Mahabharata Adhyaya 114
Drona ParvaAdhyaya 114105 Versesपाण्डव पक्ष अर्जुन के लक्ष्य (जयद्रथ-वध) को साधने हेतु त्वरित सहायता भेजकर पहल बनाए रखने का प्रयास करता है; कौरव पक्ष मार्ग रोकने को तत्पर।

Adhyaya 114

Droṇa-parva Adhyāya 114 — Karṇa–Bhīmasena Missile Exchange, Disarmament, and Arjuna’s Intervention

Upa-parva: Karna–Bhīmasena Saṃmukha-yuddha (Strategic Engagement Episode)

Sañjaya reports an escalating duel between Karṇa and Bhīmasena. Bhīma initially wounds Karṇa, notably striking and causing a prominent earring to fall, then presses with volleys that mark Karṇa’s forehead with embedded arrows. Karṇa responds with concentrated barrages described through solar and fire-wheel imagery, visually “covering” directions and light, emphasizing speed, density, and craftsmanship of missiles. The exchange shifts to tactical disablement: Karṇa cuts Bhīma’s quivers, bowstring, and horse-reins, kills or strikes horses and the charioteer, and severs Bhīma’s standard, forcing Bhīma into a dismounted (viratha) condition. Bhīma attempts improvised countermeasures—throwing a chariot-spear and later using shield and sword—both neutralized by Karṇa’s precision. Karṇa then uses verbal provocation to assert superiority and destabilize Bhīma’s morale. At this juncture, Arjuna (prompted by Kṛṣṇa) attacks Karṇa to relieve Bhīma, compelling Karṇa’s withdrawal. Arjuna then targets Drauṇi with a lethal nārāca; Drauṇi intercepts it, retreats into dense formations, and Arjuna continues pursuit, inflicting damage while maintaining operational pressure.

Chapter Arc: जयद्रथ-वध के लिए उद्यत अर्जुन दूर निकल चुके हैं; युधिष्ठिर की चिंता यह है कि कहीं अर्जुन अकेले शत्रु-चक्र में न घिर जाए—तभी सात्यकि को बुलाकर आदेश दिया जाता है कि वे तुरंत अर्जुन के पास पहुँचें। → सात्यकि भीतर-ही-भीतर दो निष्ठाओं का भार तौलते हैं—गुरु अर्जुन की आज्ञा और धर्मराज का शासन। वे स्पष्ट कहते हैं कि अर्जुन का वचन उनके लिए अत्यंत महत्त्व रखता है, पर युधिष्ठिर का आदेश उससे भी ‘विशिष्टतर’ है; फिर वे दूरी (तीन योजन) और समय की कसौटी पर प्रतिज्ञा करते हैं कि जयद्रथ-वध से पहले वे अर्जुन तक पहुँचेंगे। प्रस्थान के साथ ही भीम का साथ चलना और कौरव-सेना की ओर बढ़ना तनाव को युद्ध-तत्परता में बदल देता है। → सात्यकि सम्मानपूर्वक विदा लेकर, भीम की रक्षा-चिंता के बीच, कौरव-सेना को ऐसे देखते हैं जैसे व्याघ्र मृग-गण को—और अर्जुन-दर्शन की उत्कंठा तथा जयद्रथ-वध की प्रतिज्ञा के साथ वे शत्रु-व्यूह में वेगपूर्वक प्रवेश का संकल्प करते हैं। → धर्मराज की आज्ञा स्थिर हो जाती है, सात्यकि की प्रतिज्ञा बँध जाती है, और उनका प्रस्थान निर्णायक रूप से आरम्भ हो जाता है—लक्ष्य एक ही: अर्जुन तक पहुँचना और जयद्रथ-वध के प्रयत्न को सहारा देना। → सात्यकि कौरव-सेना के भीतर किस-किस रथी से टकराएँगे, और क्या वे समय रहते अर्जुन तक पहुँच पाएँगे—यही अगले प्रसंग का द्वार बनता है।

Shlokas

Verse 1

ऑपन--माजल बछ। अ<-छऋा दादशाधिकशततमो< ध्याय: सात्यकिकी अर्जुनके पास जानेकी तैयारी और सम्मानपूर्वक विदा होकर उनका प्रस्थान तथा साथ आते हुए भीमको कक रक्षाके लिये लौटा ना संजय उवाच धर्मराजस्य तद्‌ वाक्‍्यं निशम्य शिनिपुड्भव: । स पार्थाद्‌ भयमाशंसन्‌ _परित्यागान्महीपते:

சஞ்சயன் கூறினான்—மன்னரே! தர்மராஜனின் அந்த வார்த்தையை கேட்டதும், சினிகளுள் முதன்மையான சாத்தியகிக்கு, அரசனை விட்டுச் சென்றால் பார்த்தன் (அர்ஜுனன்) மனவருத்தம் அடைவானோ என்ற அச்சம் எழுந்தது. மேலும், தன் மீது மக்கள் பழி சுமத்துவார்களோ என்ற பயமும் தென்பட்டது. அவன் எண்ணினான்—“மக்கள் என்னை அர்ஜுனன் பக்கம் செல்கிறதைக் கண்டால், ‘இவன் பயந்து ஓடிவிட்டான்’ என்று கூறுவார்கள்.”

Verse 2

अपवादं हाात्मनश्न लोकात्‌ पश्यन्‌ विशेषत: । ते मां भीतमिति ब्रूयुरायान्तं फाल्गुनं प्रति

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! தன்ன்மீது மக்கள் பழிச்சொல் விழும் அபாயத்தை மிகுந்து கண்ட அவன் எண்ணினான்—மக்கள் என்னை பால்‌குணன் (அர்ஜுனன்) நோக்கிச் செல்கின்றதைப் பார்த்தால், ‘இவன் அச்சத்தால் வந்தான்’ என்று சொல்வார்கள். இவ்வாறு பழிச்சொல் அச்சமும் மானக்காப்பு கவலையும் அந்தப் போர்க் கணத்தில் அவனை அழுத்தின.

Verse 3

निश्चित्य बहुधैवं स सात्यकिर्युद्धदुर्मद: । धर्मराजमिदं वाक्यमत्रवीत्‌ पुरुषर्षभ:,युद्धमें दुर्जय वीर पुरुषरत्न सात्यकिने इस प्रकार भाँति-भाँतिसे विचार करके धर्मराजसे यह बात कही--

சஞ்சயன் கூறினான்—பலவாறு சிந்தித்து உறுதி செய்து, போரின் வெறியிலும் அசையாத சாத்தியகி தர்மராஜனிடம் இவ்வார்த்தைகளை உரைத்தான். கடமையும் விளைவும் அளந்து, அந்த மனிதச் சிறந்தவன் போர்க்கள நடுவே பேசத் தொடங்கினான்.

Verse 4

कृतां चेन्मन्यसे रक्षां स्वस्ति ते5स्तु विशाम्पते । अनुयास्यामि बीभत्सुं करिष्ये वचनं तव

சாத்தியகி கூறினான்—மக்கள்தலைவா! உங்கள் பாதுகாப்பு ஏற்பாடுகள் நிறைவடைந்தன என்று நீங்கள் கருதினால், உங்களுக்கு நலம் உண்டாகுக. நான் பீபத்ஸு (அர்ஜுனன்) பின்னே சென்று உங்கள் ஆணையை நிறைவேற்றுவேன்.

Verse 5

न हि मे पाण्डवात्‌ वक्ित्‌ त्रिषु लोकेषु विद्यते । यो मे प्रियतरो राजन्‌ सत्यमेतद्‌ ब्रवीमि ते

சாத்தியகி கூறினான்—அரசே! உமக்கு உண்மையையே சொல்கிறேன்; மூன்று உலகங்களிலும் பாண்டவன் அர்ஜுனனைவிட எனக்கு அதிகம் பிரியமானவன் வேறு யாருமில்லை.

Verse 6

तस्याहं पदवीं यास्ये संदेशात्‌ तव मानद । त्वत्कृते न च मे किंचिदकर्तव्यं कथंचन

சாத்தியகி கூறினான்—மரியாதை அளிப்பவனே! உமது ஆணையும் செய்தியும் கொண்டு, அவன் சென்ற பாதையையே நான் தொடர்வேன். உமக்காக நான் செய்ய முடியாதது என்று எந்தப் பணியும் எவ்விதத்திலும் இல்லை.

Verse 7

यथा हि मे गुरोरवाक्यं विशिष्टं द्विपदां वर । तथा तवापि वचन विशिष्टतरमेव मे,“नरश्रेष्ठ! मेरे गुरु अर्जुनका वचन मेरे लिये जैसा महत्त्व रखता है, आपका वचन भी वैसा ही है, बल्कि उससे भी बढ़कर है

சஞ்சயன் கூறினான்—ஓ நரசிறந்தவனே! என் குருவின் சொல் எனக்கு எவ்வளவு சிறப்பு மதிப்புடையதோ, அதுபோலவே உன் சொல்லும்; உண்மையில் அது எனக்கு இன்னும் அதிகமாகச் சிறப்புடையது.

