Sarga 14
सत्यपाशः — Kaikeyi’s Demand and the Noose of the King’s Promise
अयोध्याकाण्ड
அயோத்தியா காண்டத்தின் பதினான்காம் சர்க்கத்தில், கைகேயி–தசரதன் உரையாடல் ‘தர்மத்தால் கட்டுப்பட்ட ஒப்பந்தம்’ போல அமைந்து, பட்டாபிஷேக நெருக்கடியை மேலும் தீவிரமாக்குகிறது. மயக்கமுற்றதுபோல் துயரத்தில் துடிக்கும் அரசனை எதிர்கொண்டு, கைகேயி வாக்குறுதியான வரத்தை நிறைவேற்ற வேண்டுமென வற்புறுத்தி, அவர் மறுத்தால் தன்னை அழித்துக்கொள்வேன் என அச்சுறுத்துகிறாள். தசரதன், இந்திரனின் ‘சத்தியபாசம்’ கட்டிய பலிபோல், பிரதிஞ்ஞை பந்தத்தில் சிக்கி, தர்மக் கட்டாயமும் சோகமும் உடல்–மன நிலைமையை குலைக்கின்றன. தசரதன் கடுமையாக கைகேயியை மறுத்து, தன் இறுதிச்சடங்குகளையே நினைக்கத் தொடங்குகிறான். ராமனின் அபிஷேகத்தைத் தடுத்தால், கைகேயியும் அவள் மகனும் தன் ‘சலிலக்ரியை’ செய்ய வேண்டாம் என எச்சரிக்கிறான். இதற்கிடையில் விடியல் வருகிறது; அபிஷேகச் சடங்கு ஏற்பாடுகள் முன்னேறுகின்றன—வசிஷ்டர் முழு மங்களப் பொருட்களுடன் அரண்மனைக்குள் நுழைகிறார்; அயோத்தியாவின் வீதிகள் கழுவப்பட்டு, மலர்மாலைகளால் அலங்கரிக்கப்பட்டு, சந்தனம்–தூப நறுமணத்தால் திருவிழா போல மணக்கின்றன. உள்ளரங்கப் பேராபத்தை அறியாத சுமந்திரன் வழக்கமான விடியற்காலப் புகழ்வாக்குகளால் அரசனைப் போற்றுகிறான்; அதுவே தசரதனின் துயரை மீண்டும் எழுப்புகிறது. பின்னர் கைகேயி சுமந்திரனை ராமனை அழைக்க அனுப்பி, அரசன் மகிழ்ச்சிக் காத்திருப்பால் தூக்கக் களைப்புற்றான் எனக் காட்டுகிறாள்—இவ்வாறு கதை ராமன் முன் வரக்கூடிய வரதானக் கோரிக்கையின் நேரடி மோதலுக்குத் தள்ளப்படுகிறது.
Shlokas
Verse 1
पुत्रशोकार्दितं पापा विसंज्ञं पतितं भुवि।विवेष्टमानमुद्वीक्ष्य सैक्ष्वाकमिदमब्रवीत्।।।।
மகன் துயரால் வாடி, தரையில் விழுந்து, மயக்கமடைந்து துடித்துக் கொண்டிருந்த இக்ஷ்வாகு குல அரசனைப் பார்த்த அந்தப் பாவப் பெண் இவ்வாறு கூறினாள்.
Verse 2
पापं कृत्वैव किमिदं मम संश्रुत्य संश्रवम्।शेषे क्षितितले सन्नः स्थित्यां स्थातुं त्वमर्हसि।।।।
இது என்ன—நீ பாவம் செய்ததுபோல்! நான் வரப்பிரதிஞ்ஞைக்கான பதிலைச் சொன்னதை கேட்டபின், நீ ஏன் மனம் தளர்ந்து தரையில் படுத்திருக்கிறாய்? உன் அரசோசித நிலையிலே உறுதியாக நிற்பதே உனக்குத் தகும்।
Verse 3
आहु स्सत्यं हि परमं धर्मं धर्मविदो जनाः।सत्यमाश्रित्य हि मया त्वं च धर्मं प्रबोधितः।।।।
தர்மத்தை அறிந்தோர் ‘சத்தியமே பரம தர்மம்’ எனக் கூறுவர்; சத்தியத்தை ஆதாரமாகக் கொண்டு நானும் உனக்கு உன் தர்மத்தைப் போதித்தேன்।
Verse 4
संश्रुत्य शैब्यश्श्येनाय स्वां तनुं जगतीपतिः।प्रदाय पक्षिणे राज न्जगाम गतिमुत्तमाम्।।।।
அரசே! உலகின் அதிபதி ஷைப்யன் வாக்குறுதி செய்து, கழுகிற்காகத் தன் உடலையே அந்தப் பறவைக்கு அர்ப்பணித்து, அதனால் பரம நிலையடைந்தான்.
Verse 5
तथा ह्यलर्कस्तेजस्वी ब्राह्मणे वेदपारगे।याचमाने स्वके नेत्रे उद्धृत्याविमना ददौ।।।।
அவ்வாறே ஒளிமிகு அரசன் அலர்க்கன்—வேதங்களில் தேர்ந்த பிராமணன் தன் கண்களை யாசித்தபோது—தன் கண்களையே பறித்து, மனம் தளராது, தானமாக அளித்தான்।
Verse 6
सरितां तु पतिस्स्वल्पां मर्यादां सत्यमन्वितः।सत्यानुरोधात्समये स्वां वेलां नातिवर्तते।।।।
நதிகளின் அதிபதியான கடலும், எல்லை சிறிதெனத் தோன்றினாலும், சத்தியநிஷ்டையுடன் காலம் வந்தபோது சத்தியத்தின் பொருட்டு தன் கரையோர எல்லையை மீறுவதில்லை.
Verse 7
सत्यमेकपदं ब्रह्म सत्ये धर्मः प्रतिष्टितः।सत्यमेवाक्षया वेदा सत्येनैवाप्यते स्परम्।।।।
சத்தியமே ஒரே சொல்லில் கூறப்படும் பிரம்மம்; சத்தியத்தின் மேல் தர்மம் உறுதியாக நிலைபெற்றுள்ளது. சத்தியமே அழியாத வேதம்; சத்தியத்தாலேயே பரமபதம் அடையப்படுகிறது.
Verse 8
सत्यं समनुवर्तस्व यदि धर्मे धृता मतिः।सफलस्स वरो मेऽस्तु वरदो ह्यसि सत्तम।।।।
உன் மனம் தர்மத்தில் உறுதியாக இருந்தால், சத்தியத்தைப் பின்பற்று. எனக்குக் கொடுத்த வரம் நிறைவேறட்டும்; ஏனெனில், ஹே சத்தமா, நீ வரதன்.
