Adhyaya 63

Verse 1

हि मय >> (0) हि २ 7 त्रेषष्टितमोड् ध्याय: दमयन्तीका विलाप तथा अजगर एवं व्याधसे उसके प्राण एवं सतीत्वकी रक्षा तथा दमयन्तीके पातितव्रत्य धर्मके प्रभावसे व्याधका विनाश ब॒हृदश्चव उवाच अपक्रान्ते नले राजन्‌ दमयन्ती गतक्लमा । अबुध्यत वरारोहा संत्रस्ता विजने वने

பிருகதஸ்வர் கூறினார்—அரசே, நளன் புறப்பட்ட பின் தமயந்தியின் களைப்பு நீங்கி அவள் விழித்தாள். அந்த நிர்ஜனக் காட்டில் கணவனை காணாததால் அந்த உயர்குலப் பெண் அச்சத்தில் உறைந்தாள்.

Verse 2

अपश्यमाना भर्तारें शोकदुःखसमन्विता । प्राक्रोशदुच्चै: संत्रस्ता महाराजेति नैषधम्‌

கணவனை காணாத தமயந்தி, சோகம் துயரம் நிறைந்து அச்சமுற்றவளாய், உரக்கக் கூவி—“மகாராஜா!” என்று நிஷத அரசனை அழைத்தாள்.

Verse 3

हा नाथ हा महाराज हा स्वामिन्‌ कि जहासि माम्‌ । हा हतास्मि विनष्टास्मि भीतास्मि विजने वने

அய்யோ நாதா! அய்யோ மகாராஜா! அய்யோ ஸ்வாமி! என்னை ஏன் கைவிடுகிறீர்? அய்யோ! நான் கொல்லப்பட்டவள்போல், முற்றிலும் அழிந்தவள்போல்; இந்த மனிதர் இல்லா வனத்தில் நான் அஞ்சுகிறேன்.

Verse 4

ननु नाम महाराज धर्मज्ञ: सत्यवागसि । कथमुकत्वा तथा सत्यं सुप्तामुत्सूज्य कानने,“महाराज! आप तो धर्मज्ञ और सत्यवादी हैं; फिर वैसी सच्ची प्रतिज्ञा करके आज आप इस जंगलमें मुझे सोती छोड़कर कैसे चले गये?

மகராஜா! நீர் தர்மத்தை அறிந்தவரும் சத்தியவானும்; அப்படிப் பொய்யில்லா வாக்குறுதி கூறி, இன்று இந்த வனத்தில் என்னை உறங்கவிட்டுத் துறந்து எப்படிச் சென்றீர்?

Verse 5

कथमुत्सृज्य गन्तासि दक्षां भार्यामनुव्रताम्‌ । विशेषतो5नपकृते परेणापकृते सति

நான் உமது சேவையில் திறமையுள்ளவள், உமக்கு அன்புடன் இணங்கும் நம்பிக்கையுள்ள மனைவி. குறிப்பாக நான் உமக்கு எந்தத் தீங்கும் செய்யவில்லை; ஏதேனும் தீங்கு நிகழ்ந்திருந்தால் அது பிறரால்—என்னால் அல்ல. அப்படியிருக்க, என்னைத் துறந்து ஏன் செல்கிறீர்?

Verse 6

शकक्‍्यसे ता गिर: सम्यक्‌ कर्तु मयि नरेश्वर । यास्तेषां लोकपालानां संनिधौ कथिता: पुरा

நரேஸ்வரா! முன்பு அந்த லோகபாலர்களின் முன்னிலையில் நீர் கூறிய சொற்களை, இன்று என்னிடத்தில் உண்மையெனச் சரியாக நிறைவேற்ற இயலுமா?

Verse 7

नाकाले विहितो मृत्युर्म्त्यानां पुरुषर्षभ । तत्र कान्ता त्वयोत्सृष्टा मुहूर्तमपि जीवति

மனுஷர்களில் சிறந்தவனே! மானிடர்க்கு மரணம் காலத்துக்கு முன் விதிக்கப்படாது; அதனால் உன் பிரியமானவள், நீ அங்கே கைவிட்டிருந்தாலும், ஒரு கணமாவது உயிருடன் இருக்கிறாள்.

