Adhyaya 4

Verse 1

सूत उवाच । स कृत्वा स्वाश्रमं तत्र वसिष्ठो भगवान्मुनिः । तत्र शंभोर्निवासाय तपस्तेपे सुदारुणम्

सूत उवाच—तत्र भगवान् मुनिवसिष्ठः स्वाश्रमं कृत्वा न्यवसत्। शम्भोर्निवासार्थं च सुदारुणं तपः समातस्थे।

Verse 2

स बभूव मुनिः सम्यक्फलाहारसमन्वितः । शीर्ण पर्णाशनः पश्चाद्द्वे शते समपद्यत

स मुनिः सम्यक् फलाहारसमन्वितो बभूव। पश्चात् शीर्णपर्णाशनः सन् द्वे शते वर्षे समपद्यत।

Verse 3

जलाहारः पञ्चशतवर्षाणि संबभूव ह । वर्षाणां वायुभक्षोऽभूत्ततो दशशतानि च

जलाहारः पञ्चशतवर्षाणि संबभूव ह। ततः दशशतानि च वायुभक्षोऽभवत्।

Verse 4

पञ्चाग्निसाधको ग्रीष्मे हेमन्ते सलिलाशयः । वर्षास्वाकाशवासी च सहस्रं च ततोऽभवत्

ग्रीष्मे पञ्चाग्निसाधकोऽभूत्, हेमन्ते सलिलाशयः। वर्षासु चाकाशवासी; एवं सहस्रं ततोऽभवत्।

Verse 5

ततस्तुष्टो महादेवस्तस्यर्षेः सुमहात्मनः । भित्त्वा तं पर्वतं सद्यस्तत्पुरो लिंगमुत्थितम् । तं दृष्ट्वा विस्मयाविष्टो मुनिः स्तोत्रमुदैरयत्

ततः सुमहात्मन ऋषेस्तस्य तपसा तुष्टो महादेवः। सद्यः पर्वतं भित्त्वा तस्य पुरो लिङ्गमुत्थापयामास। तं दृष्ट्वा विस्मयाविष्टो मुनिः स्तोत्रमुदैरयत्।

Verse 6

नमः शिवाय शुद्धाय सर्वगायाऽमृताय च । कपर्द्दिने नमस्तुभ्यं नमस्तस्मै त्रिमूर्त्तये

नमः शिवाय शुद्धाय सर्वव्यापिनेऽमृताय च । कपर्दिने नमस्तुभ्यं नमस्तस्मै त्रिमूर्तये ॥

Verse 7

नमः स्थूलाय सूक्ष्माय व्यापकाय महात्मने । निषंगिणे नमस्तुभ्यं त्रिनेत्राय नमोनमः

नमः स्थूलाय सूक्ष्माय व्यापकाय महात्मने । निषङ्गिणे नमस्तुभ्यं त्रिनेत्राय नमो नमः ॥

Verse 8

नमश्चन्द्रकलाधार नमो दिग्वसनाय च । पिनाकपाणये तुभ्यमष्टमूर्ते नमोनमः

नमश्चन्द्रकलाधार नमो दिग्वसनाय च । पिनाकपाणये तुभ्यमष्टमूर्ते नमो नमः ॥

Verse 9

नमस्ते ज्ञानरूपाय ज्ञानगम्याय ते नमः । नमस्ते ज्ञानदेहाय सर्वज्ञानमयाय च

नमस्ते ज्ञानरूपाय ज्ञानगम्याय ते नमः । नमस्ते ज्ञानदेहाय सर्वज्ञानमयाय च ॥

Verse 10

काशीपते नमस्तुभ्यं गिरिशाय नमोनमः । जगत्कारणरूपाय महादेवाय ते नमः

काशीपते नमस्तुभ्यं गिरिशाय नमो नमः । जगत्कारणरूपाय महादेवाय ते नमः ॥

Verse 11

गौरीकान्त नम स्तुभ्यं नमस्तुभ्यं शिवात्मने । ब्रह्मविष्णुस्वरूपाय त्रिनेत्राय नमोनमः

गौरीकान्त नमस्तुभ्यं नमस्तुभ्यं शिवात्मने । ब्रह्मविष्णुस्वरूपाय त्रिनेत्राय नमो नमः ॥

Verse 12

विश्वरूपाय शुद्धाय नमस्तुभ्यं महात्मने । नमो विश्वस्वरूपाय सर्वदेवमयाय च

विश्वरूपाय शुद्धाय नमस्तुभ्यं महात्मने । नमो विश्वस्वरूपाय सर्वदेवमयाय च ॥

Verse 13

सूत उवाच । एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । परितुष्टोऽस्मि ते भद्रं वरं वरय सुव्रत