Verse 9
धर्मस्यैहाभिकामार्थं मम चैवाभिचोदनात्।प्रव्राजय सुतं रामं त्रिःखलु त्वां ब्रवीम्यहम्।।।।
இவ்விடத்தில் தர்மம் நிறைவேறுவதற்காகவும், என் வேண்டுதலினாலும், உன் மகன் ராமனை வனவாசத்திற்கு அனுப்பு; நான் உனக்கு இதை நிச்சயமாக மூன்று முறை கூறுகிறேன்.
Verse 10
समयं च ममार्येमं यदि त्वं न करिष्यसि।अग्रतस्ते परित्यक्ता परित्यक्ष्यामि जीवितम्।।।।
அரியவரே! இது என் உடன்பாடு; நீ இதை நிறைவேற்றாவிட்டால், உன் முன்னிலையிலேயே கைவிடப்பட்டவளாய் நான் உயிரைத் துறப்பேன்.
Verse 11
एवं प्रचोदितो राजा कैकेय्या निर्विशङ्कया।नाशकत्पाशमुन्मोक्तुं बलिरिन्द्रकृतं यथा।।।।
இவ்வாறு தயக்கமின்றி கைகேயி தூண்டியதால், அரசன் தன் வாக்குறுதியின் பாசத்திலிருந்து விடுபட இயலவில்லை—இந்திரன் அமைத்த வலையில் கட்டுண்ட பலியைப் போல.
Verse 12
उद्भ्रान्तहृदयश्चापि विवर्णवदनोऽभवत्।स धुर्योवैपरिस्पन्दन्युगचक्रान्तरं यथा।।।।
அவனுடைய இதயம் கலங்கித் துடித்தது; முகம் வெளிறியது. நுகத்தில் கட்டப்பட்ட இழுப்புமிருகம் நுகமும் சக்கரங்களும் இடையில் அசைந்து நடுங்குவது போல, அவன் நடுங்கி நிலைதடுமாறினான்।
Verse 13
विह्वलाभ्यां च नेत्राभ्यामपश्यन्निव भूपतिः।कृच्छ्राद्धैर्येण संस्तभ्य कैकेयीमिदमब्रवीत्।।।।
கலங்கிய கண்களால் எதையும் காண இயலாதவன் போலிருந்த அரசன், மிகுந்த முயற்சியுடன் தைரியத்தைத் தாங்கிக் கொண்டு, கைகேயியிடம் இவ்வாறு கூறினான்।
Verse 14
यस्ते मन्त्रकृतः पाणिरग्नौ पापे मया धृतः।तं त्यजामि स्वजं चैव तव पुत्रं त्वया सह।।।।
ஏ பாவினியே! மந்திரங்கள் சாட்சியாகப் புனித அக்னியின் முன் நான் பிடித்த உன் கை—அந்த உறவை இப்போது நான் கைவிடுகிறேன்; உன்னையும், என்னால் பிறந்த உன் மகனையும் கூடத் துறக்கிறேன்।
Verse 15
प्रयाता रजनी देवि सूर्यस्योदयनंप्रति।अभिषेकं गुरुजनस्त्वरयिष्यति मां ध्रुवम्।।।।
தேவி! இரவு கடந்துவிட்டது; சூரியன் உதயமாக நெருங்குகிறான். குருமாரும் மூத்தோரும் என்னை அபிஷேகத்திற்காக நிச்சயமாக விரைந்து செல்லுமாறு வற்புறுத்துவார்கள்।
Verse 16
रामाभिषेकसंभारैस्तदर्थमुपकल्पितैः।रामः कारयितव्यो मे मृतस्य सलिलक्रियाम्।।।।
ராமனின் அபிஷேகத்திற்காகத் தயார் செய்யப்பட்ட அதே பொருட்களாலேயே—நான் இறந்தபின்—ராமன் எனக்காக சலிலக்ரியை, நீராஞ்சலி இறுதிச்சடங்கைச் செய்ய வேண்டியதாகும்।
Verse 17
त्वया सपुत्रया नैव कर्तव्या सलिलक्रिया।व्याहन्ताऽस्यशुभाचारे यदि रामाभिषेचनम्।।।।
அரியாத ஒழுக்கமுடையவளே! நீ ராமனின் அபிஷேகத்தைத் தடுத்தால், என் மறைவிற்குப் பின் நீ உன் மகனுடன் சேர்ந்து எனக்கான நீர்க்கிரியை (தர்ப்பணம்) ஒருபோதும் செய்யாதே।
Verse 18
न च शक्तोऽस्म्यहं द्रष्टुं दृष्ट्वा पूर्वं तथासुखम्।हतहर्षं निरानन्दं पुनर्जनमवाङ्मुखम्।।।।
முன்பு மக்களை அப்படிப் பேரானந்தத்தில் கண்டேன்; இப்போது அவர்களை மீண்டும் மகிழ்விழந்து, ஆனந்தமின்றி, முகம் தாழ்ந்து நிற்பதைக் காண நான் இயலேன்।
Verse 19
तां तथा ब्रुवतस्तस्य भूमिपस्य महात्मनः।प्रभाता शर्वरी पुण्या चन्द्रनक्षत्रशालिनी।।।।
அந்த மகாத்மா அரசன் அவளிடம் அவ்வாறு கூறிக்கொண்டிருக்கையில், சந்திரன் நட்சத்திரங்களால் ஒளிர்ந்த புனித இரவு கழிந்து விடியல் வந்தது।
Verse 20
ततः पापसमाचारा कैकेयी पार्थिवं पुनः।उवाच परुषं वाक्यं वाक्यज्ञा रोषमूर्छिता।।।।
பின்னர் பாவச்செயலுடையவளும், சொல்வல்லமையுடையவளும், கோபத்தில் மயங்கியவளுமான கைகேயி மீண்டும் அரசனிடம் கடுமையான சொற்களைச் சொன்னாள்।