Verse 8

प्रिये हि तव वर्तेते भ्रातरौ कृष्णपाण्डवौ । तयो: प्रिये स्थितं चैव विद्धि मां राजपुड़व

சஞ்சயன் கூறினான்—ஓ அரசர்களில் சிறந்தவனே! இரு சகோதரர்கள்—ஸ்ரீகிருஷ்ணனும் பாண்டவனும் (அர்ஜுனனும்)—உனக்கு இனிய காரியத்தில் ஈடுபட்டுள்ளனர். அவர்களுக்கு இனியதிலே நானும் உறுதியாக நிலைத்திருக்கிறேன் என்று அறிந்துகொள்.

Verse 9

तवाज्ञां शिरसा गृह पाण्डवार्थमहं प्रभो । भिच््वेदं दुर्भिदं सैन्यं प्रयास्पे नरपुड़व

சஞ்சயன் கூறினான்—பிரபுவே, ஓ நரசிறந்தவனே! உன் ஆணையைத் தலைமேல் ஏற்று, பாண்டவர்களின் நலனுக்காக நான் புறப்படுவேன். இந்த உடைக்க அரிதான படை அமைப்பை உடைத்து, அர்ஜுனனிடம் சென்று சேர்வேன்.

Verse 10

द्रोणानीकं विशाम्येष क्रुद्धो झष इवार्णवम्‌ । तत्र यास्यामि यत्रासौ राजन्‌ राजा जयद्रथ:

சஞ்சயன் கூறினான்—ஓ அரசே! பெரும் மீன் கடலில் பாய்வதுபோல், நான் கோபத்துடன் துரோணரின் படை அணியில் புகுகின்றேன். அந்த அரசன் ஜயத்ரதன் இருக்கும் இடத்திற்கே நான் செல்வேன்.

Verse 11

यत्र सेनां समाश्रित्य भीतस्तिष्ठति पाण्डवात्‌ । गुप्तो रथवरश्रेष्ठैद्रॉणिकर्णकृपादिभि:

சஞ்சயன் கூறினான்—பாண்டுநந்தனான அர்ஜுனனை அஞ்சி, தன் படையின் அடைக்கலத்தில், அஸ்வத்தாமன், கர்ணன், கிருபாசாரியர் முதலிய சிறந்த மகாரதர்கள் காத்து நிற்க, ஜயத்ரதன் நிற்கும் இடத்திற்கே நான் சென்று சேர வேண்டும்.

Verse 12

इतस्त्रियोजनं मन्ये तमध्वानं विशाम्पते । यत्र तिष्ठति पार्थोडसौ जयद्रथवधोद्यत:,'प्रजापालक नरेश! इस समय जहाँ जयद्रथ-वधके लिये उद्यत हुए अर्जुन खड़े हैं, उस स्थानको मैं यहाँसे तीन योजन दूर मानता हूँ

மக்களைக் காக்கும் அரசே! இங்கிருந்து மூன்று யோஜனை தூரத்தில் அந்த இடம் என நான் கருதுகிறேன்—ஜயத்ரதனை வதம் செய்ய உறுதி கொண்டு அங்கே பார்த்தன் அர்ஜுனன் நிற்கிறான்.

Verse 13

त्रियोजनगतस्यापि तसस्‍्य यास्याम्यहं पदम्‌ । आसैन्धववधाद्‌ राजन सुदृढेनान्तरात्मना,“राजन! अर्जुनके तीन योजन दूर चले जानेपर भी मैं जयद्रथ-वधके पहले ही सुदृढ़ हृदयसे अर्जुनके स्थानपर पहुँच जाऊँगा

அரசே! அர்ஜுனன் மூன்று யோஜனை தூரம் சென்றாலும், என் உள்ளத்தின் உறுதியான தீர்மானத்தால்—சைந்தவனை வதம் செய்வதற்கு முன்பே—அவன் நிற்கும் இடத்தையே நான் அடைவேன்.

Verse 14

अनादिष्टस्तु गुरुणा को नु युध्येत मानव: । आदिष्टस्तु यथा राजन्‌ को न युध्येत मादृश:

அரசே! குருவின் ஆணையின்றி எந்த மனிதன் போரிடுவான்? குருவின் ஆணை கிடைத்தபின், என்னைப் போன்ற வீரன் யார் போரிலிருந்து விலகுவான்?

Verse 15

अभिजानामि त॑ देशं यत्र यास्याम्यहं प्रभो । हलशक्तिगदाप्रासचर्मखड््‌गर्धितोमरम्‌

அரசே! நான் செல்ல வேண்டிய அந்தப் பகுதியை அறிகிறேன்—அங்கே நிலம் உழவாள் போன்ற ஆயுதங்கள், சக்தி வேல்கள், கதைகள், ஈட்டிகள், கேடயங்கள், வாள்கள், முள் கொண்ட ஜாவலின்களால் நிறைந்து கிடக்கிறது.

Verse 16

यदेतत्‌ कुञ्जरानीकं॑ साहस्रमनुपश्यसि

மகாராஜா! நீங்கள் காணும் இந்த ஆயிரம் யானைப் படை—இதுவே குஞ்சராணீகம்.

Verse 17

कुलमाञ्जनकं नाम यत्रैते वीर्यशालिन: । आस्थिता बहुभिम्लेंच्छैर्युद्धशौण्डै: प्रहारिभि:

மகாராஜா! நீங்கள் காணும் இந்த ஆயிரக்கணக்கான யானைப் படைக்கு ‘ஆஞ்சனககுலம்’ என்று பெயர். இதில் வீரமிகு கஜராஜர்கள் நிற்கின்றனர்; அவர்களின் மேல் தாக்குதலில் தேர்ந்தும் போரில் வல்லதுமான பல ம்லேச்ச வீரர்கள் ஏறியுள்ளனர்.

Verse 18

नागा मेघनिभा राजन्‌ क्षरन्त इव तोयदा: । नैते जातु निवर्तेरन्‌ प्रेषिता हस्तिसादिभि:

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! மழைமேகம்போல் கருமை கொண்ட இவ்வானைகள், நீர்மேகங்கள் நீரைச் சிந்துவது போலத் தாரைகளாகப் பொழிகின்றன எனத் தோன்றுகின்றன. மகாவத்தரும் பராமரிப்பாளரும் செலுத்தினால், இவை ஒருபோதும் பின்வாங்காது.

Verse 19

अथ यान्‌ रथिनो राजन्‌ सहस्रमनुपश्यसि

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! இப்போது நீங்கள் காணும் அந்த ஆயிரம் ரதவீரர்களை…

Verse 20

एते रुक्मरथा नाम राजपुत्रा महारथा: । रथेष्वस्त्रेषु निपुणा नागेषु च विशाम्पते

சஞ்சயன் கூறினான்—மக்கள்தலைவா! இவர்கள் ‘ருக்மரதர்’ எனப் பெயர்பெற்ற அரசகுமார மகாரதர்கள். ரதங்களிலும் ஆயுதங்களிலும் வல்லவர்கள்; போர் யானைகளின் பயன்பாட்டிலும் தேர்ந்தவர்கள்.

Verse 21

“राजन! आप जिन सहस्रों रथियोंको देख रहे हैं, ये रुक्मरथ नामवाले महारथी राजकुमार हैं। प्रजानाथ! ये रथों, अस्त्रों और हाथियोंके संचालनमें भी निपुण हैं ।।

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! நீங்கள் காணும் அந்த ஆயிரக்கணக்கான ரதவீரர்கள் ‘ருக்மரதர்’ எனப் பெயர்பெற்ற அரசகுமார மகாரதர்கள். மக்கள்தலைவா! அவர்கள் ரதங்களிலும் ஆயுதங்களிலும், யானைகளை இயக்குவதிலும் வல்லவர்கள். வில்லியல் (தனுர்வேதம்) முழுமையாகக் கற்றவர்கள்; குத்துச்சண்டை (முஷ்டியுத்தம்) திறமையுடையவர்கள்; கதாயுத்தத்தில் நிபுணர்கள்; மேலும் நியுத்தம்/மல்லயுத்தத்திலும் தேர்ந்தவர்கள்.

Verse 22

खड्गप्रहरणे युक्ता: सम्पाते चासिचर्मणो: । शूराश्व कृतविद्याश्च स्पर्थन्ते च परस्परम्‌

இவர்கள் வாளால் தாக்குவதில் நன்கு பயிற்சி பெற்றவர்கள்; வாள்-கேடயம் கொண்டு நெருக்குப் போரிலும் திறமைசாலிகள். வீரர்கள்; ஆயுதக் கலைகளில் முழுமையாகக் கற்றவர்கள்; ஒருவரோடு ஒருவர் போர்ப்போட்டியில் ஈடுபடுகின்றனர்.

