Shloka 23
Adhyaya 56 — The Descent and Fourfold Course of the Ganga; Jambudvipa’s Varshas and Their Conditions
वार्क्षो स्वाभाविकी देश्या तोयोत्था मानसী तथा ।
कर्मजा च नृणां सिद्धर्वर्षेष्वेतेषु चाष्टसु ॥
vārkṣo svābhāvikī deśyā toyotthā mānasī tathā / karmajā ca nṛṇāṃ siddharvarṣeṣv eteṣu cāṣṭasu
அந்த எட்டு வர்ஷங்களில் மனிதருக்குரிய நிறைவேற்றங்கள்/சித்திகள்: மரத்திலிருந்து உண்டாகும் (வ்ருக்ஷஜா), இயல்பான (ஸ்வாபாவிகீ), பிரதேசத்தால் உண்டாகும் (தைஷிகீ), நீரிலிருந்து உண்டாகும் (தோயோத்தா), மனத்தால் உண்டாகும் (மானஸீ), மேலும் கர்மத்தால் உண்டாகும் (கர்மஜா); இவற்றுள் சில சித்தர்வ-வர்ஷங்களில் காணப்படுகின்றன.
{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
FAQs
The text distinguishes fulfillments that arise without effort (svābhāvikī) from those dependent on mind (mānasī) or action/rites (karmajā), implying graded worlds where the relationship between effort, mind, and result differs.
Cosmographic description belongs under 'Sarga' (ordering of the world) and related Purāṇic geography; it is not a manvantara list or royal genealogy.
The sixfold (as listed) typology can be read as a spectrum of causality: from material supports (tree/water) to subtle supports (mind) to moral supports (karma), reflecting layers of embodiment and consciousness across realms.