Adhyaya 147

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि ब्रह्मकुण्डमनुत्तमम् । तस्यैव नैरृते भागे ब्रह्मणा निर्मितं पुरा

ईश्वर उवाच—ततो हे महादेवि, ब्रह्मकुण्डमनुत्तमं गच्छेत्; तस्यैव नैरृते भागे ब्रह्मणा पुरा निर्मितं पवित्रं स्थानं विद्यते।

Verse 2

यदा तु ऋक्षराजेन सोमनाथः प्रति ष्ठितः । तदा ब्रह्मादयो देवाः सर्वे तत्र समागताः । प्रतिष्ठार्थं हि देवस्य शशांकेन निमन्त्रिताः

यदा ऋक्षराजेन शशाङ्केन सोमनाथः प्रतिष्ठितः, तदा ब्रह्मादयो देवाः सर्वे तत्र समागताः; देवप्रतिष्ठार्थं शशाङ्केनैव निमन्त्रिताः।

Verse 3

अथाऽब्रवीन्निशानाथो ब्रह्माणं विनयान्वितः

अथ विनयान्वितो निशानाथः (चन्द्रः) ब्रह्माणं प्रति प्राह।

Verse 4

कृतं भवद्भिर्जानाति स्थापनं वै यथा जनः । तथा कुरु सुरश्रेष्ठ चिह्नमात्मसमुद्भवम्

भवद्भिः कृतं स्थापनं यथा जनो जानाति तथा कुरु; हे सुरश्रेष्ठ, आत्मसमुद्भवं चिह्नं निर्मेहि।

Verse 5

एवं श्रुत्वा तदा ब्रह्मा ध्यानं कृत्वा तु निश्चलम् । आह्वयत्सर्वतीर्थानि पुष्करादीनि सर्वशः

एवं श्रुत्वा तदा ब्रह्मा निश्चलं ध्यानं कृत्वा पुष्करादीनि सर्वतीर्थानि सर्वश आह्वयत्।

Verse 6

स्वर्गे वै यानि तीर्थानि तथैव च रसातले । तपःसामर्थ्ययोगेन ब्रह्मणाऽकर्षितानि च । अतस्तस्यैव नाम्ना तु ब्रह्मकुण्डं तु गीयते

स्वर्गे यानि तीर्थानि रसातले च यानि, तानि तपःसामर्थ्ययोगेन ब्रह्मणा आकर्षितानि; अतस्तस्य नाम्ना ब्रह्मकुण्डं गीयते।

Verse 7

गणानां च सहस्रैस्तु चतुर्दशभिरीक्ष्यते । अतश्चाभक्तियुक्तानां दुष्प्राप्यं तीर्थमुत्तमम्

चतुर्दशसहस्रैर्गणैः स तु दृश्यते; अत एवाभक्तियुक्तानां दुष्प्राप्यं तीर्थमुत्तमम्।

Verse 8

अथाब्रवीत्सर्वदेवान्ब्रह्मा लोकपितामहः

अथ लोकपितामहः ब्रह्मा सर्वान् देवान् उद्दिश्य प्रोवाच।

Verse 9

अत्र कुण्डे नरः स्नात्वा यः पितॄंस्तर्पयिष्यति । अग्निष्टोमफलं सव लप्स्यते स च मानवः । तत्प्रसादात्स्वर्गलोके विमानेन चरिष्यति

अत्र कुण्डे नरः स्नात्वा यः पितॄन् तर्पयिष्यति। स अग्निष्टोमस्य समग्रं फलं लप्स्यते; तत्प्रसादात् स्वर्गलोके विमानेन विचरिष्यति।

Verse 10

गोदानं चाश्वदानं च तथा स्वर्णकमण्डलुम् । दद्याद्विप्राय विदुषे सर्वपापापनुत्तये

गोदानं चाश्वदानं च तथा स्वर्णकमण्डलुम्। विदुषे विप्राय दद्याद् सर्वपापापनुत्तये॥

Verse 11

पौर्णमास्यां महादेवि तथा च प्रतिपद्दिने । सर्वपापविनाशार्थं तत्र स्नाति सरस्वती

पौर्णमास्यां महादेवि तथा च प्रतिपद्दिने। सर्वपापविनाशार्थं तत्र स्नाति सरस्वती॥

Verse 12

सिद्धं रसायनं देवि तत्र वै ह्युदकं प्रिये । नानावर्णसमायुक्तमुपदेशेन सिद्ध्यति

सिद्धं रसायनं देवि तत्र वै ह्युदकं प्रिये। नानावर्णसमायुक्तम् उपदेशेन सिद्ध्यति॥

Verse 13

दारिद्र्यदुःखरुक्छोकान्मानवः सेवते कथम् । ब्रह्मकुण्डमनुप्राप्य कल्पवृक्षमिवापरम्

