Adhyaya 6

Verse 1

ः बभञ्ज तद्दृढं धनुरिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः तदा इति ख, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः भरतोथागात् इति ख, ग, घ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः अथ षष्ठो ऽध्यायः श्रीरामावतारवर्णनं नारद उवाच भरते ऽथ गते रामः पित्रादीनभ्यपूजयत् राजा दशरथो रामम् उवाच शृणु राघव

“அந்த உறுதியான வில்லை அவர் முறித்தார்”—இது ஒரு குறியிடப்பட்ட கைப்பிரதியின் பாடம்; பிற கைப்பிரதிகளில் “அப்போது” என்றும், சிலவற்றில் “அதன்பின் பரதன் வந்தான்” என்றும் பாடவேறுபாடு உள்ளது. இப்போது ஆறாம் அதிகாரம்—‘ஸ்ரீ ராமாவதார வர்ணனம்’ தொடங்குகிறது. நாரதர் கூறினார்: பரதன் சென்றபின் ராமன் தந்தை முதலிய மூத்தோரைக் முறையாக வணங்கினான். அரசன் தசரதன் ராமனிடம் கூறினான்: “கேள், ஓ ராகவா।”

Verse 2

गुणानुरागाद्राज्ये त्वं प्रजाभिरभिषेचितः मनसाहं प्रभाते ते यौवराज्यं ददामि ह

உன் நற்குணங்களின் மீது உள்ள அன்பினால் மக்கள் உன்னை அரசாட்சிக்காக அபிஷேகம் செய்துள்ளனர். ஆகவே நான் உறுதியான மனத்துடன் விடியற்காலையில் உனக்கு யுவராஜப் பதவியை அளிக்கிறேன்.

Verse 3

रात्रौ त्वं सीतया सार्धं संयतः सुव्रतो भव राज्ञश् च मन्त्रिणश्चाष्टौ सवसिष्ठास् तथाब्रुवन्

“இரவில் சீதையுடன் நீ கட்டுப்பாட்டுடன் இருந்து, சிறந்த விரதநெறியைப் பின்பற்று.” என்று அரசனும் எட்டு அமைச்சர்களும் வசிஷ்டருடன் கூறினர்.

Verse 4

सृष्टिर्जयन्तो विजयः सिद्धार्थो राष्ट्रवर्धनः अशोको धर्मपालश् च सुमन्त्रः सवसिष्ठकः

ஸ்ருஷ்டி, ஜயந்த, விஜய, சித்தார்த்த, ராஷ்ட்ரவர்தன, அசோக, தர்மபால, சுமந்திரன், மேலும் வசிஷ்டருடன்—இவை அரசவழி பெயர்கள் வரிசையாகக் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளன.

Verse 5

पित्रादिवचनं श्रुत्वा तथेत्युक्त्वा स राघवः स्थितो देवार्चनं कृत्वा कौशल्यायै निवेद्य तत्

தந்தை முதலியோரின் சொற்களை கேட்ட ராகவன் “ததாஸ்து” என்று கூறி அமைதியுடன் நிலைத்தான். தேவர்களை வழிபட்டு, அந்த செய்தியை கௌசல்யைக்கு அறிவித்தான்.

Verse 6

राजोवाच वसिष्ठादीन् रामराज्याभिषेचने सम्भारान् सम्भवन्तु स्म इत्य् उक्त्वा कैकेयीङ्गतः

அரசன் வசிஷ்டர் முதலியோரிடம், “ராமனின் ராஜ்யாபிஷேகத்திற்கான ஏற்பாடுகள் அனைத்தும் தயாராகட்டும்” என்று கூறி, பின்னர் கைகேயியிடம் சென்றான்.

Verse 7

अयोध्यालङ्कृतिं दृष्ट्वा ज्ञात्वा रामाभिषेचनं भविष्यतीत्याचचक्षे कैकेयीं मन्थरा सखी

அயோத்தி அலங்கரிக்கப்பட்டிருப்பதைப் பார்த்து, ராமனின் அபிஷேகம் நடைபெறவிருக்கிறது என்று அறிந்து, தோழி மந்தரை அந்த செய்தியை கைகேயியிடம் தெரிவித்தாள்.

