Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 130

Devanagari script

इह लोके तु सौभाग्यं धनं धान्यं वराः स्त्रियः । भवंति विविधास्तेषां यैर्यात्रा तत्र वै कृता

Transliteration

iha loke tu saubhāgyaṃ dhanaṃ dhānyaṃ varāḥ striyaḥ | bhavaṃti vividhāsteṣāṃ yairyātrā tatra vai kṛtā

Translation

इह लोके तु सौभाग्यं धनं धान्यं च, वराः स्त्रियश्च विविधरूपाः भवन्ति; यैः तत्र वै यात्रा कृता।

Word by Word

• इह: here
• इह: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• लोके: in the world
• लोके: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• सौभाग्यम्: good fortune
• सौभाग्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सौभाग्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• धनम्: wealth
• धनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• धान्यम्: grain
• धान्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धान्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वराः: excellent
• वराः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्

• स्त्रियः: women
• स्त्रियः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• भवन्ति: arise/come to be
• भवन्ति: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद

• विविधाः: various
• विविधाः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विविध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (agreeing with implied ‘भोगाः/फलानि’ or with listed subjects collectively)

• तेषाम्: of those (people)
• तेषाम्: Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• यैः: by whom
• यैः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; सम्बन्धसूचक (relative)

• यात्रा: pilgrimage/journey
• यात्रा: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• कृता: done/performed
• कृता: Kriyā (Predicate within relative clause/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘यात्रा’विशेषणम्

Speaker

Skanda (deduced from Prabhāsa Māhātmya narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims returning from Prabhāsa with signs of auspiciousness: granaries full, merchants prospering, families celebrating marriages; the kṣetra’s temple spires and coastal horizon behind.

Characters & Entities

• Prabhāsa-kṣetra (implied)
• Yātrā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage undertaken with faith brings tangible well-being in life, reflecting the dharmic harmony of sacred travel.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra is the ‘there’ (tatra) whose yātrā is praised in this chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

Undertake the yātrā (pilgrimage) to Prabhāsa; it is said to yield prosperity and good fortune.