Adhyaya 4
DraupadiPandavasDestiny59 Shlokas

Adhyaya 4: Jaimini Meets the Dharmapakshis: Four Doubts on the Mahabharata and the Opening of Narayana Doctrine

विन्ध्यगिरिकन्दरप्रवेशः तथा जैमिनिसंशयप्रश्नः (Vindhyagirikandarapraveśaḥ tathā Jaiminisaṃśayapraśnaḥ)

Draupadi and Her Husbands

இந்த அதிகாரத்தில் ஜைமினி விந்த்யகிரியின் குகைகளுக்குள் சென்று தர்மபக்ஷிகளைக் சந்திக்கிறார். மகாபாரத நிகழ்வுகளைப் பற்றித் தோன்றிய நான்கு பெரிய ஐயங்களை—தர்மத் தீர்ப்பு, போரின் பலன், பாத்திரங்களின் விதி, நாராயணத் தத்துவத்தின் மறைபொருள்—அவர் பணிவுடன் கேட்கிறார். தர்மபக்ஷிகள் சாஸ்திரநியாயத்துடன் விளக்கத் தொடங்கி நாராயண உபதேசத்தின் தொடக்கத்தை அமைக்கின்றனர்; இதனால் ஜைமினியின் பக்தியும் தேடலும் தெளிவும் வலுப்பெறுகின்றன।

Divine Beings

Viṣṇu / Nārāyaṇa / Janārdana / VāsudevaBrahmā (Ādideva)Īśa / ŚivaVarāha (avatāra)Nṛsiṃha (avatāra)Vāmana (avatāra)Pradyumna (named as a sāttvika manifestation in this discourse)

Key Content Points

Frame-narrative transition: Markandeya sends Jaimini to Vindhya to consult the Dharmapakshis (Drona’s sons) as authoritative interpreters of Bharata-doubts.Epistemic theme: despite dehumanization into a bird-womb, Sarasvati (scriptural knowledge) remains; equanimity (freedom from grief/joy) is presented as the fruit of jnana.Interrogative agenda: Jaimini formulates four canonical Mahabharata problems (Krishna’s incarnation, Draupadi’s polyandry, Balarama’s expiation, and the Draupadeyas’ deaths).Doctrinal opening: the birds commence with stuti and a Narayana-ontology (fourfold forms, guna/nirguna discourse) and the avatara principle for dharma-protection.

Focus Keywords

Markandeya Purana Adhyaya 4Dharmapakshis Vindhya caveJaimini questions on MahabharataNarayana fourfold manifestationVishnu avatara dharma restorationDraupadi polyandry explanation (Markandeya Purana)Balarama brahmahatya expiation pilgrimageDraupadeyas death Mahabharata doubt

Shlokas in Adhyaya 4

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे विन्ध्यप्राप्तिर्नाम तृतीयोऽध्यायः । चतुर्थोऽध्यायः । मार्कण्डेय उवाच— एवं ते द्रोणतनयाः पक्षिणो ज्ञानिनोऽभवन् । वसन्ति ह्यचले विन्ध्ये तानुपास्व च पृच्छ च ॥

இவ்வாறு ஸ்ரீ மார்கண்டேய புராணத்தின் ‘விந்த்யாகமனம்’ எனப்படும் மூன்றாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது. இப்போது நான்காம் அத்தியாயம் தொடங்குகிறது. மார்கண்டேயர் கூறினார்—இவ்விதம் துரோணரின் புதல்வர்களான அந்த தர்மபக்ஷி பறவைகள் ஞானமடைந்தன. அவர்கள் விந்த்ய மலைவில் வாழ்கின்றனர்; நீ அவர்களிடம் சென்று, சேவை செய்து, கேள்விகள் கேள்।

Verse 2

इत्यृषेर्वचनं श्रुत्वा मार्कण्डेयस्य जैमिनिः । जगाम विन्ध्यशिखरं यत्र ते धर्मपक्षिणः ॥

முனிவர் மார்கண்டேயரின் சொற்களை கேட்ட ஜைமினி, அந்த ‘தர்மபக்ஷி’ பறவைகள் இருந்த விந்த்ய மலைச் சிகரத்திற்குச் சென்றார்।

Verse 3

तन्नगासन्नभूतश्च शुश्राठ पठतां ध्वनिम् । श्रुत्वा च विस्मयाविष्टश्चिन्तयामास जैमिनिः ॥