Verse 21
किमिदं भाषसे राजन्वाक्यं गररुजोपमम्।आनाययितुमक्लिष्टं पुत्रं राममिहार्हसि।।।।
அரசே, விஷவலியைப் போன்ற துயரமூட்டும் இவ்வசனங்களை ஏன் உரைக்கிறீர்? துன்பமற்ற உங்கள் புதல்வன் ராமனை இங்கே வரவழைக்கத் தகுதியுடையீர்।
Verse 22
स्थाप्य राज्ये मम सुतं कृत्वा रामं वनेचरम्।निस्सपत्नां च मां कृत्वा कृतकृत्यो भविष्यसि।।।।
என் மகனை அரசில் நிறுவி, ராமனை வனவாசியாக்கி, என்னை நிச்ஸபத்னையாக (போட்டியற்றவளாக) ஆக்கினால்தான் நீ கृतகೃತ்யனாவாய்।
Verse 23
स नुन्न इव तीक्ष्णेन प्रतोदेन हयोत्तमः।राजा प्रचोदितोऽभीक्ष्णं कैकेयीमिदमब्रवीत्।।।।
கூர்மையான கோலால் தூண்டப்பட்ட சிறந்த குதிரைபோல், கைகேயியால் மீண்டும் மீண்டும் உந்தப்பட்ட அரசன் அவளிடம் இவ்வாறு கூறினான்।
Verse 24
धर्मबन्धेन बध्दोऽस्मि नष्टा च मम चेतना।ज्येष्ठं पुत्रं प्रियं रामं द्रष्टुमिच्छामि धार्मिकम्।।।।
நான் தர்மப் பந்தத்தால் கட்டுண்டவன்; என் தெளிவும் சிதைந்தது. என் அன்பான மூத்த புதல்வன், தர்மநிஷ்டன் ராமனை நான் காண விரும்புகிறேன்।
Verse 25
ततः प्रभातां रजनीमुदिते च दिवाकरे।पुण्ये नक्षत्रयोगे च मुहूर्ते च समाहिते।।।।वसिष्ठो गुणसम्पन्न श्शिष्यै परिवृतस्तदा।उपगृह्याशु सम्भारान्प्रविवेश पुरोत्तमम्।।।।
பின்னர் இரவு விடிந்து சூரியன் உதித்தபோது—புனிதமான நட்சத்திர யோகம், ஒருமித்த நன்முஹூர்த்தம் வந்த வேளையில்—குணநிறைந்த வசிஷ்டர் சீடர்களால் சூழப்பட்டவராய், விரைவில் சடங்கு உபகரணங்களைத் திரட்டி, சிறந்த அந்தப்புரப் பகுதியுள் நுழைந்தார்।
Verse 26
ततः प्रभातां रजनीमुदिते च दिवाकरे।पुण्ये नक्षत्रयोगे च मुहूर्ते च समाहिते।।2.14.25।।वसिष्ठो गुणसम्पन्न श्शिष्यै परिवृतस्तदा। उपगृह्याशु सम्भारान्प्रविवेश पुरोत्तमम्।।2.14.26।।
பின்னர் இரவு விடிந்து சூரியன் உதித்தபோது—புனிதமான நட்சத்திர யோகம், ஒருமித்த நன்முஹூர்த்தம் வந்த வேளையில்—குணநிறைந்த வசிஷ்டர் சீடர்களால் சூழப்பட்டவராய், விரைவில் சடங்கு உபகரணங்களைத் திரட்டி, சிறந்த அந்தப்புரப் பகுதியுள் நுழைந்தார்।
Verse 27
सिक्तसम्मार्जितपथां पताकोत्तम भूषिताम्।विचित्रकुसुमाकीर्णां नानास्रग्भिर्विराजिताम्।।।।संहृष्टमनुजोपेतां समृद्धविपणापणाम्।महोत्सवसमाकीर्णां राघवार्थे समुत्सुकाम्।।।।चन्दनागरुधूपैश्च सर्वतः प्रतिधूपिताम्।तां पुरीं समतिक्रम्य पुरन्दरपुरोपमाम्।।।।।ददर्शान्तःपुरश्रेष्ठं नानाद्विजगणायुतम्।पौरजानपदाकीर्णं ब्राह्मणैरुपशोभितम्।।।।यज्ञविद्भि स्सुसम्पूर्णं सदस्यैः परमद्विजैः।
அவர் நகரத்தை கண்டார்—அதன் வீதிகள் நீர் தெளித்து துடைத்து சுத்தமாக்கப்பட்டு, சிறந்த கொடிகளால் அலங்கரிக்கப்பட்டு, பலவண்ண மலர்களால் நிறைந்து, பலவகை மாலைகளால் ஒளிர்ந்தது.
Verse 28
सिक्तसम्मार्जितपथां पताकोत्तम भूषिताम्।विचित्रकुसुमाकीर्णां नानास्रग्भिर्विराजिताम्।।2.14.27।।संहृष्टमनुजोपेतां समृद्धविपणापणाम्। महोत्सवसमाकीर्णां राघवार्थे समुत्सुकाम्।।2.14.28।।चन्दनागरुधूपैश्च सर्वतः प्रतिधूपिताम्। तां पुरीं समतिक्रम्य पुरन्दरपुरोपमाम्।।।2.14.29।।ददर्शान्तःपुरश्रेष्ठं नानाद्विजगणायुतम्।पौरजानपदाकीर्णं ब्राह्मणैरुपशोभितम्।।2.14.30।। यज्ञविद्भि स्सुसम्पूर्णं सदस्यैः परमद्विजैः।
அந்நகரம் மகிழ்ந்த மக்கள் கூட்டத்தால் நிறைந்தது; செழுமையான சந்தை-கடைகளால் வளமுற்றது; பெருவிழாக்களால் களைகட்டியது; ராகவனுக்காக (ராமனுக்காக) ஆவலுடன் இருந்தது.