Verse 23

नित्यं हि समरे राजन्‌ विजिगीषन्ति मानवान्‌ | कर्णेन विहिता राजन्‌ दुःशासनमनुव्रता:,“नरेश्वर! ये सदा समरभूमिमें मनुष्योंको जीतनेकी इच्छा रखते हैं। महाराज! कर्णने इन्हें दःशासनका अनुगामी बना रखा है

அரசே! போர்க்களத்தில் எப்போதும் பிறரை வெல்ல வேண்டும் என்ற ஆசையால் எரியும் மனிதர்கள் இருப்பார்கள். மேலும் அரசே! கர்ணன் வழிநடத்த, இவர்கள் துஶ்ஶாசனனின் பின்பற்றிகளாக ஆக்கப்பட்டுள்ளனர்.

Verse 24

एतांस्‍्तु वासुदेवो5पि रथोदारान्‌ प्रशंसति । सतत प्रियकामाश्ष्‌ कर्णस्यैते वशे स्थिता:

இந்த உயர்ந்த ரதவீரர்களை வாசுதேவன் (ஸ்ரீகிருஷ்ணன்) கூடப் புகழ்கிறான். இவர்கள் அனைவரும் கர்ணனின் கட்டுப்பாட்டில் இருந்து, எப்போதும் அவனுக்குப் பிரியமானதைச் செய்யவே விரும்புகின்றனர்.

Verse 25

तस्यैव वचनाद्‌ राजन निवृत्ता: श्वेतवाहनात्‌ । ते न क्लान्ता न च श्रान्ता दृढावरणकार्मुका:

அரசே! அவனுடைய கட்டளையாலேயே அவர்கள் ஷ்வேதவாஹனன் (அர்ஜுனன்) பக்கம் இருந்து திரும்பிவந்தனர். அவர்களின் கவசங்களும் வில்லுகளும் மிக உறுதியானவை; அவர்கள் சோர்வடையவும் இல்லை, கலங்கவும் இல்லை.

Verse 26

मदर्थेड्धिछिता नून॑ धार्तराष्ट्रस्य शासनात्‌ । एतान्‌ प्रमथ्य संग्रामे प्रियार्थ तव कौरव

கௌரவே! த்ருதராஷ்டிரன் மகனின் கட்டளையால், நிச்சயமாக இவர்கள் என் காரணத்தாலேயே அழிவுக்கு தள்ளப்பட்டுள்ளனர். இவர்களைப் போரில் நசுக்கி, உனக்குப் பிரியமான காரியத்தை அவன் நிறைவேற்ற விரும்புகிறான்.

Verse 27

यांस्त्वेतानपरान्‌ राजन्‌ नागान्‌ सप्त शतानिमान्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—மன்னா! நீ காணும் இந்த மற்ற ஏழுநூறு யானைகள்—நன்கு அலங்கரிக்கப்பட்டும் கவசம் போர்த்தப்பட்டும், கீராத வீரர்கள் ஏறியுமுள்ளவை—முன்பு திக்விஜயக் காலத்தில் தன் உயிரைக் காக்க விரும்பி கீராத அரசன் சவ்யசாசி அர்ஜுனனுக்குப் பரிசளித்த அதே யானைகளே. இன்று அவையே இப்போரில் உனக்கு உதவியாளர்களாகவும் சேவகர்களாகவும் நிற்கின்றன.

Verse 28

प्रेक्षसे वर्मसंछन्नानू किरातैः समधिष्ठितान्‌ । किरातराजो यानू्‌ प्रादाद्‌ द्विरदान्‌ सव्यसाचिन:

கவசம் போர்த்தப்பட்டு கீராதர்களால் நிர்வகிக்கப்படும் அந்த யானைகளை நீ காண்கிறாய்—அவற்றையே கீராத அரசன் சவ்யசாசி அர்ஜுனனுக்குக் கொடுத்தான்.

Verse 29

आनम्ेते पुरा राज॑स्तव कर्मकरा दृढम्‌

மன்னா! இவர்கள் முன்பு உறுதியாக உன் பணியாளர்களாக இருந்தவர்கள்.

Verse 30

एषामेते महामात्रा: किराता युद्धदुर्मदा:

இவர்கள் இவர்களின் பெரும் அதிகாரிகள்—போரின் அகந்தையால் மயங்கிய கீராத வீரர்கள்.

Verse 31

हस्तिशिक्षाविदश्नैव सर्वे चैवाग्नियोनय: । एते विनिर्जिता: संख्ये संग्रामे सव्यसाचिना

இவர்கள் அனைவரும் யானைகளைப் பயிற்றுவிப்பதிலும் நடத்துவதிலும் தேர்ந்தவர்கள்; அனைவரும் அগ্নியோனி—அக்னியைப் போன்ற தீவிரத் தெய்வீகத் தோற்றமுடையவர்கள். ஆயினும் போர்க்களத்தில் சவ்யசாசி அர்ஜுனன் இவர்களை வென்றான்.

Verse 32

मदर्थमद्य संयत्ता दुर्योधनवशानुगा: । एतान्‌ हत्वा शरै राजन्‌ किरातान्‌ युद्धदुर्मदान्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! என் காரணத்தாலேயே இன்று இவர்கள் துரியோதனன் கட்டுப்பாட்டில் ஆயுதம் எடுத்துள்ளனர். மன்னா! போர்மதத்தால் அகந்தை கொண்ட இந்தக் கிராதர்களை உன் அம்புகளால் வீழ்த்தி…

Verse 33

ये त्वेते सुमहानागा अञ्जनस्य कुलोद्धवा:

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! இப்போது உன் கண்முன் தோன்றும் அந்த மிகப் பெரும் யானைகள், மகாயானை அஞ்சனனின் குலத்தில் பிறந்தவை. இயல்பில் மிகக் கடுமையானவை; போருக்குச் சிறப்பாகப் பயிற்றப்பட்டவை; அவற்றின் கன்னப்பகுதிகளிலும் வாயிலும் மதநீர் ஓடிக்கொண்டே இருக்கிறது. அனைத்தும் தூய பொன்னால் செய்யப்பட்ட கவசங்களால் அலங்கரிக்கப்பட்டுள்ளன. மன்னா! முன்பும் போர்க்களத்தில் இலக்கைத் துல்லியமாக வென்று பெயர் பெற்றவை; சமரில் ஐராவதனைப் போல வீரத்தை வெளிப்படுத்துகின்றன. வடக்கு மலைகள் (இமயப் பகுதி) இருந்து வந்த கூர்மையான இயல்புடைய கொள்ளையரும் தஸ்யுக்களும் இவற்றின் மேல் ஏறியுள்ளனர்.

Verse 34

कर्कशाश्च विनीताश्च प्रभिन्नकरटामुखा: । जाम्बूनदमयै: सर्वे वर्मभि: सुविभूषिता:

சஞ்சயன் கூறினான்—இவை இயல்பில் கடுமையானவை; போரில் ஒழுக்கமாகப் பயிற்றப்பட்டவை; இவற்றின் கன்னப்பகுதிகளும் வாயும் மதநீரால் வழிகின்றன. அனைத்தும் தூய பொன்னால் ஆன கவசங்களால் சிறப்பாக அலங்கரிக்கப்பட்டுள்ளன.

Verse 35

लब्धलक्ष्या रणे राजन्नैरावणसमा युधि । उत्तरात्‌ पर्वतादेते ती4&णैर्दस्युभिरास्थिता:

சஞ்சயன் கூறினான்—மன்னா! போரில் இலக்கைத் தவறாத இவ்வானைகள், சமரில் ஐராவதனை ஒத்த வீரத்தைக் காட்டுகின்றன. இவை வடக்கு மலைகள் (இமயப் பகுதி) இருந்து வந்தவை; கடுஞ்சுபாவமுள்ள தஸ்யு கொள்ளையர்கள் இவற்றின் மேல் ஏறியுள்ளனர்.

Verse 36

कर्कशै: प्रवरै्योधै: कार्ष्णायसतनुच्छदै: । सन्ति गोयोनयश्नात्र सन्ति वानरयोनय:

சஞ்சயன் கூறினான்—இங்கே கடுமையும் சிறப்பும் கொண்ட வீரர்கள் கரும்பொன் (கரிய இரும்பு) கவசம் அணிந்துள்ளனர்; இங்கே மாட்டினப் பிறப்பினர் உள்ளனர்; இங்கே குரங்கினப் பிறப்பினரும் உள்ளனர்.

Verse 37

अनीकं समवेतानां धूम्रवर्णमुदीर्यते

சஞ்சயன் கூறினான்—கூடியிருந்த வீரர்களின் அடர்ந்த படைவரிசைகளிலிருந்து புகைநிற மேகம்போல் ஒன்று எழுந்தது; அது போரின் பெருகும் கொந்தளிப்புக்கும், போர் எழுப்பும் தர்ம-அதர்ம இருளுக்கும் தீய அறிகுறியாக இருந்தது.

