Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 342

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य आशापूरमाहात्म्ये चंद्रेश्वरकलाकुण्डतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विचत्वारिंशदुत्तरत्रिशततमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṃḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmya āśāpūramāhātmye caṃdreśvarakalākuṇḍatīrthamāhātmyavarṇanaṃnāma dvicatvāriṃśaduttaratriśatatamo'dhyāyaḥ

Translation

इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे, प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये, आशापूरमाहात्म्ये “चन्द्रेश्वर–कलाकुण्डतीर्थमाहात्म्यवर्णनम्” इति नाम द्विचत्वारिंशदुत्तरत्रिशततमोऽध्यायः समाप्तः।

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय, वाक्यसमाप्तिसूचक (quotative/end marker)

• श्रीस्कांदे: in the venerable Skanda (Purāṇa)
• श्रीस्कांदे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री + स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (श्रीमान् स्कन्दः/स्कन्दसम्बन्धि)

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा + पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (महच्च तत् पुराणम्)

• एकाशीतिसाहस्र्याम्: in the (collection) of eighty-one thousand (verses/units)
• एकाशीतिसाहस्र्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीति + साहस्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (एकाशीतिः सहस्राणि यस्याः)

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (प्रभासखण्डे प्रति)

• प्रभासखंडे: in the Prabhāsa section
• प्रभासखंडे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (प्रभासस्य खण्डः)

• प्रथमे: in the first
• प्रथमे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (माहात्म्ये/अध्याये प्रति)

• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: in the ‘Glory of Prabhāsa-kṣetra’
• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास + क्षेत्र + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (प्रभासक्षेत्रस्य माहात्म्यम्)

• आशापूरमाहात्म्ये: in the ‘Glory of Āśāpūra’
• आशापूरमाहात्म्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आशापूर + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (आशापूरस्य माहात्म्यम्)

• चंद्रेश्वरकलाकुण्डतीर्थमाहात्म्यवर्णनम्: the narration of the glory of the Candreśvara-Kalākuṇḍa tīrtha
• चंद्रेश्वरकलाकुण्डतीर्थमाहात्म्यवर्णनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चन्द्रेश्वर + कला + कुण्ड + तीर्थ + माहात्म्य + वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष-समास (…-माहात्म्यस्य वर्णनम्)

• नाम: named/called
• नाम: Sambandha (Naming marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय/निपात)
• Form: नाम-शब्दः, नामनिर्देशक निपात (naming particle: ‘called’)

• द्विचत्वारिंशदुत्तरत्रिशततमः: three-hundred-and-forty-second
• द्विचत्वारिंशदुत्तरत्रिशततमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वि + चत्वारिंशत् + उत्तर + त्रिशत + तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—संख्यासमास/तत्पुरुष (त्रिशततमः, द्विचत्वारिंशदुत्तरः = 342nd)

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narrator/Redactor (Purāṇic colophon)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Candreśvara–Kalākuṇḍa Tīrtha

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A manuscript-like colophon scene: sages and scribes conclude a chapter; a symbolic vignette of Candreśvara shrine and a sacred kuṇḍa beside the sea, with the title-banner floating above.

Characters & Entities

• Skanda Purāṇa
• Prabhāsa Khaṇḍa
• Prabhāsakṣetra Māhātmya
• Āśāpūra Māhātmya
• Candreśvara
• Kalākuṇḍa Tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It seals the chapter’s authority and preserves the named tīrtha’s identity within the Purāṇic map of sacred places.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Candreśvara–Kalākuṇḍa Tīrtha in Prabhāsakṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this is a colophon summarizing the chapter title and textual placement.