Verse 29
सिक्तसम्मार्जितपथां पताकोत्तम भूषिताम्।विचित्रकुसुमाकीर्णां नानास्रग्भिर्विराजिताम्।।2.14.27।।संहृष्टमनुजोपेतां समृद्धविपणापणाम्। महोत्सवसमाकीर्णां राघवार्थे समुत्सुकाम्।।2.14.28।।चन्दनागरुधूपैश्च सर्वतः प्रतिधूपिताम्। तां पुरीं समतिक्रम्य पुरन्दरपुरोपमाम्।।।2.14.29।।ददर्शान्तःपुरश्रेष्ठं नानाद्विजगणायुतम्।पौरजानपदाकीर्णं ब्राह्मणैरुपशोभितम्।।2.14.30।। यज्ञविद्भि स्सुसम्पूर्णं सदस्यैः परमद्विजैः।
சந்தனம், அகுரு தூபத்தின் மணம் எங்கும் பரவி, இந்திரனின் அமராவதியை ஒத்த அந்த நகரத்தைத் தாண்டி அவர் முன்னே சென்றார்।
Verse 30
सिक्तसम्मार्जितपथां पताकोत्तम भूषिताम्।विचित्रकुसुमाकीर्णां नानास्रग्भिर्विराजिताम्।।2.14.27।।संहृष्टमनुजोपेतां समृद्धविपणापणाम्। महोत्सवसमाकीर्णां राघवार्थे समुत्सुकाम्।।2.14.28।।चन्दनागरुधूपैश्च सर्वतः प्रतिधूपिताम्। तां पुरीं समतिक्रम्य पुरन्दरपुरोपमाम्।।।2.14.29।।ददर्शान्तःपुरश्रेष्ठं नानाद्विजगणायुतम्।पौरजानपदाकीर्णं ब्राह्मणैरुपशोभितम्।।2.14.30।। यज्ञविद्भि स्सुसम्पूर्णं सदस्यैः परमद्विजैः।
அவர் அந்தப்புரத்தின் சிறந்த பகுதியைக் கண்டார்—பல இருபிறப்போர் கூட்டங்களால் நிரம்பி, நகரரும் நாட்டாரும் திரண்டிருந்தது; பிராமணர்களால் அலங்கரிக்கப்பட்டது; யாகவிதி அறிந்த உயர்ந்த இருபிறப்போர் மூத்தோரும் சபை உறுப்பினரும் நிறைந்திருந்தது।
Verse 31
तदन्तःपुरमासाद्य व्यतिचक्राम तं जनम्।।।।वसिष्ठः परमप्रीतः परमर्षिर्विवेश च।
அந்தப்புரத்தை அடைந்து, பரமரிஷி வசிஷ்டர் மிகுந்த மகிழ்ச்சியுடன் மக்கள் கூட்டத்தைத் தாண்டி உள்ளே நுழைந்தார்।
Verse 32
सत्वपश्यद्विनिष्क्रान्तं सुमन्त्रं नाम सारथिम्।।।।द्वारे मनुजसिंहस्य सचिवं प्रियदर्शनम्।
அப்போது மனிதசிங்கமான தசரதனின் வாசலில் இருந்து வெளியே வந்த சுமந்திரன் என்னும் தேரோட்டி—அழகிய தோற்றமுடைய அமைச்சரை—அவர் கண்டார்।
Verse 33
तमुवाच महातेजा स्सूतपुत्रं विशारदम्।।वसिष्ठः क्षिप्रमाचक्ष्व नृपतेर्मामिहागतम्।
மிகுந்த தேஜஸுடைய வசிஷ்டர், தேரோட்டியின் திறமைமிக்க மகனை நோக்கி— “உடனே சென்று அரசருக்கு இங்கு என் வருகையை அறிவி” என்று கூறினார்.
Verse 34
इमे गङ्गोदकघटा स्सागरेभ्यश्च काञ्चनाः।।।।औदुम्बरं भद्रपीठमभिषेकार्थमागतम्।सर्वबीजानि गन्धाश्च रत्नानि विविधानि च।।।।क्षौद्रं दधि घृतं लाजा दर्भास्सुमनसः पयः।अष्टौ च कन्या रुचिरा मत्तश्च वरवारणः।।।।चतुरश्वो रथश्श्रीमान्निस्त्रिंशो धनुरुत्तमम्।वाहनं नरसंयुक्तं छत्रं च शशिसन्निभम्।।।।श्वेते च वालव्यजने भृङ्गारुश्च हिरण्मयः।हेमदामपिनध्दश्च ककुद्मान्पाण्डुरो वृषः।।।।केसरी च चतुर्दंष्ट्रो हरिश्रेष्ठो महाबलः।सिंहासनं व्याघ्रतनु स्समिद्धश्च हुताशनः।।।।सर्ववादित्रसङ्घाश्च वेश्याश्चालङ्कृता स्स्त्रयः।आचार्या ब्राह्मणा गावः पुण्याश्च मृगपक्षिणः।।।।पौरजानपदश्रेष्ठा नैगमाश्च गणै स्सह।एते चान्ये च बहवो नीयमानाः प्रियंवदाः।।।।अभिषेकाय रामस्य सह तिष्ठन्ति पार्थिवैः।
இங்கே கங்காநீரால் நிரம்பிய கலசங்களும், கடல்களிலிருந்து கொண்டுவரப்பட்ட நீரால் நிரம்பிய பொன் பாத்திரங்களும் உள்ளன. அபிஷேகத்திற்காக உதும்பர மரத்தால் செய்யப்பட்ட மங்கள ஆசனமும் வந்துள்ளது. எல்லாவகை விதைகளும், நறுமணப் பொருட்களும், பலவகை ரத்தினங்களும்; தேன், தயிர், நெய், அவல், தர்ப்பை, மலர்கள், பால்; எட்டு அழகிய கன்னியரும், மதம் கொண்ட சிறந்த யானையும்; நான்கு குதிரைகள் பூட்டிய செழுமையான ரதம், வாள் மற்றும் சிறந்த வில்; தூக்குவோருடன் பல்லக்கு, பூர்ணசந்திரனை ஒத்த குடை; இரண்டு வெண்சாமரங்கள், பொன்னான அபிஷேகக் கலம்; பொன் மாலையால் அலங்கரிக்கப்பட்ட வெளிர் நிறக் கும்புடைய காளை; நான்கு பெரிய பற்களுடைய சிங்கம், மிகுந்த வலிமையுடைய சிறந்த குதிரை; சிங்காசனம், புலித்தோல், சமித்துகளால் எரியவிடப்பட்ட ஹோமஅக்னி. எல்லாவகை வாத்தியக் குழுக்கள், அலங்கரிக்கப்பட்ட பரத்தையரும் சீரமைந்த பெண்களும்; ஆசாரியர், பிராமணர், பசுக்கள், புனிதமான மிருகங்களும் பறவைகளும்; நகரத்தார், நாட்டின் சிறந்தோர், குழுக்களுடன் வணிகர்— இவர்கள் மற்றும் இன்னும் பல இனிய மொழியினர் அரசர்களுடன் சேர்ந்து, ஸ்ரீராமரின் அபிஷேகத்திற்காக இங்கே ஒன்றுகூடி நிற்கின்றனர்.