Verse 38

एतद्‌ दुर्योधनो लब्ध्वा समग्र राजमण्डलम्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—இவ்வாறு முழு அரசமண்டலத்தையும் பெற்ற துரியோதனன், காலத்தின் தூண்டுதலால், தன்னை நிறைவேற்றம் பெற்றவன் என்றும் வெற்றியடைந்தவன் என்றும் எண்ணினான். அந்த அகந்தையில் பாண்டவர்களை இகழ்கிறான்; கூடியுள்ள கூட்டணி வலிமையே தன் சாதனையின் சான்று எனக் கருதுகிறான்—ஆனால் அவன் தேர்வுகளின் நெறிச்சுமை தவிர்க்க முடியாத விளைவுகளாகப் பழுத்துக் கொண்டிருக்கிறது.

Verse 39

कृपं च सौमदत्तिं च द्रोणं च रथिनां वरम्‌ | सिन्धुराजं तथा कर्णमवमन्यत पाण्डवान्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—அவன் பாண்டவர்களை இகழ்ந்தான்; க்ருபர், சௌமதத்தி (பூரிச்ரவஸ்), ரதவீரர்களில் முதன்மையான துரோணர், சிந்து அரசன், மேலும் கர்ணன்—இவர்களையும் துணையாகக் கொண்டு அவன் அகந்தை மேலும் கடினமாயிற்று.

Verse 40

ते तु सर्वेड्द्य सम्प्राप्ता मम नाराचगोचरम्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—“ஆனால் இன்று அவர்கள் அனைவரும் என் கூர்மையான நாராச அம்புகளின் எட்டுக்குள் வந்துள்ளனர்.”

Verse 41

तेन सम्भाविता नित्यं परवीर्योपजीविना

சஞ்சயன் கூறினான்—அவனால் அவர்கள் எப்போதும் மதிக்கப்பட்டும் பேணப்பட்டும் இருந்தனர்—பிறரின் வீரத்தையே சார்ந்து வாழ்வை நடத்துபவனால்.

Verse 42

ये त्वेते रथिनो राजन्‌ दृश्यन्ते काड्चनध्वजा:

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! அங்கே காணப்படும் அந்த ரத வீரர்கள், பொன்னாலான கொடிகளைத் தாங்கியவர்கள்…

Verse 43

शूराश्व कृतविद्याश्व धनुर्वेदे च निछ्ठिता:

அவர்கள் வீரர்கள்; போர்க் கலைகளில் பயிற்சி பெற்றவர்கள்; தனுர்வேதத்தில் உறுதியாக நிலைத்தவர்கள்.

Verse 44

अक्षौहिण्यश्व संरब्धा धार्तराष्ट्स्य भारत

சஞ்சயன் கூறினான்—ஓ பாரதா! ஓ பரதகுல மகிழ்வே! திருதராஷ்டிரரின் படையின் பல அக்ஷௌஹிணிகள், குதிரைகளால் நிறைந்து முழுமையாக அணிவகுத்து, துரியோதனனின் கோபத்தால் கொதித்து, கௌரவர் வீரர்களின் காவலில், என்னை நோக்கியே தயார் நிலையில் நிற்கின்றன. அரசே! அவர்கள் அனைவரும் எச்சரிக்கையுடன் ஆயத்தமாய், என்னை ஒருவனையே தாக்கத் துணிந்துள்ளனர்.

Verse 45

यत्ता मदर्थे तिष्ठन्ति कुरुवीराभिरक्षिता: । अप्रमत्ता महाराज मामेव प्रत्युपस्थिता:

அவர்கள் என்னை நோக்கியே எழுச்சியுடன் நிற்கின்றனர்; கௌரவர் வீரர்களால் காக்கப்படுகின்றனர். அரசே! அவர்கள் அனைவரும் எச்சரிக்கையுடன் என்னை ஒருவனையே எதிர்த்து வரத் தயாராக உள்ளனர்.

Verse 46

तानहं प्रमथिष्यामि तृणानीव हुताशन: । तस्मात्‌ सर्वानुपासंगान्‌ सर्वोपकरणानि च

எரியும் தீ முன் உலர்ந்த புல்லைப் போல அவர்களை நான் நசுக்கிவிடுவேன். ஆகவே, எல்லா பற்றுகளையும், எல்லா கருவிகளையும் (செயலுக்கான சாதனங்களையும்) ஒன்று சேர்த்து ஆயத்தப்படுத்துங்கள்.

Verse 47

अस्मिंस्तु किल सम्मर्दे ग्राह्में विविधमायुधम्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—அந்தக் கடும் போர்மோதலில், ஊர்போல் அடர்ந்த மனிதக் கூட்டம் நெருக்கியது; அங்கே பலவகை ஆயுதங்கள் கைமாறிக் கைமாறி பறிக்கப்பட்டும் வீசப்பட்டும் இருந்தன.

Verse 48

काम्बोजै्हि समेष्यामि तीक्ष्णराशीविषोपमै:

சஞ்சயன் கூறினான்—“நான் காம்போஜர்களுடன் சேர்ந்து முன்னேறுவேன்; அவர்கள் கூர்மையான விஷக் குவியல்போல் கொல்லாற்றல் உடையவர்கள்.”

Verse 49

नानाशस्त्रसमावायैर्विविधायुधयोधिभि: । “आज मैं विषधर सर्पके समान क्रूर स्वभाववाले उन काम्बोज-सैनिकोंके साथ युद्ध करूँगा, जो नाना प्रकारके शस्त्रसमुदायोंसे सम्पन्न और भाँति- भाँतिके आयुधोंद्वारा युद्ध करनेमें कुशल हैं ।।

சஞ்சயன் கூறினான்—“பலவகை ஆயுதக் குவியல்களால் ஆயத்தமாய், விதவிதமான போர்முறைகளில் தேர்ந்தவராய், விஷம்போல் கொல்லும் அடிகளை விடும் அந்தக் கிராதர்களுடனும் நான் போரிடுவேன்.”

Verse 50

शकैश्नापि समेष्यामि शक्रतुल्यपराक्रमै:

சஞ்சயன் கூறினான்—“இந்திரனுக்கு ஒப்பான வீரத்தைக் கொண்ட சகர்களுடனும் நான் போரிடுவேன்.”

Verse 51

तथान्यैरविविधैर्योचै: कालकल्पैर्दुरासदै:

சஞ்சயன் கூறினான்—“அவ்வாறே, வேறு பல வழிகளாலும்—வேகமிகு குதிரைகளின் துணையுடன், காலத்தால் சோதிக்கப்பட்டு அணுக இயலாத போர்வியூகங்களால்—வீரர்கள் போரைக் கடுமையாகத் தள்ளிச் சென்றனர்; எதிரிக்கு அதைத் தாங்குதல் அரிதாயிற்று.”

Verse 52

समेष्यामि रणे राजन्‌ बहुभिरययुद्धदुर्मदै: । 'राजन्‌! इनके सिवा और भी जो नाना प्रकारके बहुसंख्यक युद्धदुर्मद

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே, போர்க்களத்தில் போரின் அகந்தையால் மயங்கிய பல வீரர்களை நான் எதிர்த்து நிற்பேன்।

Verse 53

संजय उवाच तस्य सर्वानुपासंगान्‌ सर्वोपकरणानि च

சஞ்சயன் கூறினான்—அவனுடைய துணைச் சாமான்கள் அனைத்தும், எல்லா உபகரணங்களும் கூட।

Verse 54

ततस्तानू सर्वतो युक्तान्‌ सदश्वां श्वतुरो जना:

சஞ்சயன் கூறினான்—பின்னர் அவர்கள் எல்லாப் பக்கங்களிலும் ஆயத்தமாய், சிறந்த குதிரைகளுடன் இணைந்து தயாரானார்கள்।

Verse 55

रसवत्‌ पाययामासु: पान॑ मदसमीरणम्‌ | तदनन्तर सब प्रकारसे सुशिक्षित उन चारों उत्तम घोड़ोंको सेवकोंने मदमत्त बना देनेवाला रसीला पेय पदार्थ पिलाया || ५४ $ ।।

சஞ்சயன் கூறினான்—அதன்பின் பணியாளர்கள் அந்த நான்கு சிறந்த, நன்கு பயிற்சியுற்ற குதிரைகளுக்கு மயக்கத்தைத் தூண்டும் இனிய சாறுமிக்க பானத்தை அருந்தச் செய்தனர். அருந்தி திருப்தியடைந்த அவை குளிப்பாட்டப்பட்டு, தீவனம் அளிக்கப்பட்டு, முழுமையாக அலங்கரிக்கப்பட்டன।

Verse 56

विनीतशल्यांस्तुरगां श्षतुरो हेममालिन: । तान्‌ युक्तान्‌ रुक्मवर्णाभान्‌ विनीतान्‌ शीघ्रगामिन:

சஞ்சயன் கூறினான்—பின்னர் கட்டுப்பாடாகச் சரியாக அமைக்கப்பட்ட அணிகலன்களுடன், பொன் மாலைகளால் அலங்கரிக்கப்பட்டு, பொன்னிற ஒளியால் மிளிரும், ஒழுக்கமுற்று வேகமாகச் செல்லும் அந்த நான்கு குதிரைகளும் நுகத்தில் பூட்டப்பட்டன।

Verse 57

संहृष्टमनसो व्यग्रान्‌ विधिवत्कल्पितान्‌ रथे । महाध्वजेन सिंहेन हेमकेसरमालिना

சஞ்சயன் கூறினான்—மனம் மகிழ்ந்தும், ஆயினும் விழிப்புடனும் துடிப்புடனும் அவர்கள் விதிப்படி ரதத்தில் அமர்த்தப்பட்டனர். அந்த ரதம் சிங்கச் சின்னமுடைய மாபெரும் கொடியுடன், பொன்னிறக் கேசரம்போல் தொங்கும் அலங்கார மாலையால் ஒளிர்ந்தது.

