योगस्वरूप-धारणा-समाधि-वर्णनम् (केशिध्वजोपदेशः)

Verse 1

सनन्दन उवाच । एतदध्यात्ममानाढ्यं वचः केशिध्वजस्य सः । खाडिक्योऽमृतवच्छ्रुत्वा पुनराह तमीरयन् 1. ॥ १ ॥

சனந்தனன் கூறினான்—கேசித்வஜனின் ஆத்மவித்தையின் மகிமை நிறைந்த சொற்களை அமுதம்போல் கேட்ட காடிக்யன், அவரை மீண்டும் அணுகி மேலும் கேட்டான்।

Verse 2

खाण्डिक्य उवाच । तद् ब्रूहि त्वं महाभाग योगं योगविदुत्तम । विज्ञातयोगशास्त्रार्थस्त्वमस्यां निमिसन्ततौ ॥ २ ॥

காண்டிக்யன் கூறினான்—ஆகவே, மகாபாக்யவானே, யோகத்தை அறிந்தோரில் சிறந்தவனே, அந்த யோகத்தை எனக்குச் சொல்லும். யோகசாஸ்திரத்தின் பொருளை நீ முழுமையாக அறிந்தவன்; நிமியின் இந்த வம்சத்தில் நீ அதிகாரப்பூர்வ வழிகாட்டி.

Verse 3

केशिध्वज उवाच । योगस्वरूपं खाण्डिक्य श्रूयतां गदतो मम । यत्र स्थितो न च्यवते प्राप्य ब्रह्मलयं मुनिः ॥ ३ ॥

கேசித்வஜன் கூறினான்—காண்டிக்யா, யோகத்தின் உண்மை இயல்பை என் சொற்களால் கேள்; அதில் நிலைபெற்ற முனிவன் பிரம்மலயத்தை அடைந்து மீண்டும் வழுவான் அல்லன்।

Verse 4

मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः । बंधस्य विषयासङ्गि मुक्तेर्निर्विषयं तथा ॥ ४ ॥

மனமே மனிதர்க்கு பந்தமும் மோக்ஷமும் தரும் காரணம்; விஷயங்களில் பற்றினால் பந்தம், விஷயமற்றால் அதுவே விடுதலை.

Verse 5

विषयेभ्यः समाहृत्य विज्ञानात्मा बुधो मनः । चिन्तयेन्मुक्तये तेन ब्रह्मभूतं परेश्वरम् ॥ ५ ॥

புலன்விஷயங்களிலிருந்து மனத்தை இழுத்து அடக்கி, விவேகமுடைய ஞானி மோட்சத்திற்காக பிரம்மஸ்வரூப பரமேஸ்வரனைத் தியானிக்க வேண்டும்।

Verse 6

आत्मभावं नयेत्तेन तद्ब्रह्माध्यापनं मनः । विकार्यमात्मनः शक्त्या लोहमाकर्षको यथा ॥ ६ ॥

அந்த ஒழுக்கத்தால் மனத்தை ஆத்மபாவத்திற்குள் நடத்த வேண்டும்; அப்போது மனம் பிரம்மத்தில் நிலைபெறும். தன் உள்சக்தியால் அது மாற்றமடையும்—காந்தம் இரும்பை இழுப்பதுபோல்।

Verse 7

आत्मप्रयत्नसापेक्षा विशिष्टा या मनोगतिः । तस्या ब्रह्मणि संयोगो योग इत्यभिधीते ॥ ७ ॥

தன் முயற்சியைச் சார்ந்த மனத்தின் தனித்த இயக்கம்—அது பிரம்மனுடன் இணைவதே ‘யோகம்’ என அழைக்கப்படுகிறது।

Verse 8

एवमत्यन्तवैशिष्ट्ययुक्तधर्मोपलक्षणम् । यस्य योगः स वै योगी मुमुक्षुरमिधीयते ॥ ८ ॥

இவ்வாறு, மிக உயர்ந்த சிறப்புடைய தர்மத்தின் அடையாளம் இதுவே: யோகம் யாரில் நிலைத்திருக்கிறதோ அவனே உண்மையான யோகி, மோட்சத்தை நாடும் முமுக்ஷு எனப்படுகிறான்।

Verse 9

योगयुक् प्रथमं योगी युञ्जमानोऽभिधीयते । विनिष्पन्नसमाधिस्तु परब्रह्मोपलब्धिमान् ॥ ९ ॥

யோகப் பயிற்சியில் ஈடுபடும் யோகி முதலில் ‘யோகயுக்தன்’ என அழைக்கப்படுகிறான்; ஆனால் சமாதி முழுமையாக நிறைவேறினால், அவன் பரபிரம்மத்தை உணர்ந்தவனாகிறான்।

Verse 10

यद्यन्तरायदोषेण दूष्यते नास्य मानसम् । जन्मान्तरैरभ्यसनान्मुक्तिः पूर्वस्य जायते ॥ १० ॥

இடையூறு-தோஷத்தால் அவன் மனம் மாசுபட்டாலும், பிறவிப் பிறவியாகத் தொடரும் பயிற்சியால் முன் பயின்ற முக்தி மீண்டும் எழுகிறது।

Verse 11

विनिष्पन्नसमाधिस्तु मुक्तिस्तत्रैव जन्मनि । प्राप्नोति योगी योगाग्निदग्धकर्मचयोऽचिरात् ॥ ११ ॥

ஆனால் சமாதி முழுமையாகப் பரிபக்வமான யோகி, இவ்வாழ்விலேயே முக்தியை அடைகிறான்; யோகத்தின் அக்னி அவன் சேர்த்த கர்மங்களை விரைவில் எரித்தழிக்கிறது।