Verse 8

पर्याप्त: परिहासो5यमेतावान्‌ पुरुषर्षभ । भीताहमतिदुर्थर्ष दर्शयात्मानमीश्वर,'पुरुषश्रेष्ठ! यहाँ इतना ही परिहास बहुत है। अत्यन्त दुर्धर्ष वीर! मैं बहुत डर गयी हूँ। प्राणेश्वर! अब मुझे अपना दर्शन दीजिये

மனுஷரிஷபா! இவ்வளவு நகைச்சுவை போதும். மிகத் துர்தர்ஷ வீரா! நான் அஞ்சிவிட்டேன். உயிரின் ஆண்டவனே! இப்போது எனக்கு உன் தரிசனத்தை அருள்வாயாக.

Verse 9

दृश्यसे दृश्यसे राजन्नेष दृष्टोडईसि नैषध । आवार्य गुल्मैरात्मानं कि मां न प्रतिभाषसे

அரசே! நிஷதத்தின் அதிபதியே! நீர் தெரிகிறீர்—ஆம், தெரிகிறீர். கொடிகளும் புதர்களும் மறைவாக உம்மை ஒளித்துக் கொண்டு என்னிடம் ஏன் பேசாமல் இருக்கிறீர்?

Verse 10

नृशंसं बत राजेन्द्र यन्मामेवंगतामिह । विलपन्तीं समागम्य नाश्वासयसि पार्थिव

ராஜேந்திரா! அச்சமும் கவலையும் கொண்டு நான் இங்கே புலம்புகிறேன்; நீர் அருகே வந்தும் எனக்கு ஆறுதல் சொல்லவில்லை! பூபாலா! இது பெரும் கொடுமை.

Verse 11

न शोचाम्यहमात्मानं न चान्यदपि किंचन । कथं नु भवितास्येक इति त्वां नूप शोचिमि

நரேஸ்வரா! நான் எனக்காகவும், வேறு எதற்காகவும் துயரப்படவில்லை. ‘நீர் ஒருவராய் எப்படித் தாங்குவீர்?’ என்று உம்மைக்காகவே நான் துயருறுகிறேன்.

Verse 12

कथं नु राज॑स्तृषित: क्षुधित: श्रमकर्षित: । सायाह्ले वृक्षमूलेषु मामपश्यन्‌ भविष्यसि

அரசே! தாகத்தால் வாடி, பசியால் துன்புற்று, உழைப்பால் களைத்துத் தளர்ந்து மாலையில் மரவேரின் கீழ் ஓய்வெடுக்கும் போது, என்னை அருகில் காணாமல் நீர் எப்படித் தாங்குவீர்?

Verse 13

ततः सा तीव्रशोकार्ता प्रदीप्तेव च मन्युना । इतश्वेतश्न रुदती पर्यधावत दु:खिता,तदनन्तर प्रचण्ड शोकसे पीड़ित हो क्रोधाग्निसे दग्ध होती हुई-सी दमयन्ती अत्यन्त दुःखी हो रोने और इधर-उधर दौड़ने लगी

பின்னர் கடும் துயரால் துடித்தவளாய், கோபத்தின் தீயால் எரிந்தவள்போல் தமயந்தி மிகுந்த வேதனையுடன் அழுதபடியே இங்கும் அங்கும் ஓடினாள்।

Verse 14

मुहुरुत्पतते बाला मुहुः पतति विह्वला । मुहुरालीयते भीता मुहुः क्रोशति रोदिति,दमयन्ती बार-बार उठती और बार-बार विह्नल होकर गिर पड़ती थी। वह कभी भयभीत होकर छिपती और कभी जोर-जोरसे रोने-चिल्लाने लगती थी

தமயந்தி மீண்டும் மீண்டும் எழுந்தாள்; மீண்டும் மீண்டும் தளர்ந்து விழுந்தாள். சிலவேளை அச்சத்தில் ஒளிந்தாள்; சிலவேளை உரக்க அலறி அழுதாள்।

Verse 15

अतीव शोकसंततप्ता मुहुर्नि:श्वस्य विद्नला । उवाच भैमी नि:श्वस्य रुदत्यथ पतिव्रता,अत्यन्त शोकसंतप्त हो बार-बार लंबी साँसें खींचती हुई व्याकुल पतिव्रता दमयन्ती दीर्घ नि:श्वास लेकर रोती हुई बोली--

மிகுந்த துயரால் வாட்டமுற்று, மீண்டும் மீண்டும் நீண்ட மூச்சை இழுத்து தளர்ந்த பத்திவிரதை பைமி (தமயந்தி) மீண்டும் ஒரு நீண்ட நெடுமூச்சுடன் அழுதபடியே பேசினாள்।

Verse 16

यस्याभिशापाद्‌ दुः:खारतों दुःखं विन्दति नैषध: । तस्य भूतस्य नो दुःखाद्‌ दुःखमप्यधिकं भवेत्‌