ब्रह्मकुण्डमनुप्राप्य कथं मानवो दारिद्र्यदुःखरुग्शोकान् सेवेत? तत् हि कल्पवृक्षमिव अपरं कामदं भवति।

Verse 14

देव्युवाच । भगवन्विस्तराद्ब्रूहि ब्रह्मकुण्डमहोदयम् । सर्वप्राणिहितार्थाय विस्तराद्वद मे प्रभो

देव्युवाच— भगवन्, ब्रह्मकुण्डस्य महोदयमहिमानं विस्तराद् ब्रूहि। सर्वप्राणिहितार्थाय मे प्रभो विस्तरेण वद।

Verse 15

ब्रह्मकुंडस्य माहात्म्यं श्रोतुं मे कौतुकं महत् । लोकानां दुःखनाशाय दारिद्यक्षयहेतवे

ब्रह्मकुण्डस्य माहात्म्यं श्रोतुं मे महत् कौतुकम्। लोकानां दुःखनाशाय दारिद्र्यक्षयहेतवे।

Verse 16

भगवन्मानुषाः सर्वे दुःखशोकनिपीडिताः । भ्रमंति सकलं जन्म रसायनविमोहिताः

भगवन्, मानुषाः सर्वे दुःखशोकनिपीडिताः। रसायनविमोहिताः सकलं जन्म भ्रमन्ति।

Verse 17

तेषां हिताय मे ब्रूहि निर्वाणं रसमुत्तमम् । आदाविह शरीरं तु अक्षय्यं तु यथा भवेत्

तेषां हिताय मे ब्रूहि निर्वाणप्रदं रसमुत्तमम्। आदौ इह शरीरं यथा अक्षय्यं भवेत् तथा वद।

Verse 18

अष्टसिद्धिसमा युक्तं सर्वविद्यासमन्वितम् । कामरूपं क्रियायुक्तं सर्वव्याधिविवर्जितम्

अष्टसिद्धिसमायुक्तं सर्वविद्यासमन्वितम् । कामरूपं क्रियायुक्तं सर्वव्याधिविवर्जितम् ॥

Verse 19

ततस्तु परमं देव निर्वाणं येन वै लभेत् । मानवः कृतकृत्यश्च जायते च यथा प्रभो

ततस्तु परमं देव निर्वाणं येन वै लभेत् । मानवः कृतकृत्यश्च जायते च यथा प्रभो ॥

Verse 20

तथा कथय मे देव दयां कृत्वा जगत्प्रभो । निर्वाणपरमं कल्पं सर्वभ्रांतिविवर्जितम् । प्रसिद्धं सुखदं दिव्यं समा चक्ष्व महेश्वर

तथा कथय मे देव दयां कृत्वा जगत्प्रभो । निर्वाणपरमं कल्पं सर्वभ्रांतिविवर्जितम् । प्रसिद्धं सुखदं दिव्यं समा चक्ष्व महेश्वर ॥

Verse 21

ईश्वर उवाच । साधुसाधु महादेवि लोकानां हितकारिणि । मर्त्यलोके महादेवि तीर्थं तीर्थवरं शुभम्

ईश्वर उवाच । साधुसाधु महादेवि लोकानां हितकारिणि । मर्त्यलोके महादेवि तीर्थं तीर्थवरं शुभम् ॥

Verse 22

प्रभासं परमं ख्यातं तच्च द्वादशयोजनम् । तत्र सोमेश्वरो देवस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः

प्रभासं परमं ख्यातं तच्च द्वादशयोजनम् । तत्र सोमेश्वरो देवस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ॥