Verse 12

ब्रह्मचर्यमहिंसां च सत्यास्तेयापरिग्रहान् । सेवेतयोगी निष्कामो योगितां स्वमनो नयन् ॥ १२ ॥

ஆசையற்ற யோகி பிரம்மச்சரியம், அஹிம்சை, சத்தியம், அஸ்தேயம், அபரிக்ரஹம் ஆகியவற்றைச் செயல்படுத்தி, தன் மனத்தை யோக ஒழுக்கத்தில் செலுத்த வேண்டும்।

Verse 13

स्वाध्यायशौचसन्तोषतपांसि नियमान्यमान् । कुर्व्वीत ब्रह्मणि तथा परस्मिन्प्रवणं मनः ॥ १३ ॥

ஸ்வாத்யாயம், சௌசம், சந்தோஷம், தவம் ஆகிய நியமங்களையும் யமங்களையும் கடைப்பிடித்து, அதேபோல் மனத்தை பரம்பிரம்மத்தில் சாயச் செய்ய வேண்டும்।

Verse 14

एते यमाश्च नियमाः पञ्च पञ्चप्रकीर्तिताः । विशिष्टफलदाः काम्या निष्कामानां विमुक्तिदाः ॥ १४ ॥

இவ்வாறு யமங்களும் நியமங்களும்—ஐந்து ஐந்து—என்று கூறப்பட்டன. ஆசையுடன் செய்தால் அவை குறிப்பிட்ட விரும்பிய பலனைத் தரும்; ஆசையற்றோர்க்கு அவை விடுதலையை அளிக்கும்।

Verse 15

एवं भद्रा सनादीनां समास्थाय गुणैर्युतः । यमाख्यैर्नियमाख्यैश्च युञ्जीत नियतो यतिः ॥ १५ ॥

இவ்வாறு சனகாதியர் உபதேசித்த மங்களமான சாதனைகளில் உறுதியாக நிலைத்து, தேவையான நற்குணங்களுடன் கூடிய கட்டுப்பாடுடைய யதி, யமம் என்றும் நியமம் என்றும் அழைக்கப்படும் ஒழுக்கங்களால் சாதனையில் ஈடுபட வேண்டும்।

Verse 16

प्राणाख्यमवलंबस्थमभ्यासात्कुरुते तु यत् । प्राणायामः स विज्ञेयः सबीजोऽबीज एव च ॥ १६ ॥

அப்யாசத்தின் மூலம், தன் உரிய ஆதாரத்தில் நிலைத்து இருக்கும் பிராணனை ஒழுங்குபடுத்தும் பயிற்சியே பிராணாயாமம் என அறியப்பட வேண்டும்; அது ‘சபீஜம்’ மற்றும் ‘அபீஜம்’ என இருவகை.

Verse 17

परस्परेणाभिभवं प्राणापानौ यदानिलौ । कुरुतः सद्विधानेन तृतीयः संयमात्तयोः ॥ १७ ॥

சரியான முறையால் ஒழுங்குபடுத்தப்பட்ட பிராணன் மற்றும் அபானன் எனும் இரு வாயுக்கள், ஒன்றையொன்று அடக்கி மேலோங்கத் தொடங்கும் போது, அவை இரண்டையும் கட்டுப்படுத்துவதால் மூன்றாவது வாயு இயக்கம் தோன்றுகிறது।

Verse 18

तस्य चालंबनवत्स्थूलं रूपं द्विषत्पते । आलंबनमनन्तस्य योगिनोऽभ्यसतः स्मृतम् ॥ १८ ॥

எதிரிகளை வென்ற தலைவனே! பயிற்சியில் ஈடுபடும் யோகிக்கு, மனத்தை நிலைநிறுத்தும் ஆதாரமாக, அந்த அனந்த பரமேஸ்வரனின் திடமான (ஸ்தூல), தொடக்கூடிய உருவம் ஆலம்பனமாக கூறப்பட்டுள்ளது।

Verse 19

शब्दादिष्वनुरक्तानि निगृह्याक्षाणि योगवित् । कुर्य्याच्चित्तानुकारीणि प्रत्याहारपरायणः ॥ १९ ॥

யோகத்தை அறிந்தவன், பிரத்யாஹாரத்தில் உறுதியாக இருந்து, ஒலி முதலிய பொருள்களில் பற்றுள்ள இந்திரியங்களை அடக்கி, அவற்றை மனத்தின் வழிப்படச் செய்ய வேண்டும்।

Verse 20

वश्यता परमा तेन जायते निश्चलात्मनाम् । इन्द्रि याणामवश्यैस्तैर्न योगी योगसाधकः ॥ २० ॥

அந்த (ஒழுக்கக் கட்டுப்பாட்டால்) நிலைபெற்ற மனமுடையோர்க்கு பரம சுயவசம் உண்டாகிறது. ஆனால் புலன்கள் அடங்காதவன் யோகியும் அல்ல, யோக சாதகனும் அல்ல.

Verse 21

प्राणायामेन पवनैः प्रत्याहरेण चेन्द्रि यैः । वशीकृतैस्ततः कुर्यात्स्थिरं चेतः शुभाश्रये ॥ २१ ॥

பிராணாயாமத்தால் பிராணவாயுக்களை, பிரத்யாஹாரத்தால் புலன்களை அடக்கி, பின்னர் மனத்தை ஒரு சுப ஆச்ரயத்தில் (புனித ஆதாரத்தில்) நிலைநிறுத்த வேண்டும்.