Verse 35
इमे गङ्गोदकघटा स्सागरेभ्यश्च काञ्चनाः।।2.14.34।।औदुम्बरं भद्रपीठमभिषेकार्थमागतम्।सर्वबीजानि गन्धाश्च रत्नानि विविधानि च।।2.14.35।।क्षौद्रं दधि घृतं लाजा दर्भास्सुमनसः पयः। अष्टौ च कन्या रुचिरा मत्तश्च वरवारणः।।2.14.36।।चतुरश्वो रथश्श्रीमान्निस्त्रिंशो धनुरुत्तमम्। वाहनं नरसंयुक्तं छत्रं च शशिसन्निभम्।।2.14.37।।श्वेते च वालव्यजने भृङ्गारुश्च हिरण्मयः। हेमदामपिनध्दश्च ककुद्मान्पाण्डुरो वृषः।।2.14.38।।केसरी च चतुर्दंष्ट्रो हरिश्रेष्ठो महाबलः। सिंहासनं व्याघ्रतनु स्समिद्धश्च हुताशनः।।2.14.39।।सर्ववादित्रसङ्घाश्च वेश्याश्चालङ्कृता स्स्त्रयः। आचार्या ब्राह्मणा गावः पुण्याश्च मृगपक्षिणः।।2.14.40।।पौरजानपदश्रेष्ठा नैगमाश्च गणै स्सह। एते चान्ये च बहवो नीयमानाः प्रियंवदाः।।2.14.41।।अभिषेकाय रामस्य सह तिष्ठन्ति पार्थिवैः।
அபிஷேகத்திற்காக உதும்பர மரத்தால் செய்யப்பட்ட மங்கள ஆசனம் கொண்டு வரப்பட்டது. மேலும் எல்லாவகை விதைகள், நறுமணப் பொருட்கள், பலவகை ரத்தினங்களும் சேர்த்துக் கொண்டுவரப்பட்டன.
Verse 36
इमे गङ्गोदकघटा स्सागरेभ्यश्च काञ्चनाः।।2.14.34।।औदुम्बरं भद्रपीठमभिषेकार्थमागतम्।सर्वबीजानि गन्धाश्च रत्नानि विविधानि च।।2.14.35।।क्षौद्रं दधि घृतं लाजा दर्भास्सुमनसः पयः। अष्टौ च कन्या रुचिरा मत्तश्च वरवारणः।।2.14.36।।चतुरश्वो रथश्श्रीमान्निस्त्रिंशो धनुरुत्तमम्। वाहनं नरसंयुक्तं छत्रं च शशिसन्निभम्।।2.14.37।।श्वेते च वालव्यजने भृङ्गारुश्च हिरण्मयः। हेमदामपिनध्दश्च ककुद्मान्पाण्डुरो वृषः।।2.14.38।।केसरी च चतुर्दंष्ट्रो हरिश्रेष्ठो महाबलः। सिंहासनं व्याघ्रतनु स्समिद्धश्च हुताशनः।।2.14.39।।सर्ववादित्रसङ्घाश्च वेश्याश्चालङ्कृता स्स्त्रयः। आचार्या ब्राह्मणा गावः पुण्याश्च मृगपक्षिणः।।2.14.40।।पौरजानपदश्रेष्ठा नैगमाश्च गणै स्सह। एते चान्ये च बहवो नीयमानाः प्रियंवदाः।।2.14.41।।अभिषेकाय रामस्य सह तिष्ठन्ति पार्थिवैः।
தேன், தயிர், நெய், லாஜா (பொரி), தர்ப்பை, மலர்கள், பால் ஆகியவை தயார்; மேலும் எட்டு அழகிய கன்னியரும், ஒரு சிறந்த மதமுற்ற யானையும் கொண்டு வரப்பட்டன.
Verse 37
इमे गङ्गोदकघटा स्सागरेभ्यश्च काञ्चनाः।।2.14.34।।औदुम्बरं भद्रपीठमभिषेकार्थमागतम्।सर्वबीजानि गन्धाश्च रत्नानि विविधानि च।।2.14.35।।क्षौद्रं दधि घृतं लाजा दर्भास्सुमनसः पयः। अष्टौ च कन्या रुचिरा मत्तश्च वरवारणः।।2.14.36।।चतुरश्वो रथश्श्रीमान्निस्त्रिंशो धनुरुत्तमम्। वाहनं नरसंयुक्तं छत्रं च शशिसन्निभम्।।2.14.37।।श्वेते च वालव्यजने भृङ्गारुश्च हिरण्मयः। हेमदामपिनध्दश्च ककुद्मान्पाण्डुरो वृषः।।2.14.38।।केसरी च चतुर्दंष्ट्रो हरिश्रेष्ठो महाबलः। सिंहासनं व्याघ्रतनु स्समिद्धश्च हुताशनः।।2.14.39।।सर्ववादित्रसङ्घाश्च वेश्याश्चालङ्कृता स्स्त्रयः। आचार्या ब्राह्मणा गावः पुण्याश्च मृगपक्षिणः।।2.14.40।।पौरजानपदश्रेष्ठा नैगमाश्च गणै स्सह। एते चान्ये च बहवो नीयमानाः प्रियंवदाः।।2.14.41।।अभिषेकाय रामस्य सह तिष्ठन्ति पार्थिवैः।
நான்கு குதிரைகள் பூட்டிய சிறப்புமிக்க ரதம் தயாராக உள்ளது; வாள் மற்றும் சிறந்த வில்லும். தூக்குவோர் உடன் பல்லக்கு, நிலவுபோல் ஒளிரும் குடையும் ஆயத்தமாக உள்ளன.
Verse 38
इमे गङ्गोदकघटा स्सागरेभ्यश्च काञ्चनाः।।2.14.34।।औदुम्बरं भद्रपीठमभिषेकार्थमागतम्।सर्वबीजानि गन्धाश्च रत्नानि विविधानि च।।2.14.35।।क्षौद्रं दधि घृतं लाजा दर्भास्सुमनसः पयः। अष्टौ च कन्या रुचिरा मत्तश्च वरवारणः।।2.14.36।।चतुरश्वो रथश्श्रीमान्निस्त्रिंशो धनुरुत्तमम्। वाहनं नरसंयुक्तं छत्रं च शशिसन्निभम्।।2.14.37।।श्वेते च वालव्यजने भृङ्गारुश्च हिरण्मयः। हेमदामपिनध्दश्च ककुद्मान्पाण्डुरो वृषः।।2.14.38।।केसरी च चतुर्दंष्ट्रो हरिश्रेष्ठो महाबलः। सिंहासनं व्याघ्रतनु स्समिद्धश्च हुताशनः।।2.14.39।।सर्ववादित्रसङ्घाश्च वेश्याश्चालङ्कृता स्स्त्रयः। आचार्या ब्राह्मणा गावः पुण्याश्च मृगपक्षिणः।।2.14.40।।पौरजानपदश्रेष्ठा नैगमाश्च गणै स्सह। एते चान्ये च बहवो नीयमानाः प्रियंवदाः।।2.14.41।।अभिषेकाय रामस्य सह तिष्ठन्ति पार्थिवैः।
இரண்டு வெண்மையான சாமரங்கள் (யாக் வால் விசிறிகள்) உள்ளன; பொன்னால் செய்யப்பட்ட ப்ருங்காரமும் உள்ளது. பொன் மாலையால் அலங்கரிக்கப்பட்ட, கூம்புடைய வெளிர் நிறக் காளையும் கொண்டு வரப்பட்டது.
