Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 52

Devanagari script

कार्त्तिके मासि द्वादश्यां रुक्मिणीं कृष्णसंयुताम् । ये पश्यंति नरास्तेषां न भयं विद्यते क्वचित्

Transliteration

kārttike māsi dvādaśyāṃ rukmiṇīṃ kṛṣṇasaṃyutām | ye paśyaṃti narāsteṣāṃ na bhayaṃ vidyate kvacit

Translation

कार्त्तिकमासे द्वादश्यां ये नराः कृष्णसंयुतां रुक्मिणीं पश्यन्ति, तेषां क्वचिदपि भयं न विद्यते।

Word by Word

• कार्त्तिके: in (the month of) Kārttika
• कार्त्तिके: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कार्त्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्

• मासि: in the month
• मासि: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• द्वादश्याम्: on the twelfth lunar day (dvādaśī)
• द्वादश्याम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वादशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्; तिथिवाचकः

• रुक्मिणीम्: Rukmiṇī
• रुक्मिणीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रुक्मिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

• कृष्णसंयुताम्: joined with Kṛṣṇa
• कृष्णसंयुताम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक) + सम्-युक्त (युज् धातु, क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम् (रुक्मिणीम् इति विशेष्यस्य)

• ये: those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम्

• पश्यन्ति: see
• पश्यन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• नराः: men
• नराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Shashthi-Sambandha (Possessive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम्

• न: no/not
• न: Sambandha/Particle (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निषेध-निपातः

• भयम्: fear
• भयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्

• विद्यते: exists
• विद्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु; √विद् 'to be/ exist'—आत्मनेपदी प्रयोगः)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• क्वचित्: anywhere/at any time
• क्वचित्: Desha-Kala-Adverb (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्वचित् (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देश/कालवाचक-अव्ययम् (indefinite adverb: 'anywhere/ever')

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating (contextual attribution within Prabhāsa-khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rukmiṇī-Kṛṣṇa darśana in Dvārakā on Kārttika Dvādaśī

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇas/pilgrims

Visual Art Cues

Scene: On Kārttika Dvādaśī, devotees behold Rukmiṇī standing beside Kṛṣṇa in a radiant sanctum; lamps blaze, tulasī garlands hang, and the crowd’s faces soften into relief—fear dissolving into devotion.

Characters & Entities

• Rukmiṇī
• Kṛṣṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana of the divine couple grants inner protection and fearlessness rooted in devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā in the Skanda Purana’s Dvārakā-māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Taking darśana of Rukmiṇī with Kṛṣṇa on Kārttika Dvādaśī.