Verse 22

खाण्डिक्य उवाच । कथ्यतां मे महाभाग चेतसो यः शुभाश्रयः । यदाधारमशेषं तु हन्ति दोषसमुद्भवम् ॥ २२ ॥

காண்டிக்யர் கூறினார்—ஓ மகாபாகா! மனத்திற்கான அந்த சுப ஆச்ரயத்தை எனக்குச் சொல்லுங்கள்; அதை ஆதாரமாகக் கொண்டால் குற்றங்களின் முழு எழுச்சி அழிகிறது.

Verse 23

केशिध्वज उवाच । आश्रयश्चेतसो ज्ञानिन् द्विधा तच्च स्वरूपतः । रूपं मूर्तममूर्तं च परं चापरमेव च ॥ २३ ॥

கேசித்வஜர் கூறினார்—ஓ ஞானியே! மனத்தின் ஆதாரம் இயல்பாக இருவகை: ரூபமுடையது—மூர்த்தமும் அமூர்த்தமும்; மேலும் பரமும் அபரமும் ஆகும்.

Verse 24

त्रिविधा भावना रूपं विश्वमेतत्त्रिधोच्यते । ब्रह्माख्या कर्मसंज्ञा च तथा चैवोभयात्मिका ॥ २४ ॥

பாவனையால் வடிவெடுத்த இந்த உலகம் மூவகை எனப் போற்றப்படுகிறது—(1) ‘பிரஹ்மம்’ எனப்படுவது, (2) ‘கர்மம்’ என அழைக்கப்படுவது, (3) இரண்டையும் உடைய ‘உபயாத்மகம்’.

Verse 25

कर्मभावात्मिका ह्येका ब्रह्मभावात्मिका परा । उभयात्मिका तथैवान्या त्रिविधा भावभावना ॥ २५ ॥

பாவனை மூன்று வகை: ஒன்று கர்ம-பாவத்தை நோக்கியது; மற்றொன்று உயர்ந்த பிரஹ்ம-பாவத்தை நோக்கியது; இன்னொன்று இரண்டையும் கலந்த உபய-சுவபாவம் உடையது।

Verse 26

सनकाद्यासदा ज्ञानिन् ब्रह्मभावनया युताः । कर्मभावनया चान्ये देवाद्याः स्थावराश्चराः ॥ २६ ॥

சனகாதி முனிவர்கள் எப்போதும் ஞானிகள்; அவர்கள் பிரஹ்ம-பாவனையால் யுக்தர். ஆனால் தேவர்கள் முதலிய நிலை-இயங்கு அனைத்தும் கர்ம-பாவனையால் செயல்படுகின்றன।

Verse 27

हिरण्यगर्भादिषु च ब्रह्मकर्मात्मिका द्विधा । अधिकारबोधयुक्तेषु विद्यते भावभावना ॥ २७ ॥

ஹிரண்யகர்ப முதலியவர்களிடமும் இது இருவகை—பிரஹ்ம-ஆதாரம் மற்றும் கர்ம-ஆதாரம். அதிகார-போதம் உடையவர்களில் சரியான பாவ-பாவனை எழுகிறது।

Verse 28

अक्षीणेषु समस्तेषु विशेषज्ञानकर्मसु । विश्वमेतत्परं चान्यद्भेदभिन्नदृशां नृप ॥ २८ ॥

அரசே! தனித்தனியான ஞானங்களும் கர்மப் பழக்கங்களும் தீராதவரை, வேறுபாடு-நோக்கு உடையவர்களுக்கு உலகம் ஒன்று, பரம் மற்றொன்று எனத் தோன்றும்।

Verse 29

प्रत्यस्तमितभेदं यत्सत्तामात्रमगोचरम् । वचसामात्मसन्तोद्यं तज्ज्ञानं ब्रह्मसंज्ञितम् ॥ २९ ॥

எல்லா வேறுபாடுகளும் அடங்கிய, வெறும் சத்தா-மாத்திரமான, இந்திரியங்களுக்கு அப்பாற்பட்ட, சொல்லால் பிடிக்க முடியாத, ஆத்மாவின் உள் விழிப்பாக எழும் அந்த ஞானமே ‘பிரஹ்மம்’ எனப்படுகிறது।

Verse 30

तच्च विष्णोः परं रूपमरूपस्याजनस्य च । विश्वस्वरूपवैरूप्यलक्षणं परमात्मनः ॥ ३० ॥

அதுவே விஷ்ணுவின் பரம ரூபம்—அரூபனும் அஜன்மனும் ஆனவருடையது; உலகமே தன் ஸ்வரூபமாகக் கொண்ட பரமாத்மாவின் பல்வகை ரூப-வைரூப்யத்தின் இலக்கணம்.

Verse 31

न तद्योगयुजा शक्यं नृप चिन्तयितुं यतः । ततः स्थूलं हरे रूपं चिन्त्यं यच्चक्षुगोचरम् ॥ ३१ ॥

அரசே! யோகத்தில் ஒழுங்குபடாதவரால் அந்த நுண்ணிய தத்துவத்தைச் சிந்திக்க இயலாது; ஆகவே கண்களுக்கு எட்டும் ஹரியின் ஸ்தூல ரூபமே தியானத்திற்குரியது.