सूत उवाच । एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । परितुष्टोऽस्मि ते भद्रं वरं वरय सुव्रत ॥

Verse 14

इत्युक्त्वा पर्वतं भित्त्वा तत्पुरो लिंगमुत्थितम्

इत्युक्त्वा पर्वतं भित्त्वा तत्पुरो लिङ्गमुत्थितम् ॥

Verse 15

वसिष्ठ उवाच । लिंगेऽस्मिंस्तव सांनिध्यं सदा भवतु शंकर । मया पूर्वं प्रतिज्ञातं नगस्येह महात्मने । सत्यं कुरु वचो मे त्वं यदि तुष्टोऽसि शंकर

वसिष्ठ उवाच । लिङ्गेऽस्मिंस्तव सान्निध्यं सदा भवतु शंकर । मया पूर्वं प्रतिज्ञातं नगस्येह महात्मने । सत्यं कुरु वचो मे त्वं यदि तुष्टोऽसि शंकर ॥

Verse 16

श्रीभगवानुवाच । अद्यप्रभृति लिंगेऽस्मिन्सांनिध्यं मे भविष्यति । त्वद्वाक्याद्ब्राह्मणश्रेष्ठ सर्वं सत्यं भविष्यति

श्रीभगवानुवाच—अद्यप्रभृति अस्मिन् लिङ्गे मम सान्निध्यं नित्यं भविष्यति। हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, तव वाक्यप्रभावात् सर्वं सत्यं भविष्यति।

Verse 17

स्तोत्रेणानेन यो मर्त्यो मां स्तविष्यति भक्तितः । कृष्णपक्षे चतुर्दश्यामाश्विने मुनिसत्तम

हे मुनिसत्तम, कृष्णपक्षस्य चतुर्दश्याम् आश्विनमासे यः कश्चित् मर्त्यो भक्तितः अनेन स्तोत्रेण मां स्तविष्यति।

Verse 18

मत्प्रियार्थं तु शक्रेण प्रेषिता मुनिसत्तम । मन्दाकिनीति विख्याता नदी त्रैलोक्यपाविनी

हे मुनिसत्तम, मत्प्रियार्थं शक्रेण प्रेषिता मन्दाकिनीति विख्याता नदी त्रैलोक्यपाविनी।

Verse 19

देवस्योत्तरदिग्भागे कुंडं तिष्ठति नित्यशः । तस्यां स्नात्वा मुनिश्रेष्ठ लिंगं मे पश्यते तु यः । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्

देवस्योत्तरदिग्भागे कुण्डं नित्यशः तिष्ठति। हे मुनिश्रेष्ठ, तत्र स्नात्वा यो मम लिङ्गं पश्यति, स जरामरणवर्जितं परमं स्थानं याति।

Verse 20

अचलं भेदयित्वा तु यस्मान्मे लिंगमुद्गतम् । अचलेश्वरनाम्नैव लोके ख्यातिं गमिष्यति

अचलं भेदयित्वा यस्मात् मम लिङ्गम् उद्गतम्, तस्मात् लोकेऽसौ ‘अचलेश्वर’नाम्नैव ख्यातिं गमिष्यति।

Verse 21

अस्य लिंगस्य माहात्म्यान्न कदाचिच्चलिष्यति । सर्वथा म इदं लिंगं प्रलयान्ते न चाल्यते

अस्य लिङ्गस्य माहात्म्येन न कदाचिदपि चलिष्यति। सर्वथा ममेदं लिङ्गं प्रलयान्तेऽपि न चाल्यते॥

Verse 22

सूत उवाच । एतावदुक्त्वा वचनं विरराम महेश्वरः । वसिष्ठोऽपि सुहृष्टात्मा गौतमाद्या मुनीश्वराः

सूत उवाच। एतावदुक्त्वा वचनं विरराम महेश्वरः। वसिष्ठोऽपि सुहृष्टात्मा गौतमाद्या मुनीश्वराः॥

Verse 23

शक्रादयस्ततो देवास्तीर्थान्यायतनानि च । आनयामास ब्रह्मर्षिस्तपसा पर्वतोत्तमे

ततः शक्रादयो देवास्तीर्थान्यायतनानि च। आनयामासुस्तत्र ब्रह्मर्षिस्तपसा पर्वतोत्तमे॥

Verse 24

ततस्तुष्टः सुरश्रेष्ठस्तत्र वासमथाकरोत्

ततः तुष्टः सुरश्रेष्ठस्तत्र वासमथाकरोत्॥