; विभक्तिः 1 (प्रथमा), वचनम् एकवचनम्
yatthat (namely)
yat:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyad (प्रातिपदik)
Formसम्बन्धबोधक-अव्यय (relative particle introducing clause)
anenawith this
anena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुं/नपुंसक; विभक्तिः 3 (तृतीया), वचनम् एकवचनम्
rathenaby chariot
rathena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootratha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; विभक्तिः 3 (तृतीया), वचनम् एकवचनम्
evaindeed/only
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (only/indeed)
tvāmyou
tvām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottvad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; विभक्तिः 2 (द्वितीया), वचनम् एकवचनम्
vaheyaṃI might carry / would take
vaheyaṃ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vah (धातु)
Formलकारः विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्; पुरुषः 1, वचनम् एकवचनम्
purīmto the city
purīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpurī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; विभक्तिः 2 (द्वितीया), वचनम् एकवचनम्
punaḥagain
punaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (again)

It is my cherished desire to take you after the completion of your exile, back to the city (Ayodhya) in this chariot alone.

S
Sumantra
R
Rama
R
ratha (chariot)
V
vanavāsa (forest exile)

FAQs

Dharma includes steadfastness over time: service is not momentary emotion but a long commitment, extending from departure into exile to the rightful return.

Sumantra expresses a forward-looking devotion—he wants to be the one who reunites Rama with Ayodhya after the exile ends.

Perseverance and hope grounded in duty—he imagines fulfilling service across the full arc of Rama’s hardship.