Verse 32

हिरण्यगर्भो भगवान्वासवोऽथ प्रजापतिः । मरुतो वसवो रुद्रा भास्करास्तारका ग्रहाः ॥ ३२ ॥

பகவான் ஹிரண்யகர்பன் (பிரம்மா), பின்னர் வாஸவன் (இந்திரன்) மற்றும் பிரஜாபதி; மருதர்கள், வசுக்கள், ருத்ரர்கள்; சூரியர்கள், நட்சத்திரங்கள், கிரகங்கள்—இவை அனைத்தும் தெய்வீக அண்ட ஒழுங்கின் அங்கங்கள்.

Verse 33

गन्धार्वा यक्षदैत्याश्च सकला देवयोनयः । मनुष्याः पशवः शैला समुद्रा ः सरितो द्रुमाः ॥ ३३ ॥

கந்தர்வர்கள், யக்ஷர்கள், தைத்யர்கள்—மேலும் தெய்வயோனிகளின் எல்லா வகைகளும்; மனிதர்கள், விலங்குகள்; மலைகள், கடல்கள், நதிகள், மரங்கள்—இவை அனைத்தும் அந்தப் பரந்த ஒழுங்கில் அடங்கும்.

Verse 34

भूप भूतान्यशेषाणि भूतानां ये च हेतवः । प्रधानादिविशेषान्ताश्चेतनाचेतनात्मकम् ॥ ३४ ॥

அரசே! எல்லா உயிர்களும்—உயிர்களின் காரணங்களும்—பிரதானம் முதல் விசேஷத் தத்துவங்கள் வரை, சேதனமும் அசேதனமும் ஆகிய இரு இயல்புகளையும் உடையவை.

Verse 35

एकपादं द्विपादं च बहुपादमपादकम् । मूर्त्तमेतद्धरे रूपं भावनात्रितयात्मकम् ॥ ३५ ॥

ஒருகால், இருகால், பலகால், காலற்றதுமாக—இது ஹரியின் வெளிப்பட்ட திருவுரு; மூவகை பாவனை-தியானத்தால் ஆனது.

Verse 36

एतत्सर्वमिदं विश्वं जगदेतच्चराचरम् । परब्रह्मस्वरूपस्य विष्णोः शक्तिसमन्वितम् ॥ ३६ ॥

இந்த முழு பிரபஞ்சம்—நடமாடும், நிலையான உலகம்—பரப்ரஹ்மஸ்வரூப விஷ்ணுவின் சக்தியால் நிறைந்து தாங்கப்படுகிறது.

Verse 37

विष्णुशक्तिः परा प्रोक्ता क्षेत्रज्ञाख्या तथापरा । अविद्याकर्मसंज्ञान्या तृतीया शक्तिरिष्यते ॥ ३७ ॥

விஷ்ணுவின் சக்தி ‘பரா’ எனப் போற்றப்படுகிறது; இன்னொன்று ‘க்ஷேத்ரஜ்ஞ’ என அழைக்கப்படுகிறது; மூன்றாவது சக்தி ‘அவித்யா’ மற்றும் ‘கர்மம்’ என அறியப்படுகிறது.

Verse 38

येयं क्षेत्रज्ञशक्तिः सा चेष्टिता नृप कर्मजा । असारभूते संसारे प्रोक्ता तत्र महामते ॥ ३८ ॥

அரசே! இந்த க்ஷேத்ரஜ்ஞ-சக்தி ‘சேஷ்டா’ (செயற்பாடு) எனப்படும்; அது கர்மத்தால் உண்டாகிறது. நிலையற்ற சம்சாரத்தில், மகாமதியே, இவ்வாறு போதிக்கப்பட்டது.

Verse 39

संसारतापानखिलानवाप्नोत्यनुसंज्ञितान् । तया तिरोहितत्वात्तु शक्तिः क्षेत्रज्ञसंज्ञिता ॥ ३९ ॥

அனுபவத்தில் அறியப்படும் சம்சாரத்தின் எல்லாத் தாபங்களும் அதனைத் தீண்டாது; ஆனால் அந்த (மாயா) சக்தியால் மறைக்கப்பட்டதால் இச்சக்தி ‘க்ஷேத்ரஜ்ஞ’ என அழைக்கப்படுகிறது.

Verse 40

सर्वभूतेषु भूपाल तारतम्येन लक्ष्यते । अप्राणवत्सु खल्वल्पा स्थावरेषु ततोऽधिका ॥ ४० ॥

ஓ பூபாலா! எல்லா உயிர்களிலும் சக்தி படிப்படியாக வேறுபடுவது காணப்படுகிறது. உயிரற்றவற்றில் அது மிகச் சிறிது; நிலைபெற்ற (ஸ்தாவர) உயிர்களில் அதைவிட அதிகம்॥

Verse 41

सरीसृपेषु तेभ्योऽन्याप्यतिशक्त्या पतत्त्रिषु । पतत्त्रिभ्यो मृगास्तेभ्यः स्वशक्त्या पशवोऽधिकाः ॥ ४१ ॥

சரிசிருப்புகளில் அவற்றைவிட மிகுந்த வலிமையுடையவை பறவைகள். பறவைகளைவிட மிருகங்கள் மேன்மை; அவற்றைவிட தம் இயல்பான வலிமையால் வீட்டுப்பசுக்கள் போன்ற பசுக்கள் அதிகம்॥

Verse 42

पशुभ्यो मनुजाश्चातिशक्त्या पुंसः प्रभाविताः । तेभ्योऽपि नागगन्धर्वयक्षाद्या देवता नृप ॥ ४२ ॥

பசுக்களைவிட மனிதர் மிகுந்த வலிமையும் திறனும் கொண்டு மேன்மை பெறுகின்றனர். மனிதருக்கும் அப்பால், ஓ அரசே, நாகர், கந்தர்வர், யக்ஷர் முதலான தெய்வக் கூட்டங்கள் உள்ளன॥