Verse 58

संवृते केतकैहेंमैर्मणिविद्रुमचित्रितै: । पाण्डुरा भ्रप्रकाशाभि: पताकाभिरलंकृते

சஞ்சயன் கூறினான்—அது பொன்னாலான கேதக அலங்காரங்களால் மூடப்பட்டு, மணிகளும் பவளமும் பதிக்கப்பட்டு, வெளிர் மேக ஒளிபோல் மின்னும் கொடிகளால் அலங்கரிக்கப்பட்டிருந்தது.

Verse 59

हेमदण्डोच्छ्ितच्छत्रे बहुशस्त्रपरिच्छदे । योजयामास विधिवद्धेमभाण्डविभूषितान्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—பொன் தண்டில் உயர்த்தப்பட்ட குடையுடனும், பலவகை ஆயுதங்களும் உபகரணங்களும் நிறைந்தும் இருந்த அந்த ரதத்தில், அவன் விதிப்படி அவற்றை இணைத்து, பொன்னாலான அணிகலன்களால் அலங்கரித்தான்.

Verse 60

जब वे पी चुके तो उन्हें टहलाया और नहलाया गया। उसके बाद दाना और चारा खिलाया गया। फिर उन्हें सब प्रकारसे सुसज्जित किया गया। उनके अंगोंमें गड़े हुए बाण पहले ही निकाल दिये गये थे। वे चारों घोड़े सोनेकी मालाओंसे विभूषित थे। उन योग्य अश्वोंकी कान्ति सुवर्णके समान थी। वे सुशिक्षित और शीघ्रगामी थे। उनके मनमें हर्ष और उत्साह था। तनिक भी व्यग्रता नहीं थी। उन्हें विधिपूर्वक सजाया गया था। स्वर्णमय अलंकारोंसे अलंकृत उन अभश्वोंको सारथिने विधिपूर्वक रथमें जोता। वह रथ सुवर्णमय केशरोंसे सुशोभित सिंहके चिह्लवाले विशाल ध्वजसे सम्पन्न था। मणियों और मूँगोंसे चित्रित सोनेकी शलाकाओंसे शोभायमान एवं श्वेत पताकाओंसे अलंकृत था। उस रथके ऊपर स्वर्णमय दण्डसे विभूषित छत्र तना हुआ था तथा रथके भीतर नाना प्रकारके शस्त्र तथा अन्य आवश्यक सामान रखे गये थे ।। ५५-- ५९ || दारुकस्यानुजो भ्राता सूतस्तस्य प्रिय: सखा । न्यवेदयद्‌ रथं युक्त वासवस्येव मातलि:

சஞ்சயன் கூறினான்—குதிரைகள் நீர் அருந்திய பின் அவற்றை நடக்கச் செய்து குளிப்பாட்டினர்; பின்னர் தானியமும் தீவனமும் அளித்து, எல்லாவிதமாகவும் சீரமைத்தனர். அவற்றின் உடலில் பதிந்திருந்த அம்புகள் முன்பே அகற்றப்பட்டிருந்தன. நான்கு குதிரைகளும் பொன் மாலைகளால் அலங்கரிக்கப்பட்டிருந்தன; நன்கு பயிற்சியுற்ற, வேகமிக்க அவற்றின் ஒளி பொன்னைப் போன்றது. அவற்றின் உள்ளத்தில் மகிழ்ச்சியும் உற்சாகமும் இருந்தது; சிறிதும் பதற்றம் இல்லை. விதிப்படி அலங்கரிக்கப்பட்டு பொன் அணிகலன்களால் மிளிர்ந்த அந்தக் குதிரைகளை சாரதி விதிப்படி ரதத்தில் இணைத்தான். அந்த ரதம் பொன்னிறக் கேசரம்போல் அலங்கரிக்கப்பட்ட சிங்கச் சின்னமுடைய மாபெரும் கொடியுடன், மணியும் பவளமும் பதித்த பொன் கம்பிகளால் ஒளிர்ந்து, வெண்கொடிகளால் அலங்கரிக்கப்பட்டு, பொன் தண்டில் உயர்த்தப்பட்ட குடையால் மூடப்பட்டு, உள்ளே பலவகை ஆயுதங்களும் தேவையான உபகரணங்களும் நிரம்பியிருந்தது. அப்போது தாருகனின் இளைய சகோதரன்—அவனுடைய சூதனும், அன்புத் தோழனும், சாத்தியகியின் சாரதியுமானவன்—ரதம் இணைக்கப்பட்டு தயார் என அறிவித்தான்; வாசவனின் (இந்திரன்) சாரதியும் நண்பனுமான மாதலி போல.

Verse 61

ततः स्नात: शुचिर्भूत्वा कृतकौतुकमज़ल: । स्‍्नातकानां सहस्रस्य स्वर्णनिष्कानथो ददौ

சஞ்சயன் கூறினான்—பின்னர் குளித்து தூய்மையடைந்து, புறப்பாட்டுக்குரிய மங்கலச் சடங்குகளை நிறைவேற்றி, ஆயிரம் ஸ்நாதகர்களுக்கு பொன் நிஷ்கங்களைத் தானமாக அளித்தான்.

Verse 62

आशीवदि: परिष्वक्तः सात्यकि: श्रीमतां वर: । ततः स मधुपर्कार्ह: पीत्वा कैलातकं मधु

பிராமணர்களின் ஆசீர்வாதத்தால் அணைத்துக் கொள்ளப்பட்ட, புகழ்மிக்கவர்களில் முதன்மையும் மதுபர்க்கத்திற்குத் தகுதியும் உடைய சாத்தியகி பின்னர் ‘கைலாதக’ எனப்படும் மதுவை அருந்தினான்.

Verse 63

लोहिताक्षो बभौ तत्र मदविद्वललोचन: । आलकभ्य वीरकांस्यं च हर्षण महतान्वित:

அங்கே அவன் கண்கள் சிவந்தன; மதுவின் மயக்கத்தால் பார்வை நிலையற்றது. பேரானந்தம் நிறைந்து வீரகாஞ்சியப் பாத்திரத்தைத் தொட்டு/எடுத்தான்.

Verse 64

द्विगुणीकृततेजा हि प्रज्वलन्निव पावक: । उत्सड्गे धनुरादाय सशरं रथिनां वर:

ரத வீரர்களில் முதன்மையான சாத்தியகியின் ஒளி, எரியும் தீ போல இரட்டிப்பானது. அம்புகளுடன் கூடிய வில்லை மடியில் எடுத்துக் கொண்டான்.

Verse 65

कृतस्वस्त्ययनो विप्रै: कवची समलंकृतः । लाजैर्गन्धैस्तथा माल्यै: कन्याभिक्षाभिनन्दित:

விப்ரர்கள் ஸ்வஸ்திவாசனம் முதலிய மங்கலச் சடங்குகளை நிறைவேற்றிய பின், கவசம் அணிந்து அலங்கரிக்கப்பட்ட சாத்தியகியை லாஜா (வறுத்த தானியம்), நறுமணப் பொருட்கள், மாலைகள் கொண்டு வழிபட்டனர்; கன்னியர் காணிக்கை/உபஹாரம் அளித்து வரவேற்றனர்.

Verse 66

युधिष्ठटिरस्थ चरणावभिवाद्य कृताञ्जलि: । तेन मूर्थन्युपाप्रात आरुरोह महारथम्‌

பின்னர் சாத்தியகி கைகூப்பி யுதிஷ்டிரரின் பாதங்களில் வணங்கினான். யுதிஷ்டிரர் அன்புடன் அவன் தலையை மணந்து ஆசீர்வதித்தார்; அதன் பின் அவன் மகாரதத்தில் ஏறினான்.

