Adhyaya 18

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये जगत्सर्गवर्णनं नाम सप्तदशो ऽध्यायः अथ अष्टादशो ऽध्यायः स्वायम्भुववंशवर्णनम् अग्निर् उवाच प्रियव्रतोत्तानपादौ मनोः स्वायम्भुवात् सुतौ अजीजनत्स तां कन्यां शतरूपां तपोन्विताम्

இவ்வாறு ஆதிமகாபுராணமான அக்னிபுராணத்தில் ‘ஜகத்ஸர்கவர்ணனம்’ எனும் பதினேழாம் அதிகாரம் நிறைவுற்றது. இப்போது ‘ஸ்வாயம்புவவம்சவர்ணனம்’ எனும் பதினெட்டாம் அதிகாரம் தொடங்குகிறது. அக்னி கூறினார்—ஸ்வாயம்புவ மனுவிற்கு பிரியவ்ரதன், உத்தானபாதன் எனும் இரு புதல்வர்கள் பிறந்தனர்; மேலும் தவம் நிறைந்த சதரூபா எனும் கன்னியையும் அவர் பெற்றான்।

Verse 2

न् भूतमुच्चावचं प्रजा इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः निश्चितमिति ख,चिह्नितपुस्तकपाठः अजीजनत् सुतां कन्यां सद्रूपाञ्च तपोन्वितामिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः अजीजनत् सुतां कन्यां शतरूपां तपोन्वितामिति ङ,चिह्नितपुस्तकपाठः काम्यां कर्दमभार्यातः सम्राट् कुक्षिर्विराट् प्रभुः सुरुच्यामुत्तमो जज्ञे पुत्र उत्तानपादतः

‘பூதமுச்சாவசம் ப்ரஜா’ என்பது ங்-குறியிட்ட பாடம்; ‘நிச்சிதம்’ என்பது க்-பாடம். ‘அழகிய வடிவமும் தவமும் உடைய கன்னியைப் பெற்றான்’ என்பது க-பாடம்; ‘தவம் நிறைந்த சதரூபா எனும் கன்னியைப் பெற்றான்’ என்பது ங்-பாடம். கர்தமரின் மனைவி காம்யாவினால் சம்ராட், குக்ஷி, விராட், பிரபு ஆகியோர் பிறந்தனர். சுருசியினால் உத்தானபாதனுக்கு உத்தமன் எனும் மகன் பிறந்தான்।

Verse 3

सुनीत्यान्तु ध्रुवः पुत्रस्तपस्तेपे स कीर्तये ध्रुवो वर्षसहस्राणि त्रीणि दिव्यानि हे मुने

சுனீதியின் மகன் துருவன் புகழுக்காகத் தவம் செய்தான். ஓ முனிவரே, துருவன் மூவாயிரம் தெய்வீக ஆண்டுகள் தவத்தில் நிலைத்திருந்தான்।

Verse 4

तस्मै प्रीतो हरिः प्रादान्मुन्यग्रे स्थानकं स्थिरम् श्लोकं पपाठ ह्य् उशना वृद्धिं दृष्ट्वा स तस्य च

அவனில் மகிழ்ந்த ஹரி (விஷ்ணு), முனிவர்களின் முன்னிலையில் அவனுக்கு நிலையான, அசையாத பதவியை அளித்தான். மேலும் உஷனா (சுக்ராசார்யர்) அவன் வளர்ச்சியைக் கண்டு அதைப்பற்றி ஒரு ச்லோகத்தையும் ஓதினார்।

Verse 5

अहो ऽस्य तपसो वीर्यमहो श्रुतमहोद्भुतम् यमद्य पुरतः कृत्वा ध्रुवं सप्तर्षयः स्थिताः

அஹோ! அவனுடைய தவத்தின் வலிமை எவ்வளவு அதிசயம்; கேட்டதும்கூட பேராச்சரியம். ஏனெனில் இன்று சப்தரிஷிகள் துருவனை முன்னிலைப்படுத்தி நிற்கின்றனர்।

Verse 6

तस्मात् शिष्टिञ्च भव्यञ्च ध्रुवाच्छम्भुर्व्यजायत शिष्टेराधत्त सुछाया पञ्च पुत्रानकल्मषान्

அவரிடமிருந்து சிஷ்டி மற்றும் பவ்யர் பிறந்தனர்; துருவனிடமிருந்து சம்புவும் பிறந்தான். சிஷ்டியிடமிருந்து சுச்சாயா பாவமற்ற ஐந்து புதல்வர்களை பெற்றாள்.

