Adhyaya 33
Prabhasa KhandaArbudha KhandaAdhyaya 33

Adhyaya 33

पुलस्त्यः पार्थेश्वरतीर्थयात्रां वर्णयति—यस्य दर्शनमात्रेणापि पापक्षयः स्यात्, नानाविधदोषविमोचनं च (श्लो. १)। तत्र देवलप्रियाया पतिव्रताया पार्थायाः तपश्चर्या कथ्यते (श्लो. २)। पूर्वजन्मनि सा अपुत्रस्य ऋषेः पत्नी भूत्वा, गाढवैराग्यं प्राप्य, अर्बुदं गत्वा दीर्घकालं प्राणवायुभक्षणं, उपवासं, मनःसमत्वं च आश्रित्य घोरं तपः अकरोत् (श्लो. ३–४)। सहस्रवर्षे पूर्णे भूमेः विदारणेन सहसा शिवलिङ्गं प्रादुर्भूतम्; अशरीरिणी वाणी च तस्य परमपावनस्य शिवलिङ्गस्य पूजनं कर्तुं ताम् आज्ञापयामास—तव भक्त्या एतत् प्रकटितम् इति (श्लो. ५–६)। यथोक्तसंकल्पेन कृतं पूजनं इष्टसिद्धिदं भवतीति वाणी वदति, लिङ्गं च ‘पार्थेश्वर’ इति लोके ख्यातिं गमिष्यतीति घोषयति (श्लो. ७–८)। सा विस्मयेन पूजयित्वा शतं पुत्रान् वंशधरान् अवाप; तीर्थस्य कीर्तिः प्रससार, शुद्धगुहाजलस्रोतः प्रसिद्धः (श्लो. ९–१०)। तत्र स्नानं भक्त्या लिङ्गदर्शनं च सन्तानसम्बद्धं लौकिकदुःखं नाशयति; शुक्लपक्षचतुर्दश्यां उपवासपूर्वकं जागरणं कृत्वा पुत्रलाभः कथ्यते (श्लो. ११–१२)। अपि च तत्र कृतं पिण्डनिर्वापणं पितॄणां कृपया पुत्रत्वलाभसदृशं फलविशेषं ददाति (श्लो. १३)।

Shlokas

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततः पार्थेश्वरं गच्छेदेवं पातकनाशनम् । यं दृष्ट्वा मानवः सम्यङ्मुच्यते सर्वपातकैः

पुलस्त्य उवाच—ततः पातकनाशनं पार्थेश्वरं गच्छेत्; यं सम्यग्दृष्ट्वा मानवः सर्वपातकैः प्रमुच्यते।

Verse 2

पार्थानाम्न्यभवत्साध्वी देवलस्य प्रिया सती । तया पूर्वं तपस्तप्तं तत्र स्थाने महीपते

देवलस्य प्रिया सती साध्वी पार्था नाम्न्यभवत्; सा पूर्वं तस्मिन्स्थाने, महीपते, तपस्तप्तवती।

Verse 3

सा पूर्वमभवद्वंध्या ऋषिपत्नी यशस्विनी । वैराग्यं परमं गत्वा ततश्चैवार्बुदं गता

सा पूर्वं वन्ध्या आसीद् ऋषिपत्नी यशस्विनी; परं वैराग्यं गत्वा ततश्चैवार्बुदं गता।

Verse 4

वायुभक्षा निराहारा समचित्ताऽसने स्थिता । ततो वर्षसहस्रांते भक्त्या तस्या महीपते

वायुभक्षा निराहारा समचित्ता आसने स्थिता; वर्षसहस्रान्ते तस्या भक्त्या, महीपते, (ततः फलमभवत्)।

Verse 5

उद्भिद्य धरणीपृष्ठं सहसा लिंगमुत्थितम् । एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी

धरणीपृष्ठं विदार्य सहसा लिङ्गमुदतिष्ठत्; तस्मिन्नेव कालेऽशरीरिणी वागुवाच।

Verse 6

पूजयैतन्महाभागे शिवलिंगं सुपावनम् । त्वद्भक्त्या धरणीपृष्ठान्निःसृतं कामदं महत्

हे महाभागे, एतत् सुपावनं शिवलिङ्गं पूजय। तव भक्त्या धरणीपृष्ठात् निःसृतं महत् कामदं चैतत्।

Verse 7

यो यं काममभिध्यायन्पूजयिष्यति मानवः । अन्योपि तदभिप्रेतं प्राप्स्यते नात्र संशयः

यो मानवः यं कामम् अभिध्यायन् एतत् पूजयिष्यति, स अन्योऽपि तदभिप्रेतं प्राप्स्यते; नात्र संशयः।

Verse 8

पार्थेश्वराख्यमेतद्धि लोके ख्यातिं गमिष्यति । एवमुक्त्वा ततो वाणी विरराम महीपते

एतत् हि पार्थेश्वराख्यं लोके ख्यातिं गमिष्यति। इत्युक्त्वा ततो वाणी विरराम, महीपते।

Verse 9

ततः सा विस्मयाविष्टा पूजयामास तत्तदा । ततः पुत्रशतं प्राप्तं दिव्यं वंशधरं तथा

ततः सा विस्मयाविष्टा तत्तदा पूजयामास। ततः पुत्रशतं प्राप्तं दिव्यं वंशधरं तथा।

Verse 10

ततः प्रभृति तल्लिंगं विख्यातं धरणीतले । तत्रास्ति निर्मलं तोयं गिरिगह्वरनिःसृतम्

ततः प्रभृति तल्लिङ्गं धरणीतले विख्यातम्। तत्र निर्मलं तोयं गिरिगह्वरनिःसृतं चास्ति।

Verse 11

तत्र स्नात्वा नरः सम्यग्यस्तं पश्यति भावतः । न स पश्यति संसारे दुःखं संतानसंभवम्

तत्र सम्यक् स्नात्वा यो नरः भावतः तं पश्यति, स संसारे संतानाभावजन्यं दुःखं न पश्यति।

Verse 12

शुक्लपक्षे चतुर्द्दश्यां जागरं तस्य चाग्रतः । यः करोति निराहारः स पुत्रं लभते धुवम्

शुक्लपक्षे चतुर्दश्यां तस्याग्रतः जागरं यः निराहारः करोति, स ध्रुवं पुत्रं लभते।

Verse 13

पिंडनिर्वापणं तत्र यः करोति समाहितः । तस्य पुत्रत्वमायाति पितरस्तत्प्रसादतः

तत्र यः समाहितचित्तः पिण्डनिर्वापणं करोति, पितृप्रसादतः तस्य पुत्रत्वं प्राप्नोति।

Verse 33

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखंडे पार्थेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः

इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे पार्थेश्वरमाहात्म्यवर्णनं नाम त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः समाप्तः।