Verse 39
इमे गङ्गोदकघटा स्सागरेभ्यश्च काञ्चनाः।।2.14.34।।औदुम्बरं भद्रपीठमभिषेकार्थमागतम्।सर्वबीजानि गन्धाश्च रत्नानि विविधानि च।।2.14.35।।क्षौद्रं दधि घृतं लाजा दर्भास्सुमनसः पयः। अष्टौ च कन्या रुचिरा मत्तश्च वरवारणः।।2.14.36।।चतुरश्वो रथश्श्रीमान्निस्त्रिंशो धनुरुत्तमम्। वाहनं नरसंयुक्तं छत्रं च शशिसन्निभम्।।2.14.37।।श्वेते च वालव्यजने भृङ्गारुश्च हिरण्मयः। हेमदामपिनध्दश्च ककुद्मान्पाण्डुरो वृषः।।2.14.38।।केसरी च चतुर्दंष्ट्रो हरिश्रेष्ठो महाबलः। सिंहासनं व्याघ्रतनु स्समिद्धश्च हुताशनः।।2.14.39।।सर्ववादित्रसङ्घाश्च वेश्याश्चालङ्कृता स्स्त्रयः। आचार्या ब्राह्मणा गावः पुण्याश्च मृगपक्षिणः।।2.14.40।।पौरजानपदश्रेष्ठा नैगमाश्च गणै स्सह। एते चान्ये च बहवो नीयमानाः प्रियंवदाः।।2.14.41।।अभिषेकाय रामस्य सह तिष्ठन्ति पार्थिवैः।
நான்கு பெரிய பற்களுடைய கேசரி சிங்கம் உள்ளது; சிறந்த இனத்தைச் சேர்ந்த மிகுந்த வலிமை கொண்ட குதிரையும் உள்ளது. சிங்காசனம், புலித் தோல், நன்கு எரியும் புனித அக்னியும் தயாராக உள்ளன.
Verse 40
इमे गङ्गोदकघटा स्सागरेभ्यश्च काञ्चनाः।।2.14.34।।औदुम्बरं भद्रपीठमभिषेकार्थमागतम्।सर्वबीजानि गन्धाश्च रत्नानि विविधानि च।।2.14.35।।क्षौद्रं दधि घृतं लाजा दर्भास्सुमनसः पयः। अष्टौ च कन्या रुचिरा मत्तश्च वरवारणः।।2.14.36।।चतुरश्वो रथश्श्रीमान्निस्त्रिंशो धनुरुत्तमम्। वाहनं नरसंयुक्तं छत्रं च शशिसन्निभम्।।2.14.37।।श्वेते च वालव्यजने भृङ्गारुश्च हिरण्मयः। हेमदामपिनध्दश्च ककुद्मान्पाण्डुरो वृषः।।2.14.38।।केसरी च चतुर्दंष्ट्रो हरिश्रेष्ठो महाबलः। सिंहासनं व्याघ्रतनु स्समिद्धश्च हुताशनः।।2.14.39।।सर्ववादित्रसङ्घाश्च वेश्याश्चालङ्कृता स्स्त्रयः। आचार्या ब्राह्मणा गावः पुण्याश्च मृगपक्षिणः।।2.14.40।।पौरजानपदश्रेष्ठा नैगमाश्च गणै स्सह। एते चान्ये च बहवो नीयमानाः प्रियंवदाः।।2.14.41।।अभिषेकाय रामस्य सह तिष्ठन्ति पार्थिवैः।
எல்லா வகை வாத்தியக் குழுக்களும், வेश्यைகளும் அலங்கரிக்கப்பட்ட பெண்களும் அங்கு உள்ளனர். ஆசாரியர்கள், பிராமணர்கள், பசுக்கள், மேலும் புண்ணியச் சின்னமுடைய மிருகங்களும் பறவைகளும் கூடச் சேர்ந்துள்ளனர்.
Verse 41
इमे गङ्गोदकघटा स्सागरेभ्यश्च काञ्चनाः।।2.14.34।।औदुम्बरं भद्रपीठमभिषेकार्थमागतम्।सर्वबीजानि गन्धाश्च रत्नानि विविधानि च।।2.14.35।।क्षौद्रं दधि घृतं लाजा दर्भास्सुमनसः पयः। अष्टौ च कन्या रुचिरा मत्तश्च वरवारणः।।2.14.36।।चतुरश्वो रथश्श्रीमान्निस्त्रिंशो धनुरुत्तमम्। वाहनं नरसंयुक्तं छत्रं च शशिसन्निभम्।।2.14.37।।श्वेते च वालव्यजने भृङ्गारुश्च हिरण्मयः। हेमदामपिनध्दश्च ककुद्मान्पाण्डुरो वृषः।।2.14.38।।केसरी च चतुर्दंष्ट्रो हरिश्रेष्ठो महाबलः। सिंहासनं व्याघ्रतनु स्समिद्धश्च हुताशनः।।2.14.39।।सर्ववादित्रसङ्घाश्च वेश्याश्चालङ्कृता स्स्त्रयः। आचार्या ब्राह्मणा गावः पुण्याश्च मृगपक्षिणः।।2.14.40।।पौरजानपदश्रेष्ठा नैगमाश्च गणै स्सह। एते चान्ये च बहवो नीयमानाः प्रियंवदाः।।2.14.41।।अभिषेकाय रामस्य सह तिष्ठन्ति पार्थिवैः।
சிறந்த நகரவாசிகளும் நாட்டுவாசிகளும், வணிகர்களும் தங்கள் குழுக்களுடன்—இவர்கள் மற்றும் இன்னும் பலர் இனிய சொற்கள் பேசிக்கொண்டே அழைத்து வரப்படுகின்றனர். அரசர்களுடன் சேர்ந்து ராமரின் அபிஷேகத்திற்காக அவர்கள் கூடி நிற்கின்றனர்.
Verse 42
त्वरयस्व महाराजं यथा समुदितेऽहनि।।।।पुष्ये नक्षत्रयोगे च रामो राज्यमवाप्नुयात्।
மகாராஜா, விரைந்து செய்க; நாள் உதயமானவுடன்—புஷ்ய நக்ஷத்திர யோகத்தில்—ராமர் அரசாட்சியை அடையுமாறு செய்யுங்கள்.
Verse 43
इति तस्य वच श्श्रुत्वा सूतपुत्रो महात्मनः।।।।स्तुवन्नृपतिशार्दूलं प्रविवेश निवेशनम्।
மகாத்மாவின் இவ்வசனங்களை கேட்டுச் சூதபுத்திரன் சுமந்திரன், அரசர்களில் புலியெனத் திகழும் அந்த மன்னனைப் போற்றிக்கொண்டு அரண்மனைக்குள் நுழைந்தான்.