Verse 8

पादौ गृहीत्वा रामेण कर्षिता सापराधतः तेन वैरेण सा राम- वनवासञ्च काङ्क्षति

ராமனின் பாதங்களைப் பற்றிக் கொண்ட குற்றமுடைய அவள், ராமனால் இழுத்துச் செல்லப்பட்டாள்; அந்தப் பகை காரணமாகவே ராமனின் வனவாசத்தையும் அவள் விரும்புகிறாள்.

Verse 9

कैकेयि त्वं समुत्तिष्ठ रामराज्याभिषेचनं मरणं तव पुत्रस्य मम ते नात्र संशयः

கைகேயி, உடனே எழு; ராமனின் ராஜ்யாபிஷேகம் நடந்தால், உன் மகனின் மரணம் நிச்சயம்—இதில் எனக்கு ஐயமில்லை.

Verse 10

राज्यवर्धन इति ख, ग, घ चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः सुमन्त्रश् च वशिष्ठक इति ख, ग, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकचतुष्टयपाठः मन्थरासती इति ख, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः मन्थरा सतीमिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः कब्जयोक्तञ्च तच् छ्रुत्वा एकमाभरणं ददौ उवाच मे यथा रामस् तथा मे भरतः सुतः

‘ராஜ்யவர்தன’—இது க, க, க (க, கா, கா) எனக் குறிக்கப்பட்ட மூன்று கைஎழுத்துப் பிரதிகளின் பாடம். ‘சுமந்திரன் மற்றும் வசிஷ்டகன்’—இது க, க, க, ங எனக் குறிக்கப்பட்ட நான்கு பிரதிகளின் பாடம். ‘மந்தரா-சதி’—இது க, ங குறிக்கப்பட்ட இரண்டு பிரதிகளின் பாடம்; ‘மந்தரா, சதியான பெண்’—இது க குறிக்கப்பட்ட பிரதியின் பாடம். குப்ஜா சொன்னதை கேட்டவள் ஒரு ஆபரணம் அளித்து கூறினாள்—“எனக்கு ராமன் எப்படியோ, அதுபோலவே என் மகன் பரதன்।”

Verse 11

उपायन्तु न पश्यामि भरतो येन राज्यभाक् कैकेयीमब्रवीत् क्रुद्धा हारं त्यक्त्वाथ मन्थरा

“பரதன் அரசுரிமை பெறும் வழி எனக்குத் தெரியவில்லை.” என்று கோபமுற்ற மந்தரா கைகேயியிடம் கூறி, தன் மாலையை கழற்றி எறிந்தாள்.

Verse 12

बालिशे रक्ष भरतम् आत्मानं माञ्च राघवात् भविता राघवो राजा राघवस्य ततः सुतः

ஓ எளிய மனத்தவளே, பரதனை காப்பாற்று; உன்னையும் என்னையும் ராகவனிடமிருந்து காப்பாற்று—ராகவனுக்கு எதிராக நடக்காதே. ராகவன் அரசனாவான்; அதன் பின் ராகவனின் மகன் (அரசனாவான்).

Verse 13

राजवंशस्तु कैकेयि भरतात् परिहास्यते देवासुरे पुरा युद्धे शम्बरेण हताः सुराः

ஆனால், ஓ கைகேயீ, பரதனால் இந்த அரச வம்சம் கேலிக்குரியதாகும் என்று சொல்லப்படுகிறது. முற்காலத்தில் தேவர்-அசுரர் போரில் சம்பரன் தேவர்களை கொன்றான்.

Verse 14

रात्रौ भर्ता गतस्तत्र रक्षितो विद्यया त्वया वरद्वयन्तदा प्रादाद् याचेदानीं नृपञ्च तत्

இரவில் கணவன் அங்கே சென்றான்; நீ அளித்த வித்யையால் அவன் பாதுகாக்கப்பட்டான். அப்போது அவன் இரண்டு வரங்களை அளித்தான்; இப்போது அரசனும் தன் விருப்பமானதை அதுபோலவே வேண்டட்டும்.

Verse 15

रामस्य च वनेवासं नव वर्षाणि पञ्च च यौवराज्यञ्च भरते तदिदानीं प्रदास्यति

இப்போது அவர் ராமனுக்கு ஒன்பது ஆண்டுகளும் மேலும் ஐந்து ஆண்டுகளும் வனவாசத்தை விதித்து, அதே நேரத்தில் பரதனுக்கு யுவராஜப் பதவியை அளிப்பார்।

Verse 16

प्रोत्साहिता कुब्जया सा अनर्थे चार्थदर्शिनी उवाच सदुपायं मे कच्चित्तं कारयिष्यति

கூனியால் தூண்டப்பட்ட அவள்—தவறான வழியில் சென்றாலும் பயனை அறிந்தவள்—கூறினாள்: “நல்ல உபாயத்தால் என் திட்டத்தை யாராவது நிறைவேற்றுவார்களா?”

Verse 17

क्रोधागारं प्रविष्टाथ पतिता भुवि मूर्छिता द्विजादीनर्चयित्वाथ राजा दशरथस्तदा

பின்னர் அவள் கோபமாளிகைக்குள் நுழைந்து, தரையில் விழுந்து மயங்கி கிடந்தாள். அப்போது அரசன் தசரதன் பிராமணர் முதலியோரைக் கௌரவித்து அந்த நேரத்தில் (அங்கே) வந்தான்।

Verse 18

ददर्श केकयीं रुष्टाम् उवाच कथमीदृशी रोगार्ता किं भयोद्विग्ना किमिच्छसि करोमि तत्

அவன் கோபமுற்ற கைகேயியைப் பார்த்து கூறினான்: “நீ இவ்வாறு ஏன்? நோயால் துன்புறுகிறாயா, அல்லது ஏதோ அச்சத்தால் கலங்குகிறாயா? உனக்கு என்ன வேண்டும்? அதை நான் செய்வேன்।”

Verse 19

येन रामेण हि विना न जीवामि मुहूर्तकम् शपामि तेन कुर्यां वै वाञ्छितं तव सुन्दरि

ராமன் இல்லாமல் நான் ஒரு கணமும் வாழேன்; அவன் பேரில் சத்தியம்—அழகியே, உன் விருப்ப வேண்டுதலை நான் நிச்சயமாக நிறைவேற்றுவேன்।

Verse 20

सत्यं ब्रूहीति सोवाच नृपं मह्यं ददासि चेत् वरद्वयं पूर्वदत्तं सत्यात् त्वं देहि मे नृप

அவன் கூறினான்—“உண்மையைச் சொல். நீ எனக்கு அரசனை அளிப்பாயானால், அரசே, உண்மைக்கேற்ப முன்பு அளித்த இரு வரங்களையும் எனக்கு வழங்கு.”

Verse 21

चतुर्दशसमा रामो वने वसतु संयतः कथितमिति ख, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः सम्भारैर् एभिरद्यैव भरतोत्राभिषेच्यताम्

“தன்னடக்கம் கொண்ட ராமன் பதினான்கு ஆண்டுகள் வனத்தில் வாழட்டும்”—என்று கூறப்பட்டுள்ளது (க, ங குறியிடப்பட்ட கைப்பிரதிகளின் பாடம்). “மேலும் இவ்வபிஷேகப் பொருட்களாலேயே இன்று இங்கே பாரதனை அபிஷேகம் செய்யட்டும்.”

Verse 22

विषं पीत्वा मरिष्यामि दास्यसि त्वं न चेन्नृप तच् छ्रुत्वा मूर्छितो भूमौ वज्राहत इवापतत्

“விஷம் குடித்து நான் இறந்துவிடுவேன்—நீ அளிக்காவிட்டால், அரசே.” இதைக் கேட்டவுடன் அவன் மயங்கி, இடியால் தாக்கப்பட்டதுபோல் தரையில் விழுந்தான்.

Verse 23

मुहूर्ताच्चेतनां प्राप्य कैकेयीमिदमब्रवीत् किं कृतं तव रामेण मया वा पापनिश् चये

சிறிது நேரத்தில் உணர்வு பெற்று அவன் கைகேயியிடம் கூறினான்—“பாவத் தீர்மானம் கொண்டவளே, ராமனாலோ என்னாலோ உனக்கு என்ன தீங்கு ஏற்பட்டது?”

Verse 24

यन्मामेवं ब्रवीषि त्वं सर्वलोकाप्रियङ्करि केवलं त्वत्प्रियं कृत्वा भविष्यामि सुनिन्दितः

நீ என்னிடம் இவ்வாறு பேசுவதால், எல்லோருக்கும் அருவருப்பை உண்டாக்குபவளே—நான் உனக்கு மட்டும் விருப்பமானதைச் செய்தால், நான் மிகக் கடுமையாக நிந்திக்கப்படுவேன்.

Verse 25

या त्वं भार्या कालरात्री भरतो नेदृशः सुतः प्रशाधि विधवा राज्यं मृते मयि गते सुते

நீ என் மனைவி காலராத்திரிபோல்; பரதன் அத்தகைய மகன் அல்ல. நான் இறந்து மகன் சென்றபின், விதவையாக அரசை ஆளு.

Verse 26

सत्यपाशनिबद्धस्तु राममाहूय चाब्रवीत् कैकेय्या वञ्चितो राम राज्यं कुरु निगृह्य माम्

ஆனால் சத்தியப் பாசத்தால் கட்டுண்ட அவர் ராமனை அழைத்து கூறினார்— “ராமா, கைகேயி என்னை ஏமாற்றினாள்; என்னை அடக்கி அரசை ஏற்று கொள்.”

Verse 27

त्वया वने तु वस्तव्यं कैकेयीभरतो नृपः पितरञ्चैव कैकेयीं नमस्कृत्य प्रदक्षिणं

‘நீ நிச்சயமாக வனத்தில் வாழ வேண்டும். அரசே, பரதன்—கைகேயியுடன்—தந்தையையும் கைகேயியையும் வணங்கி, மரியாதையுடன் பிரதட்சிணம் செய்ய வேண்டும்.’

Verse 28

कृत्वा नत्वा च कौशल्यां समाश्वस्य सलक्ष्मणः सीतया भार्यया सार्धं सरथः ससुमन्त्रकः

விதிப்படி கடமைகளை செய்து கௌசல்யையை வணங்கி அவளை ஆறுதல் கூறினார்; பின்னர் லக்ஷ்மணனுடன், மனைவி சீதையுடன், தேரும் சுமந்திரனும் உடன் புறப்பட்டார்.

Verse 29

दत्वा दानानि विप्रेभ्यो दीनानाथेभ्य एव सः मातृभिश् चैव विप्राद्यैः शोकार्तैर् निर्गतः पुरात्

பிராமணர்களுக்கும் ஏழை அநாதைகளுக்கும் தானம் அளித்து, தாய்மார்களும் பிராமணர் முதலிய துயருற்றவர்களும் உடன் அவர் நகரத்தை விட்டு புறப்பட்டார்.

Verse 30

उषित्वा तमसातीरे रात्रौ पौरान् विहाय च प्रभाते तमपश्यन्तो ऽयोध्यां ते पुनरागताः

தமசா நதிக்கரையில் இரவு தங்கி, நகரமக்களைப் பின்னே விட்டுவிட்டு, விடியற்காலையில் அவரைக் காணாததால் அவர்கள் மீண்டும் அயோத்திக்குத் திரும்பினர்।

Verse 31

रुदन् राजापि कौशल्या- गृहमागात् सुदुःखितः पौरा जना स्त्रियः सर्वा रुरुदू राजयोषितः

அரசனும் அழுதபடியே, மிகுந்த துயரத்தில் மூழ்கி, கௌசல்யையின் இல்லத்திற்குச் சென்றான்; நகரத்தின் எல்லாப் பெண்களும் அரசமகளிரும் அழுதனர்।

Verse 32

रामो रथस्थश्चीराढ्यः शृङ्गवेरपुरं ययौ गुहेन पूजितस्तत्र इङ्गुदीमूलमाश्रितः

ரதத்தில் அமர்ந்து, பட்டை ஆடைகள் அணிந்த ராமன் ஸ்ருங்கவேறபுரம் சென்றான்; அங்கு குகன் அவரை வணங்கி உபசரித்தான்; அவர் இங்குதீ மரத்தின் அடியில் தங்கினார்।

Verse 33

न त्वं भार्या इति ग, घ, छ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः संश्रित इति ग, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः लक्ष्मणः स गुहो रात्रौ चक्रतुर्जागरं हि तौ सुमन्त्रं सरथं त्यक्त्वा प्रातर् नावाथ जाह्नवीं

‘நீ (என்) மனைவி அல்ல’—இது க, க்ஹ, ச்ஹ குறியிடப்பட்ட மூன்று கைப்பிரதிகளின் பாடம்; மேலும் ‘ஸம்ஶ்ரித (சரணடைந்தவன்)’—இது க, க்ஹ குறியிடப்பட்ட இரண்டு கைப்பிரதிகளின் பாடம். லக்ஷ்மணனும் குகனும் இரவு முழுதும் காவல் விழித்தனர்; விடியற்காலையில் சுமந்திரனை ரதத்துடன் விட்டுவிட்டு, படகில் ஜாஹ்னவி (கங்கை)யைத் தாண்டினர்।

Verse 34

रामलक्ष्मणसीताश् च तीर्णा आपुः प्रयागकम् भरद्वाजं नमस्कृत्य चित्रकूटं गिरिं ययुः

ராமன், லக்ஷ்மணன், சீதை ஆகியோர் கடந்து பிரயாகத்தை அடைந்தனர்; பரத்வாஜருக்கு வணங்கி, சித்ரகூட மலைக்குச் சென்றனர்।

Verse 35

वास्तुपूजान्ततः कृत्वा स्थिता मन्दाकिनीतटे सीतायै दर्शयामास चित्रकूटञ्च राघवः

வாஸ்து பூஜையை முறையாக நிறைவேற்றி, மந்தாகினி கரையில் தங்கியிருந்த ராகவன் சீதைக்கு சித்ரகூட மலைையும் காட்டினான்।

Verse 36

नखैर् विदारयन्तन्तां काकन्तच्चक्षुराक्षिपत् ऐषिकास्त्रेण शरणं प्राप्तो देवान् विहायसः

அவர்கள் நகங்களால் அவனை கிழித்துக் கொண்டிருந்தபோது, ஒரு காகம் அவன் கண்மேல் தாக்கியது. பின்னர் ஐஷிகாஸ்திரத்தின் மூலம் அவன் ஆகாயத்தில் உள்ள தேவர்களின் சரணத்தை அடைந்தான்।

Verse 37

रामे वनं गते राजा षष्ठे ऽह्नि निशि चाब्रवीत् कौशल्यां स कथां पौर्वां यदज्ञानद्धतः पुरा

ராமன் வனத்திற்கு சென்றபின், ஆறாம் நாளின் இரவில் அரசன் கௌசல்யாவிடம், முன்பு அறியாமையால் செய்ததைப் பற்றிய அந்தப் பழைய நிகழ்வைச் சொன்னான்।

Verse 38

कौमारे शरयूतीरे यज्ञदत्तकुमारकः शब्दभेदाच्च कुम्भेन शब्दं कुर्वंश् च तत्पिता

இளமையில் சரயூ கரையில் யஜ்ஞதத்தன் எனும் சிறுவன், ஒலியின் வேறுபாட்டைத் தவறாக எண்ணி, குடத்தால் சத்தம் செய்துகொண்டிருந்தான்; அவன் தந்தையும் அங்கே இருந்தார்।

Verse 39

शशाप विलपन्मात्रा शोकं कृत्वा रुदन्मुहुः पुत्रं विना मरिष्यावस् त्वं च शोकान्मरिष्यसि

அப்போது தாய் புலம்பி, துயரில் மூழ்கி, மீண்டும் மீண்டும் அழுதபடி சாபமிட்டாள்—“மகன் இன்றி நான் இறப்பேன்; நீயும் துயரால் இறப்பாய்।”

Verse 40

पुत्रं विना स्मरन् शोकात् कौशल्ये मरणं मम कथामुक्त्वाथ हा रामम् उक्त्वा राजा दिवङ्गतः

மகனை இழந்த நினைவால் துயருற்ற அரசன் கௌசல்யாவிடம்—“என் மரணம் இப்போது நிச்சயம்” என்று கூறினான். இவ்வாறு சொல்லி “ஹா ராமா!” என்று அலறி, அரசன் விண்ணுலகம் சென்றான்.

Verse 41

सुप्तं मत्त्वाथ कौशल्या सुप्ता शोकार्तमेव सा सुप्रभाते गायनाश् च सूतमागधवन्दिनः

அப்போது கௌசல்யா அவரை உறங்குகிறார் என எண்ணி, தானும் துயரால் வாடி படுத்தாள். விடியற்காலையில் சூதர், மாகதர், வந்தினர் முதலிய பாடகர்கள் புகழ்பாடலைத் தொடங்கினர்.