Verse 67

ततस्ते वाजिनो हृष्टा: सुपुष्टा: वातरंहस: । अजय्या जैत्रमूहुस्तं विकुर्वाणा: सम सैन्धवा:,तदनन्तर वे हृष्ट-पुष्ट वायुके समान वेगशाली एवं अजेय सिंधुदेशीय घोड़े मदमत्त हो उस विजयशील रथको लेकर चल दिये

அதன்பின் மகிழ்ச்சியால் திளைத்தும் நன்கு போஷிக்கப்பட்டும் காற்றைப் போல வேகமுடையவும் அஜேயமுமான சிந்து நாட்டுக் குதிரைகள் பெருமிதத்துடன் அந்த வெற்றிச் சாரதியைத் தூக்கிச் சென்று முன்னே பாய்ந்தன।

Verse 68

तथैव भीमसेनो<पि धर्मराजेन पूजित: । प्रायात्‌ सात्यकिना सार्थमभिवाद्य युधिष्टिरम्‌,इसी प्रकार धर्मराजसे सम्मानित भीमसेन भी युधिष्ठिरको प्रणाम करके सात्यकिके साथ चले

அவ்வாறே தர்மராஜனால் போற்றப்பட்ட பீமசேனனும் யுதிஷ்டிரனை வணங்கி சாத்தியகியுடன் புறப்பட்டான்।

Verse 69

तौ दृष्टवा प्रविविक्षन्ती तव सेनामरिंदमौ । संयत्तास्तावका: सर्वे तस्थुद्रोणपुरोगमा:

அந்த இரு பகைஅடக்கி வீரர்கள் உன் படைக்குள் புக நெடுங்கவலுடன் முனைந்திருப்பதைப் பார்த்ததும், துரோணரை முன்னிறுத்தி உன் படையினர் அனைவரும் ஆயத்தமாக நின்றனர்।

Verse 70

संनद्धमनुगच्छन्तं दृष्टवा भीमं स सात्यकि: । अभिनन्द्राब्रवीद्‌ वीरस्तदा हर्षकरं वच:

அப்போது கவசம் முதலியவற்றால் ஆயத்தமாய் பின்னால் வந்த பீமனைப் பார்த்த வீர சாத்தியகி அவனைப் பாராட்டி உற்சாகம் ஊட்டும் சொற்களைச் சொன்னான்।

Verse 71

त्वं भीम रक्ष राजानमेतत्‌ कार्यतमं हि ते । अहं भित्त्वा प्रवेक्ष्यामि कालपक्वमिदं बलम्‌

‘பீமா, அரசன் யுதிஷ்டிரனைப் பாதுகாப்பாயாக; இதுவே உனக்குச் சிறந்த கடமை. நான் காலத்தால் அழிவுக்குப் பழுத்த இந்தப் படையைப் பிளந்து உள்ளே நுழைவேன்.’

Verse 72

आयत्यां च तदात्वे च श्रेयो राज्ञोडभिरक्षणम्‌ | जानीषे मम वीर्य त्वं तव चाहमरिंदम

எதிர்காலத்திற்கும் இக்கணத்திற்கும் அரசனை நீயே காப்பது சிறந்தது. நீ என் வீரத்தை அறிந்தாய்; நானும் உன் வீரத்தை அறிந்தேன், ஓ பகைவரை அடக்கும் வீரனே.

Verse 73

तथोक्त: सात्यकिं प्राह व्रज त्वं कार्यसिद्धये

இவ்வாறு கூறப்பட்டபின் அவர் சாத்தியகியிடம்—“காரியம் நிறைவேற நீ செல்” என்று சொன்னார்.

Verse 74

अहं राज्ञ: करिष्यामि रक्षां पुरुषसत्तम | सात्यकिके ऐसा कहनेपर भीमसेनने उनसे कहा--'अच्छा भैया! तुम कार्यसिद्धिके लिये आगे बढ़ो। पुरुषप्रवर! मैं राजाकी रक्षा करूँगा” || ७३ $ ।।

“ஓ மனிதர்களில் சிறந்தவனே! அரசனை நான் காப்பேன்.” என்று கூறியபோதும் பீமசேனன் அவரிடம்—“நன்று, அண்ணா! காரியம் நிறைவேற நீ முன்னே செல். ஓ மனிதர்களில் முதன்மையானவனே! அரசனை நான் காக்கிறேன்” என்றான். இவ்வாறு உரைக்கப்பட்டபின் அந்த மாதவன் (கிருஷ்ணன்) பீமசேனனுக்கு மறுமொழி கூறினான்.

Verse 75

यन्मे गुणानुरक्तश्न त्वमद्य वशमास्थित:

“பீமசேனனே! என் நற்குணங்களில் பற்று கொண்டு இன்று நீ என் ஆளுகைக்குள் வந்துள்ளாய்; இப்போது தோன்றும் நல்வினைச் சின்னங்களும் அதையே கூறுகின்றன. ஆகவே, மகாத்மா அர்ஜுனன் பாவி ஜயத்ரதனை வீழ்த்திய பின், நான் நிச்சயமாகத் திரும்பி வந்து தர்மாத்மா அரசன் யுதிஷ்டிரனை அணைத்துக் கொள்வேன்.”

Verse 76

निमित्तानि च धन्यानि यथा भीम वदन्ति माम्‌ । निहते सैन्धवे पापे पाण्डवेन महात्मना

“பீமன் எனக்குச் சொல்வதுபோலவே, நிமித்தங்களும் புனிதமும் நல்வினையும் ஆக உள்ளன—ஏனெனில் மகாத்மா பாண்டவன் அந்தப் பாவி சைந்தவனை வீழ்த்திவிட்டான்.”

Verse 77

एतावदुक्त्वा भीम॑ तु विसृज्य च महायशा:

சஞ்சயன் கூறினான்—இவ்வளவே சொல்லி, மாபெரும் புகழுடையவன் பீமனை விடுவித்து அவனைப் போக விட்டான்; போரின் கொடுமை நடுவிலும் கட்டுப்பாட்டுடன் அந்த உரையாடலை முடித்தான்।

Verse 78

त॑ं दृष्टवा प्रविविक्षन्तं सैन्यं तव जनाधिप,भूय एवाभवन्मूढं सुभृशं चाप्यकम्पत । नरेश्वर! सात्यकिको अपने भीतर प्रवेश करनेके लिये उत्सुक देख आपकी सेनापर पुनः: मोह छा गया और वह बारंबार काँपने लगी

சஞ்சயன் கூறினான்—மனிதர்களின் தலைவனே! சாத்தியகி உங்கள் படைவட்டத்துள் புகுவதற்கு ஆவலுடன் இருப்பதைப் பார்த்த உங்கள் சேனை மீண்டும் மயக்கத்தில் ஆழ்ந்து, மிகுந்த நடுக்கத்துடன் குலுங்கத் தொடங்கியது।

Verse 79

।। ततः प्रयात: सहसा तव सैन्यं स सात्यकि:

சஞ்சயன் கூறினான்—அதன்பின் சாத்தியகி தாமதமின்றி திடீரென உங்கள் சேனையை நோக்கி முன்னேறினான்।

Verse 111

इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत जयद्रथवधपर्वमें युधिष्ठिर और सात्यकिका संवादविषयक एक सौ ग्यारहवाँ अध्याय पूरा हुआ

இவ்வாறு ஸ்ரீமகாபாரதத்தின் துரோணப் பர்வத்தில், ஜயத்ரத வதப் பர்வத்தின் கீழ், யுதிஷ்டிரன் மற்றும் சாத்தியகி உரையாடலைக் கூறும் நூற்று பதினொன்றாம் அத்தியாயம் நிறைவு பெற்றது।

Verse 112

इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि जयद्रथवधपर्वणि सात्यकिक््रवेशे दादशाधिकशततमो<ध्याय:

இதி ஸ்ரீமகாபாரதத்தின் துரோணப் பர்வத்தில், ஜயத்ரத வதப் பர்வத்தின் கீழ், சாத்தியகி-பிரவேசத்தைப் பற்றிய நூற்று பன்னிரண்டாம் அத்தியாயம்।

Verse 153

इष्वस्त्रवरसम्बाधं क्षोभयिष्ये बलार्णवम्‌ | 'प्रभो! मुझे जहाँ जाना है

சஞ்சயன் கூறினான்—சிறந்த அம்புகளும் ஆயுதங்களும் நெருக்கமாக நிறைந்த பகைவர் சேனை எனும் வலிமைக் கடலை நான் மத்தித்து பெரும் கலக்கமுறச் செய்வேன்।

Verse 183

अन्यत्र हि वधादेषां नास्ति राजन्‌ पराजय: । 'राजन्‌! ये हाथी मेघोंकी घटाके समान दिखायी देते हैं और पानी बरसानेवाले बादलोंके समान मदकी वर्षा करते हैं। हाथीसवारोंके हाँकनेपर ये कभी युद्धसे पीछे नहीं हटते हैं। महाराज! वधके अतिरिक्त और किसी उपायसे इनकी पराजय नहीं हो सकती

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! இவர்களை வெல்லக் கொலை தவிர வேறு வழியில்லை; போரின் நெருக்கடியில் அச்சத்தால் அவர்கள் தளரார், வெறும் பின்னடக்கத்தாலும் அடங்கார்—அவர்களின் அழிவே அவர்களின் தோல்வி.

