Adhyaya 37

Verse 1

देव्युवाच । किमर्थं कंकणं देव क्षिप्यते लवणांभसि । तस्या पुण्यं न पूर्वोक्तं यथावद्वक्तुमर्हसि

देव्युवाच— किमर्थं देव कङ्कणं लवणाम्भसि क्षिप्यते? तस्या पुण्यं न पूर्वोक्तं; यथावत् तत्त्वतः वक्तुमर्हसि॥

Verse 2

के मंत्राः किं विधानं तत्कस्मिन्काले महत्फलम् । किं पुराभूच्च तद्वृत्तं भगवन्कंकणाश्रितम्

के मन्त्राः, किं विधानं तत्, कस्मिन् काले महत्फलम्? किं च पुराभूतं तद्वृत्तं, भगवन्, कङ्कणाश्रितम्॥

Verse 3

ईश्वर उवाच । आसीत्पुरा महीपालो बृहद्रथ इति श्रुतः । तस्य भार्याऽभवत्साध्वी नाम्ना चेंदुमती प्रिया

ईश्वर उवाच—पुरा बृहद्रथ इति विख्यातो महीपाल आसीत्। तस्य प्रिया साध्वी भार्या चेंदुमती नामाभवत्॥

Verse 4

न देवी न च गन्धर्वी नासुरी न च किंनरी । तादृग्रूपा महादेवि यादृशी सा सुमध्यमा

न सा देवी न गन्धर्वी नासुरी न च किंनरी। तथापि महादेवि तादृग्रूपा सुमध्यमा॥

Verse 5

शीलरूपगुणोपेता नित्यं सा तु पतिवता । सर्वयोषिद्गुणैर्युक्ता यथा साध्वी ह्यरुन्धती

शीलरूपगुणोपेता नित्यं सा तु पतिव्रता। सर्वयोषिद्गुणैर्युक्ता यथा साध्वी ह्यरुन्धती॥

Verse 6

प्रधान हस्रस्य सौभाग्यमदगर्विता । न विना स तया रेमे मुहूर्त्तमपि पार्थिवः

प्रधानहास्रस्य सौभाग्यमदगर्विता। न विना सा तया रेमे मुहूर्त्तमपि पार्थिवः॥

Verse 7

एकदा तस्यराजर्षेरर्द्धासनगता सती । यावत्तिष्ठति राजेंद्रमृषिस्तावदुपागतः । कण्वो नाम महातेजास्तपस्वी वेदपारगः

एकदा तस्य राजर्षेरर्धासनगता सती। यावत् तिष्ठति राजेन्द्रं ऋषिस्तावदुपागतः॥ कण्वो नाम महातेजास्तपस्वी वेदपारगः॥

Verse 8

तमागतमथो दृष्ट्वा सहसोत्थाय पार्थिवः । पूजां कृत्वा यथान्यायं दत्त्वा चार्घ्यमनुत्तमम्

तमागतमथो दृष्ट्वा सहसोत्थाय पार्थिवः । यथान्यायं पूजां कृत्वा चार्घ्यमनुत्तमं ददौ ॥

Verse 9

सुखासीनं ततो मत्वा विश्रांतं मुनिपुंगवम् । आपृच्छत्कुशलं राजा स सर्वं चान्वमोदयत्

सुखासीनं ततो मत्वा विश्रान्तं मुनिपुङ्गवम् । आपृच्छत्कुशलं राजा स सर्वं चान्वमोदयत् ॥

Verse 10

ततो धर्मकथां चक्रे स ऋषिर्नृपसन्निधौ

ततो धर्मकथां चक्रे स ऋषिर्नृपसन्निधौ ॥

Verse 11

ततः कथावसाने सा भार्या तस्य महीपतेः । अब्रवीदमृतं वाक्यं कृतांजलिपुटा सती

ततः कथावसाने सा भार्या तस्य महीपतेः । कृताञ्जलिपुटा सती अब्रवीदमृतं वचः ॥

Verse 12

इन्दुमत्युवाच । त्वं वेत्सि भगवन्सर्वमतीतानागतं विभो । पृच्छे त्वां कौतुकाविष्टा तस्मात्त्वं क्षंतुमर्हसि

इन्दुमत्युवाच । त्वं वेत्सि भगवन्सर्वमतीतानागतं विभो । पृच्छे त्वां कौतुकाविष्टा तस्मात्त्वं क्षन्तुमर्हसि ॥

Verse 13

अन्यदेहोद्भवं कर्म मम सर्वं प्रकीर्त्तय । ईदृशं मम सौभाग्यं पतिर्देवसुतोपमः

अन्यदेहोद्भवं कर्म मम सर्वं प्रकीर्तय। ईदृशं मम सौभाग्यं यत्पतिर्देवसुतोपमः॥

Verse 14

सौभाग्यं पतिदेवत्वं शीलं त्रैलोक्यविश्रुतम् । किं प्रभावो व्रतस्यैष उताहोपोषितस्य वा

सौभाग्यं पतिदेवत्वं शीलं त्रैलोक्यविश्रुतम्। किं प्रभावो व्रतस्यैष उताहोपोषितस्य वा॥

Verse 15

दानस्य वा मुनिश्रेष्ठ यन्मे सौभाग्यमुत्तमम् । वशो राजा महाबाहुर्मम वाक्यानुगः सदा

दानस्य वा मुनिश्रेष्ठ यन्मे सौभाग्यमुत्तमम्। वशो राजा महाबाहुर्मम वाक्यानुगः सदा॥

Verse 16

एतन्मे सर्वमाचक्ष्व परं कौतूहलं हि मे

एतन्मे सर्वमाचक्ष्व परं कौतूहलं हि मे॥

Verse 17

सूत उवाच । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा ध्यात्वा च सुचिरं मुनिः । अब्रवीत्प्रहसन्वाक्यं कण्वो वेदविदां वरः

सूत उवाच। तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा ध्यात्वा च सुचिरं मुनिः। अब्रवीत्प्रहसन्वाक्यं कण्वो वेदविदां वरः॥

Verse 18

कण्व उवाच । शृणु राज्ञि प्रवक्ष्यामि अन्यदेहोद्भवं तव । न रोषश्च त्वया कार्यो लज्जा वापि सुमध्यमे

कण्व उवाच—शृणु राज्ञि, प्रवक्ष्यामि तव पूर्वदेहोद्भवं वृत्तान्तम्। त्वया रोषो न कर्तव्यः, न च लज्जा, सुमध्यमे॥

Verse 19

त्वमासीदन्यदेहे तु आभीरी पंचभर्तृका । सौराष्ट्रविषये हीना देवं सोमेश्वरं गता

त्वमन्यदेहे तु आभीरी पञ्चभर्तृका आसीः। सौराष्ट्रविषये दीनावस्था सती देवं सोमेश्वरं गतवती॥

Verse 20

ततः स्नातुं प्रविष्टा च सागरे लवणांभसि । हता कल्लोलमालाभिर्विह्वलत्वमुपागता

ततः स्नातुं लवणाम्भसि सागरे प्रविष्टा। कल्लोलमालाभિर्हता विह्वलत्वमुपागता॥

Verse 21

तव हस्ताच्च्युतं तत्र हैमं कंकणमेव च । नष्टं समुद्रसलिले पश्चात्तापस्तु ते स्थितः

तत्र तव हस्ताच्च्युतं हैमं कङ्कणमेव च। समुद्रसलिले नष्टं, ततः पश्चात्तापस्तवाभवत्॥

Verse 22

अथ कालेन महता पंचत्वं त्वमुपागता । दशार्णाधिपतेर्गेहे ततो जातासि सुन्दरि

अथ कालेन महता पञ्चत्वं त्वमुपागता। ततः दशार्णाधिपतेर्गेहे जाता त्वं सुन्दरि॥

Verse 23

बृहद्रथेन चोढासि कंकणस्य प्रभा वतः । न व्रतं न तपो दानं त्वया चीर्णं पुरा शुभे

बृहद्रथेन सह त्वं कंकणस्य प्रभाववशात् विवाहिता। हे शुभे, पुरा त्वया न व्रतं न तपो न दानं किञ्चिदपि आचरितम्।

Verse 24

एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि । तच्छ्रुत्वा सा विशालाक्षी त्रपयाऽधो मुखी तथा । आसीत्तूष्णीं तदा देवी श्रुत्वा वाक्यं च तादृशम्

यन्मां त्वं परिपृच्छसि तदेतत् सर्वं ते मया आख्यातम्। तच्छ्रुत्वा सा विशालाक्षी त्रपया अधोमुखी अभवत्; तादृशं वाक्यं श्रुत्वा देवी तदा तूष्णीम् आसीत्।

Verse 25

एवं निवेद्य स मुनी राजपत्नीं वरानने । जगाम भवनं स्वं च आमंत्र्य वसुधाधिपम्

एवं स मुनिः वरानने राजपत्नीं निवेद्य, वसुधाधिपम् आमन्त्र्य, स्वं भवनं जगाम।

Verse 26

ज्ञात्वा फलं कंकणस्य मुनेस्तस्य प्रभावतः । गत्वा सोमेश्वरं देवं स्नात्वा च लवणांभसि

तस्य मुनेः प्रभावतः कंकणस्य फलं ज्ञात्वा, सा सोमेश्वरं देवं गत्वा लवणाम्भसि स्नात्वा च।

Verse 27

प्राक्षिपत्कंकणं तत्र प्रतिवर्षं महाप्रभे । ततो देवत्वमापन्ना प्रभावात्तस्य भामिनि

तत्र सा महाप्रभे प्रतिवर्षं कंकणं प्राक्षिपत्। ततः हे भामिनि, तस्य प्रभावात् सा देवत्वम् आपन्ना।

Verse 28

ईश्वर उवाच । एष प्रभावः सुमहान्कंकणस्य प्रकीर्तितः । सर्वकामप्रदो देवि सर्वपापप्रणाशनः

ईश्वर उवाच—देवि, कंकणस्य सुमहान् प्रभावः प्रकीर्तितः; स सर्वकामप्रदः सर्वपापप्रणाशनश्च।

Verse 37

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये सोमेश्वरमाहात्म्ये कंकणमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः

इति श्रीस्कान्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये सोमेश्वरमाहात्म्ये कंकणमाहात्म्यवर्णनं नाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः समाप्तः।