Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

Adhyaya 56The Descent and Fourfold Course of the Ganga; Jambudvipa’s Varshas and Their Conditions

यानि किंपुरुषाद्यानि वर्षाण्यष्टौ द्विजोत्तम ।

तेषूद्भिज्जानि तोयानि मेघवार्यत्र भारतॆ ॥

yāni kiṃpuruṣādyāni varṣāṇy aṣṭau dvijottama / teṣūdbhijjāni toyāni meghavāry atra bhārate

ஓ இருபிறப்போரில் சிறந்தவரே! கிம்புருஷம் முதலான எட்டு வர்ஷங்களில் நீர் தாவரங்களிலிருந்து உண்டாகிறது; ஆனால் இப் பாரதவர்ஷத்தில் நீர் மேகமழையிலிருந்து உண்டாகிறது.

yāniwhich (things)
yāni:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Plural (बहुवचन); relative pronoun
kiṃpuruṣa-ādyānibeginning with Kiṃpuruṣa (etc.)
kiṃpuruṣa-ādyāni:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkiṃpuruṣa + ādi (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Plural (बहुवचन); adjective qualifying varṣāṇi; compound sense: ‘beginning with Kiṃpuruṣa’
varṣāṇiregions/lands (varṣas)
varṣāṇi:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvarṣa (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Plural (बहुवचन)
aṣṭaueight
aṣṭau:
Saṅkhyā-viśeṣaṇa (संख्या-विशेषण)
TypeAdjective
Rootaṣṭan (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Plural (बहुवचन); numeral used with implied masculine count (varṣāḥ)
dvija-uttamaO best of the twice-born
dvija-uttama:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdvija + uttama (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Vocative (सम्बोधन), Singular (एकवचन); संबोधन
teṣuin those (regions)
teṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (सप्तमी), Plural (बहुवचन)
udbhijjānisprouting/produced (from the ground)
udbhijjāni:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootudbhijja (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Plural (बहुवचन); adjective qualifying toyāni
toyāniwaters
toyāni:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottoya (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Plural (बहुवचन)
megha-vāricloud-water (rainwater)
megha-vāri:
Pradhāna (विधेय/प्राधान्य)
TypeNoun
Rootmegha + vāri (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Singular (एकवचन); compound used as predicate-noun (implied ‘is’); ‘water from clouds’
atrahere
atra:
Deśa-adhikaraṇa (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण-अव्यय)
bhārateO Bhārata
bhārate:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootbhārata (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Vocative (सम्बोधन), Singular (एकवचन)
Narrator (Mārkaṇḍeya) addressing an interlocutor as dvijottama (likely Krausṭuki in this section)

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

CosmologySacred GeographyComparative conditions of varṣasNatural order (water sources)

FAQs

Bhāratavarṣa is portrayed as a realm of effort under natural limitation (dependence on seasonal rain), contrasting with other varṣas where sustenance is more immediate; this supports the Purāṇic theme that human karma and striving are especially meaningful in Bhārata.

Primarily Bhūgola/varṣa-vibhāga within 'Sarga' (cosmic arrangement) and allied Purāṇic cosmography; it supports the descriptive cosmology rather than genealogy or manvantara narrative.

Plant-born waters versus rain-born waters can symbolize degrees of immediacy of grace/sustenance: in some realms nourishment is 'self-arising,' while in Bhārata it is mediated—mirroring how spiritual results here are mediated by disciplined action (karma, sādhana) and time.