Verse 266

प्रयास्यामि तत: पश्चात्‌ पदवीं सव्यसाचिन: । 'दुर्योधनके आदेशसे ये निश्चय ही मुझसे युद्ध करनेके लिये खड़े हैं। कुरुनन्दन! मैं आपका प्रिय करनेके लिये इन सबको संग्राममें मथकर सव्यसाची अर्जुनके मार्गपर जाऊँगा

சஞ்சயன் கூறினான்—அதன் பின் நான் சவ்யசாசி அர்ஜுனனின் பாதையிலேயே செல்வேன். துரியோதனன் ஆணையால் உறுதியுடன் என்னை எதிர்த்து நிற்பவர்களை, குருநந்தனே, உன் விருப்பம் நிறைவேறப் போரில் மத்தித்து, பின்னர் அர்ஜுனன் தடத்தைத் தொடர்வேன்।

Verse 283

स्वलंकृतांस्तदा प्रेष्पानिच्छन्‌ जीवितमात्मन: । “महाराज! जिन दूसरे इन सात सौ हाथियोंको आप देख रहे हैं

சஞ்சயன் கூறினான்—மன்னரே! நீங்கள் காணும் மற்ற ஏழுநூறு யானைகள்—கவசம் போர்த்தப்பட்டு, அலங்கரிக்கப்பட்டு, கீராத வீரர்கள் ஏறியவை—திக்விஜயக் காலத்தில் தன் உயிர் காக்க விரும்பி கீராத அரசன் சவ்யசாசி அர்ஜுனனுக்குப் பரிசளித்த அதே யானைகளே. அந்நாள்களில், அரசே, அவை உமது சேவையிலிருந்தன।

Verse 296

त्वामेवाद्य युयुत्सन्ते पश्य कालस्य पर्ययम्‌ । “महाराज! यह कालचक्रका परिवर्तन तो देखिये--जो पूर्वकालमें दृढ़तापूर्वक आपकी सेवा करनेवाले थे, वे आज आपफसे ही युद्ध करना चाहते हैं

சஞ்சயன் கூறினான்—மன்னரே! இன்று அவர்கள் உம்மையே போரிட விரும்புகின்றனர்; காலத்தின் திருப்பத்தைப் பாருங்கள்—ஒருகாலத்தில் உறுதியான பற்றுடன் உமக்கு சேவை செய்தவர்களே இன்று போர்க்களத்தில் உமக்கு எதிரே நிற்கின்றனர்।

Verse 366

अनेकयोनयश्चान्ये तथा मानुषयोनय: । 'वे कर्कश स्वभाववाले तथा श्रेष्ठ योद्धा हैं। उन्होंने काले लोहेके बने हुए कवच धारण कर रखे हैं। उनमेंसे बहुत-से दस्यु गायोंके पेटसे उत्पन्न हुए हैं। कितने ही बंदरियोंकी संतानें हैं। कुछ ऐसे भी हैं

மேலும் சிலர் பலவிதமான விசித்திரமும் கலந்தும் உள்ள யோனிகளில் பிறந்தவர்கள்; சிலர் மனித யோனியில் பிறந்தவர்கள். அவர்கள் இயல்பில் கடுமையுடையவர்களாயினும், போரில் சிறந்த வீரர்கள்; கரிய இரும்பால் செய்யப்பட்ட கவசங்களை அணிந்துள்ளனர். அவர்களில் பலர் தஸ்யுக்கள் பசுவின் கருப்பையிலிருந்து பிறந்தவர்களெனச் சொல்லப்படுகின்றனர்; சிலர் குரங்குப் பெண்ணின் சந்ததி; சிலரிடம் பல யோனிகளின் கலவை உள்ளது; மேலும் பலர் மனிதச் சந்ததியும்கூட உள்ளனர்.

Verse 373

म्लेच्छानां पापकर्तुणां हिमदुर्गनिवासिनाम्‌ । “यहाँ एकत्र हुए हिमदुर्गनिवासी पापाचारी म्लेच्छोंकी यह सेना धूएँके समान काली प्रतीत होती है

பனிமூடிய மலைக் கோட்டைகளில் வாழும் பாவச் செயலாளர்களான ம்லேச்சர்களின் இந்தப் படை இங்கே ஒன்று கூடியுள்ளது; அது புகைக் குவியலைப் போலக் கருமையாகத் தோன்றுகிறது.

Verse 396

कृतार्थमथ चात्मानं मन्‍्यते कालचोदित: । “कालसे प्रेरित हुआ दुर्योधन इन समस्त राजाओंके समुदायको तथा रथियोंमें श्रेष्ठ द्रोणाचार्य

காலத்தின் தூண்டுதலால் துரியோதனன் தன்னைத் தானே கৃতார்த்தன் என எண்ணுகிறான். இத்தனை அரசர்களின் கூட்டத்தையும், ரதிகளுள் சிறந்த துரோணாசாரியர், கிருபாசாரியர், பூரிச்ரவா, ஜயத்ரதன், கர்ணன் ஆகியோரையும் பெற்ற பெருமிதத்தில், அவன் பாண்டவர்களை அவமதித்து, தன் காரியம் நிறைவேறிவிட்டதென கருதுகிறான்.

Verse 403

न विमोक्ष्यन्ति कौन्तेय यद्यपि स्युर्मनोजवा: । “कुन्तीनन्दन! वे सब लोग आज मेरे नाराचोंके लक्ष्य बने हुए हैं। वे मनके समान वेगशाली हों तो भी मेरे हाथोंसे छूट नहीं सकेंगे

கௌந்தேயா! இன்று அவர்கள் அனைவரும் என் நாராச அம்புகளின் இலக்காகிவிட்டனர்; மனத்தைப் போல வேகமுடையவர்களாயினும், என் கையிலிருந்து தப்ப முடியாது.

Verse 413

विनाशमुपयास्यन्ति मच्छरौघनिपीडिता: । 'दूसरोंके बलपर जीनेवाले दुर्योधनने इन सब लोगोंका सदा आदसरपूर्वक भरण-पोषण किया है; परंतु ये मेरे बाणसमूहोंसे पीड़ित होकर आज विनष्ट हो जायँगे

என் அம்புக் கூட்டத்தின் அழுத்தத்தால் நசுங்கி அவர்கள் அழிவை அடைவார்கள். பிறரின் பலத்தால் வாழும் துரியோதனன் அவர்களை எப்போதும் வெளிப்படையான மரியாதையுடன் பேணி வந்தான்; ஆயினும் இன்று என் அம்புமழையால் துன்புறுத்தப்பட்டு அவர்கள் அனைவரும் அழிந்துபோவார்கள்.

Verse 423

एते दुर्वारणा नाम काम्बोजा यदि ते श्रुता: । “राजन! ये जो सोनेकी ध्वजावाले रथी दिखायी देते हैं, ये दुर्वारण नामवाले काम्बोज सैनिक हैं। आपने इनका नाम सुना होगा

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! இவர்கள் ‘துர்வாரண’ எனப் பெயர்பெற்ற காம்போஜ ரதிகள்; அடக்கவும் வெல்லவும் அரிதானவர்கள்—இவர்கள் பெயரை நீர் நிச்சயம் கேட்டிருப்பீர்.

Verse 433

संहताश्न भशं होते अन्योन्यस्य हितैषिण: । 'ये शूर, विद्वान्‌ तथा धरनुर्वेदमें परिनिष्ठित हैं। इनमें परस्पर बड़ा संगठन है। ये एक-दूसरेका हित चाहनेवाले हैं

சஞ்சயன் கூறினான்—அவர்கள் ஒருவருக்கொருவர் நலன் நாடி, நெருக்கமாக ஒன்றுபட்டு, மிகுந்த உற்சாகத்தில் இருந்தனர். அவர்கள் வீரரும், அறிஞரும், வில்வித்தையில் உறுதியாகப் பயிற்சி பெற்றவர்களும் ஆவர்.

Verse 463

रथे कुर्वन्तु मे राजन्‌ यथावद्‌ रथकल्पका: । 'परंतु जैसे आग तिनकोंको जला डालती है

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! ரதத்தை அமைப்போரும் பணியாளரும் என் ரதத்தை விதிப்படி, ஒழுங்குப்படி முறையாகச் சீரமைக்கட்டும்.