Verse 7

रिपुं रिपुञ्जयं रिप्रं वृकलं वृकतेजसम् रिपोराधत्त बृहती चाक्षुषं सर्वतेजसम्

அவர் ரிபு—அதர்மத்தின் பகைவர், ரிபுஞ்ஜய—பகைவரை வெல்வோர், ரிப்ர—தூயவர்; வ்ருகல—ஓநாய்-கொடி தாங்கியவர், வ்ருகதேஜஸ்—ஓநாய் போன்ற ஒளியுடையவர். பகையைத் தடுப்பவர், ப்ருஹதீ—விரிந்தவர், சாக்ஷுஷ—எல்லாம் காண்பவர், ஸர்வதேஜஸ்—எங்கும் பரவும் பிரகாசமுடையவர்.

Verse 8

अजीजनत् पुष्करिण्यां वीरिण्यां चाक्षुषो मनुम् मनोरजायन्त दश नड्वलायां सुतोत्तमाः

சாக்ஷுஷ (மனு) புஷ்கரிணியிடத்தில் மனுவை (சாக்ஷுஷ எனப்படும்) பெற்றான்; வீரிணியிடத்தில் பத்து சிறந்த புதல்வர்கள் பிறந்தனர்; நட்வலாவிடத்திலும் சிறந்த புதல்வர்கள் பிறந்தனர்.

Verse 9

ऊरुः पुरुः शतद्युम्नस्तपस्वी सत्यवाक्कविः अग्निष्टुरतिरात्रश् च सुद्युम्नश्चाभिमन्युकः

ஊரு, புரு, சதத்யும்ன, தபஸ்வி, சத்யவாக், கவி, அக்னிஷ்டு, அதிராத்ர, மேலும் சுத்யும்ன மற்றும் அபிமன்யுக—இவர்கள் வம்சத்தில் குறிப்பிடப்படும் பெயர்கள்.

Verse 10

ऊरोरजनयत् पुत्रान् षडग्नेयी महाप्रभान् अङ्गं सुमनसं स्वातिं क्रतुमङ्गिरसङ्गयम्

ஊருவின் (தொடை/ஊரு) அக்னேயி ஆறு மகாப்ரபை உடைய புதல்வர்களை பெற்றாள்—அங்க, சுமனஸ், ஸ்வாதி, க்ரது, அங்கிரஸ், மற்றும் சங்கய.

Verse 11

अङ्गात् सुनीथापत्यं वै वेणमेकं व्यजायत स्थानमुत्तममिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः यदत्र इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः तस्मात् श्लिष्टिञ्च इति ग, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः श्लिष्टेआराधत्त इति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः उरूरिति ख,ग, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः अरक्षकः पापरतः स हतो मुनिभिः कुशैः

அங்கராஜனுக்கு சுனீதையின் வயிற்றில் ஒரே மகனாக வேணன் பிறந்தான். அவன் மக்களைப் பாதுகாக்காதவன், பாவத்தில் ஈடுபட்டவன்; ஆகவே முனிவர்கள் குசப்புல்லின் முனைகளால் அவனை வதைத்தனர்.

Verse 12

प्रजार्थमृषयोथास्य ममन्थुर्दक्षिणं करं वेणस्य मथितो पाणौ सम्बभूव पृथुर् नृपः

பின்பு குடிகளின் நலனுக்காக முனிவர்கள் வேணனின் வலக்கையை மத்தனம் செய்தனர். வேணனின் கையின் மத்தனத்திலிருந்து அரசன் ப்ருது தோன்றினான்.

Verse 13

तं दृष्ट्वा मुनयः प्राहुरेष वै मुदिताः प्रजाः करिष्यति महातेजा यशश् च प्राप्स्यते महत्

அவனைப் பார்த்த முனிவர்கள் கூறினர்—“இந்த மகாதேஜஸ்வி குடிகளை மகிழ்விப்பான்; பெரும் புகழையும் அடைவான்.”

Verse 14

स धन्वी कवची जातस्तेजसा निर्दहन्निव पृथुर्वैण्यः प्रजाः सर्वा ररक्ष क्षेत्रपूर्वजः

அவன் வில்லும் கவசமும் தாங்கி பிறந்தான்; தன் ஒளியால் தீமையைச் சுட்டெரிப்பதுபோல். வேணனின் மகன் ப்ருது—க்ஷேத்ர வம்சத்தில் தோன்றியவன்—அனைத்து குடிகளையும் காத்தான்.

Verse 15

राजसूयाभिषिक्तानामाद्यः स पृथिवीपतिः तस्माच्चैव समुत्पन्नौ निपुणौ सूतमागधौ

ராஜசூய அபிஷேகம் பெற்ற அரசர்களில் அவனே முதற் பூமிபதி. அவனிடமிருந்தே திறமைமிக்க இரு பணியாளர்கள்—சூதன் மற்றும் மாகதன்—தோன்றினர்.

Verse 16

तत्स्तोत्रञ्चक्रतुर्वीरौ राजाभूज्जनरञ्जनात् दुग्धा गौस्तेन शस्यार्थं प्रजानां जीवनाय च

அந்த இரு வீரரும் அந்த ஸ்தோத்திரத்தை இயற்றினர். மக்களை மகிழ்வித்ததால் அவர் அரசனானார். அவரால் பசு பால் கறக்கப்பட்டது—பயிர் வளத்திற்கும் குடிகளின் உயிர்வாழ்விற்கும்.

Verse 17

सह देवैर् मुनिगणैर् गन्धर्वैः साप्सरोगणैः पितृभिर्दानवैः सर्पैर् वीरुद्भिः पर्वतैर् जनैः

தேவர்கள், முனிவர் கூட்டங்கள், கந்தர்வர்கள், அப்சரா குழுக்கள் உடன்; பித்ருக்கள், தானவர்கள், நாகங்கள் உடன்; கொடிகள்-மூலிகைகள், மலைகள், மக்களுடன் கூட.

Verse 18

तेषु तेषु च पात्रेषु दुह्यमाना वसुन्धरा प्रादाद्यथेप्सितं क्षीरन्तेन प्राणानधारयत्

எந்த எந்த பாத்திரங்களில் வசுந்தரா கறக்கப்பட்டாளோ, அவற்றில் அவள் விரும்பியபடியே பாலை அளித்தாள்; அந்தப் பாலால் அவர்கள் உயிரைத் தாங்கினர்.

Verse 19

पृथोः पुत्रौ तु धर्मज्ञौ जज्ञाते ऽन्तर्द्विपालिनौ शिखण्डी हविर्धानमन्तर्धानात् व्यजायत

பிருதுவுக்கு தர்மத்தை அறிந்த இரு புதல்வர்கள் பிறந்தனர்—அந்தர்த்வி, பாலின். மேலும் அந்தர்தானனிடமிருந்து சிகண்டி ஹவிர்தானனைப் பெற்றான்.

Verse 20

हविर्धानात् षडाग्नेयी धीषणाजनयत् सुतान् प्राचीनवर्हिषं शुक्रं गयं कृष्णं व्रजाजिनौ

ஹவிர்தானனிடமிருந்து ஷடாக்னேயீ (தீஷணா) புதல்வர்களைப் பெற்றாள்—பிராசீனவர்ஹிஷ், சுக்ர, கய, கிருஷ்ண, வ்ரஜ, அஜின.

Verse 21

प्राचीनाग्राः कुशास्तस्य पृथिव्यां यजतो यतः प्राचीनवर्हिर्भगवान् महानासीत्प्रजापतिः

கிழக்குநோக்கிய முனையுள்ள குசப்புல்லால் பூமியில் யாகம் செய்ததால், அந்தப் போற்றத்தக்க மகாப்ரஜாபதி ‘ப்ராசீனவர்ஹி’ எனப் புகழ்பெற்றார்।

Verse 22

सवर्णाधत्त सामुद्री दश प्राचीनवर्हिषः राजसूयाभिव्यक्तानामाद्य इति ख,चिह्नितपुस्तकपाठः शुभ्रमिति ग,चिह्नितपुस्तकपाठः सुवर्णाधत्त इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः सर्वे प्रचेतसो नाम धनुर्वेदस्य पारगाः

சவர்ணாதத்த, சாமுத்ரீ, மேலும் ப்ராசீனவர்ஹியின் பத்து புதல்வர்கள்—சில பாடங்களில் ‘ராஜசூயத்தால் வெளிப்பட்டவர்களில் முதல்வன்’, வேறிடங்களில் ‘சுப்ர’, வேறிடங்களில் ‘சுவர்ணாதத்த’—இவர்கள் அனைவரும் ‘ப்ரசேதஸர்’ எனப் பெயர்பெற்று, தனுர்வேதத்தில் முழுமையாகத் தேர்ந்தவர்கள்।

Verse 23

अपृथग्धर्मचरणास् ते तप्यन्त महत्तपः दशवर्षसहस्राणि समुद्रसलिलेशयाः

தர்மத்தைச் சிதறாமல் கடைப்பிடித்த அவர்கள் மகத்தான தவம் செய்தனர்; கடல்நீரில் படுத்திருந்து பத்தாயிரம் ஆண்டுகள் நிலைத்திருந்தனர்।

Verse 24

प्रजापतित्वं सम्प्राप्य तुष्टा विष्णोश् च निर्गताः भूः खं व्याप्तं हि तरुभिस्तांस्तरूनदहंश् च ते

ப்ரஜாபதி நிலையைக் பெற்ற பின் அவர்கள் திருப்தியடைந்து விஷ்ணுவிலிருந்து வெளிப்பட்டனர். பூமியும் வானமும் மரங்களால் நிறைந்திருந்தது; அவர்கள் அந்த மரங்களையே எரித்தனர்।

Verse 25

मुखजाग्निमरुद्भ्यां च दृष्ट्वा चाथ द्रुमक्षयम् उपगम्याब्रवीदेतान् राजा सोमः प्रजापतीन्

அப்போது வாயிலிருந்து வெளிவந்த தீயையும் காற்றுகளையும், மரங்களின் அழிவையும் கண்டு, அரசன் சோமன் அந்தப் ப்ரஜாபதிகளிடம் சென்று அவர்களிடம் கூறினான்।

Verse 26

कोपं यच्छत दास्यन्ति कन्यां वो मारिषां वराम् तपस्विनो मुनेः कण्डोः प्रम्लोचायां ममैव च

கோபத்தை அடக்குங்கள். அவர்கள் உங்களுக்கு சிறந்த கன்னி மாரிஷாவை அளிப்பார்கள்—தபஸ்வி முனி கண்டு மற்றும் அப்சரஸ் பிரம்லோசாவால் பிறந்தவள்; ஆகவே எனக்கும் உறவுடையவள்.

Verse 27

भविष्यं जानता सृष्टा भार्या वो ऽस्तु कुलङ्करी अस्यामुत्पत्स्यते दक्षः प्रजाः संवर्धयिष्यति

எதிர்காலத்தை அறிந்த படைப்பாளர் அவளை உருவாக்கி கூறினார்—“இவள் உங்கள் மனைவியாக இருக்கட்டும், குலத்தின் அலங்காரம். இவளிடமிருந்து தக்ஷன் பிறந்து, உயிரினங்களை வளர்த்துப் பெருக்குவான்.”

Verse 28

प्रचेतसस्तां जगृहुर्दक्षोस्याञ्च ततो ऽभवत् अचरांश् च चरांश् चैव द्विपदोथ चतुष्पदः

பிரசேதஸர்கள் அவளை (திருமணமாக) ஏற்றனர்; அவளிடமிருந்து தக்ஷன் பிறந்தான். அவனிடமிருந்து நிலைபெற்றவையும் நகர்வவையும், இருகாலிகளும் நால்காலிகளும் ஆகிய உயிர்கள் தோன்றின.

