Adhyaya 128

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि सागरादित्यमुत्तमम् । भैरवेशात्पश्चिमतो रुद्रान्मृत्युञ्जयात्तथा

ईश्वर उवाच—ततो गच्छेन्महादेवि सागरादित्यमुत्तमम्। भैरवेशात् पश्चिमतो रुद्रान्मृत्युञ्जयात् तथा॥

Verse 2

कामेशाद्दक्षिणाग्नेये नातिदूरे व्यवस्थितम् । सर्व रोगप्रशमनं दारिद्र्यौघविघातकम् । प्रतिष्ठितं महादेवि सगरेण महात्मना

कामेशाद् दक्षिणाग्नेये नातिदूरे व्यवस्थितम्। सर्वरोगप्रशमनं दारिद्र्यौघविघातकम्॥ प्रतिष्ठितं महादेवि सगरेण महात्मना।

Verse 3

षष्टिपुत्रसहस्राणि यः प्रापारातिसूदनः । सूर्यं तत्र समाराध्य सगरः पृथिवीपतिः

षष्टिपुत्रसहस्राणि यः प्रापारातिसूदनः। सूर्यं तत्र समाराध्य सगरः पृथिवीपतिः॥

Verse 4

य एष सागरो देवि योजनायतविस्तरः । आयतोऽशीतिसाहस्रं योजनानां प्रकीर्तितः

देवि, अयमेव सागरः योजनपरिमाणविस्तीर्णः; अस्यायतिः योजनानामशीतिसाहस्रं प्रकीर्तिता।

Verse 5

अस्मिन्मन्वन्तरे क्षिप्तः सागरैश्च चतुर्दिशम् । तस्येदं कीर्तितं देवि नाम सागरसंज्ञितम्

देवि, अस्मिन्मन्वन्तरे स चतुर्दिशं सागरैः क्षिप्तः प्रसारितश्च; अत एतत् स्थानं ‘सागर’ इति नाम्ना कीर्त्यते।

Verse 6

यस्याद्यापीह गायन्ति पुराणे प्रथितं यशः । तेनायं स्थापितो देवो भास्करो वारितस्करः

यस्य पुराणप्रसिद्धं यशोऽद्यापीह जनाः गायन्ति; तेनैव वारितस्करः भास्करदेवोऽयं स्थापितः।

Verse 7

तं दृष्ट्वा न जडो नान्धो न दरिद्रो न दुःखितः । न चैवेष्टवियोगी स्यान्न रोगी नैव पापकृत्

तं दृष्ट्वा न जडो भवति नान्धो न दरिद्रो न दुःखितः; न चेष्टवियोगी स्यात्, न रोगी, नापि पापकृत्।

Verse 8

माघे मासि महादेवि सिते पक्षे जितेन्द्रियः । षष्ठ्यामुपोषितो भूत्वा रात्रौ तस्याग्रतः स्वपेत्

महादेवि, माघमासे सितपक्षे जितेन्द्रियः षष्ठ्यां उपोष्य, रात्रौ तस्याग्रतः शयीत।

Verse 9

विबुद्धस्त्वथ सप्तम्यां भक्त्या भानुं समर्चयेत् । ब्राह्मणान्भोजयेद्भक्त्या वित्तशाठ्यं विवर्जयेत्

अथ सप्तम्यां प्रभाते विबुद्धः सन् भक्त्या भानुं समर्चयेत्। भक्त्यैव ब्राह्मणान् भोजयेत्, वित्तविषये शाठ्यं कदर्यतां च विवर्जयेत्॥

Verse 10

सुतप्तेनेह तपसा यज्ञैर्वा बहुदक्षिणैः । तां गतिं न नरा यान्ति यां गताः सूर्यमाश्रिताः

इह सुतप्तेन तपसा वा बहुदक्षिणैः यज्ञैर्वा नरा न तां गतिं यान्ति। यां गतिं सूर्यमाश्रिताः प्राप्नुवन्ति॥

Verse 11

भक्त्या तु पुरुषैः पूजा कृता दूर्वांकुरैरपि । भानुर्ददाति हि फलं सर्वयज्ञैः सुदुर्लभम्

दूर्वाङ्कुरैरपि केवलैः भक्त्या पुरुषैः पूजा कृता चेत्। भानुः सर्वयज्ञैः सुदुर्लभं फलं नूनं ददाति॥

Verse 12

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सूर्यमेवाभिपूजयेत् । जनकादयो यथा सिद्धिं गता भानुं प्रपूज्य च

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन सूर्यमेवाभिपूजयेत्। यथा जनकादयः भानुं प्रपूज्य सिद्धिं गताः॥