பின்னர் அந்த மலைக்கு அருகில் வந்த அவர், ஜப-பாராயணத்தின் ஒலியை கேட்டார். அதை கேட்ட ஜைமினி வியப்பால் ஆட்கொள்ளப்பட்டு, ‘இது என்ன?’ என்று மனத்தில் சிந்திக்கத் தொடங்கினார்।

Verse 4

स्थानसौष्ठवसम्पन्नं जितश्वासमविश्रमम् । विस्पष्टमपदोषञ्च पठ्यते द्विजसत्तमैः ॥

இருபிறப்போரில் சிறந்தோர் உச்சரிப்பு நயமுடன், மூச்சுக் கட்டுப்பாட்டுடன், சோர்வின்றி, தெளிவாகவும் சொல்-பிழையின்றியும் அந்தப் பாடத்தை ஓதுகின்றனர்।

Verse 5

वियोनिमपि सम्प्राप्तानेतान् मुनिकुमारकान् । चित्रमेतदहं मन्ये न जहाति सरस्वती ॥

இந்த இளமுனிவர்கள் சாதாரணப் பிறப்பின்றி தோன்றியிருந்தாலும், இதை நான் அதிசயமாகக் கருதுகிறேன்—சரஸ்வதி அவர்களை விட்டு விலகுவதில்லை।

Verse 6

बन्धुवर्गस्तथा मित्रं यच्चेष्टमपरं गृहे । त्यक्त्वा गच्छति तत्सर्वं न जहाति सरस्वती ॥

உறவினர் வட்டம், நண்பர்கள், வீட்டில் அன்பான அனைத்தையும் விட்டுவிட்டு மனிதன் புறப்படுகிறான்; ஆனால் சரஸ்வதி (வித்தை/மெய்ஞ்ஞானம்) ஒருவரை விட்டு நீங்குவதில்லை।

Verse 7

इति सञ्चिन्तयन्नेव विवेश गिरिकन्दरम् । प्रविश्य च ददर्शासौ शिलापट्टगतान् द्विजान् ॥

இவ்வாறு சிந்தித்து அவர் மலைக் குகைக்குள் நுழைந்தார்; உள்ளே சென்று கல் பலகைகளில் அமர்ந்திருந்த பிராமண ரிஷிகளை கண்டார்।

Verse 8

पठतस्तान् समालोक्य मुखदोषविवर्जितान् । सोऽथ शोकेन हर्षेण सर्वानेवाभ्यभाषत ॥

அவர்கள் ஓதிக் கொண்டிருப்பதைப் பார்த்து, அவர்களின் முகத்தில் குறை எதுவும் இல்லையெனக் கவனித்து, அவர் துயரும் மகிழ்ச்சியும் ஒன்றாக எழ, அப்போது அனைவரையும் நோக்கி உரைத்தார்।

Verse 9

स्वस्त्यस्तु वो द्विजश्रेष्ठा जैमिनिं मां निबोधत । व्यासशिष्यमनुप्राप्तं भवतां दर्शनोत्सुकम् ॥

நலமுண்டாகுக, ஓ சிறந்த இருபிறப்பாளனே. என்னை ஜைமினி என அறிக—வ்யாசரின் சீடன்—உம்மை தரிசிக்க ஆவலுடன் இங்கு வந்தேன்.

Verse 10

मन्युर्न खलु कर्तव्यो यत् पित्रातीव मन्युना । शप्ताः खगतामापन्नाः सर्वथा दिष्टमेव तत् ॥

கோபத்தைப் பேணக் கூடாது—குறிப்பாக தந்தையிடமும் செலுத்தும் கோபத்தை. சாபமுற்று அவர்கள் பறவையாதல் நிலையை அடைந்தனர்; எல்லாவிதத்திலும் அது திஷ்டம் (விதி) மட்டுமே.

Verse 11

स्फीतद्रव्ये कुले केचिज्जाताः किल मनस्विनः । द्रव्यनाशे द्विजेन्द्रास्ते शबरेण सुसान्त्विताः ॥

செல்வம் நிறைந்த குலத்தில் சில உயர்ந்த மனத்தினர் பிறந்தனர். அவர்களின் செல்வம் அழிந்தபோது, அந்த இருபிறப்பாளர்களில் முதன்மையானவர்களை ஒரு சபரன் (காட்டுவாசி) நன்றாக ஆறுதல் கூறினான்.