Verse 43

शक्रः समस्तदेवेभ्यस्ततश्चातिप्रजापतिः । हिरण्यगर्भोऽपि ततः पुंसः शक्त्युपलक्षितः ॥ ४३ ॥

அனைத்து தேவர்களிலும் (முதன்மை) சக்ரன் என அழைக்கப்படுகிறார்; அவர்களுக்கும் அப்பால் பிரஜாபதி. அதற்கும் மேலாக ஹிரண்யகர்பன்—இவ்வாறு அந்த பரமபுருஷன் தன் சக்தி மற்றும் செயல்களால் அறியப்படுகிறார்॥

Verse 44

एतान्यशेषरूपाणि तस्य रूपाणि पार्थिव । यतस्तच्छक्तियोगेन युक्तानि नभसा यथा ॥ ४४ ॥

ஓ பார்திவா! இவை அனைத்தும் எண்ணற்ற வடிவங்களும் உண்மையில் அவருடைய வடிவங்களே; அவருடைய சக்தியோகத்தால் அவை அவரோடு இணைந்துள்ளன—ஆகாயம் அனைத்தையும் தாங்குவது போல॥

Verse 45

द्वितीयं विष्णुसंज्ञस्य योगिध्येयं महामते । अमूर्तं ब्रह्मणो रूपं यत्सदित्युच्यते बुधैः ॥ ४५ ॥

ஹே மகாமதே! விஷ்ணு என அழைக்கப்படும் பரமேஸ்வரனின் இரண்டாம் தியானத்தக்க நிலை யோகிகளால் தியானிக்கப்படுவது; அது பிரஹ்மத்தின் அமூர்த்த ரூபம், ஞானிகள் அதை ‘ஸத்’—தூய இருப்பு—என்று கூறுவர்।

Verse 46

समस्ताः शक्तयश्चैता नृप यत्र प्रतिष्ठिताः । नहि स्वरूपरूपं वै रूपमन्यद्धरेर्महत् ॥ ४६ ॥

ஹே அரசே! இவ்வெல்லா சக்திகளும் அவரிடமே உறுதியாக நிலைபெற்றுள்ளன. உண்மையில், ஹரியின் தன் ஸ்வரூப ரூபத்தைத் தவிர வேறு எந்த மகத்தான ரூபமும் இல்லை।

Verse 47

समस्तशक्तिरूपाणि तत्करोति जनेश्वर । देवतिर्यङ्मनुष्यादिचेष्टावन्ति स्वलीलया ॥ ४७ ॥

ஹே ஜனேஸ்வரா! அவர் எல்லாச் சக்திகளின் ரூபங்களாக வெளிப்பட்டு அந்தச் செயலை நிகழ்த்துகிறார். தம் ஸ்வலீலையால் தேவர்கள், விலங்குகள், மனிதர்கள் முதலியோர் தத்தம் செயல்களில் இயங்குகின்றனர்।

Verse 48

जगतामुपकाराय तस्य कर्मनिमित्तजा । चेष्टा तस्याप्रमेयस्य व्यापिन्यविहितात्मिका ॥ ४८ ॥

அனைத்து உலகங்களின் நலனுக்காக அந்த அளவிடமுடியாத, அனைத்திலும் வியாபித்திருக்கும் ஆண்டவனின் செயற்பாடு கர்ம-நிமித்தத்துடன் தோன்றுகிறது; ஆயினும் அவரது இயல்பு அவிஹித—நிபந்தனையற்றது—ஆகும்।

Verse 49

तद्रू पं विश्वरूपस्य चिन्त्यं योगयुजा नृप । तस्य ह्यात्मविशुर्द्ध्य्थं सर्वकिल्बिषनाशनम् ॥ ४९ ॥

ஹே அரசே! யோகத்தில் இணைந்த சாதகர் விஸ்வரூபனின் அந்த ரூபத்தைத் தியானிக்க வேண்டும்; அது ஆத்ம-விசுத்திக்காகவும், எல்லாப் பாவ-கல்மஷங்களையும் அழிப்பதற்காகவும் உள்ளது।

Verse 50

यथाग्निरुद्धतशिखः कक्षं दहति सानिलः । तथा चित्तस्थितो विष्णुर्योगिनां सर्वकिल्बिषम् ॥ ५० ॥

காற்றால் உயர்ந்து எழும் ஜ்வாலையுடைய அக்கினி உலர்ந்த புதர்களை எரிப்பதுபோல், யோகிகளின் சித்தத்தில் நிலைபெற்ற விஷ்ணு அவர்களின் எல்லாப் பாப-கல்மஷங்களையும் எரித்தழிக்கிறார்.

Verse 51

तस्मात्समस्तशक्तीनामाद्यान्ते तत्र चेतसः । कुर्वीत संस्थितं साधु विज्ञेया शुद्धलक्षणा ॥ ५१ ॥

ஆகையால் எல்லாச் சக்திகளின் ஆதிச் சக்தியிலே—ஆரம்பத்திலும் முடிவிலும்—மனத்தை நன்றாக நிலைநிறுத்த வேண்டும்; அந்த உறுதியான லயமே தூய்மையின் இலக்கணமாக அறியப்பட வேண்டும்.

