Adhyaya 1
Book 2, Chapter 1 operationalizes the Vijigīṣu’s power by manufacturing a governable countryside: Kautilya treats the janapada not as a natural given but as a designed asset. Settlement is achieved by importing population from other lands and relieving demographic/agrarian pressure at home, then fixing village size, spacing, and mutual-protection obligations. Administrative geometry follows: clusters of villages are aggregated into graded nodes (saṃgraha, kārvaṭika, droṇamukha, sthānīya) to make revenue, justice, and logistics legible. Border gates and frontier forts under antapālas harden the perimeter, while forest and marginal groups are assigned interstitial security roles. Finally, the chapter binds artha to dharma through targeted grants: brahmadeya and immunities to ritual-educational elites and exemptions to key state-service professions, while cultivators receive prepared fields but lose rights if they do not cultivate. The result is a territory that yields surplus, recruits manpower, and resists penetration—core prerequisites for conquest.
Sutras
Sutra 1
भूतपूर्वमभूतपूर्वं वा जनपदं परदेशापवाहनेन स्वदेशाभिष्यन्दवमनेन वा निवेशयेत् ॥ कZ_०२.०१.०१ ॥
முன்னர் இருந்ததோ அல்லது புதிதாக உருவாக்கப்பட்டதோ ஆகிய ஜனபதத்தை, வெளிநாடுகளிலிருந்து மக்களை வரவழைப்பதாலோ அல்லது தன் நாட்டின் மக்கள் நெருக்கடியைத் தணித்து (மக்களை மறுவினியோகம் செய்து) அமைக்க வேண்டும்।
Sutra 2
शूद्रकर्षकप्रायं कुलशतावरं पञ्चकुलशतपरं ग्रामं क्रोशद्विक्रोशसीमानमन्योन्यारक्षं निवेशयेत् ॥ कZ_०२.०१.०२ ॥
அவன் பெரும்பாலும் சூத்ர உழவர்களைக் கொண்ட கிராமங்களை அமைக்க வேண்டும்; அவற்றில் குறைந்தது நூறு குடும்பங்களும் அதிகபட்சம் ஐந்நூறு குடும்பங்களும் இருக்க வேண்டும்; எல்லைகள் ஒரு அல்லது இரண்டு குரோச அளவில் இருக்க வேண்டும்; மேலும் அவை ஒன்றுக்கொன்று பாதுகாப்பளிக்குமாறு அமைக்கப்பட வேண்டும்।
Sutra 3
नलीशैलवनभृष्टिदरीसेतुबन्धशमीशाल्मलीक्षीरवृक्षानन्तेषु सीम्नां स्थापयेत् ॥ कZ_०२.०१.०३ ॥
எல்லைக் கோடுகளின் முடிவுகளில், நாணல், பாறை, காடு, நிலச்சரிவு தடம், பள்ளத்தாக்கு/பிளவு, பால-அணைக்கட்டு, மேலும் சமீ, சால்மலி, பால் சுரக்கும் மரங்கள் போன்றவற்றை எல்லைக் குறிகளாக நிறுவ வேண்டும்।
Sutra 4
अष्टशतग्राम्या मध्ये स्थानीयं चतुह्शतग्राम्या द्रोणमुखम् द्विशतग्राम्याः कार्वटिकम् दशग्रामीसंग्रहेण संग्रहं स्थापयेत् ॥ कZ_०२.०१.०४ ॥
எட்டுநூறு கிராமங்களின் குழுமத்தின் நடுவில் ‘ஸ்தானீய’ (பிராந்திய தலைமையகம்) அமைக்க வேண்டும்; நானூறு கிராமங்களின் நடுவில் ‘த்ரோணமுக’; இருநூறு கிராமங்களின் நடுவில் ‘கார்வடிக’ (சந்தை மையம்); மேலும் பத்து கிராமங்களின் தொகுப்பிற்கு ‘சங்க்ரஹ’ (உள்ளூர் அலகு) அமைக்க வேண்டும்।
Sutra 5
अन्तेष्वन्तपालदुर्गाणि जनपदद्वाराण्यन्तपालाधिष्ठितानि स्थापयेत् ॥ कZ_०२.०१.०५ ॥
எல்லைகளில், ஜனபதத்தின் வாயில்களாகிய எல்லைக் காவல் கோட்டைகளை (அந்தபால-துர்கம்) எல்லைக் காவல் அதிகாரிகள் (அந்தபாலர்) மேற்பார்வையில் நிறுவ வேண்டும்।
Sutra 6
तेषामन्तराणि वागुरिकशबरपुलिन्दचण्डालारण्यचरा रक्षेयुः ॥ कZ_०२.०१.०६ ॥
அந்த (எல்லைச் சாவடிகள்/கோட்டைகள்) இடையிலான இடைவெளிகளை வாகுரிகர் (வலை/கண்ணி வைப்போர்), சபரர், புலிந்தர், சண்டாளர் மற்றும் பிற வனச்சாரிகள் காக்க வேண்டும்.
Sutra 7
अध्यक्षसंख्यायकादिभ्यो गोपस्थानिकानीकस्थचिकित्सकाश्वदमकजङ्घाकारिकेभ्यश्च विक्रयाधानवर्जानि ॥ कZ_०२.०१.०७ब् ॥
அதிகாரிகள், கணக்கர்கள் முதலியோருக்கும், மேலும் கோப-ஸ்தானிகர், உள்ளூர் நிர்வாகிகள், படை நிலையப் பணியாளர்கள், மருத்துவர்கள், குதிரைப் பயிற்சியாளர்கள், கால்தூதர்கள் மற்றும் கைவினைஞர்களுக்கும் விற்பனையோ அடகோ செய்ய முடியாத நில ஒதுக்கீடுகளை வழங்க வேண்டும்.
Sutra 8
करदेभ्यः कृतक्षेत्राण्यैकपुरुषिकाणि प्रयच्छेत् ॥ कZ_०२.०१.०८ ॥
வரி செலுத்தும் குடிமக்களுக்கு அவர் பயிரிடப்பட்ட வயல்களை வழங்க வேண்டும்—ஒரு நபர்/ஒரு குடும்ப அலகு நிர்வகிக்கக்கூடிய அளவிலான நிலத் துண்டுகளாக.
Sutra 9
निवेशसमकालं यथागतकं वा परिहारं दद्यात् ॥ कZ_०२.०१.१७ ॥
குடியேற்றம்/நிறுவல் நடைபெறும் காலம் வரை, அல்லது சூழ்நிலைக்கேற்ப, வரிவிலக்கு வழங்க வேண்டும்.
Sutra 10
निवृत्तपरिहारान्पितेवानुगृह्णीयात् ॥ कZ_०२.०१.१८ ॥
அவர்களின் வரிவிலக்குகள் முடிந்த பிறகும், தந்தை போல அவர்களை ஆதரித்து அருள வேண்டும்.
Sutra 19
आकरकर्मान्तद्रव्यहस्तिवनव्रजवणिक्पथप्रचारान्वारिस्थलपथपण्यपत्तनानि च निवेशयेत् ॥ कZ_०२.०१.१९ ॥
அவன் சுரங்கங்கள், உற்பத்தி நிலையங்கள்/தொழிற்சாலைகள், பொருள் களஞ்சியங்கள், யானைக் காடுகள், மாட்டுப் பண்ணைகள்/மேய்ச்சல் வளாகங்கள், வணிகப் பாதைகள் மற்றும் பயண வழித்தடங்கள், நீர்வழிகள் மற்றும் நிலவழிகள், சந்தைகள், மேலும் வாணிகத் துறைமுகங்கள்/வணிக நகரங்களை நிறுவி (ஒழுங்குபடுத்தி) நடத்த வேண்டும்।
Sutra 20
सहोदकमाहार्योदकं वा सेतुं बन्धयेत् ॥ कZ_०२.०१.२० ॥
அவன் இயற்கை நீர்மூலத்தில் அல்லது நீரை கொண்டு வந்து (கால்வாய்/திருப்பிவிடுதல் மூலம்) சேது (அணை/கரைமேடு/நீர்த்தேக்கம்) அமைக்க வேண்டும்.
Sutra 21
अन्येषां वा बध्नतां भूमिमार्गवृक्षोपकरणानुग्रहं कुर्यात्पुण्यस्थानारामाणां च ॥ कZ_०२.०१.२१ ॥
அல்லது பிறர் (இத்தகைய பணிகளை) அமைக்கும்போது, அவர்களுக்கு நிலம், அணுகும்வழிகள், மரம்/மரங்கள், கருவிகள் ஆகியவற்றில் ஆதரவு அளிக்க வேண்டும்; புண்ணியத் தலங்களுக்கும் பொதுத் தோட்டங்களுக்கும் அதேபோல்.
Sutra 22
सम्भूयसेतुबन्धादपक्रामतः कर्मकरबलीवर्दाः कर्म कुर्युः ॥ कZ_०२.०१.२२ ॥
கூட்டு சேது-கட்டுமானத்தில் சேர்ந்தபின் விலகுபவனின் தொழிலாளர்களும் இழுவை மாடுகளும் இருந்தாலும் பணியைச் செய்ய வேண்டும் (அதாவது அவனது பங்களிப்பு கட்டாயம்).
Sutra 23
व्ययकर्मणि च भागी स्यात् न चांशं लभेत ॥ कZ_०२.०१.२३ ॥
அவன் செலவும் உழைப்பிலும் பங்காளி ஆவான்; ஆனால் லாபப் பங்கு பெறமாட்டான்.
Sutra 24
मत्स्यप्लवहरितपण्यानां सेतुषु राजा स्वाम्यं गच्छेत् ॥ कZ_०२.०१.२४ ॥
சேது-பணிகளுடன் தொடர்புடைய மீன், படகுகள்/மிதவைச் செயல்கள் (படகு-சேவை முதலியவை), மற்றும் பச்சை விளைபொருள்/காய்கறிகள் மீது அரசனுக்குச் சொத்துரிமை இருக்கும் (அதாவது ஒழுங்குபடுத்தலும் வருவாய் வசூலும்).
Sutra 25
दासाहितकबन्धूनशृण्वतो राजा विनयं ग्राहयेत् ॥ कZ_०२.०१.२५ ॥
அடிமைகள், கூலியாளர்கள்/ஆதாரர்கள் அல்லது உறவினர்களின் முறையீடுகளை கேளாதவரை அரசன் ஒழுக்கத் திருத்தத் தண்டனையால் அடக்க வேண்டும்.
Sutra 26
बालवृद्धव्यसन्यनाथांश्च राजा बिभृयात्स्त्रियमप्रजातां प्रजातायश्च पुत्रान् ॥ कZ_०२.०१.२६ ॥
அரசன் குழந்தைகள், முதியோர், துன்புறுவோர், ஆதரவற்றோர் ஆகியோரைக் காப்பாற்ற வேண்டும்; மேலும் பிள்ளையில்லாத பெண்ணையும், பிள்ளை பெற்ற பெண்ணின் மகன்களையும் பராமரிக்க வேண்டும்.
Sutra 27
बालद्रव्यं ग्रामवृद्धा वर्धयेयुरा व्यवहारप्रापणात्देवद्रव्यं च ॥ कZ_०२.०१.२७ ॥
கிராம மூப்பர்கள் உரிய பரிவர்த்தனைகள் மூலம் சிறார்களின் சொத்தை வளர்த்திட (பாதுகாத்து பயனுள்ளதாக நிர்வகித்திட) வேண்டும்; அதுபோலவே தேவதையின்/கோயிலின் சொத்தையும் நிர்வகிக்க வேண்டும்.
Sutra 28
अपत्यदारं मातापितरौ भ्रातृऋनप्राप्तव्यवहारान्भगिनीः कन्या विधवाश्चाबिभ्रतः शक्तिमतो द्वादशपणो दण्डः अन्यत्र पतितेभ्यः अन्यत्र मातुः ॥ कZ_०२.०१.२८ ॥
திறன் உள்ள ஒருவர் தன் பிள்ளைகள் மற்றும் மனைவி, தாய்-தந்தை, (உரிமை இருந்தால்) சகோதரன், சட்டப்படி பெறவேண்டிய கோரிக்கையுள்ள கடனாளிகள், மேலும் சகோதரி, திருமணமாகாத மகள், விதவைகள் ஆகியோரைக் காப்பாற்றத் தவறினால்—அவனுக்கு பன்னிரண்டு பண அபராதம் விதிக்கப்படும்; ஆனால் புறக்கணிக்கப்பட்ட/பதிதரானவர்களின் விஷயத்தில் விலக்கு உண்டு, தாய்க்கு மட்டும் விலக்கு இல்லை.
Sutra 29
पुत्रदारमप्रतिविधाय प्रव्रजतः पूर्वः साहसदण्डः स्त्रियं च प्रव्राजयतः ॥ कZ_०२.०१.२९ ॥
மகன் மற்றும் மனைவிக்கான ஏற்பாடுகளை முன்பே செய்யாமல் துறவறம்/பிரவ்ரஜ்யா மேற்கொண்டு செல்லுபவருக்கு ‘சாஹஸ’ (வலுக்கட்டாயக் குற்றம்) எனும் முதல் நிலைத் தண்டம் விதிக்கப்படும்; அதுபோல ஒரு பெண்ணைத் துறவறம்/இல்லறத் துறப்பிற்கு அனுப்புபவருக்கும்.
Sutra 30
लुप्तव्यायामः प्रव्रजेदापृच्छ्य धर्मस्थान् ॥ कZ_०२.०१.३० ॥
தனக்கு ஒதுக்கப்பட்ட வேலைக் கடமை இழந்தவன் (அல்லது அதிலிருந்து விலக்கு பெற்றவன்) தர்மஸ்தர்களிடம் (நீதியதிகாரிகளிடம்) தெரிவித்து/அனுமதி பெற்று மட்டுமே துறவறம் (பிரவ்ரஜ்யா) மேற்கொண்டு புறப்பட வேண்டும்.