Verse 12

दत्त्वा याचन्ति पुरुषा हत्वा वध्यन्ति चापरे । पातयित्वा च पात्यन्ते त एव तपसः क्षयात् ॥

கொடுத்த பின் மக்கள் மீண்டும் கேட்கிறார்கள்; கொன்ற பின் அவர்களும் கொல்லப்படுகிறார்கள். பிறரை வீழ்த்தியவர்களும், தவச் சேமிப்பு தீர்ந்தபோது, அதேவர்களே தாழ்த்தப்படுகிறார்கள்.

Verse 13

एतद्दृष्टं सुबहुशो विपरीतं तथा मया । भावाभावसमुच्छेदैरजस्रं व्याकुलं जगत् ॥

நானும் இதை பலமுறை கண்டேன்: எதிர்பார்ப்பிற்கு மாறாக விளைவுகள் நிகழ்கின்றன. இந்த உலகம் இடையறாது கலங்குகிறது; தோற்றம்-அழிவு (பாவ-அபாவ) மாறுதல்களால் எப்போதும் அசைக்கப்படுகிறது.

Verse 14

इति सञ्चिन्त्य मनसा न शोकं कर्तुमर्हथ । ज्ञानस्य फलमेतावच्छोकहर्षैरधृष्यता ॥

இவ்வாறு மனத்தில் சிந்தித்து நீ துக்கத்திற்கு இடம் கொடுக்க வேண்டாம். சத்திய ஞானத்தின் பயன் இதுவே—துக்கத்தாலும் மகிழ்ச்சியாலும் ஒருவர் அடக்கப்படார்.

Verse 15

ततस्ते जैमिनिं सर्वे पाद्यार्घ्याभ्यामपूजयन् । अनामयञ्च पप्रच्छुः प्रणिपत्य महामुनिम् ॥

அப்போது அனைவரும் பாத்யநீர் மற்றும் அர்க்யம் அர்ப்பணித்து ஜைமினியைப் போற்றினர்; மகரிஷியை வணங்கி அவரது நலநிலை பற்றி விசாரித்தனர்.

Verse 16

अथोचुः खगमाः सर्वे व्यासशिष्यं तफोनिधिम् । सुखोपविष्टं विश्रान्तं पक्षानिलहतक्लमम् ॥

அப்போது எல்லாப் பறவைகளும் வ்யாசரின் சீடன், தவத்தின் நிதியான அவரை உரைத்தன; அவர் சுகமாக அமர்ந்து, ஓய்வடைந்து, அவற்றின் இறக்கைக் காற்றால் களைப்பு நீங்கியிருந்தார்.

Verse 17

पक्षिण ऊचुः अद्य नः सफलं जन्म जीवितञ्च सुजीवितम् । यत् पश्यामः सुरैर्वन्द्यं तव पादाम्बुजद्वयम् ॥

பறவைகள் கூறின: “இன்று எங்கள் பிறப்பு பயனடைந்தது; எங்கள் வாழ்வு உண்மையிலே நன்கு வாழ்ந்ததாகியது; ஏனெனில் தேவர்களாலும் வணங்கப்படும் உங்கள் தாமரை போன்ற இரு திருவடிகளை நாம் தரிசிக்கிறோம்.”

Verse 18

पितृकोपाग्निरुद्भूतो यो नो देहेषु वर्तते । सो ’द्य शान्तिं गतो विप्र युष्मद्दर्शनवारिणा ॥

ஓ பிராமணரே, பித்ருக்களின் கோபத்தால் பிறந்த அக்கினி எங்கள் உடல்களில் தங்கியிருந்தது; இன்று அது உங்கள் தரிசனமெனும் நீரால் அமைதியடைந்து அணைந்தது.

Verse 19

कच्चित् ते कुशलं ब्रह्मन्नाश्रमे मृगपक्षिषु । वृक्षेष्वथ लता-गुल्म-त्वक्सार-तृणजातिषु ॥

ஓ பிராமணரே, ஆசிரமத்தில் எல்லாம் நலமா? மான்களிலும் பறவைகளிலும், மேலும் மரங்கள், கொடிகள், புதர்கள், பட்டை‑மஜ்ஜை உடைய தாவரங்கள், பலவகை புல்வகைகளிலும் எல்லாம் மங்களமா?

Verse 20

अथवा नैतदुक्तं हि सम्यगस्माभिरादृतैः । भवता सङ्गमो येषां तेषामकुशलं कुतः ॥

அல்லது, நாம் மரியாதையுடன் கூறினாலும் இது முறையாகச் சொல்லப்படவில்லை; உம்முடன் சங்கம் உடையவர்களுக்கு எவ்வாறு எந்த அமங்களமும் ஏற்படும்?

Verse 21

प्रसादञ्च कुरुष्वात्र ब्रूह्यागमनकारणम् । देवानामिव संसर्गो भवतोऽभ्युदयो महान् । केनास्मद्भाग्यगुरुणा आनीतो दृष्टिगोचरम् ॥

இங்கே அருள்புரிந்து, உமது வருகையின் காரணத்தைச் சொல்லுங்கள். உமது சங்கம் தேவர்களின் சங்கம்போல் அருளளிப்பது; உமது வருகை மாபெரும் ஆசீர்வாதம். எங்கள் எந்தப் பெரும் புண்ணியப் பாரத்தின் வலிமையால் நீங்கள் எங்கள் பார்வை எல்லைக்குள் வந்தீர்?

Verse 22

जैमिनिरुवाच श्रूयतां द्विजशार्दूलाः कारणं येन कन्दरम् । विन्ध्यस्येहागतो रम्यं रेवाद्वारिकणोक्षितम् । सन्देहान् भारते शास्त्रे तान् प्रष्टुं गतवानहम् ॥

ஜைமினி கூறினார்—ஓ இருமுறை பிறந்தோரில் சிறந்தவர்களே, நான் இங்கே வந்த காரணத்தை கேளுங்கள்—ரேவையின் வாயிலில் நீரால் தெளிக்கப்பட்ட, மனம்கவரும் விந்தியக் குகைக்கு. பாரத சாஸ்திரம் தொடர்பான என் சந்தேகங்களை வினவவே நான் வந்தேன்.

Verse 23

मार्कण्डेयं महात्मानं पूर्वं भृगुकुलोद्वहम् । तमहं पृष्टवान् प्राप्य सन्देहान् भरतं प्रति ॥

முன்னர் நான் மகாத்மா மார்கண்டேயரை—பிருகு வம்சத்தின் சிறந்த வாரிசை—சந்தித்து, பாரதம் (நாடு/மக்கள்) பற்றிய எனது சந்தேகங்களை அவரிடம் கேட்டேன்.

Verse 24

स च पृष्टो मया प्राह सन्ति विन्ध्ये महाचले । द्रोणपुत्रा महात्मानस् ते वक्ष्मन्त्यर्थविस्तरम् ॥

நான் அவரைக் கேட்டபோது அவர் பதிலளித்தார்—மகா விந்த்ய மலைமேல் துரோணரின் உயர்ந்த உள்ளமுடைய புதல்வர்கள் உள்ளனர்; அவர்கள் இந்த விஷயத்தை உனக்கு முழு விவரத்துடன் விளக்குவார்கள்।

Verse 25

तद्वाक्ययोदितश्चेमं माऽगतोऽहं महागिरिम् । तच्छृणुध्वमशेषेण श्रुत्वा व्याख्यातुमर्हथ ॥

அவர்களின் சொற்களால் தூண்டப்பட்டு நான் இந்த மகா மலையிடம் வந்தேன். இப்போது இதை முழுமையாகக் கேளுங்கள்; கேட்டபின் நீங்கள் மகிழ்ந்து முறையாக இதை விளக்க வேண்டும்।

Verse 26

पक्षिण ऊचुः विषये सति वक्ष्यामो निर्विशङ्कः शृणुष्व तत् । कथं तन्न वदिष्यामो यदस्मद्बुद्धिगोचरम् ॥

பறவைகள் கூறின—எங்கள் அறிவின் எல்லைக்குள் உள்ள விஷயமாயின், நாங்கள் தயக்கமின்றி கூறுவோம்—அதைக் கேள். எங்கள் புரிதலின் வரம்பிற்குள் இருப்பதை எப்படித் தெரிவிக்காமல் இருப்போம்?