Verse 52

शुभाश्रयः सचित्तस्य सर्वगस्य तथात्मनः । त्रिभावभावनातीतो मुक्तये योगिनां नृप ॥ ५२ ॥

அரசே! அதுவே சித்தத்தின் மங்களமான அடைக்கலம்; அது எங்கும் பரவி நிற்கும், ஆத்மஸ்வரூபமே. மூன்று நிலைகளின் தியான-சிந்தனையைத் தாண்டி, அதுவே யோகிகளின் விடுதலைக்கான வழியாகிறது.

Verse 53

अन्ये तु पुरुषव्याघ्र चेतसो ये व्यपाश्रयाः । अशुद्धास्ते समस्तास्तु देवाद्याः कर्मयोनयः ॥ ५३ ॥

ஆனால் மனிதப் புலியே! மனத்தின் கற்பனைகளையே சார்ந்து நிற்பவர்கள் அனைவரும் அசுத்தர்; தேவர்கள் முதலியவர்களும் கர்மத்தால் உண்டாகும் பிறவிகளே.

Verse 54

मूर्त्तं भगवतो रूपं सर्वापाश्रयनिस्पृहः । एषा वै धारणा ज्ञेया यच्चित्तं तत्र धार्यते ॥ ५४ ॥

பகவானின் மூர்த்த ரூபத்தில்—வேறு எந்த ஆதாரத்திற்கும் ஆசையின்றி—மனத்தை நிலைநிறுத்துவது தான் உண்மையான தாரணை (ஒருமுகத் தியானம்) என்று அறிய வேண்டும்.

Verse 55

तत्र मूर्त्तं हरे रूपं यादृक् चिन्त्यं नराधिप । तच्छ्रूयतामनाधारे धारणा नोपपद्यते ॥ ५५ ॥

அரசே! அங்கே ஹரியின் எந்தச் சாகார ரூபத்தைத் தியானிக்க வேண்டுமோ அதை கேளும்; ஆதாரம் (ஆலம்பனம்) இன்றித் தாரணை முறையாக உண்டாகாது.

Verse 56

प्रसन्नचारुवदनं पद्मपत्रायतेक्षणम् । सुकपोलं सुविस्तीर्णं ललाटफलकोज्ज्वलम् ॥ ५६ ॥

அவரது முகம் அமைதியும் அழகும் நிறைந்தது; கண்கள் தாமரை இதழ்போல் நீண்டவை; கன்னங்கள் நன்கு அமைந்தவை; அகன்ற நெற்றி ஒளிவீசியது.

Verse 57

समकर्णांसविन्यस्तचारुकर्णोपभूषणम् । कम्बुग्रीवं सुविस्तीर्णश्रीवत्साङ्कितवक्षसम् ॥ ५७ ॥

காது-தோள் வரிசையில் சமமாக அமைந்த அழகிய காதணிகளால் அவர் அலங்கரிக்கப்பட்டார்; கழுத்து சங்குபோல், அகன்ற மார்பில் புனித ஸ்ரீவத்ஸச் சின்னம் பொறிக்கப்பட்டது.

Verse 58

बलित्रिभङ्गिना भुग्ननाभिना चोदरेण वै । प्रलम्बाष्टभुजं विष्णुमथवापि चतुर्भुजम् ॥ ५८ ॥

விஷ்ணுவை அழகிய திரிபங்க நிலைப்பாட்டில், சற்றே வளைந்த நாபியும் வட்டமான வயிறும் உடையவராகத் தியானிக்க வேண்டும்—மாட்சிமைமிக்க நீண்ட எட்டுக் கரங்களோடு அல்லது நான்கு கரங்களோடு.

Verse 59

समस्थितोरुजघनं सुस्थिराङिघ्रकराम्बुजम् । चिन्तयेद्ब्रह्मभूतं तं पीतनिर्मलवाससम् ॥ ५९ ॥

தொடைகள் மற்றும் இடுப்பு சமநிலையில் நிலைத்திருப்பவரும், தாமரைப் பாதங்களும் தாமரைத் திருக்கரங்களும் அசையாமல் அமைந்தவரும், தூய மஞ்சள் ஆடை அணிந்த பிரம்மஸ்வரூபனுமான அவரைத் தியானிக்க வேண்டும்.

Verse 60

किरीटचारुकेयूरकटकादिविभूषितम् । शार्ङ्गशङ्खगदाखड्गप्रकाशवलयाञ्चितम् ॥ ६० ॥

அவர் அழகிய கிரீடம், இனிய கேயூரம், கடகம் முதலிய ஆபரணங்களால் அலங்கரிக்கப்பட்டவர்; மேலும் சார்ங்க வில், சங்கம், கதா, வாள் ஆகிய ஒளிமிகு சின்னங்களின் பிரகாசத்தால் சூழப்பட்டவர்।

Verse 61

चिन्तयेत्तन्मयो योगी समाधायात्ममानसम् । तावद्यावद् दृढीभूता तत्रैव नृप धारणा ॥ ६१ ॥

யோகி சமாதியில் உள்ளமனத்தை நிலைநிறுத்தி, தன்னையே அதனாக ஆக்கி, அங்கேயே தாரணை உறுதியாகும் வரை பரமனைத் தியானிக்க வேண்டும். அரசே! இதுவே தாரணை—அங்கேயே நிலைத்திருத்தல்.

Verse 62

वदतस्तिष्ठतो यद्वा स्वेच्छया कर्म कुर्वतः । नापयाति यदा चित्तात्सिद्धां मन्येत तां तदा ॥ ६२ ॥

பேசிக்கொண்டிருந்தாலும், நின்றுகொண்டிருந்தாலும், விருப்பப்படி செயல்கள் செய்தாலும்—அந்த (பரம-ஸ்மரணம்) மனத்திலிருந்து விலகாமல் இருந்தால், அதுவே சித்தி பெற்ற நிலை என்று அறிய வேண்டும்.

