Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5
Devanagari script
सा श्रुत्वा भर्तृनिधनमर्जुनाच्च महासती । गंगातीरे समुत्पाद्य पावकं पावकप्रभा । समुत्सृज्य महाकायं नदीभूत्वा विनिर्ययौ
Transliteration
sā śrutvā bhartṛnidhanamarjunācca mahāsatī | gaṃgātīre samutpādya pāvakaṃ pāvakaprabhā | samutsṛjya mahākāyaṃ nadībhūtvā viniryayau
Translation
अर्जुनात् भर्तृनिधनं श्रुत्वा सा महासती पावकप्रभा गङ्गातीरे पावकं समुत्पाद्य। महाकायं समुत्सृज्य नदीभूत्वा विनिर्ययौ।
Word by Word
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya (Non-finite verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)
भर्तृनिधनम्the death of (her) husband
भर्तृनिधनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभर्तृ + निधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (भर्तुः निधनम्)
अर्जुनात्from Arjuna
अर्जुनात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootअर्जुन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन
चand
च:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (Conjunction/समुच्चय)
महासतीthe great chaste lady
महासती:
Karta (Subject apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहासती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (महती सती)
गंगातीरेon the bank of the Ganges
गंगातीरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगङ्गा + तीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (गङ्गायाः तीरे)
समुत्पाद्यhaving kindled/produced
समुत्पाद्य:
Kriya (Non-finite verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-उत्-पद् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)
पावकम्fire
पावकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपावक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
पावकप्रभाshe of fire-like radiance
पावकप्रभा:
Karta (Subject apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootपावक + प्रभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (पावकस्य प्रभा इव/पावकप्रभा)
समुत्सृज्यhaving abandoned/cast off
समुत्सृज्य:
Kriya (Non-finite verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-उत्-सृज् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)
महाकायम्the great body
महाकायम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहा + काय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (महान् कायः)
नदीभूत्वाhaving become a river
नदीभूत्वा:
Kriya (Non-finite verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootनदी + भू (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive); नामधातु-प्रयोग (to become a river)
विनिर्ययौwent forth/issued out
विनिर्ययौ:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-निर्-या (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
Speaker
Narrator (continuing Īśvara’s account)
Characters & Entities
J
JāmbavatīA
ArjunaG
GaṅgāF
Fire (pāvaka)FAQs
Purity of resolve and devotion is mythically transfigured into sacred geography, turning personal dharma into a public tīrtha for all.
The Jāmbavatī River, whose sanctity is explained through her transformation.
Implicitly, the passage sanctifies the river as a place of future snāna (bathing) and merit, elaborated in subsequent verses.