Adhyaya 28

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादेर्ऽजुनोपाख्याने सप्तविंशतितमो ऽध्यायः // २७// वसिष्ठ उवाच स्वपन्तमेत्य राजानं सूतमागधवन्दिनः / प्रवोधयितुमव्यग्रा जगुरुच्चैर्निशात्यये

இவ்வாறு ஸ்ரீபிரஹ்மாண்ட மகாபுராணத்தின் வாயுப்ரோக்த மத்தியபாகத்தின் மூன்றாம் உபோத்தாதபாதம், அர்ஜுனோபாக்யானத்தில் இருபத்தேழாம் அத்தியாயம். வசிஷ்டர் கூறினார்—இரவு முடிவில் சூதர், மாகதர், வந்தியர் ஆகியோர் உறங்கிக் கொண்டிருந்த அரசனிடம் வந்து, அவனை எழுப்ப அசையாமல் உயர்ந்த குரலில் பாடத் தொடங்கினர்.

Verse 2

वीणावेणुरवोन्मिश्रकलतालततानुगम् / समस्तश्रुतिसुश्राव्यप्रशस्तमधुरस्वरम्

வீணை-வேணு நாதங்கள் கலந்த, கல-தாள லயத்தைத் தொடர்ந்து ஓடும்; எல்லாச் செவிகளுக்கும் இனிமையாகக் கேட்கும், புகழத்தக்க, மதுரஸ்வரமுடையது.

Verse 3

स्निग्धकण्ठाः सुविस्पष्टमूर्च्छनाग्रामसूचितम् / जगुर्गेयं मनोहारि तारमन्द्रलयान्वितम्

மென்மையான குரலுடைய அவர்கள், மூர்ச்சனா-கிராமங்களை மிகத் தெளிவாக வெளிப்படுத்தி, மனம் கவரும் பாடலைப் பாடினர்; அது தாரம்-மந்தரம் என இரு லயங்களும் இணைந்ததாக இருந்தது.

Verse 4

ऊचुश्च तं महात्मानं राजानं सूतमागधाः / स्वपन्तं विविधा वाचो बुबोधयिषवः शनेः

அப்போது சூதர் மற்றும் மாகதர், தூங்கிக் கொண்டிருந்த அந்த மகாத்மா அரசனை மெதுவாகப் பலவித வார்த்தைகளால் எழுப்பச் சொன்னார்கள்।

Verse 5

पस्यायमस्तमभ्येति राजेन्द्रेन्दुः पराजितः / विवर्द्धमानया नूनं तव वक्त्रांबुजश्रिया

பார், அரசர்களின் சந்திரன் போலிய சந்திரன் தோற்றவன் போல் அஸ்தமிக்கிறான்; நிச்சயமாக உன் முக-தாமரையின் வளர்கின்ற ஒளிச்சிறப்பினால்।

Verse 6

द्रष्टुं त्वदान नांभोजं समुत्सुक इवाधुना / तमांसि भिन्दन्नादित्यः संप्राप्तो ह्युदयं विभो

இப்போது உன் முக-தாமரையைப் பார்க்க ஆவலுற்றவன் போல, இருளை கிழித்துக் கொண்டு சூரியன், ஓ விபோ, உதயத்தை அடைந்தான்।

Verse 7

राजन्नखिलशीतांशुवंशमौलिशिखामणे / निद्रया लं महाबुद्धे प्रतिवुध्यस्व सांप्रतम्

அரசே, முழு சந்திரவம்சத்தின் மௌலி-மணியே, மகாபுத்திமானே! உறக்கம் போதும்—இப்போது விழித்தெழு।

Verse 8

इति तेषां वचः शृण्वन्नबुध्यत महीपतिः / क्षीराब्दौ शेषशयनाद्यथापङ्कजलोचनः

அவர்களின் சொற்களை கேட்டும் அரசன் விழிக்கவில்லை; பாற்கடலில் சேஷன் படுக்கையில் பள்ளிகொண்ட தாமரைக் கண்கள் உடையவன் (விஷ்ணு) போல.

Verse 9

विनिद्राक्षः समुत्थाय कर्म नैत्यकमादरात् / चकारावहितः सम्यग्जयादिकमशेषतः

நித்திரையற்ற கண்களுடன் எழுந்து அவர் பக்தியுடன் நித்திய கர்மங்களைச் செய்தார். பின்னர் கவனத்துடன் வெற்றி முதலிய அனைத்தையும் முறையாக நிறைவேற்றினார்.

Verse 10

देवतामभिवन्द्येष्टां गां दिव्यस्रग्गन्धभूषणः / कृत्वा दूर्वाञ्जनादर्शमङ्गल्यालम्बनानि च

இஷ்ட தெய்வத்தை வணங்கி, தெய்வீக மாலை, நறுமணம், ஆபரணங்களை அணிந்தார். தூர்வை, அஞ்சனம், கண்ணாடி போன்ற மங்களப் பொருட்களையும் எடுத்தார்.

Verse 11

दत्त्वा दानानि चार्थिभ्यो नत्वा गोब्रह्मणानपि / निष्क्रम्य च पुरात्तस्मादुपतस्थे च भास्करम्

வேண்டுவோர்க்கு தானம் அளித்து, பசுவையும் பிராமணர்களையும் வணங்கி, அவர் அந்த நகரத்திலிருந்து வெளியேறி சூரியனை வழிபட்டார்.

Verse 12

तावदभ्याययुः सर्वं मन्त्रिसामन्तनायकाः / रचिताञ्जलयो राजन्नेमुश्च नृपसत्तमम्

அவ்வேளையில் அமைச்சர்கள், சாமந்தர்கள், சேனாதிபதிகள் அனைவரும் வந்தடைந்தனர். கைகூப்பி, அரசே, அவர்கள் சிறந்த மன்னனை வணங்கினர்.

Verse 13

ततः स तैः परिवृतः समुपेत्य तपोनिधिम् / ननाम पादयोस्तस्य किरीटेनार्कवर्चसा

பின்னர் அவர் அவர்களால் சூழப்பட்டவனாய் தவநிதியிடம் சென்று, சூரிய ஒளிபோல் பிரகாசிக்கும் கிரீடத்துடன் அவன் திருவடிகளில் வணங்கினார்.

Verse 14

आशीर्भिरभिनन्द्याथ राजानं मुनिपुङ्गवः / प्रश्रयावनतं साम्ना तमुवाचास्यतामिति

முனிவரன் ஆசீர்வாதங்களால் அரசனை வாழ்த்தி, பணிவுடன் வணங்கிய அவனை இனிய சொற்களால்— “அமர்க” என்று கூறினார்.

Verse 15

तमासीनं नरपतिं महार्षिः प्रीतमानसः / उवाच रजनी व्युष्टा सुखेन तव किं नृप

அமர்ந்திருந்த அந்த நரபதியிடம் மகிழ்ந்த மனத்துடன் மகரிஷி கூறினார்— “இரவு கடந்தது; அரசே, நீ நலமா?”

Verse 16

अस्माकमेव राजेन्द्र वने वन्येन जीवताम् / शक्यं मृगसधर्माणां येन केनापि वर्त्तितुम्

அரசே, நாங்கள் வனத்தில் வனவாழ்வோர்; வனப்பழம் முதலியவற்றால் வாழ்கிறோம். மான் போன்ற இயல்புடையோருக்கு எப்படியாயினும் வாழ்தல் இயலும்.

Verse 17

अरण्ये नागराणां तु स्थितिरत्यन्तदुःसहा / अनभ्यस्तं हि राजेन्द्र ननु सर्वं हि दुष्करम्

ஆனால் அரசே, நகரவாசிகளுக்கு வனத்தில் தங்குதல் மிகுந்த துன்பம்; பழக்கம் இல்லாதது எல்லாமே கடினம் அல்லவா?

Verse 18

वनवासपरिक्लेशं भवान्यत्सानुगो ऽसकृत् / आप्तस्तु भवतो नूनं सा गौरवसमुन्नतिः

நீங்கள் உங்களுடன் வந்தவர்களோடு மீண்டும் மீண்டும் வனவாசத்தின் துன்பத்தைச் சகித்தீர்; அது நிச்சயமாக உங்கள் பெருமையின் உயர்வாகும்.

Verse 19

इत्युक्तस्तेन मुनिना स राजा प्रीतिपूर्वकम् / प्रहसन्निव तं भूयो वचनं प्रत्यभाषत

அந்த முனிவர் இவ்வாறு கூறியபோது, அந்த அரசன் அன்போடு, சிரித்ததுபோல், மீண்டும் அவருக்கு பதிலுரைத்தான்।

Verse 20

ब्रह्मन्किमनया ह्युक्त्या दृष्टस्ते यादृशो महान् / अस्माभिमहिमा येन विस्मितं सकलं जगत्

ஓ பிரம்மனே! இவ்வுரையால் என்ன பயன்? நாம் உம்மை எத்தகைய மகத்தானவராகக் கண்டோம்; உமது மகிமையால் உலகமெல்லாம் வியந்தது।

Verse 21

भवत्प्रभावसंजातविभवाहतचेतसः / इतो न गन्तुमिच्छन्ति सैनिका मे महामुने

மகாமுனியே! உமது பிரபாவத்தால் எழுந்த வைபவம் மனத்தை மயக்கியதால், என் படைவீரர்கள் இங்கிருந்து செல்ல விரும்பவில்லை।

Verse 22

त्वादृशानां जगन्तीह प्रभावैस्तपसां विभो / ध्रियन्ते सर्वदा नूनमचिन्त्यं ब्रह्मवर्चसम्

விபோ! உம்மைப் போன்ற தவசிகளின் பிரபாவத்தாலே இவ்வுலகம் எப்போதும் தாங்கப்படுகிறது; நிச்சயமாக அசிந்த்யமான பிரம்மதேஜஸ் நிலைத்திருக்கும்।

Verse 23

नैव चित्रं तव विभो शक्रोति तपसा भवान् / ध्रुवं कर्त्तुं हि लोकानामवस्थात्रितयं क्रमात्

விபோ! நீர் தவத்தால் உலகங்களின் மூன்று நிலைகளையும் வரிசையாக நிலைநிறுத்த வல்லவர்; இதில் வியப்பு இல்லை।

Verse 24

सुदृष्टा ते तपःसिद्धिर्महती लोकपूजिता / गमिष्यामि पुरीं ब्रह्मन्ननुजानातु मां भवान्

உமது தவச்சித்தி மிகச் சிறந்தது, மகத்தானது, உலகால் போற்றப்படுவது. ஓ பிராமணரே, நான் நகரத்திற்குச் செல்ல விரும்புகிறேன்; எனக்கு அனுமதி அருளுங்கள்.

Verse 25

वसिष्ठ उवाच इत्युक्तस्तेनस मुनिः कार्त्तवीर्येण सादरम् / संभावयित्वा नितरां तथेति प्रत्यभाषत

வசிஷ்டன் கூறினார்—கார்த்தவீர்யன் இவ்வாறு மரியாதையுடன் சொன்னபோது, முனிவர் அவனை மிகுந்த மதிப்புடன் பாராட்டி ‘அப்படியே’ என்று பதிலளித்தார்.

Verse 26

मुनिना समनुज्ञातो विनिष्क्रम्य तदाश्रमात् / सैन्यैः परिवृतः सर्वैः संप्रतस्थे पुरीं प्रति

முனிவரின் அனுமதி பெற்றவுடன், அவன் அந்த ஆசிரமத்திலிருந்து வெளியேறி, எல்லா படைகளாலும் சூழப்பட்டவனாய் நகரை நோக்கிப் புறப்பட்டான்.

Verse 27

स गच्छंश्चिन्तयामास मनसा पथि पार्थिवः / अहो ऽस्य तपसः सिद्धिर्लोक विस्मयदायिनी

பாதையில் செல்லும் போது அந்த அரசன் மனதிற்குள் சிந்தித்தான்—அஹோ! இத்தவத்தின் சித்தி உலகையே வியப்புறச் செய்கிறது.

Verse 28

यया लब्धेदृशी धेनुः सर्वकामदुहां वरा / किं मे सकलराज्येन योगर्द्ध्या वाप्यनल्पया

இதனால் இத்தகைய சிறந்த காமதேனு கிடைத்தது; அது எல்லா விருப்பங்களையும் வழங்கும்—அப்படியிருக்க, எனக்கு முழு அரசாட்சியால் என்ன பயன்? பெரும் யோகச் செல்வத்தாலும் என்ன?

Verse 29

गोरत्नभूता यदियं धेनुर्मुनिवरे स्थिता / अनयोत्पादिता नूनं संपत्स्वर्गसदामपि

ஓ முனிவரே! இந்தத் தேனு கோரத்தினமாக உங்கள் ஆசிரமத்தில் நிலைத்திருந்தால், நிச்சயமாக இதனால் சொர்க்கவாசிகளுக்கும் செல்வம் உண்டாகிறது.

Verse 30

ऋद्धमैन्द्रमपि व्यक्तं पदं त्रैलोक्यपूजितम् / अस्या धेनोरहं मन्ये कलां नार्हति षोडशीम्

மூவுலகும் போற்றும் இந்திரனின் வெளிப்பட்ட செழுமைமிகு பதவியும், என் எண்ணத்தில், இந்தத் தேனுவின் பதினாறாம் கலையளவிற்கும் ஈடாகாது.

Verse 31

इत्येवं चिन्तयानं तं पश्चादभ्येत्य पार्थिवम् / चन्द्रगुप्तो ऽब्रवीन्मन्त्री कृताञ्जलि पुटस्तदा

இவ்வாறு சிந்தித்துக் கொண்டிருந்த அந்த அரசனைப் பின்னால் வந்து அணுகி, அமைச்சர் சந்திரகுப்தன் அப்போது கைகூப்பி உரைத்தான்.

Verse 32

किमर्थं राजशार्दूल पुरीं प्रतिगमिष्यसि / रक्षितेन च राज्येन पुर्या वा किं फलं तव

ஓ அரசசிங்கமே! நீ ஏன் நகரத்திற்குத் திரும்ப விரும்புகிறாய்? காக்கப்பட்ட அரசும் நகரமும் உனக்கு என்ன பயன் தரும்?

Verse 33

गोरत्नभूता नृपतेर्यावर्धेनुर्न चालये / वर्त्तते नार्द्धमपि ते राज्यं शून्यं तव प्रभो

பிரபுவே! அரசனின் இந்தக் கோரத்தினத் தேனு நகராத வரை, உன் அரசாட்சி பாதியளவும் இயங்காது; அது வெறுமையாய் இருக்கும்.

Verse 34

अन्यच्च दृष्टमाश्चर्यं मया राजञ्छृणुष्व तत् / भवनानि मनोज्ञानि मनोज्ञाश्च तथा स्त्रियः

அரசே, நான் கண்ட இன்னொரு அதிசயத்தையும் கேளும்—அங்கே மனம் கவரும் மாளிகைகள் இருந்தன; அதுபோல மனம் கவரும் பெண்களும் இருந்தனர்।

Verse 35

प्रासादा विविधाकारा धनं चादृष्टसंक्षयम् / धेनो तस्यां क्षणेनैव विलीनं पश्यतो मम

பல வடிவ மாளிகைகளும், குறைவு தெரியாத செல்வமும் இருந்தன; ஆனால் அந்தப் பசுவினுள் அவை அனைத்தும் என் கண்முன்னே ஒரு கணத்தில் கரைந்துவிட்டன।

Verse 36

तत्तपोवनमेवासीदिदानीं राजसत्तम / एवंप्रभावा सा यस्य तस्य किं दुर्लं भवेत्

அரசர்களில் சிறந்தவனே, இப்போது இருப்பது அதே தவோவனமே; இத்தகைய வல்லமை உடையவள் யாருடையவளோ, அவனுக்கு எது அரிதாகும்?

Verse 37

तस्माद्रत्नार्हसत्त्वेन स्वीकर्त्तव्या हि गौस्त्वया / यदि ते ऽनुमतं कृत्यमाख्येयमनुजीविभिः

ஆகையால், ரத்தினத்திற்கும் உரிய மதிப்புடைய இப்பசுவை நீ ஏற்றுக்கொள்ள வேண்டும்; உன் சம்மதமிருந்தால், பணியாளர்கள் செய்யவேண்டியதை அறிவிப்பார்கள்।

Verse 38

राजोवाच / एवमेवाहमप्येनां न जानामीत्यसांप्रतम् / ब्रह्मस्वं नापहर्तव्यमिति मे शङ्कते मनः

அரசன் கூறினான்—நானும் இவளை இப்போது வரை நன்கு அறியவில்லை; ‘பிராமணரின் சொத்தை அபகரிக்கக் கூடாது’ என்ற ஐயம் என் மனத்தில் எழுகிறது।

Verse 39

एवं ब्रुवन्तं राजानमिदमाह पुरोहितः / गर्गो मतिमतां श्रेष्ठो गर्हयन्निव भूपते

அரசன் இவ்வாறு பேசிக்கொண்டிருந்தபோது, புத்திமான்களில் சிறந்த புரோகிதர் கார்கர், ஹே பூபதே, கண்டிப்பதுபோல் இவ்வாறு கூறினார்।

Verse 40

ब्रह्मस्वं नापहर्त्तव्यमापद्यपि कथञ्चन / ब्रह्मस्वसदृशं लोके दुर्जरं नेह विद्यते

பிராமணரின் சொத்தை எந்த நிலையிலும், ஆபத்திலும் கூட, எவ்விதத்திலும் அபகரிக்கக் கூடாது; பிரஹ்மஸ்வம் போன்ற தாங்கமுடியாதது உலகில் இல்லை।

Verse 41

विषं हन्त्युपयोक्तारं लक्ष्यभूतं तु हैहय / कुलं समूलं दहति ब्रह्मस्वारणिपावकः

விஷம் அதை உண்ணுபவனையே கொல்லும், ஹே ஹைஹய, இலக்காகியவனை; ஆனால் பிரஹ்மஸ்வத்தின் அரணி-அக்னி குலத்தை வேர் உடன் எரித்தழிக்கும்।

Verse 42

अनिवार्यमिदं लोके ब्रह्मस्वन्दुर्जरं विषम् / पुत्रपौत्रान्तफलदं विपाककटु पार्थिव

ஹே பார்திவா, உலகில் பிரஹ்மஸ்வம் எனும் இந்தத் தாங்கமுடியாத விஷம் தவிர்க்க முடியாதது; அதன் பலன் மகன்-பேரன் வரை சென்று, அதன் விளைவு மிகக் கசப்பானது।

Verse 43

एश्वर्यमूढं हि मनः प्रभूममसदात्मनाम् / किन्नामासन्न कुरुते नेत्रास द्विप्रलोभितम्

அசதாத்மர்களின் மனம் அதிகாரமும் ஐஸ்வரியமும் கண்டு மயங்குகிறது; அப்போது அருகில் இருப்பதைக் குறித்து என்னென்ன செய்கிறது, அசத்தாலும் பிராமணச் செல்வத்தின் ஆசையாலும் கண்கள் மயங்கினால்!

Verse 44

वेदान्यस्त्वामृते को ऽन्यो विना दानान्नृपोत्तम / आदानं चिन्तयानो हि बाह्मणेष्वभिवाञ्छति

ஓ நற்பெரும் அரசே! வேதமும் தானமும் உடைய உன்னைத் தவிர வேறு யார்? தானம் இன்றி பெறுதலை மட்டும் எண்ணுபவன் பிராமணர்களிடத்திலும் ஆசை கொள்கிறான்.

Verse 45

ईदृशस्त्वं महाबाहो कर्म सज्जननिन्दितम् / मा कृथास्तद्धि लोकेषु यशोहानिकरं तव

ஓ மகாபாகுவே! நீ இவ்வாறு உயர்ந்தவனாய் இருந்து நல்லோர் நிந்திக்கும் செயலைச் செய்யாதே; அது உலகங்களில் உன் புகழைச் சிதைக்கும்.

Verse 46

वंशे महति जातस्त्वं वदान्यानां प्रहीभुजाम् / यशांशि कर्मणानेन संप्रतं माव्यनीवशः

நீ தானவீர அரசர்களின் மகத்தான வம்சத்தில் பிறந்தவன்; இச்செயலால் இப்போது உன் புகழின் பங்குகளை அழிக்காதே.

Verse 47

अहो ऽनुजीविनः किञ्चिद्भर्तारं व्यसनार्णवे / तत्प्रसादसमुन्नद्धा मज्जयं त्यनयोन्मुखाः

அய்யோ! பணியாளர்கள் தம் தலைவன் துன்பக் கடலில் சிறிது விழுந்ததைக் கண்டதும், அவன் அருளால் மயங்கி, அநீதிக்குத் திரும்பி அவனை மூழ்கடிக்கிறார்கள்.

Verse 48

श्रिया विकुर्वन्पुरुषकृत्यचिन्त्ये विचेतनः / तन्मतानुप्रवृत्तिश्च राजा सद्यो विषीदति

செல்வத்தால் மயங்கி, மனிதக் கடமையை எண்ணாத அறிவிலி அரசன், அவர்களின் கருத்தைப் பின்பற்றினால் உடனே துயரத்தில் ஆழ்கிறான்.

Verse 49

अज्ञातमुनयो मन्त्री राजानमनयांबुधौ / आत्मना सह दुर्बुद्धिर्लोहनौरिव मज्जयेत्

அறியாமை கொண்ட முனிவனைப் போன்ற அமைச்சர் அரசனை நெறி-கடலில் இட்டுச் சென்றால், அந்தத் தீய புத்தி இரும்புப் படகுபோல் தன்னுடனே அரசனையும் மூழ்கடிக்கும்।

Verse 50

तस्मात्त्वं राजशार्दूल मूढस्य नयवर्त्मनि / मतमस्य सुदुर्बुद्धेर्नानुवर्त्तितुमर्हसि

ஆகையால், அரசசிங்கமே! அந்த மூடனின் நெறிப் பாதையில் செல்லாதே; மிகத் தீய புத்தியுடையவனின் கருத்தைத் தொடர்வது உனக்குச் சிறப்பல்ல।

Verse 51

एवं हि वदतस्तस्य स्वामिश्रेयस्करं वचः / आक्षिप्य मन्त्री राजानमिदं भूयो ह्यभाषत

அவன் இவ்வாறு பேசிக்கொண்டிருக்கையில், ஆண்டவனின் நலனுக்கான சொற்களை முன்வைத்து அமைச்சர் அரசனைத் தடுத்து மீண்டும் இவ்வாறு கூறினான்।

Verse 52

ब्राह्मणो ऽयं स्वजातीयहितमेव समीक्षते / महान्ति राजकार्याणि द्विजैर्वेत्तुं न शक्यते

இந்தப் பிராமணன் தன் இனத்தாரின் நலனையே நோக்குகிறான்; அரசுப் பணிகளின் பெரும் காரியங்களை இருபிறப்போர் அறிதல் எளிதல்ல।

Verse 53

राज्ञैव राजकार्याणि वेद्यानि स्वमनीषया / विना वै भोजनादाने कार्यं विप्रो न विन्दति

அரசுப் பணிகளை அரசனே தன் அறிவால் அறிய வேண்டும்; உணவும் தானமும் இன்றி பிராமணனுக்கு எந்தக் காரியமும் நிறைவேறாது।

Verse 54

ब्राह्मणो नावमन्तव्यो वन्दनीयश्च नित्यशः / प्रतिसंग्राहयणीयश्च नाधिकं साधितं क्वचित्

பிராமணனை ஒருபோதும் அவமதிக்கக் கூடாது; அவர் எப்போதும் வணங்கத்தக்கவர். அவரை உரிய முறையில் போற்றிச் சேவிக்க வேண்டும்; இதற்கு மேல் சாதனை எங்கும் இல்லை.

Verse 55

तस्मात्स्वीकृत्य तां धेनुं प्रयाहि स्वपुरं नृप / नोचेद्राज्यं परित्यज्य गच्छस्वतपसे वनम्

ஆகையால், அரசே, அந்தப் பசுவை ஏற்று உன் நகரத்திற்குச் செல். இல்லையெனில் அரசைத் துறந்து தவத்திற்காக வனத்திற்குச் செல்.

Verse 56

क्षमावत्त्वं ब्राह्मणानां दण्डः क्षत्रस्य पार्थिव / प्रसह्य हरणे वापि नाधर्मस्ते भविष्यति

அரசே, பிராமணரின் இயல்பு பொறுமை; க்ஷத்திரியனின் கடமை தண்டம். வலுக்கட்டாயமாக எடுத்தாலும் உனக்கு அதர்மம் ஏற்படாது.

Verse 57

प्रसह्य हरणे दोषं यदि संपश्यसे नृप / दत्त्वा मूल्यं गवाश्वाद्यमृषेर्थेनुः प्रगृह्यताम्

அரசே, வலுக்கட்டாயமாக எடுத்தலில் குறை உனக்குத் தோன்றினால், மாடு-குதிரை முதலியவற்றின் விலையை அளித்து முனிவரின் பசுவை ஏற்றுக் கொள்.

Verse 58

स्वीकर्तव्या हि सा धेनुस्त्वया त्वं रत्नभागयतः / तपोधनानां हि कुतो रत्नसंग्रहणादरः

அந்தப் பசுவை நீ நிச்சயமாக ஏற்றுக் கொள்ள வேண்டும்; நீ ரத்தினங்களின் பங்காளி. தவச் செல்வம் கொண்ட முனிவர்களுக்கு ரத்தினச் சேகரிப்பில் என்ன ஆசை?

Verse 59

तपोधन बलः शान्तः प्रीतिमान्स नृप त्वयि / तस्मात्ते सर्वथा धेनुं याचितः संप्रदास्यति

அரசே! அவர் தவத்தால் செல்வமுடையவர், வலிமையுடையவர், அமைதியுடையவர்; உம்மேல் அன்புடையவர். ஆகையால் நீர் கேட்டால் அவர் நிச்சயமாக அந்தத் தேனுவை உமக்கு அளிப்பார்.

Verse 60

अथ वा गोहिरण्यद्यं यदन्यदभिवाञ्छितम् / संगृह्य वित्तं विपुलं धेनुं तां प्रतिदास्यति

அல்லது மாடுகள், பொன் முதலியனவும், வேறு விரும்பிய எதையும், பெருந்தொகை செல்வமாகச் சேர்த்து, அந்தத் தேனுவுக்குப் பதிலாக உமக்கு அளிப்பார்.

Verse 61

अनुपेक्ष्यं महद्रत्नं राज्ञा वै भूतिमिच्छता / इति मे वर्त्तते बुद्धिः कथं वा मन्यते भवान्

செல்வம் நாடும் அரசன் இம்மகா ரத்தினத்தை அலட்சியப்படுத்தக் கூடாது—இதுவே என் எண்ணம். நீர் என்ன கருதுகிறீர்?

Verse 62

राजोवाच / गत्वा त्वमेव तं विप्रं प्रसाद्य च विशेषतः / दत्त्वा चाभीप्सितं तस्मै तां गामानय मन्त्रिक

அரசன் கூறினான்—மந்திரி! நீயே சென்று அந்த விப்ரரை விசேஷமாக மகிழ்வித்து, அவருக்குப் பிடித்ததை அளித்து, அந்தப் பசுவை கொண்டு வா.

Verse 63

वसिष्ठ उवाच एवमुक्तस्ततोराज्ञा स मन्त्री विधिचोदितः / निवृत्य प्रययौ शीघ्रं जमदग्नेरथाश्रमम्

வசிஷ்டர் கூறினார்—அரசன் இவ்வாறு சொன்னதும், விதியால் தூண்டப்பட்ட அந்த அமைச்சர் திரும்பி, விரைவாக ஜமதக்னியின் ஆசிரமத்திற்குச் சென்றான்.

Verse 64

गते तु नृपतौ तस्मिन्नकृतव्रणसंयुतः / समिदानयनार्थाय रामो ऽपि प्रययौ वनम्

அந்த அரசன் சென்றபின், விரதத்தில் உறுதியான ராமனும் சமித்து கொண்டு வர வனத்திற்குப் புறப்பட்டான்।

Verse 65

ततः स मन्त्री सबलः समासाद्य तदाश्रमम् / प्रणम्य मुनिशार्दूलमिदं वचनमब्रवीत्

பின்பு அந்த அமைச்சர் படையுடன் அந்த ஆசிரமத்தை அடைந்து, முனிவர்சிறந்தவரை வணங்கி இவ்வாறு கூறினான்।

Verse 66

चन्द्रगुप्त उवाच ब्रह्मन्नृपतिनाज्ञप्तं राजा तु भुवि रत्नभाक् / रत्नभूता च धेनुः सा भुवि दोग्ध्रीष्वनुत्तमा

சந்திரகுப்தன் கூறினான்— ஓ பிராமணரே! அரசன் ஆணையிட்டான்; அரசன் பூமியில் ரத்தினப் பங்குடையவன், அந்தப் பசு ரத்தினமேயாகி, பால் தருவோரில் ஒப்பற்றது।

Verse 67

तस्माद्रत्नंसुवर्णं वा मूल्यमुक्त्वा यथोचितम् / आदाय गोरत्नभूतां धेनुं मे दातुमर्हसि

ஆகையால் உரிய விலையாக ரத்தினமோ பொன்னோ பெற்றுக்கொண்டு, கோரத்தினமாகிய அந்தப் பசுவை எனக்குக் கொடுக்க வேண்டும்।

Verse 68

जमदग्निरुवाच होमधेनुरियं मह्यं न दातव्या हि कस्यचित् / राजा वदान्यः स कथं ब्रह्मस्वमभिवाञ्छति

ஜமதக்னி கூறினார்— இந்த ஹோமதேனு எனக்கே உரியது; இதை யாருக்கும் கொடுக்கக் கூடாது. தானமிகு அரசன் பிராமணச் சொத்தை எப்படிக் காமிக்கிறான்?