Verse 42

प्रबोधका बोधयन्ति न च बुध्यत्यसौ मृतः कौशल्या तं मृतं ज्ञात्वा हा हतास्मीति चाब्रवीत्

எழுப்புவோர் தொடர்ந்து அழைத்தனர்; ஆனால் அவர் விழிக்கவில்லை—அவர் இறந்திருந்தார். கௌசல்யா அவர் இறந்ததை அறிந்து “அய்யோ! நான் அழிந்தேன்” என்று கூறினாள்.

Verse 43

नरा नार्यो ऽथ रुरुदुर् आनीतो भरतस्तदा वशिष्ठाद्यैः सशत्रुघ्नः शीघ्रं राजगृहात्पुरीम्

அப்போது ஆண்களும் பெண்களும் உரக்க அழுதனர். அதே வேளையில் வசிஷ்டர் முதலிய மூத்தோர், சத்ருக்னனுடன் கூடிய பரதனை அரசமாளிகையிலிருந்து விரைவாக நகரத்திற்குக் கொண்டு வந்தனர்.

Verse 44

पूर्वामिति ग, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः नृप इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः चापतदिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः दृष्ट्वा सशोकां कैकेयीं निन्दयामास दुःखितः अकीर्तिः पातिता मूर्ध्नि कौशल्यां स प्रशस्य च

துயரில் மூழ்கிய கைகேயியைப் பார்த்து அவர் வருந்தி அவளை கண்டித்தார்; மேலும் தன் தலைமேல் அவப்பெயர் விழுந்ததுபோல் எண்ணி, கௌசல்யாவையும் புகழ்ந்தார்.

Verse 45

पितरन्तैलद्रोणिस्थं संस्कृत्य सरयूतटे वशिष्ठाद्यैर् जनैर् उक्तो राज्यं कुर्विति सो ऽब्रवीत्

சரயூ நதிக்கரையில் எண்ணெய்த் தொட்டியில் வைக்கப்பட்ட தந்தைக்கு விதிப்படி இறுதிச்சடங்குகளைச் செய்து, வசிஷ்ட முதலியோர் வற்புறுத்த, அவன் கூறினான்— “நான் அரசாட்சியை நடத்துவேன்।”

Verse 46

व्रजामि राममानेतुं रामो राजा मतो बली शृङ्गवेरं प्रयागञ्च भरद्वाजेन भोजितः

“நான் ராமனை அழைத்து வரச் செல்கிறேன்; ராமன் வல்லமைமிக்க அரசன் எனக் கருதப்படுகிறான்।” அவன் ஸ்ருங்கவேர் மற்றும் பிரயாகம் சென்றான்; பரத்வாஜரால் விருந்தோம்பப்பட்டான்।

Verse 47

नमस्कृत्य भरद्वाजं रामं लक्ष्मणमागतः पिता स्वर्गं गतो राम अयोध्यायां नृपो भव

பரத்வாஜருக்கு வணங்கி, அவன் ராமன் மற்றும் லக்ஷ்மணன் அருகே வந்து கூறினான்— “ஓ ராமா, உன் தந்தை ஸ்வர்க்கம் சென்றார்; அயோத்தியில் அரசனாகு।”

Verse 48

अहं वनं प्रयास्यामि त्वदादेशप्रतीक्षकः रामः श्रुत्वा जलं दत्वा गृहीत्वा पादुके व्रज

“நான் வனத்திற்குப் புறப்படுவேன்; உன் ஆணையை எதிர்நோக்கி இருப்பேன். ஓ ராமா, இதைக் கேட்டு விடைநீர் அர்ப்பணித்து, பாதுகைகளை எடுத்துச் செல்।”

Verse 49

राज्यायाहन्नयास्यामि सत्याच्चीरजटाधरः रामोक्तो भरतश्चायान् नन्दिग्रामे स्थितो बली त्यक्त्वायोध्यां पादुके ते पूज्य राज्यमपालयत्

மரப்பட்டை ஆடை மற்றும் சடாமுடி தாங்கிய ராமன் கூறினான்— “சத்தியத்தை காக்கும் பொருட்டு அரசாட்சிக்காக நான் திரும்ப வரமாட்டேன்।” ராமன் இவ்வாறு கூற, வல்லமைமிக்க பரதன் நந்திகிராமம் வந்து, அயோத்தியை விட்டு, அந்த பாதுகைகளை வழிபட்டு ராமன் பெயரில் அரசை நடத்தினான்।