Verse 23

तस्य पूर्वे समाख्यातः श्रीकृष्णो दैत्यसूदनः । चण्डिका योगिनी तत्र सखीभिः परिवारिता

तस्य पूर्वदिशि प्रसिद्धः श्रीकृष्णो दैत्यसूदनः; तत्रैव चण्डिका योगिनी सखीदेवीभिः परिवारिता तिष्ठति।

Verse 24

ततः पूर्वे दिशां भागे चतुर्वक्त्रेण निर्मितम् । तीर्थात्तीर्थं वरं दिव्यं सर्वाश्चर्यमयं शुभम्

ततः परं पूर्वदिग्भागे चतुर्वक्त्रेण निर्मितं तीर्थात्तीर्थं वरं दिव्यं सर्वाश्चर्यमयं शुभम्।

Verse 25

सेवितं सर्वदेवैस्तु सिद्धैः साध्यैर्ग्रहैस्तथा । अप्सरोमुनिभिर्दिव्यैर्यक्षैश्च पन्नगैः सदा

तत् तीर्थं सर्वदेवैः सिद्धैः साध्यैर्ग्रहैस्तथा; अप्सरोमुनिभिर्दिव्यैर्यक्षैश्च पन्नगैः सदा सेवितम्।

Verse 26

सिद्ध्यर्थं सर्वकामार्थं दिव्यभोगावहं शुभम् । ब्रह्मकुण्डमिति ख्यातं ब्रह्मणा निर्मितं यतः

सिद्ध्यर्थं सर्वकामार्थं दिव्यभोगावहं शुभम्; ब्रह्मणा निर्मितत्वात् ब्रह्मकुण्डमिति ख्यातम्।

Verse 27

तस्य वायव्यकोणे तु हिर ण्येशः स्वयं स्थितः । तमाराध्य महादेवं हिरण्येश्वरमुत्तमम्

तस्य वायव्यकोणे हिरण्येशः स्वयं स्थितः; तं महादेवं हिरण्येश्वरमुत्तमम् आराध्य (इष्टं फलं लभते)।

Verse 28

महामन्त्रं जपेत्क्षिप्रं दशांशं होमयेत्सुधीः । होमेन सिद्ध्यते मन्त्रः सत्यं सत्यं वरानने

महामन्त्रं क्षिप्रं जपेत्, दशांशं च सुधीः होमयेत्। होमेन मन्त्रः सिद्ध्यति—सत्यं सत्यं वरानने॥

Verse 29

तस्योत्तरे तु दिग्भागे किञ्चिदीशानमाश्रितः । चतुर्वक्त्रो महादेवि क्षेत्रपो लिंगरूपधृक्

तस्योत्तरे तु दिग्भागे किञ्चिदीशानमाश्रितः। चतुर्वक्त्रः महादेवि क्षेत्रपः लिङ्गरूपधृक्॥

Verse 30

तत्स्थानं रक्षते देवि लिंगरूपेण शंकरः । तमाराध्य प्रयत्नेन ततः कुण्डं समाश्रयेत्

तत्स्थानं रक्षते देवि लिङ्गरूपेण शङ्करः। तमाराध्य प्रयत्नेन ततः कुण्डं समाश्रयेत्॥

Verse 31

सर्वैश्वर्यमयं देवि नानावर्णविचित्रितम् । कुण्डस्यास्येशदिग्भागे भैरवेश्वरमुत्तमम्

सर्वैश्वर्यमयं देवि नानावर्णविचित्रितम्। कुण्डस्यास्येशदिग्भागे भैरवेश्वरमुत्तमम्॥

Verse 32

दुर्गन्धा भासुरा देवि वहते रसरूपिणी । तस्या रसेन संयुक्तं पृथग्वर्णं हि कर्बुरम्

दुर्गन्धा भासुरा देवि वहते रसरूपिणी। तस्या रसेन संयुक्तं पृथग्वर्णं हि कर्बुरम्॥

Verse 33

मेघवर्णं महादिव्यं राजतं च पुनः शुभम् । कपिलं दुग्धवर्णं च कर्पूराभं सुशोभनम्

मेघवर्णं महादिव्यं कदाचिद् राजतप्रभम्। पुनः शुभं कपिलं च दुग्धवर्णं कर्पूराभं सुशोभनम्॥