Verse 27

चतुर्ष्वपि हि वेदेषु धर्मशास्त्रेषु चैव हि । समस्तेषु तथाङ्गेषु यच्चान्यद्वेदसंमितम् ॥

உண்மையாக நான்கு வேதங்களிலும், அதுபோல தர்மசாஸ்திரங்களிலும், எல்லா வேதாங்கங்களிலும், மேலும் வேதத்துடன் ஒத்த பிறவற்றிலும்—அங்கே இந்தக் கருத்து அதிகாரமான சான்றாக அறியப்பட வேண்டும்।

Verse 28

एतेषु गोचरोऽस्माकं बुद्धेर् ब्राह्मणसत्तम । प्रतिज्ञान्तु समारोढुं तथापि न हि शक्नुमः ॥

ஓ பிராமணச் சிறந்தவரே, இவை எங்கள் புரிதலின் எல்லைக்குள் உள்ளன; ஆயினும், நாங்கள் ஏற்றுக்கொண்ட விரதத்தை நிறைவேற்ற இயலவில்லை।

Verse 29

तस्माद्वदस्व विश्रब्धं सन्दिग्धं यद्वि भारत । वक्ष्यामस्तव धर्मज्ञ न चेनमोहो भविष्यति ॥

ஆகையால், ஹே பாரதா, உனக்குள்ள எந்த ஐயமும் இருந்தால் அஞ்சாமல் கூறு. ஹே தர்மஞானியே, உனக்குள் மயக்கம் எழாதபடி அதை நாம் விளக்குவோம்.

Verse 30

जैमिनिरुवाच सन्दिग्धानीह वस्तूनि भारतं प्रति यानि मे । शृणुध्वममलास्तानि श्रुत्वा व्याख्यातुमर्हथ ॥

ஜைமினி கூறினார்— ஹே பாரத வம்சத்தாரே, இங்கு எனக்கு சில விஷயங்கள் ஐயமாக உள்ளன. ஹே குற்றமற்றவர்களே, அந்தக் கேள்விகளை கேளுங்கள்; கேட்டபின் நீங்கள் அவற்றை விளக்க வேண்டும்.

Verse 31

कस्मान्मानुषतां प्राप्तो निर्गुणोऽपि जनार्दनः । वासुदेवोऽखिलाधारः सर्वकारणकारणम् ॥

குணங்களைத் தாண்டிய ஜனார்தனன் ஏன் மனித நிலையைக் கொண்டான்? அனைத்திற்கும் ஆதாரமான வாசுதேவன் எல்லாக் காரணங்களுக்கும் காரணம் ஆவான்.

Verse 32

कस्माच्च पाण्डुपुत्राणामेका सा द्रुपदात्मजा । पञ्चानां महिषी कृष्णा सुमहानत्र संशयः ॥

மேலும், துருபதனின் ஒரே மகள் கிருஷ்ணா (த்ரௌபதி) பாண்டுவின் ஐந்து மகன்களுக்கும் முதன்மை அரசியாக ஏன் ஆனாள்? இதில் எனக்கு மிகப் பெரிய ஐயம் உள்ளது.

Verse 33

भेषजं ब्रह्महत्याया बलदेवो महाबलः । तीर्थयात्राप्रसङ्गेन कस्माच्चक्रे हलायुधः ॥

மிகுந்த வலிமையுடைய, கலப்பை ஏந்திய பலதேவன், பிரம்மஹத்த்யா பாவத்திற்குப் பரிகாரமாகத் தீர்த்த யாத்திரை ஏன் மேற்கொண்டான், அதை ஏன் பிராயச்சித்தமாகக் காட்டினான்?

Verse 34

कथं च द्रौपदेयास्ते 'कृतदाराः महारथाः । पाण्डुनाथा महात्मानो वधमापुरनाथवत् ॥

த்ரௌபதியின் அந்தப் புதல்வர்கள்—மகாரதர்கள், இன்னும் திருமணமாகாதவர்கள், உயர்ந்த உள்ளத்தினர், பாண்டவப் புதல்வர்களால் காக்கப்பட்டவர்களாயினும்—காவலற்றவர்களைப் போல எவ்வாறு மரணத்தை அடைந்தனர்?

Verse 35

एतत्सर्वं कथ्यतां मे सन्दिग्धं भारतं प्रति । कृतार्थोऽहं सुखं येन गच्छेयं निजमाश्रमम् ॥

இவற்றையெல்லாம் எனக்குச் சொல்லுங்கள்; இந்த பாரத விஷயத்தில் எனக்கு ஐயம் உள்ளது. இதனால் நான் நிறைவு பெறுவேன்; பின்னர் நிம்மதியுடன் என் ஆசிரமத்திற்குத் திரும்புவேன்.