Verse 69

मन्त्र्युवाच रत्नभाक्त्वंन नृपतिर्द्धेनुं ते प्रतिकाङ्क्षति / गवायुतेन तस्मात्त्वं तस्मै तां दातुमर्हसि

அமைச்சன் கூறினான்—நீ ரத்தினப் பங்குடையவன்; அரசன் உன் தேனுவை விரும்புகிறான். ஆகவே ஆயிரம் பசுக்கள் (கவாயுதம்) மதிப்பாக அவனுக்கு அந்தத் தேனுவை அளிக்கத் தகுதியானவன் நீ.

Verse 70

जमदग्निरुवाच क्रयविक्रययोर्नाहं कर्त्ता जातु कथञ्चन / हविर्धानीं च वै तस्मान्नोत्सहे दातुमञ्जसा

ஜமதக்னி கூறினார்—நான் ஒருபோதும் வாங்கல்-விற்பனையின் செய்பவன் அல்ல. ஆகவே அவனுக்கு ஹவிர்தானி (யாகத் தேனு)யை எளிதில் அளிக்க நான் துணியேன்.

Verse 71

मन्त्र्युवाच राज्यार्धेनाथ वा ब्रह्मन्सकलेनापि भूभृतः / देहि धेनुमिमामेकां तत्ते श्रेयो भविष्यति

அமைச்சன் கூறினான்—ஓ பிராமணரே! அரசின் பாதியைத் தரினும், அல்லது முழு அரசையே தரினும், இந்த ஒரே தேனுவை அளியுங்கள்; அது உங்களுக்கு நன்மை தரும்.

Verse 72

जमदग्निरुवाच जीवन्नाहं तु दास्यामि वासवस्यापि दुर्मते / गुरुणा याचितं किं ते वचसा नृपतेः पुनः

ஜமதக்னி கூறினார்—அறிவிழந்தவனே! நான் உயிரோடு இருக்கையில் வாசவனான இந்திரனுக்கே கூட அளிக்கமாட்டேன். குரு கேட்டதைத் தவிர, மீண்டும் அரசன் சொற்களால் உனக்கென்ன பயன்?

Verse 73

मन्त्र्युवाच त्वमेव स्वेच्छया राज्ञे देहि धेनुं सुहृत्तया / यथा बलेन नीतायां तस्यां त्वं किं करिष्यसि

அமைச்சன் கூறினான்—நீயே உன் விருப்பத்தால், நட்புணர்வோடு, அரசனுக்கு தேனுவை அளி. ஏனெனில் அது பலத்தால் எடுத்துச் செல்லப்பட்டால், நீ என்ன செய்ய முடியும்?

Verse 74

जमदग्निरुवाच दाता द्विजानां नृपतिः स यद्यप्याहरिष्यति / विप्रो ऽहं किं करिष्यामि स्वेच्छावितरणं विना

ஜமதக்னி கூறினார்— இருபிறப்போர்க்கு தானம் அளிப்பவன் அரசன்; அவன் விரும்பினால் அளிப்பான். நான் பிராமணன்; தன்னிச்சைத் தானமின்றி நான் என்ன செய்ய முடியும்?

Verse 75

वसिष्ठ उवाच इत्येवमुक्तः संक्रुद्धः स मन्त्री पापचेतनः / प्रसह्य नेतुमारेभे मुनेस्तस्य पयस्विनीम्

வசிஷ்டர் கூறினார்— இவ்வாறு சொல்லப்பட்டதும் பாவமனம் கொண்ட அந்த அமைச்சர் கோபமுற்று, அந்த முனிவரின் பால் தரும் பசுவை வலுக்கட்டாயமாக எடுத்துச் செல்லத் தொடங்கினான்.