Verse 34

कदा कस्तूरिकाभासं कुंकुमच्छविकावहम् । सौगन्धं चंदनोपेतं कदाचिद्रौधि रोदकम्

कदा कस्तूरिकाभासं कदा कुंकुमदीप्तिमत्। सौगन्ध्यं चन्दनोपेतं कदाचिद् रौद्ररोदकम्॥

Verse 35

एते रसाश्च विविधा दृश्यंते तत्र सर्वदा । यस्य तुष्टो महादेवः सिद्ध्यते तस्य तत्क्षणात्

एते रसाश्च विविधा दृश्यन्ते तत्र सर्वदा। यस्य तुष्टो महादेवः सिद्ध्यते तस्य तत्क्षणात्॥

Verse 36

रजतं क्षिप्यते तत्र सुवर्ण मिव जायते । प्रत्यक्षमेव तत्रैव रसायनमनुत्तमम्

रजतं क्षिप्यते तत्र सुवर्णमिव जायते। प्रत्यक्षमेव तत्रैव रसायनमनुत्तमम्॥

Verse 37

पश्यंति मानवा देवि कौतुकं तत्क्षणाद्भृशम् । रसं हि परमं दिव्यं तत्रस्थं च कलौ युगे

पश्यन्ति मानवा देवि कौतुकं तत्क्षणाद्भृशम्। रसं हि परमं दिव्यं तत्रस्थं च कलौ युगे॥

Verse 38

सिद्धं सिद्धरसं पुंसां व्याधीनां क्षयकारकम् । हेमबीजमयं दिव्यं ब्रह्मकुण्डोद्भवं महत्

एतत् सिद्धं सिद्धरसं पुंसां व्याधिक्षयकारकम्। हेमबीजमयं दिव्यं ब्रह्मकुण्डोद्भवं महत्॥

Verse 39

इदानीं ते प्रवक्ष्यामि मनुष्याणां हिताय वै । दारिद्र्यं क्षयमाप्नोति तत्क्षणाच्च यशस्विनि

इदानीं ते प्रवक्ष्यामि मनुष्याणां हिताय वै। दारिद्र्यं क्षयमाप्नोति तत्क्षणाच्च यशस्विनि॥

Verse 40

आदावेव प्रकुर्वन्ति ताम्रकुम्भं दृढं शुभम् । तीर्थोदकं क्षिपेत्तत्र पत्रैस्ताम्रस्तथा युतम्

आदावेव प्रकुर्वन्ति ताम्रकुम्भं दृढं शुभम्। तीर्थोदकं क्षिपेत्तत्र पत्रैस्ताम्रस्तथा युतम्॥

Verse 41

निक्षिप्य भूमौ तत्कुम्भं ज्वालयेदनलं ततः । चुह्लीरूपेण षण्मासं पाचयेत्तं शनैःशनैः

निक्षिप्य भूमौ तत्कुम्भं ज्वालयेदनलं ततः। चुह्लीरूपेण षण्मासं पाचयेत्तं शनैःशनैः॥

Verse 42

पश्चादुद्धृत्य तं कुम्भं पुनरेव जलं क्षिपेत् । मासमेकं पुनः कुर्यान्मासमेकं पुनर्भृशम्

पश्चादुद्धृत्य तं कुम्भं पुनरेव जलं क्षिपेत्। मासमेकं पुनः कुर्यान्मासमेकं पुनर्भृशम्॥

Verse 43

ततः सर्वाणि खण्डानि एकीकृत्य प्रयत्नतः । पुनरेवोदकेनैव प्लाव्य चावर्तयेत्पुनः

ततः सर्वाणि खण्डानि प्रयत्नतः समाहृत्यैकं कृत्वा, पुनरेव केवलोदकेन प्लावयित्वा पुनः पुनरावर्तयेत्।

Verse 44

कांचनं जायते तत्र यदि तुष्टो महेश्वरः

तत्र महेश्वरे तुष्टे काञ्चनं जायते ध्रुवम्।

Verse 45

सिद्धिं शरीरजां देवि यदीच्छेन्मानवोत्तमः । स स्नानमादितः कृत्वा संवत्सरत्रयं पुनः

देवि, यदा मानवोत्तमः शरीरजां सिद्धिमिच्छेत्, तदा आदितः स्नानं कृत्वा पुनः संवत्सरत्रयं चरेत्।

Verse 46

मौनेन नियमेनैव महामंत्रजपान्वितः । पूजयेच्च हिरण्येशं क्षेत्रपालं प्रयत्नतः

मौनेन नियमेनैव महामन्त्रजपान्वितः। प्रयत्नतः क्षेत्रपालं हिरण्येशं पूजयेत्॥

Verse 47

पंचोपचारसंयुक्तं ध्यानधारणसंयुतम् । तीर्थोदकेन पाकं वै पेयं तद्वदुदुम्बरे

पञ्चोपचारसंयुक्तं ध्यानधारणसंयुतम्। तीर्थोदकेन पाकं कृत्वा तत् पेयं; तथैवोदुम्बरेऽपि॥

Verse 48

एवं वर्षत्रयेणैव दिव्यदेहः प्रजायते । तेजस्वी वलवान्प्राज्ञः सर्वव्याधिविवर्जितः

एवं वर्षत्रयेणैव दिव्यदेहः प्रजायते—तेजस्वी बलवान् प्राज्ञः सर्वव्याधिविवर्जितः।

Verse 49

जीवेद्वर्षेशतान्येव त्रीणि दुःखविवर्जितः । वर्षत्रयमविच्छिन्नं यस्तत्र स्नानमाचरेत्

यस्तत्र वर्षत्रयमविच्छिन्नं स्नानमाचरेत्, स दुःखविवर्जितः त्रीणि वर्षशतान्येव जीवेत्।

Verse 50

वागीश्वरीं जपेन्नित्यं पूजाहोमसमन्वितः । तस्य प्रवर्तते वाणी सिद्धिः सारस्वती भवेत्

वागीश्वरीं नित्यं जपेन् पूजाहोमसमन्वितः; तस्य वाणी प्रवर्तते, सिद्धिः सारस्वती भवेत्।

Verse 51

संस्कृतं प्राकृतं चैवापभ्रंशं भूतभाषितम् । गांगस्रोतःप्रवाहेण उद्गिरेद्गिरमात्मवान् । अश्रान्तां च वरारोहे ह्यविच्छिन्नां च संततम्

संस्कृतं प्राकृतं चैवापभ्रंशं भूतभाषितम्। गाङ्गस्रोतःप्रवाहेण उद्गिरेद्गिरमात्मवान्—अश्रान्तामविच्छिन्नां च संततं, वरारोहे।

Verse 52

वदेद्वादिसहस्रैस्तु न श्रमस्तस्य जायते । तीर्थस्यास्य प्रभावेण सर्वशास्त्रविशारदाः

वदेद्वादिसहस्रैस्तु न श्रमस्तस्य जायते; तीर्थस्यास्य प्रभावेण स सर्वशास्त्रविशारदः।

Verse 53

पंडिता गर्विताः सर्वे तर्कशास्त्रविशारदाः । आगच्छन्ति समं तात विद्ययोद्धतकन्धराः । न शक्नुवंति ते वक्तुं द्रष्टुं वक्त्रमपि प्रिये

पण्डिताः सर्वे गर्विताः तर्कशास्त्रविशारदाः। आगच्छन्ति समं तात विद्ययोद्धतकन्धराः; न शक्नुवन्ति ते वक्तुं द्रष्टुं वक्त्रमपि प्रिये॥

Verse 54

वादिनां च सहस्राणि भनक्त्येवं निरीक्षणात्

वादिनां च सहस्राणि भङ्क्त्येवं निरीक्षणात्॥

Verse 55

उद्वाहयति शास्त्राणि विबुद्धार्थानि सत्वरम् । विमलं पाञ्चरात्रं च वैष्णवं शैवमेव च

उद्वाहयति शास्त्राणि विबुद्धार्थानि सत्वरम्। विमलं पाञ्चरात्रं च वैष्णवं शैवमेव च॥