Verse 44
तं तु पूर्वोदितं वृध्दं द्वारस्था राज सम्मतम्।।।।न शेकुरभिसंरोध्दुं राज्ञः प्रियचिकीर्षवः।
அரசனுக்குப் பிரியமானதைச் செய்ய விரும்பிய வாயிற்காவலரும், முன்பே வந்த முதியவரும் அரசனால் மதிக்கப்பட்டவருமான சுமந்திரரைத் தடுக்க இயலவில்லை।
Verse 45
स समीपस्थितो राज्ञस्तामवस्थामजज्ञिवान्।।।।वाग्भिः परमतुष्टाभिरभिष्टोतुं प्रचक्रमे।
அவன் அரசனருகே சென்று, அரசனின் அந்த உள்ளநிலையை அறியாமல், மிகுந்த மகிழ்ச்சி தரும் சொற்களால் அவரைத் துதிக்கத் தொடங்கினான்।
Verse 46
तत स्सूतो यथाकालं पार्थिवस्य निवेशने।।।।सुमन्त्रः प्राञ्जलिर्भूत्वा तुष्टाव जगतीपतिम्।
பின்னர் தேரோட்டியான சுமந்திரன் உரிய நேரத்தில் அரசன் அரண்மனைக்குள் நுழைந்து, கைகூப்பி உலகநாதனைப் புகழ்ந்தான்।
Verse 47
यथा नन्दति तेजस्वी सागरो भास्करोदये।।।।प्रीतः प्रीतेन मनसा तथाऽनन्दघन स्स्वतः।
சூரியோதயத்தில் ஒளிமிகு கடல் எவ்வாறு மகிழ்கின்றதோ, அவ்வாறே இயல்பாகவே ஆனந்தம் நிறைந்த சுமந்திரன் உள்ளம் மகிழ்ந்தான்।
Verse 48
इन्द्रमस्यां तु वेलायामभितुष्टाव मातलिः।।।।सोऽजयद्दानवान्सर्वांस्तथा त्वां बोधयाम्यहम्।
இதே வேளையில் மாதலி, எல்லா தானவர்களையும் வென்ற இந்திரனைப் புகழ்கிறான்; அதுபோல நானும் உம்மை விழிப்புறச் செய்கிறேன்।
Verse 49
वेदास्सहाङ्गविद्याश्च यथाह्यात्मभुवं विभुम्।।।ब्रह्माणं बोधयन्त्यद्य तथा त्वां बोधयाम्यहम्।
இன்று வேதங்கள்—வேதாங்க வித்யைகளுடன்—சுயம்பூ மகாவிபுவான பிரம்மாவை எவ்வாறு விழிப்பிக்கின்றனவோ, அவ்வாறே நானும் உம்மை விழிப்பிக்கிறேன்।
Verse 50
आदित्यस्सह चन्द्रेण यथा भूतधरां शुभाम्।।।।बोधयत्यद्य पृथिवीं तथा त्वां बोधयाम्यहम्।
இன்று சூரியன் சந்திரனுடன் சேர்ந்து எல்லாப் பிராணிகளையும் தாங்கும் புனிதமான பூமியை எவ்வாறு விழிப்பிக்கிறானோ, அவ்வாறே நானும் உம்மை விழிப்பிக்கிறேன்।
Verse 51
उत्तिष्ठाशु महाराज कृतकौतुकमङ्गलः।।।।विराजमानो वपुषा मेरोरिव दिवाकरः।
விரைவாக எழுந்தருளும், மகாராஜா! மங்களமான விழா-சடங்குகளால் அலங்கரிக்கப்பட்டு, மேருமலையின் மீது சூரியன் போல உமது திருமேனித் தேஜஸால் பிரகாசியுங்கள்।
Verse 52
सोमसूर्यौ च काकुत्स्थ शिववैश्रवणावपि।।।।वरुणश्चाग्निरिन्द्रश्च विजयं प्रदिशन्तु ते।
காகுத்ஸ்த குலவிளக்கே! சோமனும் சூரியனும், சிவனும் வைஶ்ரவணனும், மேலும் வருணனும் அக்னியும் இந்திரனும்—இவர்கள் அனைவரும் உமக்கு வெற்றியை அருள்வாராக।
Verse 53
गता भगवती रात्रिः कृतं कृत्यमिदं तव।।।।बुद्ध्यस्व नृपशार्दूल कुरु कार्यमनन्तरम्।उदतिष्ठत रामस्य समग्रमभिषेचनम्।।।।
புனிதமான இரவு கடந்தது; இதுவரை உமக்குச் செய்ய வேண்டிய கடமை நிறைவேறிவிட்டது॥
Verse 54
गता भगवती रात्रिः कृतं कृत्यमिदं तव।।2.14.53।।बुद्ध्यस्व नृपशार्दूल कुरु कार्यमनन्तरम्। उदतिष्ठत रामस्य समग्रमभिषेचनम्।।2.14.54।।
அரசர்களில் புலியே! உறுதியுடன் விழித்தெழுந்து அடுத்த காரியத்தைச் செய்; ராமரின் அபிஷேகத்திற்கான அனைத்தும் முழுமையாகத் தயாராயுள்ளது॥
Verse 55
पौरजानापदैश्चापि नैगमैश्च कृताञ्जलिः।स्वयं वशिष्ठो भगवान्ब्राह्मणै स्सह तिष्ठति।।।।
நகரத்தாரும் நாட்டாரும் வணிகர்களும் கைகூப்பி நிற்கின்றனர்; புனிதர் வசிஷ்டர் அவர்களும் பிராமணர்களுடன் அங்கேயே தங்கியுள்ளார்॥
Verse 56
क्षिप्रमाज्ञाप्यतां राजन्राघवस्याभिषेचनम्।यथा ह्यपालाः पशवो यथा सेना ह्यनायका।।।।यथा चन्द्रं विना रात्रिर्यथा गावो विना वृषम्।एवं हि भविता राष्ट्रं यत्र राजा न दृश्यते।।।।
அரசே! ராகவரின் அபிஷேகத்தை உடனே ஆணையிடுங்கள்; காவலர் இல்லா மாடுகளும் தலைவன் இல்லா படையும் குழப்பமடையும்॥
Verse 57
क्षिप्रमाज्ञाप्यतां राजन्राघवस्याभिषेचनम्। यथा ह्यपालाः पशवो यथा सेना ह्यनायका।।2.14.56।।यथा चन्द्रं विना रात्रिर्यथा गावो विना वृषम्। एवं हि भविता राष्ट्रं यत्र राजा न दृश्यते।।2.14.57।।
சந்திரன் இல்லா இரவும், காளை இல்லா பசுக்களும் போல, அரசன் காணப்படாத நாட்டும் வெறுமையாய் ஆகிவிடும்॥
Verse 58
इति तस्य वच श्शृत्वा सान्त्वपूर्वमिवार्थवत्।अभ्यकीर्यत शोकेन भूय एव महीपतिः।।।।
அர்த்தமிக்க, ஆறுதலோடு கூறியதுபோன்ற அவ்வசனத்தை கேட்டதும், பூமிபதி அரசன் மீண்டும் துயரால் ஆட்கொள்ளப்பட்டான்.