Verse 63

ततः शङ्खगदाचक्रशार्ङ्गादिरहितं बुधः । चिन्तयेद्भगवद्रू पं प्रशान्तं साक्षसूत्रकम् ॥ ६३ ॥

பின்னர் ஞானி, சங்கம், கதா, சக்கரம், சார்ங்கம் முதலியவற்றின்றி—மிக அமைதியானவராகவும், யஜ்ஞோபவீதம் (பூணூல்) தாங்கியவராகவும் உள்ள—பகவானின் ரூபத்தைத் தியானிக்க வேண்டும்.

Verse 64

सा यदा धारणा तद्वदवस्थानवती ततः । किरीटकेयूरमुखैर्भूषणैः रहितं स्मरेत् ॥ ६४ ॥

அதே தாரணை அவ்வாறே நிலைத்து உறுதியாகும்போது, கிரீடம், கேயூரம் முதலிய ஆபரணங்களற்ற (பகவானை) ஸ்மரிக்க வேண்டும்.

Verse 65

तदेकावयवं चैवं चेतसा हि पुनर्बुधः । कुर्यात्ततोऽवयविनि प्रणिधानपरो भवेत् ॥ ६५ ॥

இவ்வாறு ஞானி மனத்தால் மீண்டும் ஒரு அவயவத்தை ஆதாரமாகக் கொண்டு, அதிலிருந்து அவயவங்கள் உடைய முழுமையான பரத்தத்துவத்தில் செலுத்த வேண்டும்; அப்பொழுது அவன் அதிலேயே ஆழ்ந்த பிரணிதானத்தில் நிலைபெறுவான்।

Verse 66

तद्रू पप्रत्यये चैकसंनतिश्चान्यनिःस्पृहा । तद्ध्य्नां प्रथमैरङ्गैः षड्भिर्निष्पाद्यते नृप ॥ ६६ ॥

அவருடைய திவ்ய ரூபத்தின் உணர்வில் நிலைபெறுதல், ஒருமுனைத் தாதாத்மியம், பிற எதற்கும் ஆசையின்மை—அரசே—இவ்வாறு அவர்மேல் தியானம் முதல் ஆறு அங்கங்களால் நிறைவேறுகிறது।

Verse 67

तस्यैवं कल्पनाहीनं स्वरूपग्रहणं हि यत् । मनसा ध्याननिष्पाद्यं समाधिः सोऽभिधीयते ॥ ६७ ॥

இவ்வாறு தியானத்தின் மூலம் மனம் எல்லாக் கற்பனைகளும் அற்ற அந்த பரத்தத்துவத்தின் ஸ்வரூபத்தைப் பற்றிக் கொள்ளும் போது, அதுவே ‘சமாதி’ எனப்படுகிறது।

Verse 68

विज्ञानं प्रापकं प्राप्ये परे ब्रह्मणि पार्थिव । प्रापणीयस्तथैवात्मा प्रक्षीणाशेषभावनः ॥ ६८ ॥

அரசே! அடையத்தக்க பரப்ரஹ்மத்தைப் பற்றிய விவேக-விஞ்ஞானமே அடைவதற்கான சாதனம்; மீதமுள்ள எல்லா பாவனைகளும் முற்றிலும் க்ஷயமானபோது, ஆத்மாவே உண்மையில் அடையத்தக்கதாகிறது।

Verse 69

क्षेत्रज्ञकरणीज्ञानं करणं तेन तस्य तत् । निष्पाद्य मुक्तिकार्यं वै कृतकृत्यो निवर्तते ॥ ६९ ॥

க்ஷேத்ரஜ்ஞன்—தேகக் க்ஷேத்ரத்தின் அறிபவன்—பற்றி வளர்த்தெடுக்க வேண்டிய ஞானமே அவனுக்குக் கருவியாகிறது. முக்தியின் காரியத்தை நிறைவேற்றி அவன் க்ருதக்ருத்யனாய் விலகி நிற்கின்றான்।

Verse 70

तद्भावभावनापन्नस्ततोऽसौ परमात्मनः । भवत्यभेदी भेदश्च तस्याज्ञानकृतो भवेत् ॥ ७० ॥

அந்த பரமத் தத்துவத்தின் தியானத்தில் முழுகியவன் அப்போது பரமாத்மனோடு அபேதமாகிறான். அவனைப் பற்றிய வேறுபாட்டு உணர்வு அறியாமையால் மட்டுமே உண்டாகும்.

Verse 71

विभेदजनके ज्ञाने नाशमात्यन्तिकं गते । आत्मनो ब्रह्मणाभेदं संमतं कः करिष्यति ॥ ७१ ॥

வேறுபாட்டை உண்டாக்கும் அறிவு முற்றிலும் அழிந்தபோது, ஆத்மா பிரம்மனோடு அபேதம் என்ற ஏற்றுக் கொள்ளப்பட்ட கருத்தை யார் நிலைநிறுத்துவார்?

Verse 72

इत्युक्तस्ते मया योगः खाण्डिक्य परिपृच्छतः । संक्षेपविस्तराभ्यां तु किमन्यत्क्रियतां तव ॥ ७२ ॥

ஓ காண்டிக்யா, நீ கேட்டதனால் யோகத்தை நான் சுருக்கமாகவும் விரிவாகவும் உனக்கு உரைத்தேன். இனி உனக்காக நான் வேறு என்ன செய்ய வேண்டும்?