Verse 56

इतिहासपुराणं च भूततंत्रं च गारुडम् । भैरवं च महातंत्रं कुलमार्गं द्विधा प्रिये

इतिहासपुराणं च भूततन्त्रं च गारुडम्। भैरवं च महातन्त्रं कुलमार्गं द्विधा प्रिये॥

Verse 57

रथप्रवरवेगेन वाणी चास्खलिता भवेत् । नश्यंति वादिनः सर्वे गरुडस्येव पन्नगाः

रथप्रवरवेगेन वाणी चास्खलिता भवेत्। नश्यन्ति वादिनः सर्वे गरुडस्येव पन्नगाः॥

Verse 58

न दारिद्र्यं न रोगश्च न दुःखं मानसं पुनः । राजमान्यो महामानी भवेद्ब्रह्मप्रसादतः

न दारिद्र्यं न रोगोऽस्ति न च मानसम् दुःखं पुनः। ब्रह्मणः प्रसादेन स राजमान्यो महामानी भवति॥

Verse 59

उत्साहबलसंयुक्तो देववज्जीवते सुधीः । दाता भोक्ता च वाग्ग्मी च तीर्थस्यास्य प्रसादतः

उत्साहबलसंयुक्तः सुधीर्देववज्जीवति। दाता भोक्ता च वाग्मी च तीर्थस्यास्य प्रसादतः॥

Verse 60

तैलाभ्यक्तस्य यत्तेजो जायते मनुजेषु च । स्नातमात्रे तथा तेजस्तीर्थस्यैव प्रसादतः

तैलाभ्यक्तस्य यत्तेजो मनुजेषु प्रजायते। स्नातमात्रे तथैव तेजस्तीर्थस्यैव प्रसादतः॥

Verse 61

यत्पापं कुरुते जंतुः पैशुन्यं च कृतघ्नताम् । मित्रद्रोहे च यत्पापं यत्पापं पारदारिकम् । तत्सर्वं विलयं याति कुंडस्नानरतस्य च

यत्पापं कुरुते जन्तुः पैशुन्यं कृतघ्नताम्। मित्रद्रोहे पारदार्ये च तत्सर्वं विलयं याति कुण्डस्नानरतस्य च॥

Verse 62

मुशलं लङ्घयेद् यस्तु यो गास्त्यजति वै द्विजः । तत्पापं क्षयमाप्नोति ब्रह्मकुण्डस्य दर्शनात्

मुशलं लङ्घयेद्यस्तु यो गास्त्यजति वै द्विजः। तत्पापं क्षयमाप्नोति ब्रह्मकुण्डस्य दर्शनात्॥

Verse 63

पृथिव्यां यानि तीर्थानि दैवतानि तथा पुनः । पूजितानि च सर्वाणि कुण्डस्नानप्रभावतः

कुण्डस्नानस्य प्रभावेण पृथिव्यां यानि तीर्थानि दैवतानि च सर्वशः । तानि सर्वाणि पूजितानीव भवन्ति ॥

Verse 64

सप्तजन्मार्जितं पापं दर्शनात्क्षयमाव्रजेत्

सप्तजन्मार्जितं पापं दर्शनमात्रेण नश्यति, क्षयमाव्रजेत् ॥

Verse 65

यत्पापं गुरुगोघ्ने च परस्वहरणेषु च । तत्पापं क्षयमाप्नोति ब्रह्मकुण्डनिषेवणात्

गुरुघ्ने गोघ्ने च परस्वहरणे च यत्पापं तत्सर्वं ब्रह्मकुण्डनिषेवणात् क्षयमाप्नोति ॥

Verse 66

प्रदक्षिणं च यः कुर्यात्स्नात्वा कुण्डस्य नामतः । संख्यया पंचदश वै शृणु तस्यापि यत्फलम्

स्नात्वा कुण्डस्य प्रदक्षिणां यः कुर्यात् पञ्चदशसंख्यया, शृणु तस्य कर्मणोऽपि फलं ॥

Verse 67

प्रदक्षिणीकृता तेन सप्तद्वीपा वसुन्धरा । सप्तपातालसहिता तीर्थकोटिभिरावृता

तेन प्रदक्षिणीकृता सप्तद्वीपा वसुन्धरा । सप्तपातालसहिता तीर्थकोटिभिरावृता ॥

Verse 68

आहारमात्रं यो दद्यात्तत्र वेदविदां वरे । लक्षभोज्यं कृतं तेन तीर्थस्यास्य प्रभावतः

हे वेदविदां वर! यः तत्र आहारमात्रं ददाति, अस्य तीर्थस्य प्रभावतः तेन लक्षभोज्यं कृतं भवति।