Verse 29

स सृष्ट्वा मनसा दक्षः पश्चादसृजत स्त्रियः ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश

தக்ஷன் முதலில் மனத்தால் படைத்தான்; பின்னர் பெண்களை உருவாக்கினான். அவன் பத்து (மகள்களை) தர்மனுக்கும், பதின்மூன்று காச்யபனுக்கும் அளித்தான்.

Verse 30

सप्ताविंशति सोमाय चतस्त्रो ऽरिष्टनेमिने द्वे चैव बहुपुत्राय द्वे चैवाङ्गिरसे अदात्

அவன் இருபத்தேழு (மகள்கள்/பங்குகள்) சோமனுக்கும், நான்கு அரிஷ்டநேமிக்கும், இரண்டு பஹுபுத்ரனுக்கும், இரண்டு அங்கிரஸனுக்கும் அளித்தான்.

Verse 31

तासु देवाश् च नागाद्या मैथुनान्मनसा पुरा धर्मसर्गम्प्रवक्ष्यामि दशपत्नीषु धर्मतः

அவர்களிடத்தில் தேவர்கள், நாகாதிகள் முன்பு மனோமைதுனத்தால் சந்ததியை உண்டாக்கினர். இப்போது தர்மத்தின்படி பத்து மனைவியரால் நிகழும் தர்மஸர்கத்தை வரிசையாக உரைப்பேன்.

Verse 32

विश्वेदेवास्तु विश्वायाः साध्यान् साध्या व्यजायत मरुत्त्वया मरुत्त्वन्तो वसोस्तु वसवो ऽभवन्

விச்வாவிலிருந்து விச்வேதேவர்கள் தோன்றினர்; சாத்யாவிலிருந்து சாத்யர்கள் பிறந்தனர்; மருத்த்வதியிலிருந்து மருத்கள் வெளிப்பட்டனர்; வசுவிலிருந்து வசுக்கள் உண்டாயினர்.

Verse 33

भानोस्तु भानवः पुत्रा मुहूर्तास्तु मुहूर्तजाः कण्ठोरिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः कर्णोरिति ङ,चिह्नितपुस्तकपाठः स दृष्ट्वा मनसा इति ख, ग, चिह्नितपुस्तकपाठः द्वे चैव भाण्डवे तत इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः सम्बाया धर्मतो घोषो नागवीथी च यामिजा

பானு (சூரியன்) என்பவனின் புதல்வர்கள் பானவர்கள்; முஹூர்த்தத்திலிருந்து முஹூர்த்தஜர்கள் பிறந்தனர். (காலப் பிரிவுகளின் அதிதேவப் பெயர் பட்டியலில்) சம்பாயா, தர்மதஃ, கோஷ, நாகவீதீ, யாமிஜா என்பனவும் கூறப்படுகின்றன.

Verse 34

पृथिवीविषयं सर्वमरुन्धत्यां व्यजायत सङ्कल्पायास्तु सङ्कल्पा इन्दोर् नक्षत्रतः सुताः

பூமி சார்ந்த அனைத்தும் அருந்ததியிலிருந்து தோன்றின. மேலும் சங்கல்பாவிலிருந்து சங்கல்பர்கள் பிறந்தனர்; நக்ஷத்திர வழிவழியாக அவர்கள் சந்திரனின் புதல்வர்கள் எனக் கூறப்படுகின்றனர்.

Verse 35

आपो ध्रुवञ्च सोमञ्च धरश् चैवानिलोनलः प्रत्यूषश् च प्रभावश् च वसवोष्टौ च नामतः

ஆப, த்ருவ, சோம, தர; மேலும் அனில, அனல; மற்றும் பிரத்யூஷ, பிரபாவ—இவர்களே பெயரால் எட்டு வசுக்கள்.

Verse 36

आपस्य पुत्रो वैतण्ड्यः श्रमः शान्तो मुनिस् तथा ध्रुवस्य कालो लोकान्तो वर्चाः सोमस्य वै सुतः

ஆபனுக்கு வைதண்ட்யன் என்ற மகன் இருந்தான்; அதுபோல ஸ்ரமன், சாந்தன், முனி என்ற முனிவரும் இருந்தனர். துருவனிடமிருந்து காலன், லோகாந்தன் பிறந்தனர்; சோமனின் மகன் வர்சா ஆவான்.

Verse 37

धरस्य पुत्रो द्रविणो हुतहव्यवहस् तथा मनोहरायाः शिशिरः प्राणोथ रमणस् तथा

தரனின் மகன் திரவிணன்; அதுபோல ஹுதஹவ்யவஹனும் உள்ளான். மனோஹரையிடமிருந்து சிசிரன், பிராணன், மேலும் ரமணன் பிறந்தனர்.

Verse 38

पुरोजवोनिलस्यासीदविज्ञातो ऽनलस्य च अग्निपुत्रः कुमारश् च शरस्तम्बे व्यजायत

புரோஜவன் அனிலன் (வாயு) மூலம் பிறந்தான்; அனலன் (அக்னி)க்கும் அவன் அறியப்படாதவனாய் இருந்தான். மேலும் அக்னியின் புதல்வன் குமாரன் சரப்புல் கொத்தினுள் பிறந்தான்.

Verse 39

तस्य शाखो विशाखश् च नैगमेयश् च पृष्टजः कृत्तिकातः कार्त्तिकेयो यतिः सनत्कुमारकः

அவருக்கு (ஸ்கந்தன்/கார்த்திகேயன்) இந்நாமங்கள் உண்டு—சாகன், விசாகன், நைகமேயன், ப்ருஷ்டஜன், க்ருத்திகாதன், கார்த்திகேயன், யதி, சனத்குமாரகன்.

Verse 40

प्रत्यूषाद्देवलो जज्ञे विश्वकर्मा प्रभावतः कर्ता शिल्पसहस्राणां त्रिदशानाञ्च वर्धकिः

பிரத்யூஷனிடமிருந்து தேவலன் பிறந்தான்; பிரபாவனிடமிருந்து விஸ்வகர்மா—ஆயிரம் கலைகளின் படைப்பாளியும் தேவர்களின் முதன்மை சிற்பியும் (வர்தகி) ஆவான்.

Verse 41

मनुष्याश्चोप्जीवन्ति शिल्पं वै भूषणादिकं सुरभी कश्यपाद्रुद्रानेकादश विजज्ञुषी

மனிதர்கள் கலைத் தொழில்களால்—ஆபரணங்கள் முதலியவற்றைச் செய்வதன் மூலம்—வாழ்வாதாரம் பெறுகின்றனர். சுரபி கஷ்யபரால் பதினொன்று ருத்ரர்களை பெற்றாள்.

Verse 42

महादेवप्रसादेन तपसा भाविता सती स्तकपाठः धर्मश् चैवानिलोनल इति ख, ग, चिह्नितपुस्तकपाठः धरिष इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः मरणस्तथेति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः जातः सनत्कुमारत इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः युवती इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः अजैकपादहिर्ब्रघ्नस्त्वष्टा रुद्राश् च सत्तम

மகாதேவரின் அருளாலும் தவவலிமையாலும் பரிபூரணமான அந்த சதி, ஓ சிறந்தவரே, அஜைகபாதன், அஹிர்புத்ந்யன், த்வஷ்டா மற்றும் ருத்ரகணங்களை வெளிப்படுத்தினாள்.

Verse 43

त्वष्टुश् चैवात्मजः श्रीमान्विश्वरूपो महायशाः हरश् च बहुरूपश् च त्र्यम्बकश्चापराजितः

த்வஷ்டாவின் புகழ்மிக்க மகன் விஷ்வரூபன் பெருயசஸ்வி; அவனே ஹரன், பலரூபன், திர்யம்பகன், அப்பராஜிதன்.

Verse 44

वृषाकपिश् च शम्भुश् च कपर्दी रैवतस् तथा मृगव्याधस्य सर्पश् च कपाली दश चैककः रुद्राणां च शतं लक्षं यैर् व्याप्तं सचराचरं

விருஷாகபி, சம்பு, கபர்தி, ரைவதன்; மிருகவ்யாதன், சர்ப்பன், கபாலி, தசன், ஏககன்—இந்நாமரூபங்களால் இலட்சம் ருத்ரர்கள் அசையும்-அசையாத அனைத்துலகையும் வியாபித்துள்ளனர்.