யாருடைய சாபத்தால் நிஷத அரசன் நலன் துயரால் வாடி, துயரத்தின் மேல் துயரைச் சந்திக்கிறானோ—அந்த உயிருக்கு எங்கள் துயரத்தைவிடவும் மிகுந்த துயர் உண்டாகட்டும்।

Verse 17

अपापचेतसं पापो य एवं कृतवान्‌ नलम्‌ | तस्माद्‌ दुःखतरं प्राप्प जीवत्वसुखजीविकाम्‌,“जिस पापीने पुण्यात्मा राजा नलको इस दशामें पहुँचाया है, वह उनसे भी भारी दुःखमें पड़कर दुःखकी ही जिंदगी बितावे”

களங்கமற்ற மனத்தையுடைய அரசன் நலனை இந்நிலைக்குத் தள்ளிய அந்தப் பாவி, இதைவிடக் கடும் துயரை அடைந்து, துயரமே வாழ்வாக வாழட்டும்।

Verse 18

एवं तु विलपन्ती सा राज्ञो भार्या महात्मन: । अन्वेषमाणा भार्तरं बने श्वापदसेविते

இவ்வாறு புலம்பியபடி, மகாத்ம அரசனின் மனைவி, வனவிலங்குகள் உலவும் காட்டில் தன் கணவனைத் தேடி அலைந்தாள். மனம் கலங்கி உன்மத்தையென அழுது புலம்பி, “ஹா அரசே! ஹா மகாராஜா!” என்று மீண்டும் மீண்டும் கூறி இங்கும் அங்கும் ஓடினாள்.

Verse 19

उन्मत्तवद्‌ भीमसुता विलपन्ती इतस्तत: । हा हा राजन्निति मुहुरितश्वेतश्न धावति

பீமசுதையான தமயந்தி உன்மத்தையெனப் புலம்பியபடி இங்கும் அங்கும் ஓடினாள்; “ஹா ஹா அரசே!” என்று மீண்டும் மீண்டும் அலறினாள்.

Verse 20

तां क्रन्दमानामत्यर्थ कुररीमिव वाशतीम्‌ | करुणं बहु शोचन्तीं विलपन्तीं मुहुर्मुहु:

அவள் மிகுந்த அழுகையுடன், குரரீப் பறவைபோல் கருணைமிகு குரலில் கூவி, பெருஞ்சோகத்தில் மூழ்கி மீண்டும் மீண்டும் புலம்பினாள்.

Verse 21

सहसाभ्यागतां भैमीमभ्याशपरिवर्तिनीम्‌ । जग्राहाजगरो ग्राहो महाकाय: क्षुधान्वित:

அருகருகே வட்டமிட்டு வந்த பைமி (தமயந்தி) திடீரென நெருங்கியவுடன், பசியால் துடித்த பெருந்தோற்றமுடைய அஜகரம், கிராஹம் (முதலை) போல் அவளைப் பற்றிக் கொண்டது.

Verse 22

सा ग्रस्यमाना ग्राहेण शोकेन च परिप्लुता । नात्मानं शोचति तथा यथा शोचति नैषधम्‌

அஜகரம் அவளை விழுங்கிக் கொண்டிருந்தபோதும், சோகத்தில் மூழ்கிய அந்த வைதர்பி, தன்னைக்குறித்து அத்தனை வருந்தவில்லை; நிஷத அரசன் நலனைப் பற்றியே அதிகமாக வருந்தினாள்.

Verse 23

हा नाथ मामिह वने ग्रस्यमानामनाथवत्‌ | ग्राहेणानेन विजने किमर्थ नानुधावसि

‘Alas, my lord! Here in this forest I am being swallowed like one without protection. In this lonely wilderness, seized by this predator, why do you not run to my aid?’

Verse 24

कथं भविष्यसि पुनर्मामनुस्मृत्य नैषध । कथं भवागञ्जगामाद्य मामुत्सृज्य वने प्रभो

‘O king of Niṣadha, how will you endure again and again, remembering me? And how is it that you have gone away today, leaving me behind in this forest, O lord?’

Verse 25

पापान्मुक्तः पुनर्लब्ध्वा बुद्धिं चेतो धनानि च । भ्रान्तस्य ते क्षुधार्तस्य परिग्लानस्य नैषध । कः श्रमं राजशार्दूल नाशयिष्यति तेडनघ

Bṛhadaśva said: “When you are freed from these misfortunes and regain clear judgment, composure, and wealth, O king of Niṣadha—what will become of you without me? O tiger among kings, when you are wandering astray, tormented by hunger, worn out and utterly dejected, who, O blameless one, will remove your fatigue?”