Verse 69

ब्रह्मेश्वरं च संपूज्य हिरण्येश्वरमुत्तमम् । क्षेत्रपालं चतुर्वक्त्रं पूजयेच्चिन्तितं लभेत्

ब्रह्मेश्वरं च संपूज्य हिरण्येश्वरमुत्तमम्। क्षेत्रपालं चतुर्वक्त्रं पूजयेच्चिन्तितं लभेत्॥

Verse 70

एकविंशत्कुलै र्युक्तः सर्वपापविवर्जितः । ब्रह्मलोकं स वै याति नात्र कार्या विचारणा

एकविंशत्कुलै र्युक्तः सर्वपापविवर्जितः। ब्रह्मलोकं स वै याति नात्र कार्या विचारणा॥

Verse 71

विरंचिकुण्डे स्नात्वा वा यो जपेद्वेदमातरम् । लक्षजाप्यविधानेन स मुक्तः पातकैर्भवेत्

विरंचिकुण्डे स्नात्वा वा यो जपेद्वेदमातरम्। लक्षजाप्यविधानेन स मुक्तः पातकैर्भवेत्॥

Verse 72

स एव पुण्यकर्त्ता च स एव पुरुषोत्तमः । यात्रा तत्र कृता येन ब्रह्मकुण्डे वरानने

स एव पुण्यकर्त्ता च स एव पुरुषोत्तमः। यात्रा तत्र कृता येन ब्रह्मकुण्डे वरानने॥

Verse 73

अष्टाशीतिसहस्राणि ऋषीणामूर्ध्वरेतसाम् । ब्रह्मकुण्डं समाश्रित्य ब्रह्मदेवमुपासते

अष्टाशीतिसहस्राणि ऋषीणामूर्ध्वरेतसाम् । ब्रह्मकुण्डं समाश्रित्य ब्रह्मदेवमुपासते ॥

Verse 74

तावद्गर्जंति तीर्थानि त्रैलोक्ये सचराचरे । यावद्ब्रह्मेश्वरं तीर्थं न पश्यन्ति नराः प्रिये

तावद्गर्जन्ति तीर्थानि त्रैलोक्ये सचराचरे । यावद्ब्रह्मेश्वरं तीर्थं न पश्यन्ति नराः प्रिये ॥

Verse 75

ब्रह्मकुण्डे च पानीयं ये पिबन्ति नराः सकृत् । न तेषां संक्रमेत्पापं वाचिकं मानसं तनौ

ब्रह्मकुण्डे च पानीयं ये पिबन्ति नराः सकृत् । न तेषां संक्रमेत्पापं वाचिकं मानसं तनौ ॥

Verse 76

ब्रह्मांडोत्तरमध्ये तु यानि तीर्थानि संति वै । तेषां पुण्यमवाप्नोति ब्रह्मकुण्डे प्रदक्षिणात्

ब्रह्माण्डोत्तरमध्ये तु यानि तीर्थानि सन्ति वै । तेषां पुण्यमवाप्नोति ब्रह्मकुण्डे प्रदक्षिणात् ॥

Verse 77

याज्ञवल्क्यो महात्मा च परब्रह्मस्वरूपवान् । सोऽपि कुंडं न मुंचेत निकुं भस्तु गणस्तथा

याज्ञवल्क्यो महात्मा च परब्रह्मस्वरूपवान् । सोऽपि कुण्डं न मुञ्चेत् निकुम्भस्तु गणस्तथा ॥

Verse 78

इति संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं ब्रह्मकुण्डजम् । तव स्नेहेन देवेशि किमन्यत्परिपृच्छसि

इति संक्षेपतः प्रोक्तं ब्रह्मकुण्डसमुद्भवं माहात्म्यम्। तव स्नेहेन देवेशि, किमन्यत् परिपृच्छसि॥

Verse 79

य इदं शृणुयान्मर्त्यः सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । स मुक्तः पातकैः सर्वैर्ब्रह्मलोकं च गच्छति

य इदं शृणुयान्मर्त्यः सम्यक् श्रद्धासमन्वितः। स मुक्तः पातकैः सर्वैर्ब्रह्मलोकं च गच्छति॥