Verse 73

खाण्डिक्य उवाच । कथितो योगसद्भावः सर्वमेव कृतं मम । तवोपदेशात्सकलो नष्टश्चित्तमलो मम ॥ ७३ ॥

காண்டிக்யன் கூறினான்—நீங்கள் யோகத்தின் உண்மை இயல்பை உரைத்தீர்கள்; எனக்கு எல்லாம் நிறைவேறியது. உங்கள் உபதேசத்தால் என் மனத்தின் மாசு முழுதும் அழிந்தது.

Verse 74

ममेति यन्मया प्रोक्तमसदेतन्न चान्यथा । नरेन्द्र गदितुं शक्यमपि विज्ञेयवेदिभिः ॥ ७४ ॥

‘என்னுடையது’ என்று நான் சொன்னது அசத்தே; அது வேறல்ல. ஓ மனிதராஜா, அறிய வேண்டியவற்றில் தேர்ந்தவர்களாலும் அதனை இறுதி உண்மையெனச் சொல்ல இயலாது.

Verse 75

अहं ममेत्यविद्येयं व्यवहारस्तथानयोः । परमार्थस्त्वसंलाप्यो वचसां गोचरो न यः ॥ ७५ ॥

‘நான்’ ‘என்னுடையது’ என்ற உலகியலான நடத்தை அறியாமையால் உண்டாகிறது; உடலோடு வாழ்வோரின் பரிமாற்றம் அதனாலே நடக்கிறது. ஆனால் பரமார்த்தம் வாக்கிற்கு அப்பாற்பட்டது; சொற்களின் எல்லைக்குள் வராது.

Verse 76

तद्गच्छ श्रेयसे सर्वं ममैतद्भवता कृतम् । यद्विमुक्तिपरो योगः प्रोक्तः केशिध्वजाव्ययः ॥ ७६ ॥

ஆகையால் உன்னத நன்மைக்காகச் செல்; இவை அனைத்தையும் நீ எனக்காகச் செய்தாய். ஓ கேசித்வஜா, முழு விடுதலையை நோக்கமாகக் கொண்ட அழியாத யோகத்தை நீ உரைத்தாய்.

Verse 77

सनन्दन उवाच । यथार्हपूजया तेन खाण्डिक्येन स पूजितः । आजगाम पुरं ब्रह्मंस्ततः केशिध्वजो नृपः ॥ ७७ ॥

சனந்தனன் கூறினான்—அந்த காண்டிக்யன் தக்க விருந்தோம்பலும் வழிபாடும் செய்து அவரை மதித்தான். பின்னர், ஓ பிராமணரே, அரசன் கேசித்வஜன் நகரத்திற்குத் திரும்பினான்.

Verse 78

खाण्डिक्योऽपि सुतं कृत्वा राजानं योगसिद्धये । विशालामगमत्कृष्णे समावेशितमानसः ॥ ७८ ॥

காண்டிக்யனும் யோகசித்திக்காகத் தன் மகனை அரசனாக நிறுவி, மனத்தை முழுவதும் ஸ்ரீகிருஷ்ணனில் ஒன்றச் செய்து, விசாலா நகரத்திற்குச் சென்றான்.

Verse 79

स तत्रैकान्तिको भूत्वा यमादिगुणसंयुतः । विष्ण्वाख्ये निर्मले ब्रह्मण्यवाप नृपतिर्लयम् ॥ ७९ ॥

அங்கே அவன் ஒருமுக பக்தியுடன் இருந்து, யமம் முதலிய நற்குணங்களால் நிறைந்து, ‘விஷ்ணு’ எனப்படும் தூய பரப்ரம்மத்தில் அந்த அரசன் லயம்—இறுதி ஒன்றுபாடு—அடைந்தான்.

Verse 80

केशिध्वजोऽपि मुक्त्यर्थं स्वकर्मक्षपणोन्मुखः । बुभुजे विषयान्कर्म चक्रे चानभिसन्धितम् ॥ ८० ॥

கேசித்வஜனும் மோட்சத்திற்காக, தன் முன்கர்மத்தின் மீதியைச் சாய்க்க முனைந்தவனாய், உலகவிஷயங்களை அனுபவித்தாலும் பலன் எதிர்பாராது நிஷ்காமமாகக் கர்மங்களைச் செய்தான்।

Verse 81

स कल्याणोपभोगैश्च क्षीणपापोऽमलस्ततः । अवाप सिद्धिमत्यन्तत्रितापक्षपणीं मुने ॥ ८१ ॥

அப்போது அவன் நல்வாழ்வான அனுபவங்களுடன், பாவங்கள் சாய்ந்து தூயனாய் மாசற்றவனானான்; ஓ முனிவரே, மூவகைத் தாபங்களையும் முற்றிலும் அழிக்கும் சித்தியைப் பெற்றான்।

Verse 82

एतत्ते कथितं सर्वं यन्मां त्वं परिपृष्टवान् । तापत्रयचिकित्सार्थं किमन्यत्कथयामि ते ॥ ८२ ॥

நீ என்னிடம் கேட்டதனைத்தையும் நான் முழுமையாக உனக்குச் சொன்னேன். மூவகைத் தாபங்களின் நிவாரணத்திற்காக இனி நான் உனக்கு வேறு என்ன கூறுவேன்?

Verse 83

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे द्वितीयपादे सप्तचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः ॥ ४७ ॥

இவ்வாறு ஸ்ரீபிருஹந்நாரதீய புராணத்தின் பூர்வபாகம், த்விதீய பாதத்தில் நாற்பத்தேழாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது।