Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 162

Devanagari script

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्येऽष्टकुलेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विषष्ट्युत्तर शततमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṃḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye'ṣṭakuleśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma dviṣaṣṭyuttara śatatamo'dhyāyaḥ

Translation

इति श्रीस्कान्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ‘अष्टकुलेश्वरमाहात्म्यवर्णनम्’ नाम द्विषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः समाप्तः।

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्य-समाप्तिसूचक (quotative/closure particle)

• श्रीस्कान्दे: in the venerable Skanda (Purāṇa)
• श्रीस्कान्दे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री + स्कान्द (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कर्मधारय (श्रीमान् स्कान्दः)

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा + पुराण (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारय (महच्च तत् पुराणम्)

• एकाशीतिसाहस्र्याम्: in the eighty-one-thousand (verses)
• एकाशीतिसाहस्र्याम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीति + साहस्री (प्रातिपदिके)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; द्विगु-समास (एकाशीतिसहस्रसंख्याका)

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण

• प्रभासखण्डे: in the Prabhāsa section
• प्रभासखण्डे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास + खण्ड (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (प्रभासस्य खण्डः)

• प्रथमे: in the first
• प्रथमे: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण

• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: in the Māhātmya of Prabhāsa-kṣetra
• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास + क्षेत्र + माहात्म्य (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (प्रभासक्षेत्रस्य माहात्म्यम्)

• अष्टकुलेश्वरमाहात्म्यवर्णनम्: the narration of the greatness of Aṣṭakuleśvara
• अष्टकुलेश्वरमाहात्म्यवर्णनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अष्टकुल + ईश्वर + माहात्म्य + वर्णन (प्रातिपदिकानि)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; शीर्षक-रूपेण समास (…-वर्णनम्)

• नाम: named
• नाम: Sambandha (सम्बन्ध/नामनिर्देश)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय/निपात)
• Form: अव्यय; नाम-निपात (designative particle: ‘called’)

• द्विषष्ट्युत्तर: sixty-two plus (i.e., sixty-third)
• द्विषष्ट्युत्तर: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्विषष्टि + उत्तर (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संख्याविशेषण (द्विषष्टेः उत्तरम् = 63rd)

• शततमः: hundredth
• शततमः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शततम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Narrator/Compiler (Colophon)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Aṣṭakuleśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and ṛṣis (traditional frame)

Visual Art Cues

Scene: Manuscript colophon tableau: a scribe inscribes the end of the chapter; pilgrims bow at Aṣṭakuleśvara; a small directional sign motif indicates onward journey within Prabhāsa.

Characters & Entities

• Skanda Mahāpurāṇa
• Prabhāsa Khaṇḍa
• Prabhāsa Kṣetra Māhātmya
• Aṣṭakuleśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It preserves the textual boundary and title, ensuring transmission of the māhātmya’s sacred geography and teaching.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra via the completed Aṣṭakuleśvara Māhātmya chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a formal colophon.