Verse 476

यथोपदिष्टमाचार्य: कार्य: पजचगुणो रथ: । “इस संग्राममें नाना प्रकारके आयुधोंका उसी प्रकार संग्रह कर लेना चाहिये

சஞ்சயன் கூறினான்—ஆசாரியர்கள் உபதேசித்தபடியே ரதம் தயாரிக்கப்பட வேண்டும். இப்போரில் பலவகை ஆயுதங்கள் அதே முறையில் சேகரிக்கப்பட்டு ஒழுங்குப்படி அடுக்கப்பட வேண்டும்; ரதத்தில் வைத்திருக்கும் போர்ச் சாதனங்கள் முன்கூட்டியே ஐமடங்காகச் செய்யப்பட வேண்டும்.

Verse 493

लालितै: सतत राज्ञा दुर्योधनहितैषिभि: । “दुर्योधनका हित चाहनेवाले और विषके समान घातक उन प्रहारकुशल किरात-योद्धाओंके साथ भी संग्राम करूँगा, जिनका राजा दुर्योधनने सदा ही लालन-पालन किया है

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசன் எப்போதும் போற்றி வளர்த்த, துரியோதனனின் நலன் நாடும், தாக்குதலில் தேர்ந்த, விஷம்போல் கொல்லாற்றல் கொண்ட கிராத வீரர்களுடனும் நான் போரிடுவேன்.

Verse 506

अग्निकल्पैर्दरा धर्ष: प्रदीप्तिरिव पावकै: । 'प्रजलित अग्निके समान तेजस्वी, दुर्धर्ष एवं इन्द्रके समान पराक्रमी शकोंके साथ भी आज मैं भिड़ जाऊँगा

சஞ்சயன் கூறினான்—அவன் கொழுந்தெழும் அக்கினியைப் போல ஒளிவீசுபவன்; ஜ்வாலையைப் போன்ற பிரகாசத்துடன், அணுக இயலாதவன். இந்திரனுக்கு ஒப்பான வீரத்துடன் கொடுமையான சகர்களிடமும் இன்று நான் போரில் மோதுவேன்.

Verse 523

उपावत्ताश्न पीताश्न पुनर्युज्यन्तु मे रथे । “इसलिये उत्तम लक्षणोंसे सम्पन्न श्रेष्ठ घोड़े, जो विश्राम कर चुके हों, जिन्हें ट॒हलाया गया हो और पानी भी पिला दिया गया हो, पुनः मेरे रथमें जोते जायूँ

சஞ்சயன் கூறினான்—ஆகவே என் தேரில் மீண்டும் அந்தச் சிறந்த இலக்கணங்களுடைய உயர்ந்த குதிரைகளைப் பூட்டுங்கள்; அவை ஓய்வெடுத்தவை, நடக்கவிடப்பட்டவை, நீர் அருந்தியவை.

Verse 536

रथे चास्थापयद्‌ राजा शस्त्राणि विविधानि च | संजय कहते हैं--महाराज! तदनन्तर राजा युधिष्ठटिरने सात्यकिके रथपर भरे हुए तरकसों, समस्त उपकरणों तथा भाँति-भाँतिके शस्त्रोंको रखवा दिया

சஞ்சயன் கூறினான்—அதன்பின் அரசன் தேரின் மீது அம்புத்தூணிகளுடன் எல்லா உபகரணங்களையும் பலவகை ஆயுதங்களையும் வைத்திடச் செய்தான்.

Verse 726

तस्माद्‌ भीम निवर्तस्व मम चेदिच्छसि प्रियम्‌ । “शत्रुदमन वीर! इस समय और भविष्यमें भी राजाकी रक्षा करना ही श्रेयस्कर है। तुम मेरा बल जानते हो और मैं तुम्हारा। अतः भीमसेन! यदि तुम मेरा प्रिय करना चाहते हो तो लौट जाओ

சஞ்சயன் கூறினான்—ஆகவே, ஓ பீமா, எனக்கு இனியதைச் செய்ய விரும்பினால் திரும்பிவா. பகைவரை அடக்கும் வீரனே! இந்நேரத்திலும் இனி வரும் காலத்திலும் அரசனைப் பாதுகாப்பதே சிறந்தது. நீ என் வலிமையை அறிவாய்; நானும் உன் வலிமையை அறிவேன்.

Verse 746

गच्छ गच्छ ध्रुवं पार्थ ध्रुवी हि विजयो मम । भीमसेनके ऐसा कहनेपर सात्यकिने उनसे कहा--“कुन्तीकुमार! तुम जाओ। निश्चय ही लौट जाओ। मेरी विजय अवश्य होगी

சஞ்சயன் கூறினான்—பீமசேனன் இவ்வாறு சொன்னபோது சாத்தியகி அவனிடம் கூறினான்—“ஓ பார்த்தா, போ, போ; உறுதியாகத் திரும்பிச் செல். ஏனெனில் வெற்றி நிச்சயமாக எனதே.”

Verse 763

परिष्वजिष्ये राजानं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम्‌ । 'भीमसेन! तुम जो मेरे गुणोंमें अनुरक्त होकर मेरे वशमें हो गये हो तथा इस समय दिखायी देनेवाले शुभ शकुन मुझे जैसी बात बता रहे हैं

சஞ்சயன் கூறினான்—“தர்மாத்மாவான அரசன் யுதிஷ்டிரனை நான் அணைத்துக் கொள்வேன். ஓ பீமசேன! என் குணங்களில் நீ ஈடுபட்டு என் வசத்தில் வந்துள்ளாய்; இந்நேரம் தோன்றும் சுப சகுனங்களும் எனக்கு இதையே அறிவிக்கின்றன—மகாத்மா அர்ஜுனன் பாவி ஜயத்ரதனை வதைத்த பின், நான் நிச்சயமாகத் திரும்பி வந்து தர்மாத்மா அரசன் யுதிஷ்டிரனைத் தழுவிக் கொள்வேன்.”

Verse 773

सम्प्रैक्षत्‌ तावकं सैन्यं व्याप्रो मृगगणानिव । भीमसेनसे ऐसा कहकर उन्हें विदा करनेके पश्चात्‌ महायशस्वी सात्यकिने आपकी सेनाकी ओर उसी प्रकार देखा, जैसे बाघ मृगोंके झुंडकी ओर देखता है

சஞ்சயன் கூறினான்—பீமசேனனிடம் இவ்வாறு சொல்லி அவரை அனுப்பிய பின், பெரும் புகழுடைய சாத்தியகி உங்கள் படையை நோக்கி புலி மான்களின் கூட்டத்தை நோக்கிப் பார்ப்பதுபோல் நோக்கினான்.

Verse 793

दिदृक्षुरर्जुनं राजन्‌ धर्मराजस्य शासनात्‌ । राजन्‌! तदनन्तर धर्मराजकी आज्ञाके अनुसार अर्जुनसे मिलनेके लिये सात्यकि आपकी सेनाकी ओर वेगपूर्वक बढ़े

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! தர்மராஜன் யுதிஷ்டிரன் ஆணைப்படி அர்ஜுனனைப் பார்க்க விரும்பிய சாத்தியகி, அர்ஜுனனைச் சந்திக்க உங்கள் படையை நோக்கி விரைவாக முன்னேறினான்.

Verse 3236

सैन्धवस्य वधे यत्तमनुयास्यामि पाण्डवम्‌ | 'राजन्‌! आज दुर्योधनके वशीभूत होकर ये मेरे साथ युद्ध करनेको तैयार खड़े हैं। इन रणदुर्मद किरातोंका अपने बाणोंद्वारा संहार करके मैं सिंधुराजके वधके प्रयत्नमें लगे हुए पाण्डुनन्दन अर्जुनके पास जाऊँगा

சஞ்சயன் கூறினான்—“அரசே! சைந்தவனை வதைக்கத் தீவிரமாக முயலும் அந்தப் பாண்டவனை நான் பின்தொடர்வேன். இன்று துரியோதனனின் வசத்தில் வந்து, போர்மதம் கொண்ட இக் கிராதர்கள் என்னுடன் போரிடத் தயாராய் நிற்கின்றனர். என் அம்புகளால் இவர்களை அழித்த பின், சிந்து அரசனை வதைக்க முயலும் பாண்டுவின் மகன் அர்ஜுனனிடம் நான் செல்வேன்.”

Frequently Asked Questions

The implied dilemma concerns the boundary between fair contest and overpowering exploitation: once an opponent is rendered viratha through systematic disablement, the narrative tension shifts to whether pursuit should prioritize decisive elimination, restraint, or strategic withdrawal in view of wider obligations and reputational norms.

The chapter illustrates that outcomes in conflict are shaped as much by method and composure as by force: resolve must be paired with adaptability, and tactical intelligence (targeting mobility, supply, and signaling) can redirect a seemingly equal contest.

No explicit phalaśruti is presented in the cited passage; the chapter’s interpretive value lies in its narrative exemplification of duty, reputation-management, and the ethics of advantage within the broader Kurukṣetra framework.

Read Mahabharata in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App