Verse 59
तत स्सराजा तं सूतं सन्नहर्ष स्सुतं प्रति।शोकरक्तेक्षण श्श्रीमानुद्वीक्ष्योवाच धार्मिकः।।।।वाक्यैस्तु खलु मर्माणि मम भूयो निकृन्तसि।
அப்போது தர்மநிஷ்டையுடைய, செல்வமிகு அரசன்—மகனை நினைத்து மகிழ்வற்றவனாய், துயரால் சிவந்த கண்களுடன்—சாரதியை நோக்கி கூறினான்: “உன் சொற்களால் நீ என் மర్మங்களை மீண்டும் மீண்டும் குத்திக் கிழிக்கிறாய்.”
Verse 60
सुमन्त्रः करुणं श्रुत्वा दृष्ट्वा दीनं च पार्थिवम्।प्रगृहीताञ्जलिः किञ्चित्तस्माद्देशादपाक्रमत्।।।।
அரசனின் கருணைமிகு சொற்களை கேட்டும், அவனைத் துயருற்ற நிலையில் கண்டும், சுமந்திரன் கைகூப்பி அந்த இடத்திலிருந்து சிறிது பின்னடைந்தான்.
Verse 61
यदा वक्तुं स्वयं दैन्यान्न शशाक महीपतिः।।।।तदा सुमन्त्रं मन्त्रज्ञा कैकेयी प्रत्युवाच ह।
துயரத்தால் பூமிபதி அரசன் தானே பேச இயலாதபோது, ஆலோசனையில் தேர்ந்த கைகேயி சுமந்திரனுக்கு மறுமொழி கூறினாள்.
Verse 62
सुमन्त्र राजा रजनीं रामहर्षसमुत्सुकः।।।।प्रजागरपरिश्रान्तो निद्राया वशमुपेयिवान्।
ஏ சுமந்திரா! ராமரின் அபிஷேக மகிழ்ச்சியால் பேராவலுற்ற அரசன் இரவு முழுதும் விழித்திருந்தான்; விழிப்பால் களைத்துத் தற்போது நித்திரையின் வசத்தில் ஆழ்ந்தான்।
Verse 63
तद्गच्छ त्वरितं सूत राजपुत्रं यशस्विनम्।।।।राममानय भद्रं ते नात्र कार्या विचारणा।
ஆகையால், ஏ தேரோட்டியே! விரைந்து சென்று புகழ்மிக்க அரசகுமாரன் ராமரை இங்கே அழைத்து வா. உனக்கு நலம் உண்டாக; இதில் சிறிதும் தயக்கம் வேண்டாம்।
Verse 64
स मन्यमानः कल्याणं हृदयेन ननन्द च।।।।निर्जगाम च सम्प्रीत्या त्वरितो राजशासनात्।
மனத்தில் மங்கலம் நிகழப் போகிறது என எண்ணி அவன் மகிழ்ந்தான்; அரச ஆணையைப் பெற்று பேர்பிரியத்துடன் உடனே புறப்பட்டான்।
Verse 65
सुमन्त्रश्चिन्तयामास त्वरितं चोदितस्तया।।।।व्यक्तं रामोऽभिषेकार्थमिहायास्यति धर्मवित्।
அவளால் விரைந்து தூண்டப்பட்ட சுமந்திரன் எண்ணினான்—“தர்மத்தை அறிந்த ராமர் அபிஷேகத்திற்காக நிச்சயமாக இங்கே வருவார்।”
Verse 66
इति सूतो मतिं कृत्वा हर्षेण महताऽऽवृतः।।।।निर्जगाम महाबाहो राघवस्य दिदृक्षया।
இவ்வாறு தீர்மானித்த தேரோட்டி பேரானந்தத்தில் மூழ்கினான்; மகாபாகு ராகவரை தரிசிக்க வேண்டும் என்ற ஆவலுடன் வெளியே சென்றான்।
Verse 67
सागरह्रदसङ्काशात्सुमन्त्रोऽन्तःपुराच्छुभात्।।।।निष्क्रम्य जनसम्बाधं ददर्श द्वारमग्रतः।
சுமந்திரன், கடல்நீர்த் தடாகம் போல் ஆழமுடைய அந்தப் புனித அந்தப்புரத்திலிருந்து வெளியே வந்து, மக்கள் கூட்டம் நிறைந்த வாயிலை முன்னே கண்டான்.
Verse 68
ततः पुरस्तात्सहसा विनिर्गतो महीपतीन्द्वारगतो विलोकयन्।ददर्श पौरान्विविधान्महाधना नुपस्थितान्द्वारमुपेत्य विष्ठितान्।।।।
பின்பு அவன் விரைவாக முன்னே சென்று வாயிலை அடைந்து சுற்றிலும் நோக்கினான்; அங்கே வாயிலருகே முன்பே வந்து, வாயிலை அணுகி நின்ற அரசர்களையும் பலவகை பெருஞ்செல்வம் உடைய நகர்மக்களையும் கண்டான்.
Frequently Asked Questions
The dilemma is whether Daśaratha may retract a promised boon when its fulfillment destroys his dearest intention (Rāma’s coronation). The sarga frames the promise as a binding ‘pāśa’ (noose) of satya-dharma, making withdrawal ethically illegitimate despite catastrophic personal consequences.
The chapter teaches that truth and vow-keeping are treated as foundational to dharma and political legitimacy; even the ocean is metaphorically constrained by its boundary in obedience to truth (2.14.6–7). The narrative also warns how rhetorical coercion can weaponize dharma-language to compel outcomes.
Ayodhyā is presented as a ritually prepared civic space—streets sprinkled and decorated, markets thriving, incense and sandal fragrance pervasive—while the coronation is timed to the Pushya-star conjunction. Ritual materials (Ganga water, udumbara seat, throne, fans, umbrella, fire, kuśa grass) function as cultural markers of royal consecration.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.