Verse 13

सर्वात्मा सर्वलोकेशो देवदेवः प्रजापतिः । सूर्य एव त्रिलोकस्य मूलं परमदैवतम्

सूर्य एव सर्वात्मा सर्वलोकेशो देवदेवः प्रजापतिः। स एव त्रिलोकस्य मूलं परमदैवतं च॥

Verse 14

वसन्ते कपिलः सूर्यो ग्रीष्मे काञ्चनसप्रभः । श्वेतवर्णश्च वर्षासु पांडुः शरदि भास्करः

वसन्ते कपिलवर्णः सूर्यः, ग्रीष्मे काञ्चनसप्रभः। वर्षासु श्वेतवर्णश्च, शरदि पाण्डुप्रभो भास्करः॥

Verse 15

हेमन्ते ताम्रवर्णस्तु शिशिरे लोहितो रविः । एवं वर्णविशेषेण ध्यायेत्सूर्यं यथाक्रमम्

हेमन्ते ताम्रवर्णं तु, शिशिरे लोहितो रविः। एवं वर्णविशेषेण ध्यायेत् सूर्यं यथाक्रमम्॥

Verse 16

पूजयित्वा विधानेन यतात्मा संयतेन्द्रियः । पठेन्नामसहस्रं तु सर्वपातकनाशनम्

पूजयित्वा विधानेन यतात्मा संयतेन्द्रियः। पठेन्नामसहस्रं तु सर्वपातकनाशनम्॥

Verse 17

देव्युवाच । नाम्नां सहस्रं मे ब्रूहि प्रसादाञ्छंकर प्रभो । तुल्यं नामसहस्रस्य किमप्यन्यत्प्रकीर्तय

देव्युवाच— नाम्नां सहस्रं मे ब्रूहि प्रसादात् शंकर प्रभो। तुल्यं नामसहस्रस्य किमप्यन्यत् प्रकीर्तय॥

Verse 18

ईश्वर उवाच । अलं नामसहस्रेण पठस्वैवं शुभं स्तवम् । यानि गुह्यानि नामानि पवित्राणि शुभानि च । तानि ते कीर्तयिष्यामि प्रयत्नादवधारय

ईश्वर उवाच— अलं नामसहस्रेण, पठस्वैवं शुभं स्तवम्। यानि गुह्यानि नामानि पवित्राणि शुभानि च, तानि ते कीर्तयिष्यामि प्रयत्नादवधारय॥

Verse 19

विकर्तनो विवस्वांश्च मार्तण्डो भास्करो रविः । लोकप्रकाशकः श्रीमांल्लोकचक्षुर्ग्रहेश्वरः

विकर्तनः विवस्वान् मार्तण्डो भास्करो रविः—स एव लोकप्रकाशकः श्रीमान्, लोकचक्षुः, ग्रहेश्वरश्च।

Verse 20

लोकसाक्षी त्रिलोकेशः कर्त्ता हर्त्ता तमिस्रहा । तपनस्तापनश्चैव शुचिः सप्ताश्ववाहनः

लोकसाक्षी त्रिलोकेशः कर्ता हर्ता तमिस्रहा; तपनस्तापनश्चैव शुचिः सप्ताश्ववाहनः।

Verse 21

गभस्तिहस्तो ब्रह्मा च सर्वदेवनमस्कृतः । एकविंशतिरित्येष स्तव इष्टो महात्मनः

गभस्तिहस्तो ब्रह्मा च सर्वदेवनमस्कृतः—एष एकविंशतिरित्येष स्तवो महात्मनः इष्टः।

Verse 22

शरीरारोग्यदश्चैव धनवृद्धियशस्करः । स्तवराज इति ख्यातस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः

शरीरारोग्यदः चैव धनवृद्धियशस्करः; स्तवराज इति ख्यातः त्रिषु लोकेषु विश्रुतः।

Verse 23

यश्चानेन महादेवि द्वे संध्येऽस्तमनोदये । स्तौत्यर्कं प्रयतो भूत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते । सर्वकामसमृद्धात्मा सूर्यलोकं स गच्छति

यश्चानेन महादेवि द्वे संध्येऽस्तमनोदये स्तौत्यर्कं प्रयतो भूत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते; सर्वकामसमृद्धात्मा सूर्यलोकं स गच्छति।

Verse 24

इत्येवं कथितं देवि माहात्म्यं सागरार्कजम् । श्रुतं दुःखौघशमनं महापातकनाशनम्

इत्येवं देवि सागरार्कजं माहात्म्यं मया कथितम्। श्रवणमात्रेण दुःखौघान् शमयति, महापातकानि च नाशयति॥

Verse 128

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये सागरादित्यमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टाविंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः

इति श्रीस्कान्दे महापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे, प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये, “सागरादित्यमाहात्म्यवर्णनम्” नामाष्टाविंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः समाप्तः॥