Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 10

Devanagari script

दंपत्योर्भोजनं तत्र देयं यात्राफलेप्सुभिः । कञ्चुकं फलदानं च गौरिणीनां च भोजनम्

Transliteration

daṃpatyorbhojanaṃ tatra deyaṃ yātrāphalepsubhiḥ | kañcukaṃ phaladānaṃ ca gauriṇīnāṃ ca bhojanam

Translation

यात्राफलार्थिभिस्तत्र दम्पत्योर्भोजनं प्रदेयम्। कञ्चुकं फलदानं च, गौर्यनुचरितानां स्त्रीणां भोजनं च कारयेत्॥

Word by Word

• दम्पत्योः: of the couple (husband and wife)
• दम्पत्योः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दम्पती (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः (दम्पती-शब्दः), षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), द्विवचनम् (Dual)

• भोजनम्: food; feeding
• भोजनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भोजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देशवाचक-अव्ययम्

• देयम्: should be given
• देयम्: Vidhi (Obligation predicate/विधेय)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) + यत् (कृदन्त)
• Form: यत्-प्रत्ययान्त भाव्य/विधेयार्थक कृदन्तम् (gerundive: ‘to be given’); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; भोजनम् इत्यस्य विशेषणम्

• यात्रा-फल-एप्सुभिः: by those desiring the fruit of pilgrimage
• यात्रा-फल-एप्सुभिः: Karta (Agent in passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यात्रा (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक) + एप्सु (आप्-धातुज, इच्छार्थक प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष-श्रृङ्खला (‘यात्रायाः फलम्’ + ‘फलम् एप्सवः’); पुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), बहुवचनम्

• कञ्चुकम्: a tunic/upper garment
• कञ्चुकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कञ्चुक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; दान-वस्तु

• फल-दानम्: gift of fruits
• फल-दानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक) + दान (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (‘फलस्य दानम्’); नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

• गौरिणीनाम्: of the Gaurī-women (female devotees/attendants of Gaurī)
• गौरिणीनाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गौरिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः

• भोजनम्: food; feeding
• भोजनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भोजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; दान-वस्तु

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration within Prabhāsakṣetra Māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsakṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims in Prabhāsa offer a seated married couple a complete meal on leaf-plates; nearby, a donor presents a folded upper-cloth and a basket of fruits; Gaurī-devotee women are respectfully served food, with a shrine-lamp in the background.

Characters & Entities

• Dampatī (married couple)
• Gaurī
• Dāna (charity/offerings)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage merit is perfected through dāna—especially feeding and gifting—with a focus on supporting householders and Devī’s devotees.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, particularly the worship context around Kuṇḍeśvarī/Gaurī associated with Śaṅkhodaka.

What ritualistic prescription is mentioned?

Daṃpati-bhojana (feeding a married couple), gifting a kañcuka (garment/cloth) and fruits, and feeding women devoted to Gaurī.