Sutra 31
अन्यथा नियम्येत ॥ कZ_०२.०१.३१ ॥
இல்லையெனில் அவனை கட்டுப்பாட்டில்/தடுப்பில் வைக்க வேண்டும்.
Sutra 32
वानप्रस्थादन्यः प्रव्रजितभावः सजातादन्यः संघः सामुत्थायिकादन्यः समयानुबन्धो वा नास्य जनपदमुपनिविशेत ॥ कZ_०२.०१.३२ ॥
வானப்ரஸ்தர்களைத் தவிர வேறு எந்தத் துறவுக் குழுவும், உள்ளூர் குல/சமூகத்துக்கு அப்பாற்பட்டவர்களால் அமைந்த எந்தச் சங்கமும், மேலும் சட்டபூர்வ கூட்டுறவு (சாமுத்தாயிக) தவிர வேறு எந்த ஒப்பந்த-பிணைப்பு குழுவும்—இவற்றை அரசனின் நாட்டுப்புறத்தில் குடியேற அனுமதிக்கக் கூடாது.
Sutra 33
न च तत्रारामा विहारार्था वा शालाः स्युः ॥ कZ_०२.०१.३३ ॥
மேலும் அங்கே பூங்காக்கள் (ஆராமங்கள்) அல்லது உலாவல்/வினோதத்திற்கான மண்டபங்கள் இருக்கக் கூடாது.
Sutra 34
नटनर्तकगायनवादकवाग्जीवनकुशीलवा न कर्मविघ्नं कुर्युः ॥ कZ_०२.०१.३४ ॥
நடிகர்கள், நடனக்காரர்கள், பாடகர்கள், வாத்தியக்காரர்கள், தொழில்முறை பேச்சாளர்கள், மற்றும் குசீலவர்கள் (கலைஞர்கள்) வேலைக்கு இடையூறு செய்யக் கூடாது.
Sutra 35
निराश्रयत्वाद्ग्रामाणां क्षेत्राभिरतत्वाच्च पुरुषाणां कोशविष्टिद्रव्यधान्यरसवृद्धिर्भवति ॥ कZ_०२.०१.३५ ॥
கிராமங்கள் (பராசித) தங்குமிடங்கள்/அடைவிடங்களிலிருந்து விடுபட்டு இருப்பதாலும், மக்கள் வயல்வெளிப் பணியில் ஈடுபட்டு இருப்பதாலும், அரசுக் களஞ்சியம், கட்டாய உழைப்பு/சேவை-வருவாய், பொருட்கள், தானியம் மற்றும் வரிவசூலிக்கத்தக்க உற்பத்தி/‘ரசங்கள்’ ஆகியவற்றில் வளர்ச்சி ஏற்படும்.
Sutra 36
देशं परिहरेद् राजा व्ययक्रीडाश्च वारयेत् ॥ कZ_०२.०१.३६च्द् ॥
அத்தகைய நாட்டை/பகுதியை அரசன் தவிர்க்க வேண்டும்; மேலும் வீண்செலவுகளையும் விளையாட்டு-விலாசங்களையும் கட்டுப்படுத்த வேண்டும்.
Sutra 37
स्तेनव्यालविषग्राहैर्व्याधिभिश्च पशुव्रजान् ॥ कZ_०२.०१.३७च्द् ॥
அரசன் கால்நடை மந்தைகளை திருடர்கள், கொடிய விலங்குகள், விஷக் கடிகள், முதலைகள் மற்றும் நோய்களிலிருந்து காக்க வேண்டும்.
Sutra 38
शोधयेत्पशुसंघैश्च क्षीयमाणं वणिक्पथम् ॥ कZ_०२.०१.३८च्द् ॥
சரிவடைந்து வரும் வணிகப் பாதையை, மிருகக் காவலணிகள்/காரவான்கள் (பசு-சங்கங்கள்) போன்றவற்றை அமைத்து மீட்டெடுத்து பாதுகாக்க வேண்டும்।
Sutra 39
रक्षेत्पूर्वकृतान् राजा नवांश्चाभिप्रवर्तयेत् ॥ कZ_०२.०१.३९च्द् ॥
அரசன் முன்பே செய்யப்பட்டவற்றைப் பாதுகாக்க வேண்டும்; புதிய பணிகளையும் செயற்படத் தொடங்கச் செய்ய வேண்டும்।
Frequently Asked Questions
A stable, populated, and productive countryside: villages are sized for viability, spaced for mutual aid, bounded to reduce disputes, protected by frontier gates/forts, and incentivized through grants and material support—yielding food security, predictable revenue, and internal peace.
Non-cultivators lose entitlements: lands are made ‘āchidyānya’ (liable to be taken back/forfeited) for those who do not cultivate; additionally, the frontier architecture (antapāla durgas and janapada gates) implies coercive enforcement against threats and disorder.