Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7
Devanagari script
तत्र शंखं तु प्रक्षाल्य कृतं तीर्थं महाप्रभम् । तत्र पूरितवाञ्छङ्खं मेघगम्भीरनिस्वनम्
Transliteration
tatra śaṃkhaṃ tu prakṣālya kṛtaṃ tīrthaṃ mahāprabham | tatra pūritavāñchaṅkhaṃ meghagambhīranisvanam
Translation
तत्र शङ्खं प्रक्षाल्य महाप्रभं तीर्थं कृतम्। तत्रैव मेघगम्भीरनिस्वनं शङ्खं पूरितवान्॥
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक
शंखम्the conch
शंखम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशंख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
तुindeed/and
तु:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपात
प्रक्षाल्यhaving washed
प्रक्षाल्य:
Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-क्षल् (धातु) → प्रक्षाल्य (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (Gerund); पूर्वक्रिया—having washed
कृतम्was made/created
कृतम्:
Kriya (Main action/मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; कर्मणि/भावे—‘तीर्थं कृतम्’ = a tīrtha was made
तीर्थम्a sacred ford/place of pilgrimage
तीर्थम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
महा-प्रभम्greatly splendid
महा-प्रभम्:
Karta-bhava (Predicative/विधेय)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + प्रभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; कर्मधारय—महच्च तत् प्रभम्; विशेषणम् (तीर्थम्)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक
पूरितवान्filled (has filled)
पूरितवान्:
Kriya (Main action/मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootपूॄ/पूर् (धातु) → पूरितवत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृत्-प्रत्यय ‘क्तवतुँ’ (Perfect participle active), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; कर्तरि—‘(सः) पूरितवान्’ = he filled
शंखम्the conch
शंखम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशंख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
मेघ-गम्भीर-निस्वनम्with a sound deep like thunderclouds
मेघ-गम्भीर-निस्वनम्:
Karman (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootमेघ (प्रातिपदिक) + गम्भीर (प्रातिपदिक) + निस्वन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; समासः—मेघस्य इव गम्भीरः निस्वनः यस्य (बहुपद-तत्पुरुष/उपमानपूर्वपद); विशेषणम् (शंखम्)
Speaker
Narrator (contextual Purāṇic narration within Prabhāsakṣetra Māhātmya)
Characters & Entities
Ś
Śaṅkha (conch)T
TīrthaT
Thunder-like sound (megha-gambhīra-nisvana)FAQs
Purity (cleansing) and consecration transform an object and a place into a luminous tīrtha, revealing sacred power through signs like auspicious sound.
A tīrtha established at Prabhāsa, connected with the conch and later known through the Śaṅkhodaka tradition.
Prakṣālana (ritual washing/cleansing) and the act of establishing a tīrtha; filling the conch with sacred water as part of the rite.