Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 22

Devanagari script

आद्येनैकेन स्नानेन पापं यन्मनसा कृतम् । व्यपोहति नरः सम्यक्छ्रद्धायुक्तो जितेन्द्रियः

Transliteration

ādyenaikena snānena pāpaṃ yanmanasā kṛtam | vyapohati naraḥ samyakchraddhāyukto jitendriyaḥ

Translation

आद्येनैकेन स्नानेन मनसा कृतं यत्पापं नरः। श्रद्धायुक्तो जितेन्द्रियः सम्यग्व्यपोहति।

Word by Word

• आद्येन: by the first
• आद्येन: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आद्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसक/पुं, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; विशेषण

• एकेन: by one (single)
• एकेन: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसक/पुं, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; विशेषण

• स्नानेन: by bathing
• स्नानेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• पापम्: sin
• पापम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सम्बन्धसूचक

• मनसा: by the mind
• मनसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• कृतम्: done/committed
• कृतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त

• व्यपोहति: removes
• व्यपोहति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-अप-ऊह्/ऊह (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• सम्यक्: completely
• सम्यक्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: रीतिवाचक अव्यय (adverb: completely/properly)

• श्रद्धायुक्तः: endowed with faith
• श्रद्धायुक्तः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रद्धा-युक्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (श्रद्धया युक्तः)

• जितेन्द्रियः: self-controlled
• जितेन्द्रियः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जित-इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (इन्द्रियाणि जितानि येन)

Speaker

Śiva (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa Māgha-snānā (first bath)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: प्रिय/वरानना interlocutor

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim at dawn, eyes closed in prayer before immersion; subtle depiction of ‘mind-sin’ dissolving as dark mist leaving the head/heart area; calm water and sacred horizon.

Characters & Entities

• Śraddhā (faith)
• Indriyas (senses)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Inner purity begins with the mind; sincere pilgrimage practice with faith and restraint cleanses subtle wrongdoing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The tīrthas of Prabhāsa-kṣetra, praised for their power to dissolve sins.

What ritualistic prescription is mentioned?

A first, properly performed sacred bath (snāna) undertaken with śraddhā and sense-control.