Verse 26

ततः कश्रनिन्मृगव्याधो विचरन्‌ गहने वने । आक्रन्दमानां संश्रुत्य जवेनाभिससार ह,इसी समय कोई व्याध उस गहन वनमें विचर रहा था। वह दमयन्तीका करुण क्रन्दन सुनकर बड़े वेगसे उधर आया

Then a certain hunter, roaming in the dense forest, heard her pitiful cries and hurried toward that direction with great speed. The scene underscores how a vulnerable person’s lament can draw even a stranger’s attention, setting the stage for an ethical test of how one responds to another’s distress.

Verse 27

तां तु दृष्टवा तथा ग्रस्तामुरगेणायतेक्षणाम्‌ । त्वरमाणो मृगव्याध: समभिक्रम्य वेगत:

Seeing that large-eyed young woman being swallowed in that manner by the serpent, the hunter hurried forward at speed. With swift action he tore open the python’s mouth, and the creature, writhing, became helpless. The hunter—who lived by killing deer—cut the snake into pieces and freed Damayantī. Then he washed her body, still affected by the serpent’s grasp, reassured her, and arranged food for her. After she had eaten, the hunter questioned her. The episode highlights an ethical contrast: even one whose livelihood involves violence can act decisively to protect life and offer compassionate care to the vulnerable.

Verse 28

मुखत: पाटयामास शस्त्रेण निशितेन च । निर्विचेष्ट भुजड़ं तं विशस्यथ मृगजीवन:

பிருகதச்வர் கூறினார்— மான்களை வேட்டையாடி வாழும் வேடன், அவளை அஜகரம் விழுங்குவதைக் கண்டவுடன் அவசரமாக ஓடி வந்து, கூரிய ஆயுதத்தால் அந்த அஜகரத்தின் வாயைப் பிளந்தான். பாம்பு சிறிது நேரம் துடித்துப் பின்னர் அசைவற்றது. வேடன் பாம்பை துண்டு துண்டாக வெட்டி தமயந்தியை விடுவித்தான். பின்னர் பாம்பு-ஸ்பரிசத்தால் மாசுற்ற அவளுடைய உடலை நீரால் கழுவி, அவளுக்கு ஆறுதல் கூறி, உணவையும் ஏற்பாடு செய்தான். அவள் உண்டு முடித்தபின், வேடன் அவளிடம் கேட்டான்.

Verse 29

मोक्षयित्वा स तां व्याध: प्रक्षाल्य सलिलेन ह । समाश्वास्य कृताहारामथ पप्रच्छ भारत

அவளை விடுவித்த பின் வேடன் நீரால் அவளை கழுவி, ஆறுதல் கூறி, உணவையும் ஏற்பாடு செய்தான். பாரதா! அவள் உண்டு முடித்தபின் அவன் அவளிடம் கேட்டான்.

Verse 30

कस्य त्वं मृगशावाक्षि कथं चाभ्यागता वनम्‌ | कथं चेदं महत्‌ कृच्छूं प्राप्तवत्यसि भाविनि

“மான் குட்டி போன்ற கண்களையுடையவளே! நீ யாருடைய மனைவி? எவ்வாறு இந்த வனத்திற்கு வந்தாய்? அழகியவளே! இந்தப் பெருந்துயருக்கு நீ எப்படிப் பட்டாய்?”

Verse 31

दमयन्ती तथा तेन पृच्छयमाना विशाम्पते । सर्वमेतद्‌ यथावृत्तमाचचक्षेडस्य भारत,भरतवंशी नरेश युधिष्ठिर! व्याधके पूछनेपर दमयन्तीने उसे सारा वृत्तान्त यथार्थरूपसे कह सुनाया

பாரதா! அவன் இவ்வாறு கேட்டபோது, தமயந்தி நடந்த அனைத்தையும் நடந்தபடியே, முறையாகவும் உண்மையாகவும் அந்த வேடனிடம் கூறினாள்.

Verse 32

तामर्धवस्त्रसंवीतां पीनश्रोणिपयोधराम्‌ । सुकुमारानवद्याज़ीं पूर्णचन्द्रनिभाननाम्‌

அவள் அரை ஆடையால் மட்டுமே மூடப்பட்டிருந்தாள்; அவளுடைய இடுப்பும் மார்பும் நிறைந்திருந்தன. அவளுடைய அங்கங்கள் மென்மையும் குறையற்றதுமாக இருந்தன; அவளுடைய முகம் பூர்ணச் சந்திரனைப் போல அழகுடன் விளங்கியது.