Verse 36

पक्षिण ऊचुः नमस्कृत्य सुरेशाय विष्णवे प्रभविष्णवे । पुरुषायाप्रमेयाय शाश्वतायाव्ययाय च ॥

பறவைகள் கூறின: தேவர்களின் ஆண்டவன், அனைத்தாற்றலுடையவன், பரம புருஷன், அளவிட முடியாதவன், நித்தியன், அழிவிலாதவன் ஆகிய விஷ்ணுவை வணக்கத்துடன் வணங்கி…

Verse 37

चतुर्व्यूहात्मने तस्मै त्रिगुणायागुणाय च । वरिष्ठाय गरिष्ठाय वरेष्यायामृताय च ॥

சதுர்வ்யூஹத் தத்துவமாகிய அவருக்கு வணக்கம்; முக்குணங்களால் அமைந்தவராயினும் குணாதீதரான அவருக்கு; சிறந்தவரும் கனமிக்கவரும் ஆகிய அவருக்கு; சிறந்தோரிலும் சிறந்தவருக்கு; அமரரான அவருக்கு வணக்கம்.

Verse 38

यस्मादणुतरं नास्ति यस्मान्नास्ति बृहत्तरम् । येन विश्वमिदं व्याप्तमजेन जगदादिना ॥

அவரைவிட நுண்ணியது எதுவும் இல்லை; அவரைவிட மாபெரியது எதுவும் இல்லை—அந்த அஜன், உலகின் ஆதிமூலமான அவரால் இந்த முழு பிரபஞ்சமும் பரவி நிற்கிறது.

Verse 39

आविर्भावतिरोभावदृष्टादृष्टविलक्षणम् । वदन्ति यत् सृष्टमिदं तथैवान्ते च संहृतम् ॥

அவர்கள் இந்தச் சிருஷ்டிக்கப்பட்ட உலகை தோற்றமும் மறைவும் உடையதாகவும், காணப்படுவது–காணப்படாதது என்ற வேறுபாட்டால் விசேஷிக்கப்பட்டதாகவும் கூறுகின்றனர்; அதேபோல் இறுதியில் இது முழுமையாகச் சுருக்கப்பட்டு (பிரளயத்தில்) லயமாகிறது।

Verse 40

ब्रह्मणे चादिदेवाय नमस्कृत्य समाधिना । ऋक्सामान्युद्गिरन् वक्त्रैर्यः पुनाति जगत्त्रयम् ॥

சமாதியால் ஒருமித்த மனத்துடன் ஆதிதேவன் பிரஜாபதி பிரம்மாவை வணங்கி, அவர் தமது வாய்களால் ருக் மற்றும் சாமன் மந்திரங்களை உச்சரித்தவாறே மூவுலகையும் தூய்மைப்படுத்துகிறார்।

Verse 41

प्रणिपत्य तथेशानमेकबाणविनिर्जितैः । यस्यासुरगणैर्यज्ञा विलुप्यन्ते न यज्विनाम् ॥

அந்த ஆண்டவன் ஈசானனை வணங்கி, ஒரே அம்பினால் தோற்கடிக்கப்பட்ட அவர்கள் கூறினர்—அவனுடைய அசுரக் கூட்டங்கள் யஜமானர்களின் யாகங்களை கொள்ளையிட்டு அழிக்கின்றன.

Verse 42

प्रवक्ष्यामो मतं कृत्स्नं व्यासस्याद्भुतकर्मणः । येन भारतमुद्दिश्य धर्माद्याः प्रकटीकृताः ॥

அற்புதச் செயல்கள் உடைய வியாசரின் முழுக் கருத்தையும் போதனையையும் நாம் முற்றிலும் அறிவிப்போம்—மகாபாரதத்தை நோக்கமாகக் கொண்டு தர்மம் முதலிய புருஷார்த்தங்கள் வெளிப்படுத்தப்பட்டன.

Verse 43

आपो नाराऽ इति प्रोक्ता मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः । अयनं तस्य ताः पूर्वं तेन नारायणः स्मृतः ॥

தத்துவத்தை உணரும் முனிவர்கள் நீர்களை ‘நாரா’ என்று அழைக்கின்றனர். அந்த நீர்களே முற்காலத்தில் அவருடைய தங்கும்/சயன இடம் (அயனம்) ஆக இருந்ததால், அவர் ‘நாராயணன்’ என்று நினைவுகூரப்படுகிறார்।

Verse 44

स देवो भगवān सर्वं व्याप्य नारायणो विभुः । चतुर्धा संस्थितो ब्रह्मन् सगुणो निर्गुणस्तथा ॥

அந்த பகவான் நாராயணன்—எங்கும் நிறைந்த, எல்லாம் வல்ல ஆண்டவன்—அனைத்தையும் வியாபித்து, ஓ பிராமணரே, நான்கு விதமாக நிலைபெற்றுள்ளான்; சகுணனாகவும் நிர்குணனாகவும் இருக்கிறான்।

Verse 45

एका मूर्तिरनिर्देश्या शुक्लां पश्यन्ति तां बुधाः । ज्वालामालोपरुद्धाङ्गी निष्ठा सा योगिनां परा ॥

ஞானிகள் ஒரே விவரிக்க இயலாத ரூபத்தை காண்கிறார்கள்—ஒளிமிக்கதும் தூயதும். தீச்சுடர் மாலையால் சூழப்பட்ட அந்த தரிசனம்/சமாதியே யோகிகளின் உச்ச நிலையான நிலைத்த தியானம்.

Verse 46

दूरस्था चान्तिकस्था च विज्ञेया सा गुणातिगा । वासुदेवाभिधानासौ निर्ममत्वेन दृश्यते ॥

அவள் தொலைவிலும் அருகிலும் உள்ளவளாக அறியப்பட வேண்டும்; அவள் குணங்களைத் தாண்டியவள். ‘வாசுதேவ’ என்ற நாமத்தால் அறியப்படும் தத்துவம் ‘எனது’ என்ற பற்றின்மை (அமமத்துவம்) நிலையால் உணரப்படுகிறது।

Verse 47

रूपवर्णादयस्तस्या न भावाः कल्पनामयाः । अस्त्येव सा सदा शुद्धा सुप्रतिष्ठैक रूपिणी ॥

ரூபம், நிறம் முதலியவை அவளின் உண்மை நிலைகள் அல்ல; அவை கற்பனையால் உருவான கட்டமைப்புகள். அவள் நித்தியத் தூய்மை, நிலைத்தன்மை, ஒரே சுவை, இரண்டற்ற இயல்பாகவே இருக்கிறாள்।

Verse 48

द्वितीया पृथिवीं मूर्ध्ना शेषाख्या धारयत्यधः । तामसी सा समाख्याता तिर्यक्त्वं समुपाश्रिता ॥

பூமியின் இரண்டாம் ஆதாரம் ‘சேஷன்’ எனப் புகழ்பெற்றவன்; அவன் தன் தலையில் கீழே உள்ள பூமியைத் தாங்குகிறான். திர்யக் (விலங்கு) நிலையை ஏற்றதால் அவன் தாமஸ இயல்புடையவன் எனக் கூறப்படுகிறான்।

Verse 49

तृतीया कर्म कुरुते प्रजापालनतत्परा । सत्त्वोद्रिक्ता तु सा ज्ञेया धर्मसंस्थानकारिणी ॥

மூன்றாம் நிலை மக்கள் பாதுகாப்பும் ஆட்சியும் நோக்கி அர்ப்பணித்து செயல் புரிகிறது. அவள் சத்த்வம் மேலோங்கியவள்; தர்ம ஒழுங்கை நிறுவி நிலைநிறுத்துபவள்.

Verse 50

चतुर्थो जलमध्यस्था शेते पन्नगकल्पगा । रजस्तस्या गुणः सर्गं सा करोति सदैव हि ॥

நான்காம் வடிவு நீரின் நடுவில் சேஷ-படுக்கையில் துயில்கிறது. அவளின் குணம் ரஜஸ்; அவள் இடையறாது படைப்பு (ஸர்கம்) நிகழ்த்துகிறாள்.

Verse 51

या तृतीया हरेर्मूर्तिः प्रजापालनतत्परा । सा तु धर्मव्यवस्थानं करोति नियतं भुवि ॥

உயிர்களைப் பாதுகாப்பதில் அர்ப்பணித்த ஹரியின் அந்த மூன்றாம் வெளிப்பாடு, பூமியில் தர்மத்தின் ஒழுங்கான அமைப்பை உறுதியாக நிறுவுகிறது.

Verse 52

प्रोद्धूतानसुरान् हन्ति धर्मविच्छित्तिकारिणः । पाति देवान् सतश्चान्यान् धर्मरक्षापरायणान् ॥

தர்மத்தைச் சிதைக்கும், விரட்டப்பட்ட அசுரர்களை அவர் வதம் செய்கிறார்; தர்மக் காவலில் ஈடுபட்ட தேவர்கள் மற்றும் பிற சத்புருஷர்களை அவர் காக்கிறார்.

