Adhyaya 78
ययाति-देवयानी-शर्मिष्ठा विवादः — Śukra’s Curse and the Disclosure of Lineage
Upa-parva: Sambhava Upa-Parva (Genealogies and Dynastic Origins)
Vaiśaṃpāyana narrates Devayānī’s distress upon learning that Śarmiṣṭhā has borne a child. Devayānī confronts Śarmiṣṭhā, who asserts that a dharmic-seeming r̥ṣi fathered the child and that she did not act unlawfully; Devayānī requests identifying details (gotra/name), but Śarmiṣṭhā claims the ascetic’s radiance prevented questioning. Devayānī later encounters multiple boys in the forest; their gestures reveal Yayāti as father and Śarmiṣṭhā as mother, exposing concealed relationships. Devayānī condemns the breach of hierarchy and dependency, then departs in anger to her father Śukra (Uśanas). Before Śukra, Devayānī frames the situation as dharma overturned by adharma and reports that Śarmiṣṭhā has three sons while she has two. Śukra censures Yayāti for crossing limits and pronounces a curse of immediate old age. Yayāti argues a counter-duty: refusing a woman’s request in season is condemned by dharma-discourse; acting from fear of adharma, he approached Śarmiṣṭhā. Śukra maintains the sanction but allows a conditional mitigation: Yayāti may transfer old age to another willing person. The chapter closes with the stipulation that a son who grants youth will become king and gain longevity, fame, and progeny—linking ethical exchange to political succession.
Chapter Arc: देवताओं की सभा में इन्द्र को पराक्रम के लिए उकसाया जाता है; उसी समय पृथ्वी पर असुर-राज वृषपर्वा की कन्याओं के बीच एक साधारण स्नान-स्थल पर भाग्य एक बड़ा कलह रच देता है। → देवयानी (शुक्राचार्य की पुत्री) और शर्मिष्ठा (वृषपर्वा की पुत्री) वन में सहेलियों संग स्नान करती हैं। वस्त्रों की अदला-बदली/भ्रम से अहंकार और वर्ग-गर्व भड़क उठता है; शर्मिष्ठा क्रोध में देवयानी को तृण-लताओं से ढके कुएँ में धकेल देती है और बिना पीछे देखे लौट जाती है। → कुएँ में पड़ी देवयानी सहायता के लिए पुकारती है। नहुषनन्दन ययाति वहाँ आता है; देवयानी अपना दाहिना हाथ बढ़ाकर कहती है कि उसे पकड़कर बाहर निकालो—ययाति उसे कुएँ से उबारता है, और यह स्पर्श/उद्धार आगे के बंधन का बीज बन जाता है। → देवयानी अपनी पहचान बताती है—वह संजीवनी-विद्या वाले शुक्राचार्य की पुत्री है—और अपमान का वृत्तांत कहती है। वह दासी घूर्णिका को संदेश देकर पिता को बुलवाती है और घोषणा करती है कि अब वह वृषपर्वा के नगर में प्रवेश नहीं करेगी। → देवयानी का कठोर संकल्प और शुक्राचार्य को भेजा गया संदेश—अब असुर-राज के कुल पर क्या दण्ड/प्रायश्चित्त आएगा, और ययाति-देवयानी का यह संयोग किस परिणति तक जाएगा?
Shlokas
Verse 1
ऑपन-माजल बछ। डे अष्टसप्ततितमोब< ध्याय: देवयानी और शर्मिष्ठाका कलह
வைசம்பாயனன் கூறினான்—பரதர்களில் சிறந்த ஜனமேஜயா! கசன் ம்ருதஸஞ்ஜீவனி வித்யையை கற்றுத் திரும்பியபோது, எல்லா தேவர்களும் மகிழ்ச்சியடைந்தனர். கசனிடமிருந்து அந்த வித்யையை கற்று அவர்கள் தங்கள் நோக்கம் நிறைவேறியது எனக் கருதினர்.
Verse 2
सर्व एव समागम्य शतक्रतुमथाब्रुवन् । कालस्ते विक्रमस्याद्य जहि शत्रून् पुरन्दर,फिर सबने मिलकर इन्द्रसे कहा--'पुरन्दर! अब आपके लिये पराक्रम करनेका समय आ गया है, अपने शत्रुओंका संहार कीजिये”
பின்னர் அனைவரும் ஒன்றுகூடி சதக்ரது (இந்திரன்) என்பவனை நோக்கி கூறினர்—“புரந்தரா! இன்றே உன் வீரத்தின் காலம் வந்தது; உன் பகைவர்களை அழித்திடு.”
Verse 3
एवमुक्तस्तु सहितैस्त्रिदशैर्मघवांस्तदा । तथेत्युक्त्वा प्रचक्राम सोडपश्यत वने स्त्रिय:
கூடியிருந்த தேவர்களின் சொற்களை கேட்ட மவான் (இந்திரன்) அப்போது “அப்படியே ஆகட்டும்” என்று சொல்லி மானிட உலகிற்கு புறப்பட்டான். அங்கே ஒரு காட்டில் பல பெண்களை அவன் கண்டான்.
Verse 4
क्रीडन्तीनां तु कन्यानां वने चैत्ररथोपमे । वायुभूत: स वस्त्राणि सर्वाण्येव व्यमिश्रयत्
சைத்ரரதத் தோட்டத்தைப் போன்ற இனிய அந்தக் காட்டில் இளம்பெண்கள் விளையாடிக் கொண்டிருந்தனர். இந்திரன் காற்றின் வடிவம் கொண்டு அவர்களின் ஆடைகள் அனைத்தையும் முற்றிலும் கலக்கி விட்டான்.
Verse 5
ततो जलात् समुत्तीर्य कन्यास्ता: सहितास्तदा । वस्त्राणि जगृहुस्तानि यथासन्नान्यनेकश:
அப்போது அந்த இளம்பெண்கள் அனைவரும் ஒன்றாக நீரிலிருந்து வெளியேறி, அருகில் வைத்திருந்த தத்தம் பலவகை ஆடைகளை எடுக்கத் தொடங்கினர்.
Verse 6
तत्र वासो देवयान्या: शर्मिष्ठा जगृहे तदा । व्यतिमिश्रमजानन्ती दुहिता वृषपर्वण:
அங்கே அச்சமயம், வ்ருஷபர்வனின் மகளான சர்மிஷ்டை, ஆடைகள் கலந்துவிட்டதை அறியாமல், தேவயானியின் ஆடையை அறியாமலே எடுத்துக் கொண்டாள்.
Verse 7
ततस्तयोर्मिथस्तत्र विरोध: समजायत । देवयान्याश् राजेन्द्र शर्मिष्ठाया श्ष॒ तत्कृते,राजेन्द्र! उस समय वस्त्रोंकी अदला-बदलीको लेकर देवयानी और शर्मिष्ठा दोनोंमें वहाँ परस्पर बड़ा भारी विरोध खड़ा हो गया
அரசே! அதனால் அங்கே தேவயானியும் சர்மிஷ்டையும் ஒருவருக்கொருவர் கடும் முரண்பாட்டில் ஈடுபட்டனர்.
Verse 8
देवयान्युवाच कस्माद गृह्नासि मे वस्त्र शिष्या भूत्वा ममासुरि | समुदाचारहीनाया न ते साधु भविष्यति
Devayānī said: “O Asura girl, how can you take my garment after becoming my pupil? You are devoid of the refined conduct upheld by the virtuous; therefore, no good will come to you.”
Verse 9
शर्मिष्टोवाच आसीनं च शयानं च पिता ते पितरं मम । स्तौति वन्दीव चाभीक्ष्णं नीचे: स्थित्वा विनीतवत्
Śarmiṣṭhā said: “Whether my father is seated or lying down, your father stands below like a humble attendant and, like a court-bard, repeatedly praises my father.”
Verse 10
याचतत्त्वं हि दुहिता स्तुवतः प्रतिगृह्नतः । सुताहं स्तूयमानस्य ददतो<प्रतिगृह्नतः
Vaiśampāyana said: “You are the daughter of one who begs—of one who praises in order to receive. But I am the daughter of one who is praised, who gives to others, and who does not accept gifts in return.”
Verse 11
आदुन्वस्व विदुन्वस्व द्रह्म कुप्पस्व याचकि । अनायुधा सायुधाया रिक्ता क्षुभ्यसि भिक्षुकि । लप्स्यसे प्रतियोद्धारं न हि त्वां गणयाम्पयहम्
Vaiśampāyana said: “Shake yourself, tremble if you will; rage on, O begging woman. Weaponless yourself, you flare up against one who is armed—empty-handed, you seethe in vain. If you truly seek combat, you will find an opponent ready to meet you; but I do not count you as worthy of regard.”
Verse 12
(प्रतिकूलं वदसि चेदितः प्रभृति याचकि । आकृष्य मम दासीक्िि: प्रस्थाप्यसि बहिर्बहि: ।।
“Beggar-girl! If from this day onward you speak anything against me, I will have my maidservants drag you and drive you out—out from here.” Vaiśampāyana said: Seeing Devayānī swollen with pride, having asserted her superiority, and clinging to Śarmiṣṭhā’s garment, Śarmiṣṭhā, seized by sinful intent, pushed her into a well. Thinking, “Now she must be dead,” Śarmiṣṭhā returned to the city. The episode highlights how arrogance and harsh speech provoke retaliation, and how violence born of envy leads to grave wrongdoing.
Verse 13
शर्मिष्ठा प्राक्षिपत् कूपे ततः स्वपुरमागमत् | हतेयमिति विज्ञाय शर्मिष्ठा पापनिश्षया
வைசம்பாயனர் கூறினார்—சர்மிஷ்டா அவளை கிணற்றில் தள்ளிவிட்டு, பின்னர் தன் நகரத்திற்குத் திரும்பினாள். “இவள் இறந்துவிட்டாள்” என்று எண்ணி, பாவநிச்சயத்தில் உறைந்த சர்மிஷ்டா இல்லம் சென்றாள்।
Verse 14
अनवेक्ष्य ययौ वेश्म क्रोधवेगपरायणा । अथ तं देशमभ्यागाद् ययातिर्नहुषात्मज:,वह क्रोधके आवेशमें थी, अतः देवयानीकी ओर देखे बिना ही घर लौट गयी। तदनन्तर नहुषपुत्र ययाति उस स्थानपर आये
கோப வேகத்தில் ஆழ்ந்த அவள், தேவயானியை நோக்காமலே இல்லத்திற்குச் சென்றாள். அதன் பின்னர் நஹுஷனின் புதல்வன் யயாதி அந்த இடத்துக்கு வந்தடைந்தான்।
Verse 15
श्रान्तयुग्य: श्रान्तहयो मृगलिप्सु: पिपासित: । स नाहुष: प्रेक्षमाण उदपानं गतोदकम्
ரதத்தை இழுக்கும் விலங்குகளும் குதிரைகளும் களைத்தன; வேட்டையைப் பிடிக்க விரும்பி துரத்தி வந்ததால் அவன் தாகத்தால் வாடினான். சுற்றிலும் நோக்கி, நஹுஷனின் புதல்வன் யயாதி நீர் வற்றிய ஒரு கிணற்றை அடைந்தான்।
Verse 16
ददर्श राजा तां तत्र कन्यामग्निशिखामिव । तामपृच्छत् स दृष्टवैव कन्याममरवर्णिनीम्
அங்கே அரசன், தீநாவைப் போல ஒளிரும், அப்சரையைப் போன்ற அழகுடைய ஒரு கன்னியைக் கண்டான். அவளைக் கண்டவுடனே அரசன் அவளிடம் வினவினான்।
Verse 17
सान्त्वयित्वा नृपश्रेष्ठ: साम्ना परमवल्गुना । का त्वं ताम्रनखी श्यामा सुमृष्टमणिकुण्डला
அரசர்களில் சிறந்தவன் முதலில் மிக இனிய, அமைதியான சொற்களால் அவளைத் தேற்றினான்; பின்னர் கூறினான்—“நீ யார்? உன் நகங்கள் செம்பொன் நிறம்; நீ கருநிற அழகி; உன் மணிமயக் குண்டலங்கள் மிகச் சிறப்பாக மெருகூட்டப்பட்டு ஒளிர்கின்றன.”
Verse 18
दीर्घ ध्यायसि चात्यर्थ कस्माच्छोचसि चातुरा । कथं च पतितास्यस्मिन् कूपे वीरुत्तणावृते
வைசம்பாயனர் கூறினார்—நீ நீண்ட நேரம் சிந்தனையில் மூழ்கி, மிகையாகத் துயருறுகிறாய்; ஓ அறிவுடையவளே, ஏன்? மேலும் கொடிகளும் புல்லும் மூடிய இந்தக் கிணற்றில் நீ எவ்வாறு விழுந்தாய்?
Verse 19
देवयान्युवाच योअसौ देवै्हतान् दैत्यानुत्थापयति विद्यया
தேவயானி கூறினாள்—அங்கே உள்ள அந்த மனிதன், தன் கல்வி-அறிவின் வலிமையால் தேவர்களால் கொல்லப்பட்ட தைத்யர்களை மீண்டும் எழுப்புகிறான்.
Verse 20
(पृच्छसे मां कस्त्वमसि रूपवीर्यबलान्वित: । ब्रूह्मत्रागमनं किं वा श्रोतुमिच्छामि तत्त्वत: ।।
வைசம்பாயனர் கூறினார்—நீ என்னிடம் ‘நீ யார்?’ என்று கேட்கிறாய்; ஆனால் அழகு, வீரியம், வலிமை கொண்ட நீ யார்? இங்கே உன் வருகையின் காரணம் என்ன? உண்மையைத் துல்லியமாகக் கேட்க விரும்புகிறேன். யயாதி கூறினான்—ஓ நற்குலப் பெண்ணே, நான் அரசன் நஹுஷனின் மகன் யயாதி. இன்று வேட்டையாடும் ஆசையால் இவ்வழி வந்தேன்; களைப்பும் தாகமும் கொண்டு இங்கே வந்து, புல்லால் மூடப்பட்ட இந்தக் கிணற்றில் உன்னை கண்டேன். (பின்னர் அவன் தொடங்கினான்)—ஓ அரசனே, இது என் வலது கை; செம்புநிற நகங்களும் விரல்களும் உடையது…
Verse 21
समुद्धर गृहीत्वा मां कुलीनस्त्वं हि मे मतः । जानामि त्वां हि संशान्तं वीर्यवन्तं यशस्विनम्
என்னை மேலே தூக்கி எடுத்துச் செல்; ஏனெனில் உன்னை நான் உயர்குலத்தவன் எனக் கருதுகிறேன். நீ தன்னடக்கமுள்ளவன், அமைதியானவன், வீரமிக்கவன், புகழுடையவன் என்று நான் அறிவேன்.
Verse 22
तस्मान्मां पतितामस्मात् कूपादुद्धर्तुमहसि । (देवयानी बोली--) महाराज! लाल नख और अंगुलियोंसे युक्त यह मेरा दाहिना हाथ है। इसे पकड़कर आप इस कुएँसे मेरा उद्धार कीजिये। मैं जानती हूँ
ஆகையால், இந்தக் கிணற்றில் விழுந்த என்னை நீ நிச்சயமாக வெளியே எடுத்து மீட்க வேண்டும்.
Verse 23
गृहीत्वा दक्षिणे पाणावुज्जहार ततोडवटात् । उद्धृत्य चैनां तरसा तस्मात् कूपान्नराधिप:
அரசன் அவளை வலக்கையால் பற்றிக் கொண்டு அந்தக் குழியிலிருந்து மேலே தூக்கினான். பின்னர் விரைந்து வலிமையுடன், மனிதர்களின் தலைவன் அவளை அந்தக் கிணற்றிலிருந்து இழுத்து வெளியே கொண்டுவந்தான்—பலவீனரை மீட்பதே அரசதர்மம் என்பதைக் காத்த உறுதியான செயல் அது.
Verse 24
(गच्छ भद्रे यथाकामं न भयं विद्यते तव । इत्युच्यमाना नृपतिं देवयानी तमुत्तरम् ।।
வைஶம்பாயனன் கூறினான்—“பத்ரே! உன் விருப்பம்போல் செல்; உனக்கு அச்சமில்லை.” அரசன் இவ்வாறு சொன்னபோது தேவயானி பதிலளித்தாள்—“என்னை உடனே உன்னுடன் அழைத்துச் செல்; நீ எனக்குப் பிரியன். நீ என் கையைப் பற்றியுள்ளாய்; ஆகவே நீயே என் கணவன் ஆவாய்.” இதைக் கேட்ட க்ஷத்திரிய குலத்தில் பிறந்த அரசன் சொன்னான்—“பத்ரே! நீ பிராமண கன்னி; எனுடன் உன் இணைவு உகந்ததல்ல. காவ்யன் (சுக்ராசார்யர்) எல்லா உலகங்களுக்கும் குரு; நீ அவருடைய மகள்; அதனால் அவரையும் நான் அஞ்சுகிறேன். கல்யாணி! நீ என்னைப் போன்றவனுக்கு ஏற்றவள் அல்ல.” தேவயானி கூறினாள்—“நராதிபா! இன்று என் வேண்டுகோளின்படியும் என்னை உடன் அழைத்துச் செல்ல விரும்பாவிட்டால், நான் தந்தையின் வழியாகவும் உன்னையே வரிப்பேன்; பின்னர் நீ உரியதைக் கண்டு என்னை உடன் அழைத்துச் செல்வாய்.”
Verse 25
(क्वचिदार्ता च रुदती वृक्षमाश्रित्य तिष्ठति । ततश्चिरायमाणायां दुहितर्याह भार्गव: ।।
வைஶம்பாயனன் கூறினான்—எங்கோ தேவயானி துயருற்று அழுதபடி ஒரு மரத்தைச் சார்ந்து நின்றாள். மகள் திரும்புவதில் தாமதம் கண்ட பார்கவ (சுக்ராசார்யர்) தாதியிடம்—“தாதியே! தூய புன்னகையுடைய தேவயானியை விரைந்து கொண்டு வா” என்றார். அவர் சொன்னதுமே தாதி அவளை அழைக்க அவசரமாகச் சென்றாள். தேவயானி தோழிகளுடன் சென்ற இடமெல்லாம் அவள் பாதச்சுவடுகளைத் தேடி தாதி சென்றாள்; அங்கே அவளை கண்டாள்—தாழ்ந்த நிலையிலும், சோர்விலும், கண்ணீருடன் நின்றவளாக. தாதி சொன்னாள்—“பத்ரே! என்ன நடந்தது? விரைந்து சொல்; உன் தந்தை அழைக்கிறார்.” அப்போது தேவயானி தாதியை அருகே இழுத்து, சர்மிஷ்டை செய்த குற்றத்தைச் சொன்னாள். துயரால் தகித்தவள், முன்னே வந்த கூர்ணிகாவிடம்—“கூர்ணிகே! உடனே செல்; என் தந்தையிடம் விரைந்து அறிவி” என்றாள்.
Verse 26
वैशम्पायन उवाच सा तत्र त्वरितं गत्वा घूर्णिकासुरमन्दिरम्
வைஶம்பாயனன் கூறினான்—அவள் விரைந்து அங்கே சென்று, கூர்ணிகாசுரனின் இல்லத்தை அடைந்தாள்.
Verse 27
दृष्टवा काव्यमुवाचेदं सम्भ्रमाविष्टचेतना । आचचक्षे महाप्राज्ञं देवयानीं वने हताम्
காவ்யனை (சுக்ராசார்யரை) கண்டதும், கலக்கத்தால் ஆட்கொள்ளப்பட்ட மனத்துடன் அவள் இவ்வாறு சொன்னாள். மாபெரும் ஞானியிடம் அறிவித்தாள்—“தேவயானி வனத்தில் கொல்லப்பட்டாள்.”
Verse 28
शर्मिष्ठया महाभाग दुद्ित्रा वृषपर्वण: । श्र॒त्वा दुहितरं काव्यस्तत्र शर्मिछ्ठया हताम्
வைசம்பாயனன் கூறினான்— மகாபாக! அங்கே சர்மிஷ்டை வृषபர்வனின் மகளைக் காயப்படுத்தினாள் என்று காவ்யன் (சுக்ராசாரியன்) கேட்டவுடன் மிகுந்த துயருற்று, அந்த அநீதியை மனத்தில் பதித்துக் கொண்டான்।
Verse 29
त्वरया निर्ययौ दुःखान्मार्गमाण: सुतां वने | दृष्टवा दुहितरं काव्यो देवयानीं ततो वने
துயரால் கலங்கிய அவர் அவசரமாகப் புறப்பட்டு, காட்டில் தன் மகளைக் தேடினார். பின்னர் அதே வனத்தில் காவ்யன் தன் மகள் தேவயானியைக் கண்டான்.
Verse 30
बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य दु:खितो वाक्यमब्रवीत् | आत्मदोषैर्नियच्छन्ति सर्वे दु:खसुखे जना:
இரு கரங்களாலும் அவளை அணைத்துக் கொண்டு, துயருடன் அவர் கூறினார்— “மக்கள் அனைவரும் தம் தம் குற்றங்களாலேயே துயரமும் இன்பமும் அனுபவிக்கக் கட்டுப்படுகின்றனர்.”
Verse 31
मन्ये दुश्चरितं ते5स्ति यस्येयं निष्कृति: कृता । वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! देवयानीकी बात सुनकर घूर्णिका तुरंत असुरराजके महलमें गयी और वहाँ शुक्राचार्यको देखकर सम्भ्रमपूर्ण चित्तसे वह बात बतला दी। महाभाग! उसने महाप्राज्ञ शुक्राचार्यको यह बताया कि “*वृषपर्वाकी पुत्री शर्मिष्ठाके द्वारा देवयानी वनमें मृततुल्य कर दी गयी है।' अपनी पुत्रीको शर्मिष्ठा-द्वारा मृततुल्य की गयी सुनकर शुक्राचार्य बड़ी उतावलीके साथ निकले और दुःखी होकर उसे वनमें ढूँढ़ने लगे। तदनन्तर वनमें अपनी बेटी देवयानीको देखकर शुक्राचार्यने दोनों भुजाओंसे उठाकर उसे हृदयसे लगा लिया और दुःखी होकर कहा--“बेटी! सब लोग अपने ही दोष और गुणोंसे--अशुभ या शुभ कर्मोसे दुःख एवं सुखमें पड़ते हैं। मालूम होता है
உன்னால் ஏதோ தீச்செயல் நிகழ்ந்திருக்க வேண்டும்; அதற்கான விளைவாகவே இந்தப் பரிகாரம் போன்ற முடிவு (நிஷ்க்ருதி) ஏற்பட்டது என நான் கருதுகிறேன்.
Verse 32
शर्मिष्ठया यदुक्तास्मि दुह्तित्रा वृषपर्वण: । सत्यं किलैतत् सा प्राह दैत्यानामसि गायन:
வृषபர்வனின் மகள் சர்மிஷ்டை என்னிடம் சொன்னது— அது உண்மையா? அவள் கூறுகிறாள்— “நீங்கள் பாடகர் போல தைத்யர்களின் புகழைப் பாடுகிறீர்கள்.”
Verse 33
एवं हि मे कथयति शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी । वचन तीक्षणपरुषं क्रोधरक्तेक्षणा भृशम्,वृषपर्वाकी लाड़िली शर्मिष्ठा क्रोध8े लाल आँखें करके आज मुझसे इस प्रकार अत्यन्त तीखे और कठोर वचन कह रही थी--
வைசம்பாயனர் கூறினார்—விருஷபர்வனின் மகள் சர்மிஷ்டை கோபத்தால் சிவந்த கண்களுடன் என்னிடம் மிகக் கூர்மையும் கடுமையும் நிறைந்த சொற்களை உரைத்தாள்।
Verse 34
स्तुवतो दुहिता नित्यं याचत: प्रतिगृह्नत: । अहं तु स्तूयमानस्य ददतो<प्रतिगृह्नतः
வைசம்பாயனர் கூறினார்—“நீ எப்போதும் பிறரைப் புகழ்ந்து, நாள்தோறும் யாசித்து, தானம் ஏற்றுக்கொள்வோரின் மகள்; ஆனால் நான் உன் தந்தை புகழும் அந்த அரசனின் மகள்—அவன் தாராளமாக வழங்குவான்; சிறிதளவும் தானம் ஏற்கமாட்டான்.”
Verse 35
इदं मामाह शर्मिष्ठा दुहिता वृषपर्वण: । क्रोधसंरक्तनयना दर्पपूर्णा पुनः पुन:
வைசம்பாயனர் கூறினார்—விருஷபர்வனின் மகள் சர்மிஷ்டை என்னிடம் இவ்வாறு சொன்னாள். கோபத்தால் அவள் கண்கள் சிவந்திருந்தன; அகந்தையால் நிரம்பி, அதே கடுமையான கருத்தை மீண்டும் மீண்டும் கூறினாள்।
Verse 36
यद्यहं स्तुवतस्तात दुहिता प्रतिगृह्नतः । प्रसादयिष्ये शर्मिष्ठामित्युक्ता तु सखी मया
வைசம்பாயனர் கூறினார்—“தந்தையே! நான் உண்மையிலேயே புகழ்பவரும் தானம் ஏற்க்பவரும் ஆகியோரின் மகளாக இருந்தால், என் சேவையால் சர்மிஷ்டையை மகிழ்விப்பேன்”—என்று நான் என் தோழியிடம் கூறியிருந்தேன்।
Verse 37
(उक्ताप्येवं भृशं क्रुद्धा मां गृह विजने वने । कूपे प्रक्षेपयामास प्रक्षिप्यैव गृहं ययौ ।।
நான் இவ்வாறு கூறியபோதும், கடும் கோபத்தில் சர்மிஷ்டை அந்த தனிமையான காட்டில் என்னைப் பிடித்து கிணற்றில் தள்ளிவிட்டாள்; தள்ளிவிட்டு அவள் வீட்டிற்குச் சென்றாள்। அப்போது சுக்ரர் கூறினார்—“தேவயானி! நீ புகழ்பவரின், யாசிப்பவரின், அல்லது தானம் ஏற்க்பவரின் மகள் அல்ல. நீ லாபத்திற்காக யாரையும் புகழாத, அனைவராலும் புகழப்படும் அந்தத் தூய பிராமணரின் மகள்.”
Verse 38
वृषपर्वैव तद् वेद शक्रो राजा च नाहुष: । अचिन्त्य ब्रह्म निर्टन्ड्मैश्वरं हि बल॑ मम,इस बातको वृषपर्वा, देवराज इन्द्र तथा राजा ययाति जानते हैं। निर्दधन्द्र अचिन्त्य ब्रह्म ही मेरा ऐश्वर्ययुक्त बल है
சுக்ரர் கூறினார்—இதை வृषபர்வன் ஒருவனே அறிவான்; மேலும் சக்ரன் (இந்திரன்) மற்றும் நஹுஷ அரசனும் அறிவார்கள். என் ஐஸ்வர்யம் நிறைந்த வலிமை அசிந்த்யமான அத்வைதப் பிரம்மமே.
Verse 39
यच्च किंचित् सर्वगतं भूमौ वा यदि वा दिवि | तस्याहमीश्वरो नित्य तुष्टेनोक्त: स्वयम्भुवा
சுக்ரர் கூறினார்—பூமியிலோ விண்ணிலோ, எல்லா உயிர்களிடையேயோ எங்கும் எது இருந்தாலும், அதற்கெல்லாம் நான் என்றும் ஆண்டவன். திருப்தியுற்ற ஸ்வயம்பூ (பிரம்மா) எனக்கு அளித்த வரம் இதுவே.
Verse 40
अहं जलं विमुज्चामि प्रजानां हितकाम्यया । पुष्णाम्योषधय: सर्वा इति सत्यं ब्रवीमि ते,मैं ही प्रजाओंके हितके लिये पानी बरसाता हूँ और मैं ही सम्पूर्ण ओषधियोंका पोषण करता हूँ, यह तुमसे सच्ची बात कह रहा हूँ
சுக்ரர் கூறினார்—உயிர்களின் நலன் கருதி நான் நீரை மழையாகப் பொழியச் செய்கிறேன்; எல்லா மூலிகைகளையும் தாவரங்களையும் நான் போஷிக்கிறேன். இதுவே உனக்குச் சொல்வது உண்மை.
Verse 41
वैशम्पायन उवाच एवं विषादमापचन्नां मन्युना सम्प्रपीडिताम् । वरचनैर्मधुरै: श्लक्षणै: सान्त्वयामास तां पिता
வைசம்பாயனர் கூறினார்—ஜனமேஜயா! இவ்வாறு துயரில் மூழ்கி, கோபத்தால் கடுமையாக நொந்திருந்த தேவயானியைப் பார்த்த அவளது தந்தை, இனியவும் மென்மையானவும் நன்கு தேர்ந்த சொற்களால் அவளை ஆறுதல் கூறினார்.
Verse 77
इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपर्वके अन्तर्गत सम्भवपर्वमें ययात्युपाख्यानविषयक सतहत्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ
இவ்வாறு ஸ்ரீமஹாபாரதத்தின் ஆதிபர்வத்தில் உள்ள சம்பவபர்வத்தில் யயாதி உபாக்யானம் பற்றிய எழுபத்தேழாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது.
Verse 78
इति श्रीमहा भारते आदिपर्वणि सम्भवपर्वणि ययात्युपाख्याने5ष्टसप्ततितमो 5 ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपर्वके अन्तर्गत सम्भवपर्वमें ययात्युपाख्यानविषयक अठहत्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ
இவ்வாறு ஸ்ரீமகாபாரதத்தின் ஆதிபர்வத்தின் உட்பட்ட சம்பவபர்வத்தில் யயாதி உபாக்யானத்தின் எழுபத்தெட்டாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது.
Verse 183
दुहिता चैव कस्य त्वं वद सत्यं सुमध्यमे । “तुम किसी अत्यन्त घोर चिन्तामें पड़ी हो। आतुर होकर शोक क्यों कर रही हो? तृण और लताओंसे ढके हुए इस कुएँमें कैसे गिर पड़ी? तुम किसकी पुत्री हो? सुमध्यमे! ठीक- ठीक बताओ'
நீ யாருடைய மகள்? ஓ சுமத்தியமே, உண்மையையே சொல்.
Verse 196
तस्य शुक्रस्य कन्याहं स मां नूनं न बुध्यते । देवयानी बोली--जो देवताओंद्वारा मारे गये दैत्योंको अपनी विद्याके बलसे जिलाया करते हैं
நான் அந்த சுக்ராசார்யரின் மகள்; நான் இத்தகைய துயர்நிலையில் விழுந்திருப்பதை அவர் நிச்சயமாக இன்னும் அறியார்.
Verse 253
नेदानीं सम्प्रवेक्ष्यामि नगरं वृषपर्वण: । देवयानीने कहा--घूर्णिके! तुम वेगपूर्वक जाओ और शीघ्र मेरे पिताजीसे कह दो --“अब मैं वृषपर्वाके नगरमें पैर नहीं रखूँगी'
இனிமேல் நான் வृषபர்வனின் நகரில் கால்வைக்கமாட்டேன்.
Frequently Asked Questions
The dilemma is competing dharma-claims: Devayānī frames Yayāti’s conduct as a breach of marital and dependency norms, while Yayāti frames compliance with a woman’s seasonal request as a dharmic necessity; the text stages a conflict between social hierarchy and a duty-based sexual ethic.
Actions justified as “necessary” still require accountability to legitimate authority and transparent conduct; when private exceptions become concealed practices, they destabilize trust and succession, inviting corrective sanctions.
A functional phala-style assurance appears in Śukra’s condition: the son who donates youth will obtain kingship and auspicious outcomes (longevity, fame, many offspring), emphasizing that ethical exchange directly structures political legitimacy.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.