Verse 33

अरालपक्ष्मनयनां तथा मधुरभाषिणीम्‌ | लक्षयित्वा मृगव्याध: कामस्य वशमीयिवान्‌

பிருகதச்வர் கூறினார்—வளைந்த இமைகளால் அலங்கரிக்கப்பட்ட கண்களும் இனிய மொழியும் உடைய தமயந்தியைப் பார்த்து, அவளின் அழகுக் குறிகளை நோக்கிய வேடன் காமத்தின் வசத்தில் விழுந்தான்.

Verse 34

तामेवं श्लक्षणया वाचा लुब्धको मृदुपूर्वया । सान्त्वयामास कामार्तस्तदबुध्यत भाविनी

காமத்தால் துடித்த அந்த வேடன் மென்மையான இனிய சொற்களால் அவளைத் தன் வசப்படுத்த பலவித ஆறுதல்களையும் வாக்குறுதிகளையும் கூறினான்; ஆனால் சதி தமயந்தி அவன் மாசுற்ற எண்ணத்தை உணர்ந்தாள்.

Verse 35

दमयन्त्यपि त॑ दुष्टमुपल भ्य पतिव्रता । तीव्ररोषसमाविष्टा प्रजज्वालेव मन्युना,पतिव्रता दमयन्ती भी उसकी दुष्टताको समझकर तीव्र क्रोधके वशीभूत हो मानो रोषाग्निसे प्रजवलित हो उठी

பதிவிரதையான தமயந்தியும் அவன் தீய தன்மையை உணர்ந்து, கடும் கோபத்தில் ஆட்கொள்ளப்பட்டு, சினத்தின் தீயால் எரிந்தெழுந்தவள்போல் பிரகாசித்தாள்.

Verse 36

सती दमयन्तीके तेजसे पापी व्याधका विनाश स तु पापमति): क्षुद्र: प्रधर्षयितुमातुर: । दुर्धर्षा तर्कयामास दीप्तामग्निशिखामिव

அந்த இழிந்த பாவமதி வேடன் அவளை வலியுறுத்த ஆவலுற்றிருந்தாலும், தமயந்தி எரியும் அக்கினிச் சுடர்போல் அணுகமுடியாதவளாய் ஒளிர்ந்தாள்; ஆகவே அவளைத் தொடுவதற்கே அவனுக்கு மிகக் கடினமாகத் தோன்றியது.

Verse 37

दमयन्ती तु दुःखार्ता पतिराज्यविनाकृता । अतीतवाक्पथे काले शशापैनं रुषान्विता

கணவனும் அரச நிலையுமின்றி துயரால் வாடிய தமயந்தி, இனி சொற்களால் தடுக்கக் கூடிய காலம் கடந்துவிட்டதை உணர்ந்து, சினத்துடன் அவனைச் சபித்தாள்.

Verse 38

यद्यहं नैषधादन्यं मनसापि न चिन्तये । तथायं पततां क्षुद्रो परासुर्मुगजीवन:

நான் நிஷதராஜன் நலனைத் தவிர வேறு எந்த ஆணையும் மனத்தில்கூட நினைக்காதவளாக இருந்தால், அந்தச் சத்தியத்தின் வலிமையால் இந்த இழிந்த வேடன் உயிரற்றவனாய் விழுந்து போகட்டும்.

Verse 39

उक्तमात्रे तु वचने तथा स मृगजीवन: । व्यसु: पपात मेदिन्यामग्निदग्ध इव द्रुम:,दमयन्तीके इतना कहते ही वह व्याध आगसे जले हुए वृक्षकी भाँति प्राणशून्य होकर पृथ्वीपर गिर पड़ा

அந்த வார்த்தைகள் சொல்லப்பட்ட உடனே, மான்களை வேட்டையாடி வாழ்ந்த அந்த வேடன், தீயால் கருகி விழுந்த மரம்போல் உயிரற்றவனாய் மண்ணில் சாய்ந்தான்.

Verse 63

बह ब स्तर कम त्यपस त्ज््द्धच || कट ;र इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि नलोपाख्यानपर्वणि अजगरग्रस्तदमयन्तीमोचने त्रिषपष्टितमोड ध्याय:

இவ்வாறு ஸ்ரீமகாபாரதத்தின் வனபர்வத்தில் உள்ள நலோபாக்யானத்தில், அஜகரம் பிடித்திருந்த தமயந்தியை விடுவித்தல் பற்றிய அறுபத்து மூன்றாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது.