Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 118

Devanagari script

तेन देवि त्वया सार्द्धं तत्रस्था वरदाः स्मृताः । नवकोट्यस्तु चामुंडास्तस्मिन्क्षेत्रे स्थिताः स्वयम्

Transliteration

tena devi tvayā sārddhaṃ tatrasthā varadāḥ smṛtāḥ | navakoṭyastu cāmuṃḍāstasminkṣetre sthitāḥ svayam

Translation

तेन देवि त्वया सार्धं तत्रस्थाः वरदाः स्मृताः । नवकोट्यस्तु चामुण्डास्तस्मिन्क्षेत्रे स्थिताः स्वयम् ॥

Word by Word

• तेन: therefore/by that
• तेन: Karana (Instrument/Cause)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, एकवचन; (instrumental: ‘by that/therefore’)

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• त्वया: with you
• त्वया: Sahakarana (Accompaniment/Instrument)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; तृतीया-विभक्ति, एकवचन; (instrumental: ‘by/with you’)

• सार्द्धम्: together with
• सार्द्धम्: Saha (Accompaniment)
• Type: Indeclinable
• Root: सार्द्धम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक-उपसर्गसदृश (adverb/postposition: ‘together with’)

• तत्रस्था: dwelling there
• तत्रस्था: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: तत्र (अव्यय) + स्था (धातु/प्रातिपदिक ‘स्थ’)
• Form: अव्ययीभाव-समासः (‘तत्र स्था’); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (those who are staying there)

• वरदाः: boon-givers
• वरदाः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वर (प्रातिपदिक) + द (धातु/प्रातिपदिक ‘दा/द’)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुषः (‘वरं ददाति’); (boon-giving)

• स्मृताः: are remembered/said
• स्मृताः: Kriya (Predicate)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (are remembered/are said)

• नव: nine
• नव: Visheshana (Numeral qualifier)
• Type: Adjective
• Root: नवन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक; (in compound)

• कोट्यः: crores
• कोट्यः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: कोटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (nominative plural)

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधानार्थक-निपात

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात

• अमुंडाः: Amuṇḍās
• अमुंडाः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: अमुंडा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (name/class of goddesses)

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (Location)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुं/नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; (locative: ‘in that’)

• क्षेत्रे: in the sacred place/field
• क्षेत्रे: Adhikarana (Location)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; (locative singular)

• स्थिताः: are situated
• स्थिताः: Kriya (Predicate)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (standing/abiding)

• स्वयम्: themselves
• स्वयम्: Prayojaka-bhava (Emphasis/Agentive adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मार्थक-क्रियाविशेषण (adverb: ‘by themselves’)

Speaker

Skanda (deduced from Prabhāsa Khaṇḍa Māhātmya narration style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (addressed as 'devi')

Visual Art Cues

Scene: Within the luminous expanse of Prabhāsa-kṣetra, the Devī is envisioned with innumerable Cāmuṇḍās—fierce yet protective—standing as boon-givers around the sacred precinct.

Characters & Entities

• Devī (Umā)
• Cāmuṇḍā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A great tīrtha is portrayed as a living mandala of Śakti, populated by boon-giving divine forces supporting seekers.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra is described as hosting vast Śakti-presences, including multitudes of Cāmuṇḍās.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; the verse asserts the presence of boon-bestowing divine beings (including Cāmuṇḍās) in the kṣetra.