Verse 53

यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति जैमिने । अभ्युत्थानमधर्मस्य तदात्मानं सृजत्यसौ ॥

ஓ ஜைமினி, தர்மம் தளர்ந்து அதர்மம் எழும்பும் போதெல்லாம், அப்போது அந்தப் பரமன் தானே வெளிப்படுகிறார்.

Verse 54

भूत्वा पुरा वराहेण तुण्डेनापो निरस्य च । एकया दंष्ट्रयोत्खाता नलिनीव वसुन्धरा ॥

பண்டைக் காலத்தில் வராஹ ரூபம் கொண்டு அவர் தமது மூக்கால் நீரைக் கலைத்தார்; மேலும் ஒரே தந்தத்தால் வஸுந்தரையை நீரிலிருந்து தாமரைத் தண்டு போல உயர்த்தினார்।

Verse 55

कृत्वा नृसिंहरूपञ्च हिरण्यकशिपुर्हतः । विप्रचित्तिमुखाश्चान्ये दानवा विनिपातिताः ॥

நரசிம்ம ரூபம் கொண்டு அவர் ஹிரண்யகசிபுவை வதம் செய்தார்; விப்ரசித்தி முதலான பிற தானவர்களும் வீழ்த்தப்பட்டனர்।

Verse 56

वामनादींस्तथैवान्यान् न संख्यातुमिहोत्सहे । अवताराश्च तस्येह माथुरः साम्प्रतं त्वयम् ॥

வாமனன் முதலான பிற அவதாரங்களை இங்கே எண்ணிப் பட்டியலிட நான் துணியேன். இவ்வுலகில் அவருடைய அவதாரங்கள் பல; ஓ மாதுரா, இப்போது நீ என் முன்னிலையில் இருக்கிறாய்.

Verse 57

इति सा सात्त्विकी मूर्तिरवतारान् करोति वै । प्रद्युम्नेति च सा ख्याता रक्षाकर्मण्यवस्थिताः ॥

இவ்வாறு அந்த சாத்த்விகத் திருமேனி அவதாரங்களை உருவாக்குகிறது (அல்லது ஏற்கிறது). அவள் ‘ப்ரத்யும்னா’ என்றும் அழைக்கப்படுகிறாள்; பாதுகாப்புப் பணியில் எப்போதும் ஈடுபட்டிருப்பாள்.

Verse 58

देवत्वेऽथ मनुष्यत्वे तिर्यग्योनौ च संस्थिता । गृह्णाति तत्स्वभावं च वासुदेवेष्छया सदा ॥

சில வேளைகளில் தேவநிலையிலும், சில வேளைகளில் மனிதநிலையிலும், மேலும் சில வேளைகளில் விலங்கு யோனியிலும் நிலைபெற்று, இந்த தேஹி எப்போதும் அதற்கேற்ற இயல்பை ஏற்கிறது—என்றும் வாசுதேவனின் சித்தத்தினால்.

Verse 59

इत्येतत्ते समाख्यातं कृतकृत्योऽपि यत्प्रभुः । मानुषत्वं गतो विष्णुः शृणुष्वास्योत्तरं पुनः ॥

இவ்வாறு உனக்கு விளக்கப்பட்டது—செய்ய வேண்டிய அனைத்தையும் நிறைவேற்றிய பகவான் கூட விஷ்ணு ரூபத்தில் மனிதநிலையை எவ்வாறு ஏற்றார் என்று. இப்போது இதற்கான மேலதிக விடையை மீண்டும் கேள்.

Frequently Asked Questions

The chapter foregrounds two linked inquiries: (1) the ethical discipline of equanimity—knowledge should render one undisturbed by grief or elation, even amid karmic reversal (human-to-bird embodiment); and (2) the hermeneutic problem of reconciling Mahabharata events with dharma, prompting Jaimini’s four doubts that require a doctrinal explanation of divine incarnation and karmic causality.

It does not yet enter a Manvantara catalogue; instead, it establishes the interpretive frame that will authorize later cosmological and dharmic exposition. By relocating inquiry from Markandeya to the Vindhya-dwelling Dharmapakshis and initiating a Narayana-centric proem, the text prepares a systematic, analytical mode of answering questions that can later be extended to Manvantara and cosmic-order discussions.

Adhyaya 4 lies outside the Devi Mahatmyam (Adhyayas 81–93) and contains no Shakta stuti or goddess-battle cycle. Its principal lineage is Vaishnava-Narayana theology (fourfold manifestation and avatara rationale), functioning as a doctrinal preface to resolving Bharata-related dharma problems rather than developing Shakti liturgy.